Full text of "Hugonis Grotii Annotationes in Novum Testamentum. Emendatius ed. [by P. Hofstede de Groot]."

See other formats

Google 



This is a digital copy of a bix>k thal was preserved lor gcncralions on library shelves bel ore il was carefully scanned by Google as part ofa project 

to makc the world's books discovcrable onlinc. 

Il has survived long enough Tor ihe copyright lo expire and the book to enter the public domain. A public dom ai n book is one that was never subject 

to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past. representing a wealth ol'history. culture and knowledge that 's ol'len dillicult to discover. 

Marks. notations and othcr marginalia present in the original volume wil] appcar in this lile - a reminder of this book's long journey from the 

publisher to a library and linally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries lo digili/e public domain malerials and make ihem widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merel y iheir cuslodians. Neverlheless. ihis work is expensive. so in order lo keep providing ihis resource, we have laken sleps lo 
prevent abuse by commercial parlics. iiicliiJmg placmg lechnical reslriclions on aulomated querying. 
We alsoask that you: 

+ Make non -commercial u.se of the files We designed Google Book Search for use by individuals. and we requesl ihat you usc these files for 
personal, non -commercial purposes. 

+ Refrain from tmtointiteil //nerying Do nol send aulomaled queries of any sorl lo Google's syslem: II' you are conducling research on machine 
translation. oplical characler recognilion or olher areas where access lo a large amounl of lexl is helpful. please conlacl us. We encourage the 
use of public domain malerials lor these puiposes and may bc able to help. 

+ Maintain attribution The Google "walermark" you see on each lile is essenlial for inlbrming people aboul ihis project and hclping them lind 
additional malerials ihrough Google Book Search. Please do nol remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use. remember that you are responsible for ensuring ihat whai you are doing is legal. Do nol assume that just 
bccausc we believe a book is in ihc public domain for users in the Uniied Staics. thai the work is also in ihc public domain for users in other 

counlries. Whelher a book is slill in copyright varies from counlry lo counlry. and we can'l offer guidancc on whelher any specilic use of 
any specilic book is allowed. Please do nol assume ihal a b(K>k's appearance in Google Book Search means it can be used in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringemenl liability can bc quite severe. 

About Google Book Search 

Google 's mission is lo organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover Uie world's books while lielpmg aulliors and publishers ivacli new audiences. You eau search llirougli ihe lïill lexl of this book uu ihe web 
al |-\:.:.^: / / böökj . qooqle . com/| 



*r-. 






s 



HDGONIS GROTII 



ANNOTATIONES 



IN 



NOVUM TESTAMENTÜM, 



DENUO EMENDATIUS EDITAE. 



VOLUMEN VIII. 



CONTI N BVB AKKOTATXOKSS 

IN 

EPISTOLAS CATHOLICAS 
IOHANNIS APOCALYPSIN. 



Q ROX I X GA B % 



Ex officina W. ZUID E MA, Bibliopolae. 

MDCCCXXI. 



/0/. c/f/- 



ANNOTATIONES 



IN 



EPISTOLAM I A C O B I. 



• t H roti dylov 'lcnuo&ov ImgoXi} xaöóhxy , beati laeobi 
Epistola catholica\ ld est , iyxvxXiog [circularis] , non 
uni Ecclesiae destinata, ut illae Pauli, sed multis exem- 
plis missa in plures locos, ut inde et alia fierent exem^li 
et alio mitterentur. 

C A P U T I. 

i. 'idxcofiog Qiov xal KvqIov 'Itjaotf Xqi^ov iovlog, la^ 
cobus Dei et Do mini Iesu Christl *ervwi\ Non dicit A- 
postolus , ut solent Paulns et Petrus, qui id ribn sine 
causa fecere. Magnam énim auctoritatem addebat illis 9 
quod a Ckristo ipso in locum qui supra oranes in Eccle- 
sia emineret essent electi. Iacobum hunc Syrüs , ip& 
inscriptionem fecit ad has et sequentes Epistolas, patat 
fuisse Zebedaidem. At id minus credibile est, quia is, 
ut Act. 12 diacimus, prins ab Herode fuit interfectus , 

Aa qnam 



4 IS E PIST. 1A00BI 

quant &e multam extra Iudaeam promoveret Euangelii 
8ermo. At nee Iacobum hunc esse Alpha ei mihi fit pro- 
"babile : adscripsisset enim et is Apostoli nomen. Est 
ergo is , qui ab Apostolis constitutus fait Princeps pres- 
byter ii Hier os olymitani, ut Apostolis hac illac, ut fiebat, 
excurrentibus , haberet coetas ille viram egregiam et cni 
ob eximia8 virtutes üinaiov \iusti\ nomen adhaesit, a quo 
regeretar. Eam Iacobum multi credidere Apostolum dici 
Gal. i: 19. Sed minime id inde sêqui ex eo' loco osten- 
dimus. Sed non faisse Apostolum aperte indicant citati 
ab Eusebio libro II Hegesippus et Clemens Alexandrinüs 
libro 'TrtOTVTtoitieoov \Institutionum\ % His adstipulatur Epis- 
tola ad Heronem inter Ignatianas ,. Cyrillus Hierosolymi- 
tanus, et Hieronymus de Scriptoribus Ecclesiasticis et ad 
Galatas et in Acta, itemque in priorem ad Corinthios et 
ad Galatas Cnrysostomus. Idem est in Constitutionibua 
quae dicuntur Clementis Romani, libro perantiquo, II. 5g, 
VIII in fine. Et sequitur hanc sententiam Eusebius I. ia. 
Dictus autem bic Iacobus frater Domini , quod filius es- 
set Iosephi xov rêxrovog [f abri lignarW] ex priore üxore , 
ut quidem sentiunt Eusebius , Hieronymus , Epiphanius , 
et alii quidam. Sunt qui alio modo pfopinquum eum 
;,ac$rcc ^ 04£xa \secuncLurtk carnem\ Christo fuisse* sentiunt. 
.Sunt qui dubitant,, haecne sentenpa , an illa sit verior. 
dpvXoiSlt}(5Qv 3%Qtgqv vocantur non Apostoli soli , 8«d et 
£fieles . 9Wi.es ,, , Act. . a: 18. Maxime ver o qui in loco 
eminente sunt positi, Phil. 1:1. ( 

Teug dcóSexoc cpvhxig , ruig tv rfj SickOtcoqu , duotfecim tri- 
bubus f quae sunt in dispersione] ld est, gente Israelitis 
qui erant extra Iudaeam. Omnis - enim locus extra * Iu- 
daeam est Hëbraice ITO , Graecis diccaitogd , Deut. 3o: 4 f 
JÏVb. r. g., Ps. 47* a. Syrus hic k sparsis, inter gentes m 
Jji eodem sensu usurpatur verbum m? et vertitur picc-~ 
.<%toiQ&v , Lev. 26: 53, Ps. 44: ia, Ier» *5' f, > 49: >35 ^ 
E?ech. ia: i4,,i5| ao: a3, : aa: i5^ Tas rcov Iv tï\ .dicc- 
jSTtOQcc ep%dg [preces eorum qui sunt K in disper sione'] liyabes 
japud Iustinum Colloquio cum Trypbone. Teug Scodtxoc 
xpvhxtg sic dicitur,,quQmodo to. êwöexdyvlov Act. 26: 7. 
Nimirum quia duodecim filii fuere lacobo, Gen, 35:22, et 
,duae tribus Jïphraimi et Mgnassis, quanquam duplam sor- 

»,. « tem 



CA PUT L 5 

tem cepero, tarnen ex nua erant stirpc : hinc sacer tem- 
per Hebraeis numerus dnodeuarins, Exod. i5: 27, 24: 4, 
29: 12, 39: 14 f Lev. 24: 5 et alibi saepe. Sunt in liao 
Epistola quaedam monita omnibus Israelitis communia, 
quaedam proprie pertihenlia ad eos qui iam in Ckristum 
crediderant. 

XaiQH* , salutem] Mos salutandi , Act, i5: 23, a3: 25, 
2 lob. 2. Sic xchv [ƒ>«*] Esdr. 5: 7. 

2. UêiGap lotQuv y /facto fre , ddtkpoi pov , summum ga u-r 
dium existimate , fratres meï\ TIuöccp ^aodp , id est, ma- 
Ut iam summi gaudii , nempe spiritualis. Nam et causa 
pro * effectu nominari solet , et naaa dici pro eo qüod 
summum est, ut 1 Tim. 1: i5. De tali gaudio vide quae 
dicta Hebr. 10: 34, Act. 5: 41 et alibi. Adde lob. 5: 16, 
nbi in Graeco : Nov&irqpcc öi ïlavtoxQcctOQog p,rj dnapalpov 
[Casïigationem Omnipotentis ne reprobes\ Est et in 
libró Musarc Gaude in castigationibüs* 

"Ovap TttiQUGfA.o'ig TtiQnrioijre noixiXoig , cum tentationibu* 
variis circumveniamini'j HiQimnrup est sono neutrum , 
sensü passivum , et signincat circumpeniri , Luc. 10: 3o, 
2 Sam. 1: R. Variae tentationes JWDJ sunt quales exsilii, 
confiscatiónis , otlii, qüibus subiacere solen t pii, Sir. 2: 1, 
1 Petr* 1: 6 , 2 Petr. 2': 9. Pulem liane Epistolam scrip- 
tam tempore' Edicti illius Claudiani , cuius mentio Act, 
18: 2, qno tempore Iudaei , et in illis Christiani , Roma 
et ad id exemptum ex aliis magnis ürbibus eiecti sunt, 
ut Iobannes ex Ephéso , ut diximus in nostro ad loei 
quaedam Apocalypseos Commentario. 

3. rivoóaxovreg Sri ro Soxiptop vpóSp %%<$ Ttlgecog xctTeQ- 
yd^itcci VTtopovijV , sciehtes explorationem fidei vestrae ta- 
lerantiam ejflcere\ doxipiop est id per quod fit exploratio, 
Utitur sic Plato loquens de venuUs J>er quas sapores di- 
iudicamus , Rabbini dicunt rUTQ. Itaqué aliter hic sumi- 
tur doxipiop quam Soxi(Ar] [exploratio] ' Bom. 5: 4 > UD * 
dicta vide. Efficit vitonovrjp , id est, firmiorem in nobis 
%%ip \Jidbitum\ producit tolerantiae. 

4» 'H'di VTtopovrj Ïq/op rifeiop lyittOy tolerantia autem 
opus perfectum habeat\ Taljs sit animus ut nee recal- 
cilrct* nee concidat , sed plane se subiiciat Divinae vo- 
limtati. 

A3 '■ *lv* 



6 IN EPIST. IACOBI 

» 

"Ita ipti tiliiOê stol olóni^ooi, ut sitis perfecti et inte- 
gri] Vox una Hebraea thv modo per tiXttop 9 modo per 
óXótXijoop vertitur, ut videre est Deut. 27: 6, los. 8: 3i, 
1 Heg. 8: 62, 11: 4* i5: 3, 14* 1 Pat* 28: 9, Ier. i3: 19. 
Possunt alioqui ista distingui, ut riXiiop (Rabbinis TM, 
qua voce et hic Syrus utitur) sit quod labe caret , óko~ 
pXijqop quod omnes ëuaa habet p artes. 

'Ep uyÖipl Xêiiróuivoi, in nulla re deficientes] udfmóu*- 
901 pOFl hic vertit Syrus. Dicitnx *V3Tt qui aliqua in re 
minus habet quam oportet. Pari sensu klmo&cu habe- 
•mus bis infra, h!c iam mox et 11: %5. 

5. El di tig vuwp Xtimrou awpicce} Si eentiat \autem 
pestrüm quis] se non 8 at is habere prudentiae , ad diiudi- 
candum quid in singolis circumstantiis agendam sit. 

Alrtirm naoa rov iidóprog Qeov naatp ohtXcfe nol ovx 
ipitdl^oyrog 9 postulet a Deo 4 qui dat omnibus affluenter 
et non esprobat"] Clarias in Manuscripto nood tov 0toö 
%ov didóvros* Sed parnm id refert. Deus omnibus (nempe 
pie petentibiis) dat Uberaliter f aut, ut JLatinus recte hic 
vertit, affluenter (id enim est dizXófc,' ut videre est Rom. 
ia: 8, 2 Cor. 8: a-, 9: i3) : et non dat superbe, ut qui 
verbis aut vultu imputant *c velut exprobant data, qua- 
lia panem lapidosum vocat Seneca* Pro anX&g Syrus 
hic habet IVKOnPd, id est, effuse. Pro optiditoprog 10T1D 
\exprobrantis\* 

Kal do&JjatTcu avróf, et dabitur ei] Secundam conditio- 
nes quas exposuimus Matth. 18: 19. 

6. jiltélroo di lp m&i, postulet autem cum fide"\ Cum 
fiducia impetrandi. 

Mifiip iiaxoipóutpog] f?BTlD K 1 ?, nihil addubitans aut de 
potentia Dei aut de voluntate. dicotolvto&cti , esse quod 
Chaldaei dicunt Tlrïvl , Rabbini pflfiDTl , alii ivdoid^etp [hae- 
sitare\ et Siid&w [dubitare"] et inafMpouQl^ea&ai [alter- 
narï], diximus ad Matth. 14: 3i , ai: ai, Mare. 11: a3 f 
Act. 10: ao, Rom. 4; ao. Vide et infra 11: 4, ubi vox 
eadem quae hic* Hermas Kt 9: Iterum dixit mihi, Talie 
a te dubitalionem , et nihil omnino dubites petens aliquid 
a Domino, etc» 

c O ydo diaxQipóuiPQS i'oixt xXudwyi fraXdoaijs dviui£ouév(Q 
%ul (tim{ouiptü f qni enim haesUut, similis est undae ma~ 

ris 



1 



CAPUT I. f 

ris, quas a vento moyetur et circum/erfur] Simt mui** 
unda a ventis impellitar et none huo mme illoo iactatar • 
ita ipsias animns modo sper at, modo spem abiicit* In 
Glossario dptuifa, ventilo: ibidem, (>mlfyo f flabello. Philo 
de Mundo: Tlqos dviuov yirriZtrai to S8wq [Iaetaiur a 
vento mare]. Rabbini dicerent ftltK), Esaias 1W>, 54: 11» 
Ier. aar: 14 nriD ab Interpretibus nonnnllis rertitur £urf(*» 
KXvSwp, gurges, unda in Glossario,. 1 » Hebraeis. Par 
8imilitado Esai. Sji ao, ut mare impulsum 9 nbi Graeci, 
tXvdayyiod'yöovrcu. 

7. M17 ydq oiia&to & Sp&oamog IntTyoe, neque enim co- 
gitet homo Me] Talig aliqnis. Mij oiio&to TOD' l6« 

*Ori Xyxperai u naga top Kvoiov, se obtenturum altquUt 
a Domino] Eorum qaae petit. Jlaoa xov KvqIov, a Chris- 
to , id est , per Christam , «qui preces nostras Deo com- 
mendat. jiaufidptip hic est obtinere , 3D) Rabbinis* 

8. ^Avr\o dixpv%og f vir duplici animo] ld est, Stf«X<o* 
\dubitans] 9 ut iam diximns. Habes hoc nomen et infrsl 
4: 8. Habet et in Physiognomonicis Adamantios. Dicun*? 
tar aotem duplici esse animo , qui 

— — 9tdpSt%a övuop ê%ovat> 
[— dubiosa mente vacillant] % 
aut qpibas 

— ilfet &vpog iodotraê, 
[_>. animus per utrumque movetur] 9 
at Hameras loquitur. 

*A*aTag(XTOQ lp ndoatg raTg odotg avtoë] Fluctuans in 
omnibus suis actibue. Nam actue éiovg \yias] dicere 
mos est Hebraeornm. Qui iide vacillat, is necesse est 
actiones edat varias atcpie inter se mnltnm discrepantea* 
Uaec est illa assidua niutatio propositi 9 et nusquam re- 
sidentie animi volutatio ,* ac vita pendens , ut Seneca 
libro de Tranquillitate loqaitur. Idem de Vita beaia: 
Turbo quidam animoe nostros rotat et involvit fugiente* 
petentesque e adem , et nunc in sublime alle vat os , nune 
in infima allisos rapit. Et de Otio: Fluctuamus 9 aliud- 
que ex allo comprehendimue , petita relinquimue 9 relicta 
repetimus. E pi stola XX: Vitium est haec divers it as , et 
signum yacillatuis animi, ut nondum habentie tenor em 
suumé 

A4 9* 



8 : IN E PIST. IA CO BI 

94 Kcfo%a<JÖa) $i ó ddihpog ó raimpdq h r$ $\pê* atfrotf , 
glorietur autem\ frater humilis ob èublimitatem euam\ 
Kdv%do&u> f " id est , dyctXJuóod'oo , taetetur , at alibi expo- 
auimus: 4 tcattipog qui abiectae est sortie. Vertitar sic 
Hebraeam W Ps. 82: 3, Prov. 3» 34 f Esai. 11: 4, 14: 3a, 
Ss: 7) 492 i3, 642 11, 66: a, Ier, pat 16, Amos. a: 7, 
Soph. as 3* Vidö JiUC 1* 48. ^6 èublimitatem suam 
ITOOTO, id est/ «d> ionorem ju eo positum quod Dei 
filius censetar. 

10. 'O M nlovoiw if *fl tctimvcioei ccvxov , divee autem 
ob humiütatem euam\ Supple rcntupovo&m [submissus ***], 
quod paxtinvex ©ontrarip praecedente (sicut 1 Tim» 4: 3 
et alibi), partin* ex nomine sequente satis intelligitar* 
Dlve* submissum gerat Animam 9 considerans saam vili- 
tatem , id est # ^ortia <#oaa inataj>üitatem» Idem sensaa 
j Tim,.-6:i7* , ' 

d On lég &p&og jÓqxqm rtOQiXefoera*, quoniom eicut herbae 
virot trans ibit] Xóosog Hebraei* jöst omnjü) heria. "2W f 
ut diomus. Gen. j: ijl , üp&og yero ♦Wo^ JE adem simili- 
tudo Ps. 37: u, Esai. 40: 6 et 7 , 1 Petr. 1: 24* Nep mulr 
tam dissidef illa quae est Sir. 14: X7. ïlaQtXwGetai TDV\ 

11. % AvixiiU fcxQ o %Uog av$r T<p xavacppi , xai iifaav* 
top %6qxop , xal tÓ av&og avxov i£im(t€, mal y zdrtQtmia 
rot? nooGobnov ctvtov dm£tk&Q y oritur enim sol cum aestu ê 
et arefacit herbarn , et viror eius decidit , et decor vultus 
eius abiit\ Sant dóoicfoi [aoristï] pro praesenti aut quovis 
tempore. Et praeterea Hebraismus , Sol oritut et, arefacit , 
pro Sol , ubi ortus est, arefecit. Solebat solis ortam 
qomitari ventus qui navaoov dicitar Ion» 4: 8, ubi est mi, 
in Graeco dpaxetlag. Est autem Mficvoanrog proprium fyoaU 
p*w , at vides Ezech. 17: 10, at et solis, Mattb. >i3. 6. 
*El;im(t£j Sfll Syrus, id est, abiit* C H ev^géstHarov^nooo^ 
wjtêv more Hebraeoram > . qui cuiusvis rei quod in ad- 
apeetam venit vocant D'Jö [vultus]. Syrus 019 babet 
num tn&W [decor adspectus Hliu*ï\ , id est , id quod ad- 
spectu er at pulchrum. 

OStvd mal o nXovöiog ip vctfg noptlaig ecvrov (tagapÖyOêTat 9 
ita etdives in processibus suis marcesset'] Futurum pro 
potentiali* Si diu procedit , nempe vivendo, £acile-. mar- 
cescet , id est, opibus sitis destituetur* Persequitur com^ 

pa* 



CAPÜT I. 9 

parationenv Nam uaoaipio&ai dicuntar pröprie quae vi- 
rorem speciemve floridara amittant , S3J Hebraice. *Ep 
Tciïg itOQiiaig airco v > VtioVlD. Conferendus cum hoc loco 
ille Pkilonis libro de Sacrificantibna : *2?£a> drj , gnycrt , pó- 
vog Qeog avffjud tsov xctl uiyigop %kiog , xal (iijt iitl n%ov~ 
r<p, utft é'jri flótfl, ƒ**/#' tjfytuoplq, prpi (ko/juxrog evfioocpicc t 
fjtrjxe (MOM, y totg itctqankijaiotg , iq>* clg tici&aaip oi xepol 
cpoepów iTtalQtad'cu , Gepvvv&jjg' Xoyiodutpog , Sri tcqwtop pip 
dpirofa tccvt igi xf t g dya&ov yvotcog' eneircc Öè , Sri Kal 

Q^HOCV (%H tljp ftêtCCpoXJjp , (UXQCClPOjJltPCC TDOTTOP TlVCt TCqIv ttp~ 

Qrpat @(§al<og [Solo, in q uit , Deo gloriare. Hlc tibi ho- 

nore est o maximus, Nee tu tibi ob divitias , neque ob 

honores , neque adeo ob principatum place : nee te forma 

aut robur efferat , eorumve quid , quae amentlbus f ere 

crista8 addunt. Primum enim.hoc cogita\ haec ad bo- 

norum natura ui non perêinere •* deinde momento mutari 

saepe 7 et priusquam effioruerunt quodammodo marcescere]. 

12. Maxdotog dprjQ dg vrtofupéi migartuop , beatus vir 

qui suffert tentationem\ \d est, qui adversis exploratur. 

Nam vnoptvttp ïric snmendnm, at Hebr. 12: 7, Ostendunt 

id seqnentia. Videtur respici loens lob. 5: 17, ubi est, 

Maxdoiog • è &v$(mtco$ b*p tX*y£u 6 Kvoiog [Beatus homo 

quem corripit Dominus]* Et lioc loco Manuscriptas ha- 

bet non dvrjo , sed dp&QcoJtög. - 

a Ott dóxipog yèPöpêpog , ' quoniam cum probatus fueri£\ 
Cum factus sit (id est, aJJjiaruerrt) probus sive constans. 
•Wtö 2 Paf. 9: 17, ' Vide Rom; 14: 18, 16: 10/ 1 Cor. ri: 19, 
«1 Cor. ld: 18, i3: 7 , 2 Tim. 2: i5. 

jfijiftétat gêcpapop tijg Ccoifc, accipiei coTonam vitael Pro 
cicpccvop in Arabico est ^»L5, quod Chaldaei efferant Wil; 
prbprie est corona règni. • Sic habet Parapbrastes Esth. 
1: 11, 2: : 17 , Cant. 5; 7. Vocatar autem ' corona \>itae f 
quia datar in vita illa aeterna, fiicut Apoc, 2: 10. 'Hic 
est sensas mysticus 'eius qiiod seqiiitur apuB 'Iobnm 5V 19; 

"Op imjyyelXajo ó'Kvgiog xoXg dyccnóSaip avtop , quant, pro* 
mi sit Domlnus Ipsum diligentibus*] Atqné" icleo dicitur 
Ttjg. dixaioövpyg giyapog [corona iustitiae'] , 2 Tim. 4: 8. 
Vide Luö, 32: 29. In M anus cripto non est S Kvgtog.* ïta- 
que subauditar ©foj [Z>eM5] , ut Hebr. i3: i5 et alibi. 
Nee alitet bic legerunt et acceperünt Syrus et Latinós. 

A 5 i3. 



xo • IN EPIST, UCOBI 

i3. Mydtlg TtHQu^óptvos hyixco, Üti dnó Qiov miodto- 
pat, nemo cum tentatur die at 9 a Deo tentor] Nemo 
vestrum, ubi in mala incidit, potet a Deo ea sic dirigi, 
ut per ea vestrum aliquis in peccatam impellatar , noog 
%o riauip dpaqxïav [ad pariendum peccatum] , nt mox 
sequitur, quasi Deus inevitabiles nobis ad peccandum in- 
iiciat necessitates. Hoc ideo dicit ne nraltis malis pressi 
«uccumberent. Cohaeret enim haec adhortatio cum iis 
quae sequuntur infra 16, 17. Plane idem haias loei 
sensus est qai 1 Cor. 10: i3. Non ideo adversa vobis 
immittit Deus , ut vos peiores faciat , sed ut meliores. 
Ne despondete animum. Deus bene volentibus aderit. 
Nota dno pro itagd, quod et alibi observavimus. TertuL- 
liano, de Oratione, Diabolus tentat, Deus probat. Hinc 
Diabolus vocatur. o TttiQuQoov [Tentator] Matth. 4: 3. 

c yccQ Qiog dmioecgóg t£i xax&v , Deus enim non potest 
tent ar i malis] Sicut ipse ad actiones pravas seduci ne- 
quit. Frequentius apud Graecos est dmigarog. Sed nee 
alterum illud contra dvukoyiav [nor mam vulgarem] est. 
Et in Glossario reperio dneigagog, intentabilis 9 

HtiQaQti di avróg ovdira , et ipse neminem tentat] Sic 
nee ipse amat alios seducere. Qualis ipse est, tales nt 
sint hommes optat. 

14. "Exot^og di iteigd^ttai vnb trjg ïSiag èm&vpLccg, sed 
a sua quisque tentatur concupiscentid\ VYI "TC'D [ex in- 
clinatie* ne prapa], ut loquuntur Hebraei. Si per adversa 
a Deo abducimur, non Deus in. causa est, sed quod bona 
huius vitae, vitamque hanc. ipsam plus amamus quam 
fieri oporteret. Hanc im&vfAlcar significabat Eva, nt et 
in Allegoriis et alibi explicat Pjhilo. 

y E%eXxó[xtpog xcd diXtcctópevog , abductus et pertractusj 
'E&XxóuiPog K'ïlD, ita ut abdneatur a recto; üiXtaQónivog , 
ita ut pertrahatur ad mala scilicet , ut pisces esca. Fre- 
quens similitudot Sic Graeci scrip tor es optimi dicunt 
yctïgi et Xóyotg deXid&ö&cu [vèntre et verbis Miei]. In 
Glossario , Seled^o) , illecebro , pellicio , allicio , illicio 9 
In Syriaco XWWD I^HDI. 

i5. Élrcc q im&vpict GvXhxpovOa rixtu d^cxgilotv y dein- 
de concupiscentia, cum conceperit 9 parit peccatum] 2vi~ 
Xafiovaot TtHTtt T*?fll Tin [concepit et peperit]. Primus Evac 

par- 



CAPÜT I. 11 

parti» Cain. Homo terrestria cogitans per Adamum figu- 
ratus , et adhaerens ei cupiditas per Evam significata , 
per se (id est, du 11 o Dei Spiritu sublimiore interveuiente) 
quid pro da eer e de se potest nisi pravum ? Philo in Al- 
legoriis: 'Aygoavpy di i$i> xvgiop opoua ridLpovaa , Sn 6 
S(pQ09P povg dpertéixtap ïgyotyp ixdïon ip uSivtflH hip. a Ot*p 
XQfjpdTCQV Iqü wSivhj $T£ dógyg , on ijdoirtjg, ore a'XXov rtpóg 
[Est enim proprlum imprudentiae nomen parturiens , quo- 
niam imprudens mens illicita plerumque parturit. Cum* 
pecunias amat parturit f cum gloriam, cum volupta- 
tem , cum id genus alia concupiscit\. Et postea : Tffc 
yao xccxlag ij uip ip <t%ioH ÖHOoeïrccf ?j di ip xiprfin &M9- 
ohtcci. Nwh ydo itoog rag t<op dmrtX&udxaip ïxnbqowaug, 
jj ip tcj> xipêïo&ai [Prapitas altera in habitu est, altera 
in motu. Laborat enim ut o per is aliquid efficiat , quae 
in motu est] , etc. Plotinus citatus Theodoreto libro VI 
contra Graecos : 'OXiyq nar' (*Q%(*g voorrij ytpouipy nooïovaa 
aitfj rtfaiop xal u*l£op ro duaorapóuépop dd notü* xal o&uet 
di wpi&i xal i£ dpdyxyg im&vula [Qui pel paululum 
initio deflectat , is , quo pergit longius , eo aberrabit 
magis. Corpus porro ubi exstitit , necessario exstitit et 
concupiscentia]. 

C U di dfnaqtla ehtortXea&iïaa dnoxvtt bdparop , peccatum 
vero cum adultum fuerit t parit mortem\ *jiitoxvH fhSFU 
Eva non peperisset morituj-os , nisi Adam actu ipso pec- 
casset» Sic et nos non damnabit morti affectus , . si ab- 
ortiat , sed ita demum si deliberatas easque malas actio- 
nes pari at; Non mori tantum , sed et in morte manere 
poena est peccati , id est $ exitus vitae non Christianae , 
1 Cor. i5: 55 , 56. ? Atïqxvw vel dnoxvim vox est bene 
Graeca, quam et mox habebimus c f 18. Utitur Plutar- 
chug aliquoties. InGlossario, dnoxvtpatsa f enixa : dno- 
*tw, enitor. 

16. Mq nhxpaad't , nolite errare] Mos loqnendi ubi 
falsas opiniones , quae anjt irrepsere in qnorundam ani- 
mos, aut irrepere possent, amoliri volomns. Sic ï Gor* 
6: 9 , i5: 33 , Gal. 6: 7 , 1 Ioh. 3: 7. 

*A8tl<pol uov dycrrtqtol , fratres mei dilecW] Benigna 
allocutio , qualis et 1 Cor. i5: 58 , Eph. 6: 21 , Col. 4; 
9, 14, Philem. 16. Sic et infra 19 et 2: 5. Hoc vult, 

Ne 



ifc INEPIST. IAC0B1 

* 

We pulate vestmm studium snflicere siiie precibus , ui 
Iudaei non panci existimant. Precibüs opus est, et qui- 
dera indefessis." Vide Li\c. 18: 1. "Ayomipoi Syrus verlit 
KMT1, quod ïlla lingua blandum admodum vocabulum est. 
17. Ilaaa Svoig dya&r{] Largitio vere bona , id est, 
quae nos bonos faciat, Malth. 7: 11. Datum pro Graeco 
Sóatg etiam Cicero et Seneca osurpant. 

Koel itap yiwQtjfia riXnop , eb omne donum perfectumX ~ 
ld est; quod nos perficiat, sive perducat ad Ti tam aeter- 
11 am. Sic TèXtiovad'ai habemus' Hebr. 2: 10, 11: 40. 

^Apco&ép & , desursum est] Vide Ioh. 3: 3i , 9: 11. 
Sic et infra 3: i5, 17. Pbilo de Confusis linguïs : Keel 
pijp GcpaXXofiivcop /€ rwp %a& ynccg avrovg ittgl t* vovp xcel 

ciï0&7]<5iP XQlTil()i(OP , dpdyxt] TaitÓXoV&OP OfAoloytiPy OH O 0f<fc 

tot fièp rag ippoiag, rij 8è rag dpriXipptig inotifiger xal i'&y 
bv twp xaö 1 * rjpag uïqwv %dotg ra yipófiipct , dXXd rov , 8t 
ov xccl rjfAtig ytyopocptp , ScoQtal irccöai [Cum nbs de iis , 
quae aut sensu aut mente peroipimus non recte %udicemus\ 
negari non potest, quin et menti hoc ipsumut int el lig at l 
eens ui ut s ent lat > largiatur Deus: nee ei quid ex hiscê 
commodi capimus id oorpori animoPê* nöstro > êed ei', qui 
et nos quoque condidit 9 Deo ace ep Cum fetendum sik]* 
* Kcctapccipop dnó tóv Ttocxqog » rcop qxoT&p , descendem a 
'I*ntre iUuminationum\ Pat looutio cum illa Hebr. 121-9, 
riï kccTqI ró3p nvevpdrcop \Patri Spirkuum]. pens sferut 
spirUüum sive donor um apiritualium auetor , Ha specia- 
lifer etiam illarum illuminationum qnaê rectins tTte'fti* 
enntur, quani fulgores illi in j>ectorali- sftmmi Sacerdotis* 
Pater Hebraeis auctor" rei, Gen.' 4: 19, 20. KaTufioAvttu 
J\W tlicitur qhod a- Döo venit, Ioh. 1: 55. < 
' ' TÏcxq* co' óvx ïpt * TFctoahXaytj y TQOTttjg dnoanlatycc , ; apud 
qüeth ' toon ' est tranèmtitatio ' nee óbsoeesüe umbra\ Om- 
nes hae voces sunt Astronomicae. Nam Deus-soli €^m« 
pa¥atur , 'ostendittirque multo ^ eins ; lux solis .perfectior. 
Stü' 7tccQCclfocyc<£ sive Ttocgalla^tg babet, ut et Plato dicit 
in Tihiaeo, aliter" eonspicitur in ortu, aliter in 'meridie^ 
aliter in occasu. Praeterea Üabet TQOndg y aniïuös a no^ 
bië 'abscessus , quös^ solstitia dicimu» , Graeoi roondg , 
Avièniis verfit pul sus. Pro ifs abscessibus alias nobis 
umbras '• iacit , quod est dnöokid&ip. Et pro dnooniaaucc 



CAPUT I. i5 

TOcem qua$ umbram siguificat posuere hio Syrus et A- 
rabs. Deus non oritur , nee occidit , nee abscedit: sed 
semper propinqnns est se invocantibus* E as de m lucea 
iacit sine nmbrae mixtara. Mal. 3: 6, *Eyco KvQtog ovx 
jjXXoicouou [Ego Do minus non mutor"]. 

18. Bovl^dg ditixvijaev JjpciQ Xóyoa dXy&tlmg , quia vo- 
luit genuit nos verbo veritatis] Den» olim Jaraelitas ge- 
nuis8e dicitur cura eoa ex Aegypto liberavit, Deat. 3x z8« 
At nunc muïto ex-cellentias eos genuit ad rvitam .aetér* 
nam per Euangelium, 1 Petf* 1: a3, idque ideo quia vo- 
luit nullis .nostris operibas ad id excitatpsj Eph, 13 4,5. 
VL2TQ [sua voluntate"]* * 

Eig ró uvai yuag ditagi^p rivet róV avtov xuoudrcop , 
ut simus primitiae aliquae creaturarwn eiu*\ UTJ JTBfln 
[inilium viae eius]. Kttdudrwp intellige xatpwp sive p&np 
\novarum\ quod non semper exprimitur, eed ex rei na* 
tura intelligitur, ut Eph. 2* 10/ 3: 9. ^AntxQial dictmtur 
qui ante alios vocati sunt, Rom. 16: 5, 1 Cor. 16: i5» 
ldeo ludaeis id nomen tribuitur Rom* 11: 16, qai etiam 
dicontur TtgoyXitMÓreg [qui ante speraverunt"] Eph. 1: 12, 
electi dn dQ%ijg [a principio] 2 Thess. 2: i3« 

2 9» *&»*, dSehpoi uov dyaTtrpol > itaque fr utres mei di- 
lectt] Cam in id tendant adrersa, quae nobis iraraittun- 
tur, at namas meliores , ut dictum sapra4* ac praeterea? 
Deus nos tanta vocatione dignatas sit , ut iamiam dio 
tum. Pro c3^£ Manuscriptus. habet Ï£* [scifote] , et sic 
legit Latinus. 

*2fë» Ttag iip&Qamog Tcc%vg vg zó dxovöcct , (toaSvg ug to 
J^tkffiat 9 sit omnis homo velox ad audiendum y t ar dus 
ad loquendum\ Ideo Philosophi. ainnt nobis d*tas aures 
daas , linguam unam : et aures patulas > linguam septo 
dentium obvallatam. At multi sunt quibus dici po test 
Sophocleum illud: 

JBovXa Xiyetp xi xotl liyoap urjSip xfaiïeip* 
\Hao lege loqueris , ^audias contra ut nihil*'} 
Vide Prov. 10: 19 et i3: 3 et 17: 28, 

JBqcthvg tig èoyijp 9 t ar dus* ad iram] Ffa *pN vel OW "pN. 

20. 'Ooyq ydo dpHoog dweuoaupyp Qiov ov xccTïQyd&rcu , 

ira enim viri iustitiam Dei non operatur~\ Si quis cito 

et saepe iraspi assuescat, i$ iustitiam Dei (ijl est, inter- 

. nam 



14 IN E PIST. IA CO BI 

nam quam Deo» requirit) non adipiscetur, aat si adeptas 
est, amittet. Oe iustitia illa Dei sive interna vide Matth. 
5: ao, Rom. 3: ai , aa, ïos 3, a Cor. 5: ai. 

'ai. dio, propter quod] Hoc quoque refer ad ea ad 
qaae referunt illa sapra ig. 

'Aito&iiuPDi nSaap §wtaQiav f abücientee omne* «orden] 
t Pvno$ et (nntaola eorde* significat, interpretante Glossario. 
Et soïet de corporis sordibns dici # ï Petr. 3: ai> inde 
ad animurn transfertur: significatqne omne id qao inqui- 
natar animus, nt videre est Esai. 4: 4. Etiam lob. 14: 4 
MD0 vertitnr fahtog [sordes]. Syrna hio habet KmiijO a 
verbo «pö Syriaco qaod inquinare significat, et reperitur 
etiam Cant. 5: 4. 

Kal ntoioötiar naxiag, et ahundarUiam malitiae] Vide- 
tnr exprimere voluisse vim vocis Hebraeae rfrw qaae pro- 
prie praeputium significat, sed transfertur ad omnia ea 
qnae at inatilia reiici debent. In Manascripto est m- 
oiooevpa. 

'E* itQCfÓTfjTi di^aöfo, cum maneuetudine *u*cipite] *Ef 
iroaoTtju hic est animo docili: qaomodo rtQqórifi sami vi- 
detar et Ps. 45: 5. 

Top eucpvtor Xóyor] Verbum Mud quod Apostoloram 
opera vestris animis inseritur, Qaod Latini insitionem 
vocant, id Theophrastus Graeciqae alii Iftyvrrfav. In 
Glossario, tpyvrop , inaitum. Vide Matth. i3: 3 et ibi 
dicta , et 1 Cor. 3: 6. Syrus hic icntri , id est , planta- 
tum 9 bene. 

Tov dvpduePW ornaat rag t}rv%a$ vp£v , quod potent *al- 
pare anima* pestra*] Est enim Euangelium potenHa Dei 
ad salutem , Rom. 1: 16. 

aa. rivêG&£ 3i itoiipal Xóyov , nal pij uovop axooaral , 
eetote autem factore» verbi , nee tantum auditoren] Par 
admonitio ei qaae est apud Matthaeam 7: ai, a4, a6, nbi 
dicta vide. Rabbini dicont daas esse coronas, alteram 
TVTüV auditionie, alteram TtifflO operie. Vide Exod. 19: 5. 
Et Hebraei de pio , Discit ut faciat. 

naoaXoyttófuvoi iccvrovg, f allentee ifoemetipeon] Qni tan- 
tum audiendo verbum Dei et profitendo Christianos se 
esse sine factis piis servari se posse sperant, semet fal- 
lunt. TlctqccXoyitia&ai pro nXavap [tteducere] habemns et 

Col. 



CAPÜT I. i5 

Col. ac 4, Iud. 16: i3, Gen. 29: 25 et alibi. Sic iavxovg 
i&apwutp , 1 loh. 1: 8. 

23. "On *ï rig dnooetwtjg Xóyov igl xal ov itotyrijSt oirog 
ïotxtp dpHol xavavovpn ró nootkanop tijg yêpiatoog avrov h 
haóitTQCp , quia ei quia auditor eet verbi nee factor^ hic 
similis est vhro faciem natipam videnti in speculo] "Ore 
«leest in Manuscripto , ut et apad Syram. *Eoix* eimiU» 
eet , Rört Syro. Koxapoitp hic est conepicere. Respondet 
Hebraeo (Hl et ftn, et Syriaco Kin. Sic et Matth. 7: 3, 
Luc. 6: 4a , Act. 7: 3i, &2, 11: 6, 27: 5g. riptaig vero 
Mo et infra 3: 6, at et Sap. 1: 14 et 14: 27, id quod 
alicoi naturale est significat. To noóowtop rijg ytpiöHeg 
Proclas dixit to aojirvnop [archetypum]. Perinde est 
siqae saam ipse faciem videret, quia ei plane respondet 
id qaod est in specalo. Sic dicimas : 

Nuper me in litore vidL 

24. Kaxtpófpi yuQ lavtop xal antXrjXv&ê , vidit enim ee 
et abiit] Mnlieres solent dia inhaerere speculo, at ad id 
se forment : viri vix conspecto speculo solent abire, nei* 
curare qnales sint. 

Kal tv&icog iirthi&ëTO irtolog ijp , et etatim oblitun est 
qudliê êit] Facile enim obliviscimur qaae non maltnm 
curamas. Bv&tcog in momento vertit Arabs. 

25. c O 8i naoaxvipag tig póuop xiXttop top rijg iXevfréQlag 
xal naQauêlpag , qui autem inepectaverit in legem per- 
fectam libertatis et inhaenerit\ Nópop viXeiop vocat Euan- 
geliom comparatam Legi Hosis minus perfectae : Hebr. 
ft 19, 2 Cor. 3: 6. Id ipsnm Eaangelium comparat spe- 
calo. Et bene, ostendit enim nobis nos quales samas. 
Sed non satis est naoaxvitvup , id est , quovie modo in- 
epectare {ita enim id verbum samitur 1 Petr. 1: 12 et 
Pa. 33: 14 , et Syrus hic recte posuit "\n , quanquam pro- 
prie de iis dicitor qui per /enestram prospectant , ut 
Gen. 26: 8,1 Par. i5: 29, Prov. 7: 6, Cant. 2: 9): in- 
haerendum est, sicut fbeminae facinnt, qaae ad singulos 
capillos bene ponendos de speculo consilium sumant. 

Ovtoq ovx dxooaxrfe tmXqauopijg ytpóuêpog, hic non audi- 
tor öblipionie factue est"] Auditor oblivioriie , locatione 
Hebraea, id est, oblivioeue* 'EmXijtiuopijs voce usus est 
Cratinua, teste Scholiaste ad Nubes Aristopbanis etSuida. 



t6 IN EPIST. «IACOBI 

*AXka nóiTjxip Ïq/ov, sed effector operis] Singnkr^ prd 
plurali. Effector eoruin operum, qaac Euangelica Lex exigit. 

Ovtog fAocndQiog lp rij rtoiifoet avrov i'gai, hic beatus ob ac- 
tionem suam erif\ Est pulchra dpayood [repetitio] in prono- 
mine ovrog. *Ep tfj itotiflii. avtov hic valet ob actionem, 
id est actionea, ipsius. Sic mol xrp noiydewg Exod. 3a: 54. 
Qua loco in aliis nonnullis mwo vertitur nonjang. 

26. Eï rug <<fox*t &Q710XOQ ilvou tp ép7p , si jgkis autem 
int er pos exiètimat as religioèum esse] Frequentias-est 
&Q'p]0xevT7Jg , quod in Glossario exponitar religicsusj Sed 
&(pjaxoe etiam Hesychiay alibi reperit. ' SyrUB ïet Arabs 
vertunt ministrans Deo t et do»êï , "ÖD Syro: existimxtt. 

Mrj yakipayar/mp fïtoatfccp avrov, non refraenans lin* 
guamsuam] .Saepe reprehendit maledicentiam y qaod ▼£- 
deret id vitium late regnare a-pud Hebraeos. Et frequens 
in liac re comparatio « fraeno desampta. Nam sic d%u- 
Vwcov ^Ofxocrwp riXog dv£v%iap \Jinem effraenati oris mise- 
rlami] dixit Euripides. Talis et Pa. 39: 2. Graeci dicont 
yhwHSqg xoccTéïp [temper ar & linguamj* 

J AW dnuTÓw taodlap avrov, sed seducens cor suumj 
Locutio Hebraea nt videre est lob* 3i: 27. Lactat se 
varia spe. Syrus rch rh KM)D, seducit sibi cor suum. 

Tovrov pdraiog y ftorpnèia, huius vana est religie] Ni- 
hil illi proderit talis imaginaria religio. Mdtatop quod 
effect u caret , 1 Cor. i5: 17 > Tit. 3: 9. Ooyoxela KpnO Syro* 
Arabi :*2U* £t dicitnr hic öoijOxtia voce ista generali, 
nt et bonam et malam religionem comprehendat. Vide 
Sap, 14: 18 , 27. Apparet id ex sequentibus. Dictum 
maxime hoc saecnlo cogitandum. 

27. 0Qifixèiu *a&*od %ul dfiiaprog] Religio vera et non 
adulterina. Similitudo sumpta a gemmis, in qoibus re- 
quiritur ut et -smeer ae sint et non ulceratae. In Manu- 
scripto connectitur hoc non male cum praecedentibns , 
hoc modo , tyyaxtlcc ydq [religio enim\ Et* sic legit Sy- 
rus. Ka&ctQoc rat y quomodo et ' hic Arabs. 'Apiaprog £ 
KJWTp sancta Syro , Arabi mno pura. < 

Tlaod réo Qtó? xal navol, apud Deunt et Pattem\ ld est; 
ex existimatione Dei , qui et Pater est noster. Kal hic 
ponitur ut 2 Cor. 1: 3, Eph. 1: 3, 4: 6; 5: 20 , Phil. 4: 20, 
Col; 1: 3, 2: 2, 1 Thess. 1: 3,3: 11 , 2 Thess. 2: 16. 

Av- 



Capüt I. 1; 

, Avtq igip , hviaximtv&cu óoq>a*Qvt tal T*lQ a * ** *9 M** 
ipu avró>p>, haec est, visitare pupilloe ei viduae in ae- 
rutnna eorum] Ex specie genus intelligitur , Ut Matthê 
a5: 35. Sic, ius dicUe pupillo, defendite vidttam, apud 
Esaiam 12 16. Religio vera fidem quidem requirit, sed 
perücitur duabus maxime rebus, beneficentia et vitae pa- 
ritate. 'Emoximéf&cti bic sumitur ut. Mattfc* 25: 36, 43« 
1PDD Syrus hic. *Ef xjj öJUiptt avxab*, in angustiie eariw* 
vertit Arabs. 

^jiGTtikov iavxop xtjotïv cctto xov xódfiov, immaculatum se 
cwttodire a mundo] ld est , a malis mundi exempli». 
Vide Ion. 17: 14, 1 Ióh. a: \5, 5i 19. "JloniXop habuimua 
et 1 Tim. 6: 14 et 2 Petr. 3: 14* Hebraice vertere liceat 
•JT. Syrus hic KtfSiö tfa sine niacula* Idem xijQttv bene 
rertit TöpS cuatodire. 



C A P T 1 1. 

1* *j4iïilq>ol fiov, /ra tres mei] Ut supra 1: a> 16V 

Üi? *V 7tQOG(D7toXl]lpicCl£ *%tTi Tf)v 1tl£W XOV KVQlOV ^fiÜP 

tyaov Xqi$ov xijg öó^g , ne pereonarum respectu de tinete 
Hdem de JDomini nostri lesu Christl gloria'] Recte haec 
construxit Syrus hoc modo, %r\v nï$iv rijg dó%ijg xov Kvoiov 
yfMor *Irfiov Xqi$qv. Et fyiXt idem est quod xati%ttf [de<* 
tinete] Rora. 1: 18. Et dicitur nigig iïo£t}g sicut ni^t* >T q- 
aov Xotgoi) Gal. 3: 22, PhiL 3: 9, nl$ig xov viov xov 9i0v 
IJides Filii Dei] GaL 2: 20, pro quo alibi m&g h Jfyitf? 
[fides in Christum], ut 1 Tim. 1: i3, 2 Tim* 3: i5. Hoe 
ergo tuit : Ne fidem Ulam quam habetie de Christi glo- 
ria {sive de Christo in summam dar it at ent evecto, nem- 
pe propter obedientiam) de tinete velut captivam atque 
inefficacem , propter reepectus Mos qualitatum nihil ad 
rem Christi pertinent ium. Sicut in iudiciis est 7toa<tomo~* 
Xyxpia, ubi alia respicit index quam quae sunt in causae 
meritis , ut attigimus Matth. 22: 16 , ita in Euangelica re 
nooöamoXtjipicc est alios aliis praeferre, ob ea quae ad 
Euangelium nihil pertinent. ïlooawtohityiag in numero 
multitudinis haud facile reperias apud elegantiores scrip- 
VIII. B to- 



18 IN EPIST. I A€OBI 

tores Graecos. Sed nostri Scriptorea ploralia innsitata 
saepe faciunt de singolaribns usitatis. 

a. 9 Eap yaq eialX&fi &g xr t p ovpaymyyp VfuZp upijq , si 
enim quis introier it in convent um vestrwn] Quanquam 
nsus posterior recepit, ut eynagoga de coetu Iudaeorum, 
de coeta vero Cbristianoruni ecclesia dicatur f tarnen et 
hnxXyaiap saepiasime dioi de coeta Iadaeoram ostendimus 
ad Matth. 16: 18, et contra synagogam de coetibus 
Christianis Act. i5: 21. £t ita omnino sumendam hanc 
Vocem ostendttnt verba praecedentia. 'Apijq, «W, id est, 
mliquiê. 

XovaoSaxtvhos ; aureum annulum habens] Non inele- 
ganter fecit nomen compositum ad instar aliorum, qnae 
in Graeco erant recepta. Annulus aureus non minus 
apud veteres Hebraeos quam apud alias gentes gestamen 
honoratorum ac ditioram > Gen. 38: 18, 26, 41: 42, 
Esai. 3: 19. 

*Ep iofrijTi XccpTtocf, veste splendida] Vestitas splendide f 
mam nxn Gen* 27: i5. Vide Luc. 16: 19, Apoc. i5: 6, 
ubi tox Hebraea OTOn quam bic usurpat Arabs, 18: 14, 
19: 8, 22: 1 , 16. Menander: 

jdaunocfe tê nXovrco %aï yipit yavgovuipop. 
[Superbe qui divitiis utatur suisj] 
Ostendit bnnc sensam et sequens oppositio. Syrus Aap- 
itoif vertit KVBV pulchra. Arabs eodem sensu. 

EtöiX&fl di xal mm%6g , introier it autetn et pauper] ld 
est , homo pauper. Nam sic vox mavf&p non raro apud 
itastros Scriptor es aumitnr , ut videre est Mare. 12: 41 , 
Luc. 14: i3. Arabi est qjJGm*», sicut JOOD Eccl. 4: 12, 
Ritic ftalicum mesehino. 

*Bp fymtZQct lo&ijTi, sordida veste] Veste nee nitida 
nee élégante , OW CTMD Wlb , Zacb. 3: 3 , 4. Sic Cicero 
ex Caecilio : 

Saepe est etidm sub palliolo sordido sapientia. 
Yirgiliua : 

Sordidue ex humeris nodo dependet amictus. 
9ic. Zacb. 3: 3 et 4 0*KW OHJD vertitur ipdria (wnaQoi 
[vestimenta sordida]. 

3. Kal imfiXityijvt htl top tpooovpra tfjp hOijra rr é p Xap- 
BQap, et swspiciatis eum qui indutus eet veste praeclaraj 

9 En^ 



CA PUT IL lg 

'EmflXimir hoc quidem loco est quod Latini dlcnnt sus* 

picere. 

Kal iimjTe avrd, et dixeritis ei] Voê nero p e qui curam 
habetis rcrum istarum, id est, Diaconi. Vide Clementis 
Constitutiones II. 5j , 58. Loens est insigriis* In Mana- 
scripto liic deest avrm, at nimiram quod sequitur av [tu] 
sit deixrixóp [demonstrativum]. 

2v xafrov (o8ê xctlmg, tu sede htc bene] ld est, decors, 
honorate, Arabs. In Ecclesia sunt et sni sedilittm ordi- 
nes, sed ex virtutibns, non ex opibus* Tertullianus Apo- 
logetico: Praesident probati quique Senior es , honorsmr 
istum, non pretio , sed testimonio adepti. Sic inter femi~ 
na* primas locas viduis univiris, proximus Virginibus 
deinde matronis. Recte vero Iacobus ctim intellêxisset 
morem invalescere dandi itgotdoiap [primarium locum] 
ex opibus non ex virtatibus , huic malo malta post se 
mala tracturo occurrit. Etiam in Republica egregium illnd 
sive Sallastii sive alterius,qui C. Gaësari dat consilium: 
Ergo imprimis auctoritatem pecuniae demito f neque de 
capite, neque de honore ex copiis quisquam magis aut 
minus iudicaverit: neque Praetor neque Consul ex opw- 
lentia , vevum ex dignitate cteetur. 

Kal t<3 7TTCOX& Hitijtê' 2v $ij&i i*iï, paupen autem di- 
catis: Tu sta Mie] Iuvenes multam stare solebtfnt. Phi- 
lo de Vita contempïativa : 01 Ttctots&ttg piot [Adstantes 
iuvenes]. Clemens Constitutionum dicto loco II. Sj : Oi 
pb vewvéoot idlq xccfretio&axsctp tap ij totto$ , ei dè pij, $ty- 
titmaup oq&oL [Iuniores seorsim sedeant f si Sit locus , Sin 
minus f e tent erecti], 

H xcc&ov <o8ê vito ró vnonódióp fioij , aut sede. hh sub 
scabello pedum tneorum] Ad pedes tneos , qui locas dis- 
centiam. Vide qaae diximus Act* 3a: 3. Illud ède hic 
abest in Manuscripto. 

4. Kal ov dtexoilhpri ip iatttóTff] Annon discrimen fe- 
cw*w apud vos ipsos , id est, ex carnali affectu. Inter- 
rogative enim haec legenda, quomödo' legit $7x08. Avu- 
^taofrai idem qnod Activum diatolpetp Act. 11: '2, i5: 9, 
Iud. 22. 

Kul iyip&fri xötTctl dialoyiauécy itoptjoósp , et facti estis 
tudices cogitationum malarum] Genitivüs hic est non 

B 2 ob- 



so IN EPIST. IACOBI 

ohiecti, sed attribati. ludicatis eecundum malas cogita- 
tiones. Praefertis enim caduca duraturis. JuxXoyiapovg 
nopijQOvg habemus et Matth. i5: 19, %axovg Mare. 7: 21. 

5. 'Anovoavê] ld est, animwn attendite 9 xX Matth, 11: i5. 
'Adikpoi fiov dyamjtoi , fratree mei dileeti] Sic t Cor. 

i5: 58, Eph. 6: 21 , CoL 4: 7, 9, supra 1: 16, ig. 

Ov% o Qtog i£eki£<tto tovg itta>iovg tov nóapov tovtov > 
nonne Deus elegie pauper es huiua mundï\ Pauperes plu- 
rimos sibi in peculium secrevit. Vide Matth. 20: 16 , 
1 Thess. 1: 4r «t quae dicta ad Eph. 1: 4. Et dixit 
mnypvg tov xóopov , qui mundo videntur paupere* 9 ut 
melius inferret dpti&ttop [oppositum] qaod sequitur. 

IIlovoiovQ ir m£a, divitee fide] Ne quis pataret paupe- 
res omnes esse a Deo tanquam pecolinm ipsius sepositos , 
addit, sed abundante» fide m Nam ita vocem nXovtov et 
nXovöiov vidimus sumi Hom. 2: 4, Eph. 24 et alibi. 
Tales autem plures semper reperti in pauperom quam in 
divitam grege , ob caasas quas attulimus ad Matth* 5: 3 
et 1 Cor. 1: 26. 

Kal xXyoopouovg tijg §*ai%elag , r t g litijy/tiktro toXg &ya~ 
nokfip avtop , et heredee regni, quod promisit ipsum dili- 
gentibus se] Illud nal rectius abest in Manuscripto. 
Et intelligitur ut essent heredes, qaod snpplevit Syrus. 
Sic post £$éfe'faro sequitur elpat [esee] Eph. l: 4. 
Talia autem verba saepe subaudiunfur. Promissum est 
regnum illud aeternum Deum diligentibus 1 Cor. a; g, 
3 Tim. 4: 8. Adde Tit. 1: 2. 

6. 'TftiZg di jjtiunoati top mwypp , vo* autem despica- 
tui habuistis paupereni] *Aóqi£og [aoristus] pro quovis 
tempore , ut et supra 4. 'Htiudöau 9 de spie at ui habuis- 
tie, ut hic Syrus. trh JPlS, 6 xatayehöp mox%ov [qui sub- 
sahnat pauper em\, Prov. 17: 5. VrSv DDOl^U \conculcatis 
paupereni] } Amos. 5: 11. Confer et Ps. 10. 

Ov% ol nXovötot xatadvpa&vovoip vpuop, nonne divites 
opprimunt vos] Videte, inquit, qui fastus, quae insolen- 
tia plerumque divitias comitari soleat, quo eas minoris 
faciatis. In Manuscripto vuecg constructione nQog to gij- 
ucupóutpop [ad significationem relat a]. Nam xatadvpagevav 
est opprimere f ut videre est Sap. 2: 10$ 17: 2. Respon- 
det Hebraeo rm, ut diximus ad Matth. 20: 25, et Wd, 

ut 



CAPÜT II. 11 

ut Proy. 22: 7 ubi eadem qnae Mc verba , sed et verbis 
aliis. Divitutn mos est imperiote agere ad ver som pan- 
peres, operam eorum parvi dacere. Denique 

— Liberia* pauperiê haee est, 
Contusus rogat , et pitgnis coneisus adorat, 

— ^Tfaip roi tixrn nXoutog, 
[— Fastus est opibus comes] , 

ait Eoripides. Confer Pa. 10: 2, 8, 9. Est et in hanc 
rem egregins loens in Plauti Anlnlaria Act. II Se. 2. 

Kal avtol iXnovaip vpcc$ êig XQirqQi&i et ipsi rapiuni 
?oi in iudicia] In ius rapiuni, ut Plantas loquitar Cnr- 
calione. Est autem etiam in re aeqaa dnram in iudicio 
certamen pauperi onm divite , non modo qnia saepe in- 
dices ob gratiam addnnt diviti , verum etiam quia et 
somptus litis et temporis , qnod in eam impenditnr , gra- 
vat paaperem% Itaqae per contemptnm solet dici, Age 
lege, ut Donatas notavit. Agit antem de divitibas in 
genere, non speciatim de iis qni freqnentabant Ecclesiam. 
Exemplam habes Act. i3: 5o. 

7. Ovx avtol pXawpijpovcn to naXop Spoua to tmxXij&ip 
iep vfi&g , nonne ipsi. bono maledicunt nomini , e quo 
'vos vocaminï] Ex divitibas illis malti reperiantar qni 
ita odere Christianismum , nt et Christo maledicant, 
ex cuius nomine vos vocamini. Locutio est Hebraea, 
Focatur nomen nieum euper eum, id est, ille dicitur de 
meo nomine, Gen. 48: 16, Esai. 4: 1. Sicut filii de pa* 
reutum , foeminae de maritornm dicantnr nominibns , ita 
a Christo Christiani. ^Ovofta xaXóp , id est , nomen hono- 
rificum. Vide de voce xaXofe snpra 3. 

8. El ptptot pópop TtXéïre paatXixóp, si iam Legem 
perficitis regalem] Christi qai Rex noster , Ioh. 18: 3j 
Hebr, 7: a, Apoc. 1: 5, i5: 3. 

Kaxd typ y^aq^p , secundum Scripturam] Nenjpe Lev. 
»9: 18. 

'Jyamjöétg top nXrftiop <tov tos Oêavtop, diliges proxi- 
mum tuum sicut te ipse] Verba sant ex versione LXX 
dicti loei, se d qaae bic intelligenda pvSix&Q [sensu recon- 
dito], ut proximus ait non solas Israelita, sed homo qni- 
>is: et dilectio intelligatur qaalem praescribit Eaangeliom. 

Kahag nouïu, bene facitis] bic PhiL 4: *4» 

B-3 9. 



sa IN EPIST. IACOBI 

9. El 8i itQO<famol7prt£n f si autem personae rsspieitis] 
Verbum fecit dvaXoytxóog [per congruentiam forma ndarum 
dictionum] ex nomine TtQooamoXyTiTtjg [personarum respec- 
tor], Sru UD vnnfl, ifravftdoocTt itQÓdianop Svpdgov [admi- 
rati estis adspectum potent™] , Lev. 19: i5. 

'Auaoriap loydtéafc , peccatum patratis] Sic ioya£ó- 
utpoi dpouiap , Matth» 7: a3. 

'Ei*y%ól*€VQi vrtó tov póuov ofc naoocpuvcu , redarguti a 
Lege ceu transgressores] VlïlD [c«m protfarwalor]. Vide 
Bom. 2: u5, 37, Gal. 2: 8, infra 11. Legem intelligit 
quae est Deut. 16: 19, ubi in Graeco, ovdé imyvafiorrai 
rtooticMtop [neque agnoecent peraonarn\% Sed haec quoque 
Lex hoc loco sumenda, nerape ut non tantum ad indicia 
pertineat, sed et ad honorum signa.in coeta Ecclesiae. 
Est; enim et in hoc quaedam iudicii species. 

10. c '0£i$ yaq olop top póuop rijofott, quicunque enim 
tot om Legem servaverit] In Manuscripto nki}Q<Mti [im- 
pievsrit]: qnae locutio est Rom. i3: 8 et Ps. 20: 5 f 6. 
Argumentum iterum snmit a Lege Mosis ad Legem Euan- 
gelicam , ut saepe Paalus et Scriptor ad Hebraeos. Si 
quis caetera Legis praecepta servet, nempe quae comnii- 
nationem habent poenae capitalis , qualia sunt vetantium* 
multa, iubentium illud £e circumcisione et de Pascbate. 

ïlvataa 8i lp {pi, offendat autem ad unun*]. Nempe eo- 
rnm quibas poena capitalis coustituta est, ut iam dixi- 
mus, et sequentia apertum facient. Deut. 7: a5 \5Wt il- 
laqufies te, Graece vertitur TtraioTjg. 

riyoPê ndprtop i'po%og , factue eet omnium reus] ld est, 
t&g naptfop h'poypg [quasi omnium reus]. Non minus mor te 
punitur, quam si omnia praecepta violasset. Sic Rabbi ni 
dicunt* Qui. tranegreditur unum praeceptum , ac si trans- 
grederetur omnia* De talibus praeceptis intelligendnm et 
illud in libTo tig tovg Maxxccftaiovg [in Macoabaeos], qui 
Iosepho attribuitur ; Tó ydo inl uixootg nai uiydXoig 9raoot~ 
pouélp laodvpauóp i$t [Peccare enim in minimis idem est 
ac si peccetur in maximis]. Pro ïvo%og Syruft kabet 
STUIK, Arabs U&« [debitor] , nempe poenae* 

11, p ö '/ccq ehmp , pq fA0i^v9v\g , qui enim dixit , Non* 
moechaberis] Deus qui moevhari v e tuit addita roorii» 
poena, Deutf 22; 33, 

EU 



CA PUT II* a 

EtXê **t i (**} tporertfie , diait et , Non occidss] Itidtm 
addita mortis poena, Exod % ai: ia> Lev. 24: 17 9 ai ^ 
Deut. 19: i3. 

Ei di ov (AQi%tvteiey (poptvaiis dè , yiyopag naoafidvi^ pq- 
fiov $ quod si non moechabsris , occidss autsm , factus ee 
transgressor Ztegis] TlaQa^aipup Svo non de qaovii facto 
contra Legem, sed do gravioribns illig dicitur. In Ma- 
uaacripto est iyipov dno$drrje póftov [factus es Legis de- 
ssrtor\ f *no Num. 14: 9, los* 22: 19. 

ia* Ovtcd AaA«trt xai ovrco TroutVf , afc dui pópov iXtw- 
ütaUiQ fjUXXoprtg %QipêO&cu , sio loquimini , et sic facite , 
ut gttt p«r Legem libmrtatis esiis iudicandi], Ostendit 
hm ad Enangelicam Legem aptanda qnae de Lege Mosis 
dixerat. . Lex Mosis factis quibusdam capitale supplicium 
minatur : Lex Euangelii gehennam , nee factis tantum , 
sed et dictis , Matth. 5fi aa. Et dicitur Lex libertatls , 
qoia qui eam seqüuntur liberi esse debent etiam ab JlHs 
vitiis qaae Lege Mosis non puniebantur , supra 1; st6 ê 
2 Cor. 3: 17* Non est nostram seligere qaibns praeceptis 
obseqoi relimus , quibns non* Non euffioit ad salutsm 
si maioribus spretis minora faciamus , ait , et , at id fir* 
met, hanc locum addacit Salvianus III de Gabernatione 
Dei. 

i3. 'H ytxQ KQtQis dpllnoq , vs} ft] noiJjtiarn ïkêe, iudi- 
cium enim sine bsneficenüa erit UU qui non fscerit be~ 
neficentiam] *El*og Scrip tor ibus nostris non solam Isni- 
tatem in posnis exigsndis , sed et omne genas beneficen*. 
tlae significat, respondens Hebraeo pi, ut videre est 
Gen. 19: 19, Nam* it: ió et alibi. Sic et Matth* 9: l3> 
12: 17, a3: a3* Lex Enangelii est ut bene faciamus om* 
mbus ; qui id non facit , dure tractabitur , Matth. 7: 1 
et seqq. , aSi 42. 

Kal xcctccx£*v%&vc*i iltog xpiotcog] Contra vsro bemfleenHè 
hoc habst , ut nos a eandemnatione liberet , Matth* 5i f 9 
25: 37. Cum uni virtuti salus promittitur , non intelli- 
gendom excludi alias, sed illius Ttrtntis vim esse eximiam* 
Vide Loc. 11: 41 et Matth. 5: 3— -5, 6: 14, Luc. 6: 37* 
Kcaaxav%aTcu iléog %Qiatcog significat, beneficentia ds dam» 
nations triumphat : eam non mstuitm Non potest Deus 
damuare suae bonitatis imitatores. Nam et inter Dei flna 

B 4 •*" 



34 IN EPIST. IACOBI 

aire proprietates praeeipuam e*se Olementiam dicunt He* 
J>raei* Vide Jarchi ad Dan* 9: 4 , 5. Claudianut : > 

Principio magni custos dementia mundi. 
Seneca pater : Perierat tatus orbis nisi tram finiret mi- 
serioor dia. In Manuscripto non male est %ecTaxav%d(t&w 
\triumphet\ , effieite ut per beneficentiam trinmphelis ds 
damnat ione. Et hunc sensura sequitur Syras. 

14. Ti to oqpelog, «j«A<pot pot;, quid prodsrit , fratrss 
mei] In bunc locum ad finem usque capitis comtnentatio~ 
ïiem edidimus satis uberem, quant adiunximus nostvia ad 
JEuangelia Annptatis (*). Inde et aliunde aamemus bic ea, 
qaae hoius tractationis modo conveniunt. Cam Apostoli 
multam ubiqne praedicarent fidei efficaciam, inde factnm 
est nt malti bomines xarnales , in quibus fait Simon 
Nagus , id arripnerint in vitae mendosae patroeinium , 
quasi sine opsris iustis , nt Irenaeus loquitur , salus ae* 
terna possit obtineri, nempe per fidem: cunr contra A* 
postolornm esset doctrina, fidem aptam esse nt nos pur* 
get , purgatis dari Spiritum Sanctam , et sic fidem fieri 
efficacem per dilectionem GaL 5: 6. Ac proinde dilectio* 
nem, qnae ex fide et spe eam comitante exsurgat, plus 
valere et fide et spe, 1 Cor. i3: i3. Ti ro b^pskog ; Vtl no, 
ut Gen. 37: ?5 , Ps. 3o: 10 , Mal. 3: 14 , quae utilitas , 
nempe ad salutem aeternam, ut 1 Cor. i5: 3%. Pro eo 
dem ovdip iïut [nihil sum\ dixit Paulus 1 Cor. i3: a. 

'Em ni&p Xiyji ris i'%£ip , eqya dè urj i'xjj , si fidem quis 
dicat se habere, opera autem non habeat\ udi/ji, id est, 
cogitet , quomodo Xeyitto supra 1: i3. Si quis intra se 
COgitet , Opera quidem mea non recta sunt , eed fide a 
recta est, ac propterea de salute non periclitor. Haec 
Opinio olim yalde fuit frequens apud Iudaeos, qui existi-r 
mabant omnem Israelitam , qui modo professionem lu» 
daismi non abiecisset, partem tandem babiturum in al- 
tero seculo, id est, in vita aeterna. Eandem sententiam 
apud.multos Cbristianos invaluisse ostendit, et eos acri- 
ter,ut certe debuit, refellit Augustinus libro de Fide et 
Qperibus, Renata. est hoc infelici seoulo ea sententia , et 

qui-* 

(*) [Scrmo é*t dp Hugonis Grotii opusculo , quod insoribitur , 
gxplicatip trium utilissimorum- loco rum A~. Testament! % Af vuihué 
agitur ie ficfe et operibus , quod Supplementis inserc tur.J 



CAPÜT II. a5 

qnidem sub nomine repnrgatae doctrinae, cui omnes qui 
pietatem et salutem proximi amant, se debent opponere. 

Mij dvpatai rj nl$iQ G&ocu avtóp , numquid haec poterit 

fides serpare e urn] Concedit aliquam fidem talem esse 

posse, sed salutem aeternam ei competere negat. Pro 

tiritou Arab8 habet eruere , Syrus VDTVH vivificare. Di- 

cant qaidem interdum viri sancti, aliquos seryari fide 

ante opera, sed intelligunt ante perpetaam seriem trac- 

taroque bonoram operum , qaia acilicet vita illii ad id 

indulta non est. Caeterom nuila caiqnam fides profuit 

BÜie tali opere quale tempus permittebat, nt illius cam 

Christo cracifixi exemplo apparet. Salvianua IV de Ga* 

bernatione Bei : Cum Spiritu» Sanotus nee fidem quidem 

dicat hcminibus Christianis eins operibus bonis posse 

frodsssm* Cyprianus de Habitn virginnm: Credenti prae~ 

mium datur y si quod ereditur et geratvr* Adde Hier o* 

nymum Dialogo I adveraua Pelagium, 

i5. *JSdp Sè diêhpog tj ddtXqrij yvfipol vrrdoyaxfi, si au~ 
tem frater aut saror nudi sint"] Egregia similitndine, ab 
illorum qaos oppagnat factia surapta, rem illustrat. JTvu^ 
pol, quomodo vox yvpvov aomitur lob. ax 6, Matth. a5; 
X, 38, 43, 44, Mare. 14: 5a, Ioh. ai: 7. JTt/ptnyra/W 
[nudum es se] 1 Cor. 4: 11 et yvppÓTijxos [nuditatis] Rom. 
8: 35, a Cor. 11: 27. 

Keel keutófitpoi off* rijs IqpqftêQOV rooqtijg , et indigeant 
pictu quotidiario] uietnóptPiH *"lOn. Vide supra 1: 4,5. 
Si non modo- destituantur rernm mediocri copia, sed nee 
habeant unde in diem vivant, Qood bic TQoq>tj fy^fupog, 
id TQoyri jcaO"' fjnigap Alexidi et Aristophani. Qui nihil 
habent auipliua Hct\>7j(*tQÓ(ltoi Graecia. Vide quae dicta n&* 
bia ad Matth. 6i 14. Pro %al in Manuacripto est ij [*>*/]• 

16. KiTif] Si rig ccvróïg l!; vftóSp, dicat autem Mis aliquia 
<x vobis] Ex vobitt qui fidem creditis sufficere ad salutem. 

*Titdyttt ip etQ^Pfi > ite cum pace"] Bene pobis sit. Est 
enim bene precantis, thtctye lp eiQijvrj vel êlg tïgijpijp , 
nt Mare. 5: 34, nooivov els ityyPiJP 9 Luc. 7; 5o, & 48, 
&W? *;)S, 1 Sam. 1: 17. 

QéQfiaipta&i y calescite] MêT&pvpia [transnominatio] , 
pro eslote 4>e*titi> Sic l&iQudp&fpetp pro vestiti sunt 
lob» 5i; j#b. 

B 5 Kal 



t6 IN EPIST. IACOBI 

Keu ypora£i6&*) Bene paeciminor: sit vobis undt satn- 
remini* Vide Mattli. 14: 20, i5: 33, 5? , Maro« 6: 4a f 
7: 27, 8: 4, 42, Luc. 6: ai, 9: 17, 16: ai, Ioh. 16; a6, 
Plril. 4: ia. W3P. 

Mij San 5i ccvrotg ra intnjdtux tov aóuarog , neque ik 
dederitie quae corpori expediunt] Nempe ctun id facere 
vobis in proolivi sit. fiona rota non sunt spèraènda, 
eed nulliua pretii, si ab eo proficiacantur qai quod optat, 
effectnm dare po test, et non vult. 'Emvtjdëtm rofr Ocifuxros 
non n^ale dicantar quae corpori expediunt. Nam adiec- 
tivum istud apud Graecos modo genitivnm , modo dati- 
Tum regit. 'BitirySêia irooltas&cci et t%H9 [exhibere et 
habere quae corpori expediunt] et ep&uav ènnifdticw [re-* 
rum neceseariarum inopiam] dixit Xenophon. In Glos-» 
sario , Imrydeuc , ra urayxaïa , copiae. Arabs «aJdL necee~ 
earia , quomodo etiam Latinus hic. 

Tt ro ocptXog , quid proderit] Qoid liaec bona vota ilKa 
prosant ? 

17. Ovr» xal 17 n&£, tór /eci/ i'py* £337, Pëuoa i$* natf 
iavTijv , sic ef y£afe« , «£ non ha beat opera , p*r 0* mortua 
est'] Sicnt vestra illa fides cum boni 8 verbis eoninncta 
proximis vestris non prodest , ita nee vobis proderit. 
Deus vestro vos modnlo xnetietar. Mertuum esse diei* 
tur, quicquid effectnm snum non conseqnitar: at videra 

•est Rom. 4: 19, Hebr. 11: 12, Rom, 7: 8. Effect** ad 
qaem tendit fides, est vita aeterna, sed ita demnm ef- 
fectum sanm conseqnitar , si adsit purgatio a vitiis , di- 
lectio et dileetionis opera. Kaff icwrijp p** ** > sivo 
tota quant a est» Sic dq? iavrov lob. i5: 4. Sic abundat 
xa& y iavrifc et i<p iccvrov Matth. 12: a5, 26, et fr l«vrot£ 
Rom. 1; 34. Iiifra pro eodem dicitur sine tali addit*~ 
mento vntod fet 20, a5. 

18. ^XX' Iqh rtg] At merito fidem suam ab operibn* 
vacuam praedicanti dieet pius aliquis bene siietus agere. 

2v rtigiv ï%ei$] Habee [tu] fidem eamque multam i act as* 
Kq/o> tQyct] Ego vero de fide mea tacens do operarm 
pils factis. 

/têi^op um typ ni&v aov i* rw» ïoy&v , ostende mihi fi- 
dem tttam ex factis] Cum et Manuscripti plarhni, et ille 

optimus quo utimur, et Latinus, et Syrus, et Araba la- 
ge- 



CA PUT II. vf 

geriat tip ni$t* tfov %<oaig %w» toym [fidem tuam abeque 
factie'] y omnino praestat eam lectionem nos sequi , ho© 
sensu: Ulam tuam fidem oetende verbis quantumlibet , 
nam facta non adsunt. £t vide quanti eam facturi sint 
homines pii, et inde colli ge quid facturus sit Deus* 

Kqyoi dti^co ooi lx %wv ïoycor pov typ nl&v pov , et ego 
ostendam tibi ex factis meie fidem meam] Ista secundi 
persona ponitur pro homine quolibet. Ego fidem meam 
non iactitans , sed perpetnam dans operam modestiae , 
patientiae , dilectioni , facile cuivis persaadebo etiam ta- 
ccns , es se in me veram fidem. Nam perpetna illa sano- 
titas et in znalis constantia,, qualis illo saecnlo appare- 
bat, caasam aliam quam veram fidem habere non poterat* 
Hoc ergo dicit : Pii om nes fidem meam factis, demonstra- 
tam prae tua verbis iactata inultiun praeferent: quanto 
magis Deus ? 

19. JEv m£ëV€ig , 8u ó Qtóe tig l$i , tu credit, Deun» 
unum es se] In Manuscripto , on tig i$ty ó 0eè$* Sumit 
id quod inter credenda primam est, et qao ludaei non 
tantum utaod tcov d&twv lab impiis] , sed et Ttagd rww 
'Ellqviov [« Gentibus] separabantur , Deum eese et eeee 
unum, Deut. 4: 35, 39, 6; 4, unde etiam pendejt tot* 
in Christum fidea. Nam Christo auctoritas est ab illp 
nno ac vero Deo, Ioh. 14: 1 , iji 3« 

Kuhx>z 7T0ttï$ , bene facie] Hoc dicit, Hactenus ree tua* 
bene se habent. Sed subiicit hoc ad salutem non aufiScere# 

Kul ra deuuópta itttUwai] Mali Spiritu* idem eredunt* 
Ta daiuóvia Rabbinis DHW, quomodo et LXX interpre- 
tantur Esai. j3: 21. 

Kal (pQiöoovai] Timent eum malitiae suae viudicem 
2 Petr. 2: 4, Iud. 6. Sic et tu, timere debes eundena 
Deum , si Diaboli facta imitaris* Pro q»Qi<S$QVQï> Sjnw 
fSin tremunt , Arabs Q£vK£ , eodem sensu. Per yk*T0VV~ 
yxay \tranenominationem] id verbum ingentem metum 
significat , vertiturque in Qlossario , horreo , harretc** 
Inde yoixToij [korrende] Sap. 6: 5, et cpQMToy IVTVW [r#< 

horrendal * er# ^ : 3°* l &' *3> a3: 14, et yaimütS [harri* 
ferum] Os. 6: 10. 

20. 9iXn$ 8i ypówat] ld est , Vin\ tibi lm doceri 
etiam documentis e Veteri Testamento ? 

ft 



a$ IN EPIST. IACOBI 

3 Si Hp&oomt *fvè,o Homo pane] Npl, de qua voce dic- 
tum Matth. 5: 22. Syrus liic mhn debilis iudicio scilicet : 
Arabs J&JÜ vane. Christus prohibet iracandiam in tales 
voces prorumpentem , non ipsas Voces , nbi a magistris 
ad corrigendos discipulos usurpantnr , multoque minus 
nbi non certi homines sic notantur , sed certa hominum 
genera* Apparet hoc Mattb. 23: 17 , 18, Luc. 24: 2$, 
Cal. 3: 1. Merito autem vani vocantor qui vana spe se 
lactant. 

"Ovi f\ Ttl^tg %coolg r&p ïgycop ptxod t$tv\ Fidem eine ope- 
ribus [mortuam es s e] , producere non posse id quod spe- 
ras. Xtoglf t&p ïgytop idem quod saepe tap pfj toya 1'xjl 
[si opera non habuerlt], 

21. 'Afioadti 6 naxr t q tffid&p f Abraham Pater noeter] 
Etiam secundum carnem : nam Hebraeis scribit. 

Ov% *£ ïoymp idixaici&i] , nonne ex operibuB iustificatus 
eet] Jixcuovad'cci modo significat iustum reddi f modo ut 
iustum amari atque tractarL Habent enim pleraeque vo- 
ces Hebraicae eius formae significatum duplicem, Quan- 
quam vero certum est hominem iustum fleri per fidem , 
deinde etiam iustiorem per opera continua, tarnen totus 
Iiuius sermonis contextus , et maxime ea quae iam se- 
quentur , exigunt .ut dtxcciovod'ai bic sumamus in sensu 
posteriore , et qui de m ita ut intelligantur turn Abraham , 
turn Rahab a Deo tractati ita, ut ii qui iusti sunt trac- 
tari solent , non tantum respiciente ipsorum fidem , sed 
et ex fide profecta opera. Quod si Abrahami fidés illa 
adeo praedicata , Gen. l5: 6 , profuit quidem , sed non 
sola , quid est cur alii de sua fide non operante plus 
promittere sibi debeant ? Abraham si fidem ad favorem 
Dei cohciliandum ac retinendum sibi credidisset sufficere % 
abstinuisset opere tam luctuoso, de quo iam loquetur hio 
Scriptor. 

'Apwiyxag *Ioacc% top viop avtov Inl xo övaiaïyoiov , 
Jsaacum filium suum arae imponens\ -Filium de Sara uni- 
cum vinctüm , ut fieri mos victimis , imposuit arae , pa- 
ratus etiam eum mactare , si Deus in iusso perstitisset . 
De hac re vide quae diximus Hebr. 11: 17. 

22. B'kiitHg] Fiden', 

"On 7 %i$i% GvpyQ'/it xoX% i'o.yoi$ avtov] Pariter et fidee 

et 



CA PUT II. 



*9 



et opera coneurrerunt ad retinendam argucndaoiqac Dei 
benevolentiam , quam non nisi iustis promisit. 

Kal ix rap toyap ij ni$i? friXtuódy, et ex operibua fides 
perfecta est] Per /lc Uur per dilectionem fides , ait Ter- 
tallianus adversus Marcionem quinto. Perficitur res quae- 
que cum effectum sibi destinatum parit. Eum fides con- 
sequi non potest &vtv avpaiuwp [sine causis adiuvdntibus]. 

23. Kal inXifëw&y rj rQ a 9Vr V te/ovwx , et impleta eet 
Script ura , dicens] Ante qnidem id dictum fnerat de A- 
braliamo quam Isaacum offerret, ut ridere est dicto loco 
Gen. i5: 6. Sed mos est liebraeis dicere , Hoc 0*pn& # 
id est , inXqQw&y cum rei alicubi narratae similis alia 
contingit. Nam tnnc ex fide Abraham Deo victimas ob- 
talit, et nunc victimam multo pretiosiorem. Pari modo 
dictum illod , Re put at um est ei ad iustitiam 9 ad tempua 
Isaaci oblati refert Scriptor 1 Macc. 2: 52, *A$qaap. ov%l 
ip itèiQaO{A<$ êVQi&rj m$Q3, Kal iiayiofrq avrco #g dixaioov- 
vtjv ; \Abrahamus nonne in tentatione repertue eet fide- 
lis , et reputatum eet UU ad iustitiam ?] 

Kal iXoyia&y at/rq> éiV dtxaioovrijp , et reputatum eet 
UU ad iustitiam] ld est, il des illa a Deo habita est 
pro re egregia , quales res iustitiae nomine appellari so- 
sent. Habes idem loqnendi genus Ps. 106: 3i , ubi zelus 
Phineae dicitur ei reputatue in iustitiam, id est, magni 
a Deo factus, magnaque mercede sacerdotii summi remu~ 
neratus. 

Kal qtlXog Qtov inXq&ij , et amicue Dei vocatus eet] 
Nempe quia filium obtulerat, ut dicitur Gen. 22: 16, ubi 
Deus quod ante non fecerat , iurattim foedus cum Abra- 
hamo init, sicut Reges cum amicis solent: additurque 
causa : Qüia fecisti hanc rem , et non pepercisti filio tuo 
unigenito propter me. Quanti autem foedus tale iurattim 
fieri debeat, egregie explicat Scriptor ad Hebr. 6: i3 et 
eeqq. Amicus Dei vocatus est, id est, fait, locutione 
Hebraea, cuius exempla Jiabemus Esai. 1: 26, 48: 8, 
6a: 4, Ier. 33: 16 , Ezech. 48: 35. Sic fieri filios Dei, 
lob. 1; 12, idem eat quod in 1 Epist. 3: 1 , vocari filios 
Dei. Ex re autem nomen illud Abraham o adliaesit, ut 
videmus Esai. 41; 8 et 2 Par. 20: 7. Clemens in E pi stola 
ad Corinthios: 'EfMtQtvQfóii Htydkog *A$oaap 9 nal cpiXog 



3o IN EPIST. ÏACOBI 

tfQQayyoQêV&ij rov Otov [Magnum testimonium accepit A- 
br aha mus , dictus Dei amicus], 

24. 'Ooccvt roipvp, videtis ergo] Discite hoc viri maxi- 
mi exemplo. 

a Ori il; toyiop dtxaiovrai ipÖownog, %al ov* ix niïHog uó- 
yov, ex operibus iustificari hominem , neque ex fide spla] 
Nisi ad fidem opera accedant, nnnquam Deus aliquem 
pro insto habebit. Haec enim omnia sub nomine tmn 
[iustificari] in significatu seoundario comprehendi solent. 
Idem est lx ni&wg uopop qnod lx m&oog uópyg. Sic uopop 
adverbium vice adiectivi ponitur Matth. 5: 47 , 21: ig , 
Ioh. i3: 9, Act. 11: 19, Rom. 3: 20 et alibi* 

25. 'Ouoitog Sè xal 'Padfl rj itoopij, similiter etiam Ra- 
hab meretrix] Quia multi etiam alienigenae in eandem 
cum Iudaeis credentibus Ecclesiam coaluerant, alteram 
lacobas exemplum addit, valde ad eoram rem apposi- 
tum , foeminae , et extraneae a sanguine Abrahami , et 
vitae antea mendosae , qualea et plerique ex Gentibus 
fuerant. De hac Rahabe et de voce nóovijg diximus ad 
Hebr. 11: 3i , ubi tam fides liuiua mulieris praedicatur 
quam hic eins opera. 

Alterius sic 
Altera poscit opem res , et coniurat amice* 

Ovx 15 i'oycop idixaici&ij] Interrogative : Nonne operibus 
id consequuta est ut iustitiae praemium a Deo referret, 
solo Dei iussu servata , cum omnes eius populares inter- 
ficerentur , deinde dignata coniugio viri eminentis inter 
suos fioozi, 

c Tnod(^auêpij rovg dyyiXovg, excipiens nuntios] d&topi-* 
pij rovg xaratixónovg [excipiens exploratores] Hebr. 11: 3l. 
Multam hoc in foemina. Cum sciret illos esse explora- 
tores ab hostibus Hierichuntinorum missos , tarnen eos 
hospitio excepit , texitque , reverentia unius Dei , quera 
ab Hebraeis coli, quemqué huius belli auctörem esse 
fiebraeis , intellexerat. Exploratores recte etiam nuntii 
dicuntur , quia in id mittuntur ut spectata renuncient. 
Sed quidam Codices etiam hic habent xataaxénovg* Et 
sic vertunt Syrus et Arabs. t 

Kal irigq ód<x> IxfiecXovaa , et alid via dimittens] Alixt 
via quam qua ituri putabantur. Nam et per muriun eos 

di- 



CA PUT II. 3i 

dimisit, et devia itinera monstravit, ne ab Hievichun- 
tinis deprehenderentur. Haec omnia non factura Bi sa- 
Intern ex nuda fide spe ras set. 

26. "SiairéQ yocQ ro (3w(ia %(oqig rtPévpcxTog pïxqop i^tp , 
sicut enim corpus eine spiritu, mor tuum est] ld est, fanc- 
tiones hominis convenientes non edit. Sic enim vocem 
vutQOv sami 'sapra annotavimns. Ilpêvua hic autem vocat 
eam substantiam quae corpori vitam subministrat , Luc. 
23: 46, Act. 7: 5g. 

Ovt(o %ai 1} nl&g %<OQlg twp ïgycop pwqd i$i, ita et /idee 
sine operibu8 mortua est] ld est , non efficit at homo 
iu&tus a Deo censeatur , et sic Spiritum Dei vitamqae 
aeternam conseqnatur; qaod multis Veterum locis in nbe- 
riore illa commentatione confirmavimaa atqae illa&trayi- 
mus. 

CAPÖT III. 

*. Mtj TtoXKol StddaxaXoi yiptf&i, dfohpot uov, ne multi 
fiatis magistri , fratres mei] Ne qniyis ambiat mnnus 
Doctoris, id est, Episcopi sic eminentér dicti , tov tcqob- 
$®Tog , tof) %oma>pT03 lp Myotg [Praesidis , docendo ope- 
ram dantis]. Non qnod non praeclara ea res sit, sed 
qaod pauci sint pares. JiüccaxaXoi , D'3^ ant D'TID. Similis 
tdmonitio Eccl. 7: 17. 

Eidóttg , Sn uti£op HQtftoc A^tpó/ttOtt , scientes , malus de 
nobis iudicium habendum] ld est, plura a nobis, qni Doc- 
tores aliorum sumus, requiret Deus quam ab aliis. Qaod 
si hoc verum in iis qui aliorum iadicio morem gessere , 
quanto magis in iis qui se ingërant? Chrysostomas in 
Cap. i3 ad Hebraeos: JJccfiai, itóöog o xipövpog ^ Tl &p rtg 
am>i nQog rovg d&liovg, rovg iniQQt>rcrovrag iavrovg togccvtt] 
Tifiogiaiy dfivaaio ; ndpraop wp &Q%tig yvpaix&p xal ccvSqwp 
**1 srat'oW av Xóyop didoog' roaovrco twqI t%p KicpccXrjp vito- 
tifyg • Qav{xd^(o tï tivd l$i rtiv dq^óprcov (fco&ijpcu , nQog 
*$ toiavTfi dmiXf} , xccl rff nagovarj (jq&vuicf , óqó&p i'n xori 
toiTQiypprdg npag xcti iniQ^lnxoptag iavxo'èg t<3 toaovxm 
v*qp 1% dgyifg* El ydq oi dpdyxy tkópivoi. ovdtpictp fyovoi 
**v<xq>vfyv %al dnoXoylcfp, xccxwg ró nQêtyfAcc oinovopoffpvcg 

nul 



& IN EPIST. IAC0B1 

nal aniXövptêS* htél, *al *Aaowp éilxva&ij **i tnivMtutót' 
xal Mcooijg itdXtp iyupdvpevae noXXdxig naoaivtjcdfupog* %al 
2aoi>% ivigav ipmstvfalg dq-^v utree xo nuQCutrjOaa&cci txty- 
Övpevatp f inttdy xaxwg avrtjp cp*opóut]Oé' itóoc? pccXkop oi 
OTtovdyp rairnjp Ttöipipot %al imffimoprég davtovg ; € 0'8i 
xoiovtog TtoXXtf nXiop iocvrop ehtoetojjaa itdatjg QvyypcipW 
StdotKipcci ydo %oy nul roiuêip , nal did to ai/padog, xal 
duc top oyxop rijg doyfig [Hui) quantum discrimen/ Quid 
tu istis facias, qui se in hanc aupplioiorum obyssum 
ultro ooniiclunt mis er l ? Omnium et pirorum ét foemina* 
rum et puerorum f quotquot denique ho minibus imperas , 
eorum a te omnium exigetur ratio, tantone tu igni sup- 
ponis oaput? Mirandum ni nemo omnino Praesul eer pari 
potest } cum et minas hasce audiam > et plerorumque pi* 
deam negligentiam , et sint praeterea qui prehensent 
et lam hoc tantum tam grape imperium , aeque ultro ei 
ingerant. Quod si , qui inpiti susceperunt , dum male 
postea et oscitantét tem getarit , quod exeusent tarnen 
quope confugiant, non habent (nam et Aar on, cum rap~ 
tus esset ad Sacerdotium , non ultro accessisset f pericli- 
tatus est tarnen : nee Moses , quanquam imperium recu* 
sar at saepius , e at ra periculum f uit : neo Sa ulo ,' alio ei 
concredito impsrio quod et ipse recusarat , cum male rem 
gereret , snpplicli immunitas data) : quanto UU magie 
supplicia horrere debent , qui intrudunt se imperio at que 
id ut obtineant , laborant ? Ex hoc numero qui erit 9 
profeet o efficiet , ut multö ei minus ignosci possit. Tre-* 
mere enim atque horrere oportuit 9 et ob conscientiam f et 
ob magnitudinem imperW] : et quae ibi sequuntur ad hanc 
locam intelligendum apprime conducentia. 

2. TloXXd ydo muiouiP. anapTtg , in multis enim lapsa* 
mus omnes] Omnes , id est, plerique , at docent sequen- 
tia. Mos est magnor um viroram per modestiam quandam 
se addere infirmioribus. ' JJtaieip Syro Vnc lap s are , hie 
dicitur dé errore aliqao qui docentibas potest obvenire s 
qua de causa Paulus nullias sibi mali conscius, non ta- 
rnen ab hoc se plane liberum ait , ab erroribus scilicet 9 
1 Cor. 4: 4, *ubi' dicta vide. Mortalis conditio non pa— 
titur esse hominem ab omni macala purum , ait Lactan- 
thi* VI. i3. Philo de Agricultura: XaXenop ydq Sairtg 

TOV2 



CAPÜT III. 33 

tow Sqouhq dgautpovg éÖov tijg noog tvotpttap, dittal&t 
«ai mtpèvsl dttv&vpat top doópop , Inttitj pvola iunobatp 
napri rw ytpouipsp [Est enim perdifficile , ceu cursoribue 
post institutum eemet ad pietatem c ureum inoffenee et 
sine reepiratione ad metam teeta decurrere é Suni enim 
irmumera, quae hominem morentur]. Et qoibusdam inter- 
iectis , quae longum sit tranaacribere : JSndptop ovp tï ra 
iiootfitrai 6 9i6g dit dgj^g &IQ* tiXovg fritiifau top plop 
fwjr óxXdaapn u^t % oXto&qoapri, dXV inaxioap yvtitp ddi%ij~ 
purcop inovaUop tt nal dnovoicop, fyuufl nal qpopof rd%ovg thtiq- 
Ttxrpai [Rarum igitur Dei donum est, a carceribue ad 
metam usque stadium pitae per cur rere abeque offenea 
lapiuque , ita ut liceat naiuram utramque peccatorum f 
quae eponte, quaeque ignorant la committuntur , eelerrimo 
cur sa praetervolare]. Vide et E cel. j: 20 . 5ed ita ta- 
rnen , ut memineria , aliter haec in illo tempore imper- 
fecte, aliter sub Euangelio intelligenda. 

Et rtg lp Xóycp ov ntaUi, ei qüie eermoné non lapeat] 
Qüi neque dicit , quod non compertum habeat , et tem- 
pora observat quibua quidqae aat dicendnm ant ailendum 
ait Haec admoilitio -maxime directa est in rixoaoa dia- 
putatores, ut aequentia oatendunté 

Ovrog riXtiog dpijo] Hic pir eet egregiue , 1 Cor» 2X 6; 
14: 20, Phil. 3: i5. Ia poteat dicere Wö swm 'Tri mom 
[Custodiam \>iae meae f ne lingud delinquam] , at est in 
Ps. 3g: 2. 

dvpatoe %aXipayayrfiat nal Slop to ocfytix, aptue ad frae^ 
no ducendum totum co f pus] Ia demnm aptua eat ad re- 
gendam totam corpns Ecclesiae. Plerumque enim evenit* 
ut Doctoria liügaam seqaatar plebs* XaXipaysoytip habui- 
mn» et supra 1: 26. Syrua bic T3W facere ut serviat* 
Zto<juc pro Ecclesia 1 Cor. ia: 20, a5, 27 , Eph. 4: 12, 16, • 
Col. 1: 18. Nomen hoc sicut uniyeraae Ecclesiae iore 
quodam competit, ita et Ecclesiia aingnlia auo modo» 
aam et omne collegium in iure corpus dicitur. 

3. El 3i xwp ÏL7V7UOP rovg %ahpovg élg ra góuara (tdllo- 
ptp itoog ró nd&iod'ai avrovg yaïj, nal bXop xo a&ua avtaht 
ptTdyofiip , si autem equis fraena in ora mittimus ut 
obediant nobis , et omne corpus illorum circumagimus~\ 
Apposita similitudine ostendit aaepe exigua ease qaae rea 

VIII. C mag- 



34 IN EFIST. IACOBI 

magnas moveant. Vide Pa. 3a: 9. Hino fraenare pro 
vegere , non apad Poetaa tantam , sed et apnd Oratores. 
Et pellrêula lingaae adhaerens dicitar yakipoe. Jléi&éO&ai 
W& [pbedire]. Sic dicimaa: Nee audit currue habenas. 

*I$ov %al ra ithiïa rijhtavta $rra , ecce et navee lieet 
magnae sint] Magna illa navigia, mmt JT* Esai. 33: 21 , 
de quibus Virgilius: 

— — Credas innare repulaas • 

Cyclada*. 
Regea Aegyptii thalamegos kalmere, quarum longitndo 
aemistadii. Kal hic est pro sicut, quemadmodom lob. 5: 7. 
Ka), vno (SxXtjqüp apiutop j&avpóutpa , et a vent is vehe- 
mentibus agitentur] Difficultatem regimini et hoc addit, 
quod et fluctibus hac illac agitantur. JSxXyQcop qpêfuop 

ntoru rorrn Ion. 1: 4- 

Mtrayirai vno tXa%lgov mfialiov , circumaguntur mo- 
dico gubemaculo] Proponit hanc quaestionem Af iatoteles : 
Ata tl TÓ mfiaXiov y uïhqÓp op aal iri in%dt<$ %& ithito , 
roaavrrjp dvvapip h'pi , <Sfe« vtco pixgov oïaxbg > aai ipog *p- 
ÖQcinov Svpdumg , xaJ ravvijg ^gtualag , ujtyaXa xutfróat ' 
luyilhl nhtfap ; [Unde fit, ut parfum adeo gubernaculum 
haerens praeterea extremo ndvigio , tantum vale at , ut 
homo unus . nulla f er e ad Mbit a in eam rem pi , nisu 
nullo f exiguo temóne magnas navium moles facile dimo- 
ifeat loco?] Et rationem reddit Mt]%apuUov [Mechanica' 
rum] capite 6. 

^Ortov ap 17 oQuij tov ev&vvoprog pövXijrat , quo voluntas 
gubernatoris voluerit] 'Ogurj Hic voluntatem significat , non 
T?jp ttqcÓttjp *\prflw x [primum motum] , at sumunt Philo- 
gdphi : sed quomodo Historici saepé. c O w&vpwp bic est 
pro eiï&vprtjg participium pro verbali , • more Hebraeo. 
Etiam Graeci gubematorem navis ' ï-&vvr?j()a vocant , et 
rector em Latini Poetae* 

*5. Ovtto xfti f\ yXófaöa umqop utlóg t& , ita et lingua 
parvum membrum est] Panrum est membrüm , ratione 
habita corporis hümani , multoque magis ratione habita 
cörporis socialis. ' 

Kal ueya%av%(ï] Magna crepaU TGl vertitur utyalav- 
y&p Ezëch; 16? 49 , Soph. 3: 11, efyw-Pa. 10: 18. Uti- 
tur hoc vèrbo Isocrates et alii bene Graeci. In-Glossario, 

ut- 



CA PUT III. 35 

ur/<xlav%w> magnifico, glorior. In Ps, ia: 4, jtfru JVWD 
Graece rertitur, yX&oaap (iéyaXoQ$quopa \linguam grandi- 
loquam\* Ps. 17: 10, fllKD VW iAaAtytftir vmQippapiap [lo- 
quuti sunt superbiqm]. Dan» 7: 20 vero ptn 9j0to 
hclovp fjuydXa \magna loquens]. 

'Idov óXlyop itvq yXlxyp vhp apamn, ecce parvus ignis 
quantam materiem ineendat] Sic Sensyra : Ignis ar- 
de ns accendlt multot acervoe. "TX13 non utique nemus 
sigaificat, sed omne quod incendi pot est ^ Apparet id 
Sir. 28: 10. 

6. Ot/ra> *al ^ ylcfaoa nvo, o xóöpog rtjg ddtxiag' oiïrcog 
fj yhoaacc xa&L$axai lp rciig uiXëOip jjp&p , sic et lingua 
igiUs est y mundus iniquitatis ; sic lingua eonstituitur in 
mtnybris nostris] Haec non cohaerent, Manascriptns ha- 
bet : Kal q yküooa nvQ , 6 xóouog xfjs ddiuiccg > y ylófaoa 
*<zbi£cmxi ïp voTq ulXtatp yp&p [Et lingua ignia est, mun- 
dus iniquitatis , lingua eonstituitur . in membrU nos- 
tris] , ad quam lectionem prope accedit interpres Latino*. 
Sed Syrtts optime legisse videtur: *H yX&aoct nvQ t<£ xóapep 
tijg diïixiccg % Kcc&iïccrai [JLingua ignia mundo iniquitatis: 
eonstituitur'] f etc. Solet lingaa igni comparari: itaqne 
interpres , Bensyrae dictam iam nctQa(loXJjp [comparationem\ 
exjilicans , ait: Sicut exiguus ignis multos frugum acer- 
vo8 co7i8umit y ita nihil est quod magis de vast at mundum 
quam mala Hngua. Vide* hic quoqne mnndam poni vice 
materiae quam ignia incendit , plane pt sensit Syrus. 
Dicitar aatem lingua mala eise irvo rijg ddixiag , qaia in- 
cendi a snscitat odiorüm , dissid&orum , seditionum, bello- 
rum, qaae omnia ddixiag nomine rechte appellantnr» Sic 
Prov. 16: 27 vir malus describitnr hoc modo, In labiis 
eius ignia ardens. Et Ps.' 1&0: 3, 4 lingua dolosa car- 
bombiis comparatar* Ka^k^rat ip'toTg uiXéOiP rjfMP , 
Syro pJTO ViOTN , unam est de. numero tot membrorum 
etqaidem exiguum , et tarnen res tantas efficit, quomodo 
fraenum , gubernaculum , flamma. Euripides : 

üfiixoag cctt' (XQxyg petxog dp&QcoTtotg ftéyee 

rkajoo' ïxTrot>i&i . 

[Immune parvis saèpe de primordiis 
Excivit odium lingua — ..] 

Ca' Et 



36 IN EPIST. IACOBI 

Et Latinnm proverbiam in hanc rem otüe.* est scintilla 

incendium» 

€ H omXovtoc Slop f o o&ua, quae maculat totum corpus] 
Os inquinat carnem , E cel. 5: 5. Nempc cam ex blan- 
ditiis ad adalteria venitur. Sed bic rectias, ut iam dixi- 
mus , o&ua sumitar pro corpore Ecclesiae , quae saepe 
per anias atque alterias linguam in gravisaimas distenaio- 
nes impellitor. SnAovp est maculare Sap. ió: 4, Ind. a3. 
ttfOO Syro. SnlXtoua [macula] etiam de re qaavis foeda 
dicitur Esai. 28: 8. Ad animam ubi transfertar, signifi- 
cat vitiis inficere , plane ut uialïttr Hebr. 12: i5. 

Kal ykoy'iQovea iw %qo%o¥ rijg y&iome , ** incendit ro- 
tam naturae] Pnto scribendnm TQÓfpp [cursuni]* Libri 
illorum temporam 'accentas non babuere , quos postea 
. quisqae addidit suo arbitratu. livtai? est natura, ut 
diximns supra i: a3. Cursus naturae est m^Ufqaa^ [cir- 
cumlocutio] vitae. Varro: 

Nemini fortuna cursum carcere emiseum intimo 
Labi inoffensum per aequor cdndidum ad calcem siniU 
Sic et senectus piov xauvtryQ [yitae meta] Herodi in 
Mimiambis. Tale et illud: , 

Vixi 9 et quem dederat cursum fortuna peregL 
ÜloyLUw pn Dan. 3: 28, ttrf> Fa; 1x7: 3. Heaychius, 
yloyifa, xa/eo [uro]* 

Kal (pXoyitouirq vnó xyg ytivvijg, et incensa a gehenna] 
Praesens pro fütuïo, nisi scribendam yhoyioouipq 9 quo- 
modo legisse videtar Syras. Sicnt ipsa incendit , itm et 
ipsa nempe cam corpore incendium feret gehennae» 
Sensus idem qui Mattb. 5: 22. Vide et Mattb. 18: 9, 
Mare. 9: 47» Pro vito tfy yuvv^ Syrus babet KTOtt, Arabs 
JJciÜik, id est, ab igne. Vide Dan. 7: 9. 

7. Uatsa yaQ yvötg ^qIoov n %al mxupwp, iqnvr&p ts 
xal tvaUoov , 8aud£trai mal dèddua$ou t$ qwon rijf a Wtyo- 
nivri, omnis enim natura ferarum et volucrum et ser* 
pentum et aquatilium domantur et domita sunt naturd 
humane] Euripidea: 

Bqa%v tot a&évog dviqog , 
y AXXd notxikiaig noanldcop 
Aauoi yvXct novxov , 

X&Qvicoit t dtQicop n naidivuaxa* 

[Fis 



\ 



. CA PUT III, Sf 

[7*1* exigua ê$t, quamcunquê homini 

Natura dedit: sed eonsiliis 

Variis artes , qua* nata mari , 

Et qua* terra , coeloque domant.] 
Adiecit hic Iacobos serpent**. Nam et illos capit barna- 
na indastria, et venenam eis detrahit. Dicit autem &*-. 
udfaai %al dsÖdua^at , at ostendat perpetuum hoc esse : 
et at nanc fit, ita factum semper* Jaud^tip StfH Dan. 
x 40. 4H*r<£ hic Arabi *Lt>, quod est Rabbinorum yaö. 

8. Tt/y M /2«NRMrr otfttle ivpateu ap&owttep dapatsai] 
Linguam , nempe alienam , mdio dotnare poteat , sicnf 
animalia fera mansuefacimus. 

'Anarao%evop xaxóp] Sapple £-* [***]* Qaod ostendit 
membram sequens, Malum eet quod inhiberi nequit. 

Mtfij tov QairartjqtoQOv , plena veneno mortifero] Iternm 
sabaadi Ï£*. Falsam crimen quasi penenatum telum dixit 
Cicero* Vocem öaparqcpoQOv babes non tantum apad Poe» 
tas Graecos, sed et in Graeco lob. 33: 23 et Nam. 18:22; 
idem öapdotuop Mare. 16: *8. Rabbinis Ïqq öapanwóoog 
est tman 00 [pulvis mortis']* Eodem *sensn habemus Oeut. 
3a: 33 TOK OUHD tfm venenum aspidum crudele» Cle- 
antbes 2 

KaxovQyótfQOv ofólp SiafloXijg i$i nm* 
[Calumnid res nulla pestilentior,] 

9. *Ep avrif êvXoyovuiP W 0*op %ai natioa, per ipsam 
laudamu* De urn et Patrem] EvXoyétp accusativo frequens 
et Interpretibus Veteris Testamenti et Scriptoribas Novi: 
tüoytïp rop Btop babes Ps. 66: 8, Luc. 2: 28 et alibi 
«aepe. Illud %ul hic est IfyyijTixop [expliêatipum] , at 
sapra 1: 27, 'Ep hic est per. In Manascripto êvXoyovutp 
109 Kvqiop [laudamus Dominum] , id est, Christam. 

Kul lp avvjj naraotiut&a tops dp&ocinovg , et per ipsam 
toaledicimus ho minibus] KaraQuo&ai TK proprie est diris 
dtvovere : sed sumitar pro quolibet modo maledicere , at 
Grimas ad Matth. 5: 44. Palch're haec conreniunt cmn 
Aesopi dicto , linguam et optimum eese et peesimam. 
Est in ntramqae partem egregia dissertatio apud Plutar- 
*um m gl Óxoïjs [de auditione]. Et Hebraei diennt, 
'*** et mors in manu linguae* 

T*k m(P ouoimtp &*ov ytyopóvag , qui ad similitudi- 

C3 »•!» 



S8 IN EPIST. IACOBI 

nem Dei faoti sunf] In Manaacripta yt/tpijfupov? , id est, 
rtênoiijpivovs Gen. x: 216 f 37* Ad quem loeum a nobis 
notata vide , si vacat. 

10. 'Ex tov avrov tóparoQ Iflix***' ivXoyla xal xataQa, 
ex eodem ore procedit benedictie et maledictie"] Sicut 
ille apad Aesopam eodem flata calefaciebat et refxigera- 
baté Pro i^éQX^rai Arabs babet *j*k emanat , quompdo 
et^Qvéi rertit. 

Ov %Qij, ddehfoi' fiov ayasttfcol , rat/ra ovrm yêpiaOtoif 
non decet , fratree mei dilecti , haec ifa fierï], Viram 
boham decet in bono esse constantem. 

il. Mrpi % ittiyii in rijg avxrjs 6riïjg flovii xóyXvnv xal 
%o nixqop f numqidd f ons ex eodem cavo emanat dulcem 
et amaram aquam\ Ex eodem capo* Nam ex vicinis 
cavia fit interdum, at hinc dalcis fLaat aqaa, inde amara 
aai salsa, at Physici notant. JBqvu, emanat» In Glos* 
sario, @Qv<o f ecaturio. Hoc est quod Hebraei dicnnt, 
•W3 DUID TD* [Eructat dulce cum amaro]. 

12. Mrj dvparai, ddiXyoi pov , ovx% IXalag n*i9j<m f y 
HuirtXog dvxa , numquid potest , fratree mei , Jicus oliws 
facere , aut vitis \ficus] Si milis setttentia Matth. 7: 16. 
Sic M. Antoninus Imperator: c O fif/ &iXcop top yavXoP 
apuotapHp , ofioiog téf ptj üiXopri ovxijp Óttop ip rots avxoï; 
qpigtip [Qui non vult peccare hominem vitiosum', par est 
ei , qui nolit in ficu esee sui generie succum]* 

Oürcog ovdtfiia itqyi] dXvxóp *al yXvxv noiijoa* vScdq, *t<* 
nullus f ons salsam et dulcem potest facere aquam] Hoc 
iam dixerat; nam mb mxQQv nomine comprebendilur et 
ealsum; at: # 

Doris amara suas non intermisceat undas* 
Sic et Graecas Poëta de Alphaeo: 

— Kal Spfaa mxQcc öaXdoaifi* 
£__ JEt marie amari flor es ï\ 
Quare recte bic Manuscriptus , ovvt dXvxop yhvxv -Ttoajw* 
$$ooq , id est, qnomodo' Latinam interpretem pat o scrip- 
sisse , neque salsa dulcem potest facere aquam* Mare 
non edit de se aqoas dalces» 

i3. Eï tig aocpoi xal imgyfuop ip vutp 9 si quis sapiem 
et peritus inter fo*] Sic aoqtiap et ovwtötp [intellectum] 
babemas Col. 1: 9. Hebraice dicercs, }U*1 D3TI ^ [quiz 

sa' 



CA PUT III. 69 

tapten* est et intelligent] , at Os. 14: 10. Videtar antem 
dici aocpog qui multa. novit; im&fpmp , qui etiam babet 
%op xoónov xfjs itatdélag [modutn disciplinae] } qui alios 
institnere potest. 

Jii^dtto ix xrfi xaXijg dpaeooqiïjg rd ïqya aérov ip nocft^ 
tfjvi aocpiag f oetendat bono conpictu opera sua ex miti 
sapientia prqfecta] ld est, lp awplq *tQ<(*lcf, at hio 
recte explicat Syras. Sic , 

— Mitis sapientia Loeit* 
Sensas est : In conpictu producat opera , quae miteto #a- 
pientiam testentur. Vocem dpa$QO(pijg eodem sensu habes 
Gal. 1: i3 ; Eph. 4: 22, 1 Tim. 4: 12, Hebr* 12: 7, et 
aptxd Petrum aüquoties, Praepositio 3* hic significat 00- 
caaionem. Jukpvup autem producer e f at Ioh. 10: 32. 
Sententia non longe iünc aliena Prov. 11: 2, IWWT&n 
«JTT, ubi- Graeci , <&pa rannpüp (uXsr% awplar , [penes 
handles sapientia]. 

14* Ei JU XyXop nlxoop *%m xal loKruap ip tfj xaodiq 
vptfa, quod si aemulationem amaram habetis animo et 
conientiones] In Mannscripto, tl di Soa tyXop. ZrjXop et 
tyiöuctv at affinia habes 2 Cor. 12: 20 et Gal. 5: 20, ubi 
dicta constilQ. Et bene addidit itti&trop [agnomen] illad 
nixQêp f ut apertius faceret qno tenderent istae similita- 
dines supra 3: 11 , 12» 

Mij %ava%avyü<$\ït xal tytvdiO&t xaxd rijg dXy&élag y ne 
gloriamini et mendaces estote contra veritatem] In Ma* 
nascriptO', fit t xav%cti&e. Ne vobis ipsis placete, contra 
veritatem vobis arrogando sapientis titulam. Est autem 
nUovccGpdg [abundaritia] in illo , uij xpêvdtO&é xaxd rijg 
ilrfii'iug. Sic dXtf&uap Xiyto , ov ipevdopai \yeritatem di~ 
to f non mèntior], Rom. 9: 1. Wevdópe&a xal ov noiofyup 
rfv dlrfotiar [mentimu* et veritatem non facimus] , 1 lob* 
12 6. 

i& Ovx s&p avxrj ij aoqp/ot apcofcp x*XêQ%oiAipij] Non 
hatc est Ma vera sapientia [superne descendens], qualem 
operatnr Spiritus Sanctas. Sic apco&ep xaraftaïpop sapra 
« 7« Vide Ioh. i5: 26. 

% AÏX litlyuog, sed ierrena] Conveniens curpis in ter- 
ra « animis. Sic ol rd Inlytia ygopowxtg [qui terrena 
«*piunt], Phil. 3: 19. 

C4 Vir- 



'40 IN EPIST. IACOBI 

*Pv%t%7J, animalU] Wv%tnol dicuntur, qid Splriium Dei 
non habent 9 Iud. 19. Ista sapientia a natura est, non 
a Deo. A cogitdtionibus anima* f dicit hic Syrus. Per 
eam sant homines .ooyvl ip rep aiwpi tovtto [eapientèe in 
hoe eeculo] 1 Cor. 3: 18. 

daifAOpuodijg , diabolica] Nam terrestribus caris Daemon 
•olet se admiscere, 2 Cor. 4: 4,.Eph. 2: a. Syrus hic 
CTMP p a vaetatore : ita enim illi Daemonem appellant. 
\Satanica apud Arabem. 

16. ^Onov yaq $7X0? %al loi&aa, ubi enim aemulatio 
et contentio] Ea vitia nojninat quae maxime apparebant, 
ut sapra 14» 

*E%& auatagaata] Tumultue sive eeditionee [ibi] f ut 
Luc. 21: 9, 2 Cor. 6: 5, ia: ao. In Manuscripto non 
male , ixtf %ai atavagaala [ibi et tumultue]* 

Kal nap <pavlop itoayua 9 ei omne opus prapum] c 2Vr#£- 
/J0JU7 [superieotio]* Volt enim dicere, ex aemolatu et -quae 
eum sequitur acerba contentione plorima naaci mala. 

17. C H 8i HptofrëP cwpia, quae\auiem euperne eet- sa* 
pientia] A Deo data sapra naturam* 

ïlowtop fiip *yvi\ i&p , primum quidem eaeia est] Para 
a terrestribus illis studiis. Syras *vh& whö [plena pace]* 

'EntiiKiJQ , modeeta] Omnia quantum fieri pateti in 
meliorem partem interpretans. Vide 1 Cor. i3: 4* .Vide 
Phil. 4: 5, 1 Tim. 3; 3, Tit, 3: a. Syras vertit IOO0, 
id est, modeato* 

. Edmi&jfi] Obeequioaa. Syras IPJPQWD. Utuatur sic 
hac Toce Philo et Galenas. 

Misy &iovg] Plena beneficentiae* Nam sic sami a 
noBtris tktos diximas et alibi et sapra a: i3. 

Kaort&p dyaftwp > fructibua bonte'] Repetendam bic pt£y 
[plena]. Kaonovg bic vocat opera* Mattb. 3: 8, f\ 16, 
Gal. 5: aa, Eph. 5: 9, Pbil. 1: 11. 

» 'AdidxQiTog] Quae non diacernit homines secundnm caiw 
nem. Vide sapra a: 4* Syras WUiSö vhni eine partiUone , 
nempe iniqaa. 

*jipV7t6%Qixog , aine aimutatione] Non, ut mos est anw 
bitionip , aliud claueum in peetore , aliud promptum in 
Ungua habens , ut est apud Sallustiunn Talis ille apud 
Howerum ; 



CA PUT III. H 

"Og y hup* fUp ntv&H ipl q>Qèdp, &XXo 8i /W?«- 

[Cuiüs mens aliud condit , quam llngua profatur]. 
Vide Rom% ia: 9,2 Cor. 6: 6, 1 Tim» 1: 5, 2 Tim. 11 5, 
1 Petr. 1: aa, Sap. 5: 19, 18: 16. 

18. Kaonos di rijs dixccioovpyg lp fïoypjj GittioêTat tovg 

notovötp iiQijpijp , fructus auiem iusHtiae in paee eemina- 

tur facientibus pacem] Duplex dprapaxXaaig \refraotio\* 

Nam et vocem xaortov , quam modo usurpavitde operi- 

bas, none nsurpat de praemio operum, et iigypijs, vocem 

«unit primum pro rebus prosperis (est enim ip ttoypfl 

dictum pro iïg tÏQyvijp) , deinde pro concordia. Et &~ 

hcuogvpi] nic generaliter sumitur, ita ut omnia compre* 

hendat, quae nostri aunt officii, ut Matth. 5t 20, Act* 

10: 35, Rom. 3: 21, 22, Phil. 1: 11 et dlibi. Compa- 

ratio sationis in hac re frequent , ut 2 Oor. 9: 6 , Gal* 

6: 7, 8. Sic Latini diennt, uti seres , ita met es. Deinde 

itotèïp ttoJjpV* es * dare operam paci , quomodo noufo 8ti- 

tamvvijp , 1 Ioh. 2: 29, 3: 7, quod Act. 10: 35. *Eoy&- 

(tcritai dixcctoövpijp , et xaTtQyccttad'ai 8ihcu<hSvm^P supra itüo, 

iustitiae operam dare* Quomodo HlV frequens apud He- 

braeos. 

CAPÜT IV. 



i« ïlófriP nóXipoi %ai fu*%ai ip vpïp] Unde inter vos, 
nempe Israelitas , rixae et bella ï Intelligit motus illoa 
Iudaeorum Philadelphensium contra eos qui in Peraea 
erant , factionem filiorum Iudae Galilaei , pugnas cum 
Samaritani8 , et Suariorum arma , de quibus vide Iose- 
pham libro XX. Credibile est istis motibus abreptos fuis~ 
se etiatn quosdam nomine magis quam re Christianos. 
Admonet utrosque, bos ut se corrigant ad Euangelii nor- 
mam , illos ut ad Euangelium veniant. 

Ovx iprtv&tp , ix %&v rfiovow vuap t&p ^oartvouipoDp ip 
totg piXéöip vp&p , nonne hinc , ex volupldtibus vestris 
quae bella gerunt in membris vest ris] MêToovvpixwg [p er 
transnominationem] poluptates appellat cupiditates rerum 
voluptariarum sive non necessariarum ad vitam. Et cu- 
piditates posuit Syrus , turn hoc commate; turn infra 3. 
Porpliyrius quarto de Non eau animalium , cum vitam 

C 5 il- 



4a IN %*l$T,< ÏA^COBl 

illam ,a«J>. Salurao deacripaiasejt , paucia iiaque neceisariis 
contentami f ,a4dit : *AlXd j^p ovii nóUpoi avroïg tpap 9 
p$A öfa'S. noog aïX^Xovr oc&Xop ydq ovdèp dfróloyop lp «5 
pioy KQOxtiptvov vntJQxtp, vnio otov.tis &p ducyoodp twtav- 
fq* ip&WCKTQ- uige xo xtcpdkcuop élpai tov §lov avptfatvt Q)>q- 
lijp, fad'vpiap dno T«y dpqy*aia)p, vyiêiap, êÏQyyyv, yiïictv 
\Ne& eeditio erat $ nee bellurU, neque adeo diaaidii 9 at 
magnum praemium ullum. JE nat ergo herum , vita uni- 
yersa opium; cum et neceaaaria ultro suppeterent, et .bene 
ptnnes valerent , et pacem colerent , et amici eaaent om- 
nfi* inviqenk]. t Jftullus :. 

Mivitie J}oe vitium eet auri: nee bella f utre 
Fagipfr*. adatabat cum \acyphua ante dopes* 
Cicero de. Fjnib.ua primo ; Ex cupiditatib.ua pdia f die- 
sidia , diacordiae , aeditionee , bella naacuntur* Iambli- 
chus : Kal ydq noXipovg *cci s*mg xcel fML%ocg ovdèv aïlo 
7t(tQi%u ? rö acü/iüc, xcel cel jovtov imövptcu [Bella etenim, 
eeditiönes et pugnae nulla res excitat alia quam corpus 
eiitsflemque cupiditates']* Sic et Diogenes dicebat. bella non 
pi*ö victu olerum ac pomornm ; sed pro carnium et epu- 
larum deliciis excitari ; et Plinius opulentiae exitus ait 
ad scelera , caedea et bella tender e. Multa alia prae- 
clara ad hanc rem 'attulimua lib. I de Iare Belli ac Pa- 
cis 2. 5 , tum in contextu , tam in annotatis , ad quae 
leclocem remjtto., Egregie aatem dicit lacobus ggctTivo- 
jitp(x>v, quia bella illa externa non essent nisi priua fuis- 
«et internurn, cupiditatum acilicet istarnm , cum recta 
aanaque ratione. Pari sensu dpTi£QctTiVéO&ai [repugnarel 
Jbabemus Roon- 7: 23. , t 

2. 'Em&vpHtê ,-itql ovk. ^X eT£ f concupiacitis , neque ha- 
betis].Qno pfura concupiacitis , eo minua habetis , Deo 
vos, punienlef* Pertinet hoc* ad caritatem primum anno- 
nae , deinde famem quae fait Claudianis temporibus ; de 
gua Act. u: 28. Sumpta verba ex Pror. x3: 4* 

ipopeviTt aai fyXavti , xal ov dvpaö&e imtvxetp' (td%to&e 
#ai TtoXepeiTe , xal ovx i'%tTe , occiditia et aemuLamini nee 
potestis adipisci ; pugnatis et, bellatia , neque habetisl 
ilaec absunt quidem in Manuscripto : sed videtur omissio 
eyetiisse ob illud ovx ê%êTê bis repetitum , ea quae in 
uiedip stmt pi;aetervidente librario. Pro qtopeveti sunt qui 

Ie- 



CA PUT IV. 4S 

legunt <p&09i~tê [invidelie] non male , BJai. <pi$ % inaiit 
«pöjrétt. Saeuitifl alii in afiae. f et felicibue invideti* } et 
tarnen ad eorum felicitatem pertingere non poéestie. Poet* 
Graecns quidam : 
- . *Q xqq utyi&jï T0 $ (p&órov nopyoiae* » 

ToV tvtvxy uiOiï Tts * op &éèg qpiiUi . > 

[O summa ment is inpidae perversiteit 9 

Odit^ beat os invidae caros ' Deo.] 
Alius : . 

c1 Ot*p fuyjj rl$ ürSoct) %6* 0*6g <pJ*ït » 

Ovtog p*?i&!* ueDQtap. HNxtpadysu 

GHxvêQ&g fa$ avrq> tcü 0ttip xoQvaatrai 9 * 

X.ok**> u£jn$ov ix q&ópov dtÖt/uépoe. 

AA yccQ ytXtïp ixttpop, 2p &tóe yifaj. 

[Proaequiturodio quiequis adamatum Deo f 

jüumnatue Me maximae eet insaniae» . 

Deum laceeaens. tnarte manifestario 

Iram reportans praemium invidentiae. 

Et 1ÏQ8 decet difigere\\ dilectoe Deo*] 

Apvleins? '\ '*'..'*., 

Nam seee, excruciat «qui beat ie invidet* . 
Cyprianua : Calamita? eins remedio eet odieee fèlicem» 
Praeterea ait : Pugna,tis etiam' et bellaêis , nea tarnen 
consequimini ,.. nempe vitam tranquillam , .cuius caus.t 
bella suactpiuntur» 

jdia to iir r alx&ï&ai vpar, quia non preQamirW] Deus 
promisit preoantibus , , non pngnantibns , Matth. 7: 7. 
uélTttfOai pro airtïp Attice , ut Mattli. i8mq, 20: au, 
L,uc, a3t 23 , uö et alibi 

3. Ahiïn xal ov XappópeTi, dtóxi xmxéog ahtTafa, Spu 
lp raï4 fjdopalg vuwp dcatccprfiijTe , precamini tkeque accipi- 
tis , eo quod male precamini , . ut polupta^ibus vestrie 
impendatift] Poterant q ui dein dicere, At vero 91 alii non 
precantur Deum, nos. pirecamur. Etiani lus respondet, 
non miruni esse si non exaudiantur , quia male precanr- 
tur , non ut habentes neoessaria Deo serviant, sefh ut 
habeant quiae in voluptates ,im pendant, Talia au tem non 
promisit Deus , Matth» 6: « 3a. Diximn* • supj?a 1: 5 et 
Matth. 28: 29 , dari 'petentibus , sed si rec^. petant , id 
est t si petant necessaria Lumililer , et animo vecte utendi. 

4. 



44 IN E PIST. I AC O BI 

4» Motjoï ml fêOi%cAidtg] uidulteri et adulteras. Nam 
poifaUg est moecha , Rom. j: 3. Hic tarnen liae voces 
ttamëndae in sensu fi gurato. Nam qui Deo uni non ad- 
haerent, nee ei per omnia parere cupiunt, sed partim 
Deo , partim Mando se accommodant , simjles sunt iis 
coniugibus, qui suo suave conioge non cpntenti externos 
amores admiscent* 

Ov% ótdaté &V ij (ptXict tav utiöfiov êffroa rov Btov t&p 9 
nescitis amicitiam Mundi hostilitatem esse Dei] ld 
est, amicitla cum Mundo, aive cum Mundi vitiosis ac- 
tionibus, a Deo habetur pro hoetilitate in «ar-quia totum 
hominem sibi poscit. Idem sensus Matth. ia: 3o, nbi 
dicta vide. v E%&qcc &tov, genitivo objective snmpto, idem 
qnod i'x&QCt tig Qtór Bom. 8:. 7. 

. ™Og otp evr (tovXyöjj yilog tlvcu vev xöaytov; i%&Qog rov 
Qsov xa&i£arcu, quicunque ergo voluerit amicus esse 
Mundi, inimicua fit Dei] Deo fit exoeua. Sio <pllog Qtov 
snpra 2: a3 amatus Deo» ... 

5. *H doxtïr* Su xepófe 7 yoctyy ^/«> Hoog cp&óvop 
Imito&êt ró rtPidpa o xccrcóxTjatp ip jjpïp, an putatie , ; frue- 
tra Scripturam dicere , Ad invidiam coneupiecit Spiritus 
-qui habitat in nobis] Non sant ipsa verba , sed aensns 
sumptus ex dnobas locis Gen. 6, nempe S et 5. Nam 
qnod ibi est JttOTlD diavonrai '[cogitat] hic est imno&tu 
lllud to nptvua 6 xaroixyatp ip i\uXp est ex commate 3, 
et idem valet qnod commate 5 ttS \cordis eiue\: qnod 
eodem, commate 5 est JH [maium] , ih Graeco htl ra tto* 
■VijQcc \ad ma la] ,• hic est y&ópop, qnia in malorum genere 
invidia non minimum est, et maxime ei affines erant 
illi , ad quos haec epdstola scribitur. Spiritu* We a Deo 
hominibus da tas et eius iussu in hominibus, habitane , 
id est animus , in dies per mala exempla peior erat 
factus , et ea desiderans , qnae non dilectio , sed invidia 
saggerit. Nam y&ópog hic uttioopvpixcfe [per transnomina* 
tionem] sumitur , ut modo rfiovul [voluptatesjé 

6. Mtl&pct 8i SLdaxn ' %ócqiP , maiorem autem dat gra- 
tiarn] Deus nempe hoc tempore. Nam de Mess ia vetos 
erat dictum, futurum ut corrigeret VYl TOP [malum f o- 
ment urn], nempe et praeceptis qnae habemus Matth. 5: 28 
et alibi , et promisais aeternia ac coelqstibus , ao prae- 

te- 



CAPUT IV. %5 

térea Spiritu illo suo, id est, eximio. Idem settso* i Petr. 
3: 19 et seqq. , nbi similiter tempos Christi comparatur 
cam tempore diluvii. Videri possant fcaec verba pv$txafc 
[sensu areano] sumpta de Prov. 4: ig A 

Aio teyei, KvQtog viïêQijipdyoiQ dprirdaturat , tamipótQ 8i 
Siiooai %(*QW > propter quod dlcit y Dominuê super bis ra- 
sistit , humilibuB autem dat gratiam] Sant haeo ips*. 
verba LXX, Prov. 3: 34* Sed cam absint ab optimia 
Manuscriptia et a Latinis codicibas nonriullis, credibile 
est banc locnm , at ab eo quod hio tractatar aliennm , 
aimotatum fuisse in margine ex 1 Petr. 5: 6, deinde f 
ut Seri solet , irrepsisse in textum. Et hia omissis aen- 
8us melius cohaeret. 

7» 'Titordyyve ovp réf 0«jf , eubiecti ergo estote Deo] 
Cam Deus malto maiora nanc det dona quam diluvii 
tempore , aequum est vos ab ipso vos regi sinatis , non 
ab bumaiao illo spiritu pridem corrupto. 'Tnotdyijre pas- 
sivom pro reciproco, id est, eubücite voeipeoe: quomodo 
eadem vox sumitur Rom« 10: 3, i3: 1,5, 1 dor. 16: 16, 
Eph. 5: at, aa, 24, Col. 3: 18, Tit. 2: 5, 9, 3: i r 
1 Petr. a: i3, 18, 3; 1, 3, 5, 5: 5. 

'Arri&jtê r<p SiccflóXop, reaistite Diabolo] Idem sensns 
1 Petr. 5: 9. Resistendum est per Dei sapientiam isti 
sapientiae daipopuAdêt [diabolicae] , de qua supra 3: i& 
In Manascripto dpxi&pc* 8i* 

K&l qW&ra* d<p vp&r, ei aufugiet a vobis] Repulsas 
saepe , aioat a Christo capite nostro , aufugiet. Vide 
Matth. 4: 11 et ibi dicta. Superbas est ille spiritus, nee 
facile eo r^edit , ubi saepe est triumpbatus. 

8. 'Byyiaatê 0ê<$ , xal iyyal vpXp , appropinquate ad 
Deum f et appropinquabit ad vos] 3*Tp iyyO^HP 0«p est 
Deum orare et ei obedire veile» Deus contra dicitur 
ad nos venire , cum nos adiuvat, ttim contra cupiditates 
carnis , turn - contra Diaboli assultus de quibus iam egit. 
Bic est sensus mysticus verborum Ier. 4: 1. 

KctöccoiticcTi %tiQag , dfuxgwXol, emundate manue, pecca- 
tores] WTD, reddite male rapta, Ion. 3: 8. 

Kal dypitsatê naQÖlag , $irpv%oi , et purgate eorda , du- 
plices animo] Vocem dixjjvyrov etiam supra habuimus 1: 8. 
'Aypiaan nutQÜaf, Wpj purgate corda , nempe utentes tam 

prac- 



46 IN EPIST. IACOBI 

praesenti Dei*favore et auxilio, precibus et omni consra 
expellite istam - inconstantiam quae vos modo ad Deum 
trahit, modo ad Mandum repellit. Vide 1 Petr„ 1: 22 , 
l Ioh. 3: 3, ubi idem verbum dypi£eip. 
■ 9. TethziTTcoQij&XTt xal itiwérpaxi xal xlavcart] Chris- 
tianis in gravia lapsis non datur reditus ad bonam fru- 
gera nisi per poenitentiam luctuosam : cnios vim ut ex- 
printeret Iacobus haec verba posuit, TccXcuncoQijaccTê vrw 
ajjfligite, nempe vosmetipsos ieiunii* et alii* corporis axlij- 
Qaywyicccg \duria exercitiis\. üiP&ijaaTt l*73K lugubrem ha- 
bitum indutte , saccum et cilicia , ut poenitentes Chris- 
tiani solebant. Haec enim vis est istius vocis, ctt videre 
est Gen. 37: 33, 2 Sam. i3: 37, 19: 2 et alibi* KXattip 
t02 fiere , solet plerumque iungi cum ieiunio , ut 1 Sam. 
1: 7 , 2 Sam. i: 12, 12: 22, et cum verbo nép&eïp , ut 
Neb., 1: 4, 8: 11. 

c O yihag tiftiop tig nipd'og fieta^oc«pi]Tco , xal r\ %(*qcc tig 
xaTTjcpetap , risus vester in luctum convertatur , et' gau- 
dium in moerorem] Quantum antea risistis et gavisi es- 
tis, ubi ultionem vobis de inimicis -sumere, et res eorum 
rapere licuit, tantum nunc suscipite dolorem ac moesti- 
tiam. KarijcpHa apud Poe tas, Plutarchum, et alios est is 
moeror qui 'ipso etiam vultu se prodit , quod Hebraei 
♦dicunt ü*}Q )bsiï [deiicite vultus']. Tacite innuit imminere 
excidium Hierosolymorum, et -disiectionein Iudaicae gentis. 

10. Tartëipw&ijre ipdmiop tóv KvqLov] Demissis precibus 
W \humiliate fo*], Lev. 16: '29 et alibi, cor dm Domino 7 
id est , Christo. ' i • 

Kal vxpoiaei vp&g] CDDöW , ' attollet vos , sive sublimes 
faciet donis r suis. De quibus supra 1: 17. 

n« Mij xaraXaXtire aXXyfaop , ddehyol , ne obloquamini 
vobis invhcem fratres'] Redit ad id quod supfa attigerat 
3: 9, 10. Dicimus et xaraXaXétp xutd npog Num. 21: 7, 
*Ps. 5o: 19, et brevius xaraXaXttp xivog Ps. 762 19, lob. 
19: 3. Sic et 1 Petr. 2: 12,* 3: 16. In Glossftrio, xara~ 
XaXw , obloquor. Hinc nomen xaraXdXog , Rom. 1: 3o , 
ubi dicta vide. * ' 

c ö • xaraXaXóop dSiXapov xal ïxolvtop top ddiXtpóv avvov i 
qui obloquitur fratri et qvi ïudicat frdtrem suum\ Nem- 
pe ,ob eaë res qnas Christus in Euangelio non- damnat , 

qua- 



CA PUT IV. . lf 

qualia sant ohserrationes «dieratn , ciborum , et simib'a. 
Idem senaat qui Roin. 14: 3 , 4« In Manusoripto 9 *qIp<qp 
[aut iudicat] disiunctire. • 

KaraXaXkï póuov xal xqlpa rópop , obloquitur Legi et 
iudicat Legern\ Doctrinam Euangelicam (qaam et supra 
aliqnoties Legis appellarit nomine, ut et Pablas Gal. 6: a) 
homo talia apernit et damnat nt imperfectam. Christus 
enim tales non damnat, Rom. dicto loco. 

El 8i póuop xgipeig, si autem iudicas Legem\ Si Euan- 
gelicam doctrinam damnas ut imperfectam. 

Ovx êl vrott]TJjg vópov , dXkd xQinfc, non es factor Legis, 
sed index] Qui obsequi Legi debueras , iudiciam tibi in 
Legem sumis. Tlotrjxal pópov dicuntur et Rom. az i5 
per uêtmpvuiap \transnominationem\ ii qui. faciunt ea 
quae Lex praecipit , 01 noiovprtg va vov póuov , ut eodem 
loco dicit Paulus. Hebraice nttnrrSfl OW, Deut. 6: a5. 
Idem alibi Tijotïp póuop et yvXdoOêiP. 

ia. Elg i$ip ó pouotoivffg , unus est Legislator] Nobis 
non Moaes , sed Christus , Hebr. 8: 6. Mannscriptus hic 
adiicit xal xqtvffi [et iudex] , et sic legere 'Latinus, Sy- 
rus, Arabs. 

c Svpdutpog éCaoat xal drtoXifSai , qui potest servare èi 
perdere] Illud dvpdutpog bic ius potestatemque significat,^ 
nt Act. 4: 20, 2 Cor. i3: 8. Christus iudex omnium a 
Deo datus ius potestatemque kabet et servandi nos et 
perdendi. llli igitur. integrüm relinquendum est iudicium 
de rebus dubiis. 

Zv ii vlg tl dg xgtpttg top ereoop , tu autem quis es qui 
iudicas alium] Quem te facis ? Nonne homo es , neque 
Legis auctor neque index ' animorum a Deo constitutus ? 
Pro top %TtQOp Manuscriptus habet xov nfytiiop [proximum\ 
sensa eodém , et ita legerunt Syrus et Latinus. 

i3. *j4.yt pvv oi Xéyopreg , age nunc qui dicitis] Illud 
«/f , hic et infra 5: 1 , tantum valet quantum apud Pro- 
phetas , lam ego ad vos , nempe sermonem meum con- 
verto. Utuntur sic et Xenophon et Plutarchus* Solet 
etiam pluribus id dici, ut 'apud Homerum : 
— *AIX d/e , uifivera ndprtg. 

[— Sed age f omnes quaeso man$teJ] * 

Xenophon: *Ayt dij, dxovdaxè [Agedum / attendite'}. 

Oi 



48 IN EPIST. IAC0B1 

. Ot UyoprtQ, 2ifiiQOP *al etGotop ftoowtofu&ét s}g 
tipt nóiuv , qui dicitis ,: Hodie et cros ibimus in Ulam 
urbem] Alii Codices (St^uqop 1} avqtop [hodie aut cros], 
qaomodo legerant Syras et Latuw s. IloQtvoópé&a et qaae 
seqaantar verba taxtt hic tam , infra i5 , in fataro lege- 
rant Syras , Latinas, Arabs: et sic optimi habent Graeci 
codices : non in potentiali. Big ryp mhp , Syro Rnmtfy 
1TPK, id est, in urbem hanc pel Ulam, pnta Damascom, 
Alexandriam , Antiochiam. Sic de personis dicimoa jvoog 
top déïpa [ad Mum]. 

Kal noiijaouéP IxiZ tputvróp Upa] Manebimus ibi per an- 
num. Habes hoc loqaendi genas Act* i5: $3, ïS: 2Z, 
ao: 5, st Cor. il: 25, et apad Hebraeos £ccl. 72 i« 
Sed et Latini dicant faeere cum aliquo paucas dies 9 
annoe muUoe , ut nolarerant Eruditi. 

Kal iuirootvoouiP mal utoirpoutp , et mercabimur et /«- 
erwn faciemus] Ita super rebus incertis consilia soa dis- 
ponant, tanqaam ea haberent in mana, 

14. Otriptg ot/x .tnl&xa&e tó rijg avqiop , qui ignoratie 
quid . erit cras] Manuscript as ra rijg avoiop. Nesciant 
qaid er as sit eventurum , quid pariturus sit dies crasti- 
nas , at loqaitur S alom on Proy. 272 1. Favorinos: *Ap- 
&Qamog fop pqiinoTé qj\g oti yipttai atytop [Homo cum si» 
noli dicere quod er as sit futurum]* 4 Seneca : 

Nemo tam Divos habuit faventes, 

Crastinum ut possit sibi polliceri* 
Horatius : 

Prudens futuri temporis exitum 

Caliginosa noot e premit Deus* 
Ta rijg avqiop , id est, ra ov^aipopra rijg avQtop qutoag 
[cras futura]. Est non aliena ab hoc argumento monitio 
Senecae de Brevitate vitae cap. 3 et 4: Repete memoria 
tecum quando certus consilii fueris , quotusquisque dies , 
ut destinaveras , recesseriU Et deinde : Audies pleros- 
que dicentes, A quinquagesimo in otium secedam, sexa- 
gesimus annus ab officiis me dimittet. Et quem- tandem 
longioris vitae praedem accipis ? quis ista sicuti dispo- 
nis ire patietur ? 

Tloia yaQ % fro? vfuap , qnae est enim pita vest ra] 
Quara caduca res est vita haec nosira! 



e A P U f tv* 49 

Vila data est utenda, data ent sine f oenore nobis 
Mutua, nee certa persoiuenda die* 

'Atulg ydo fop y nQos óUyop q>atpoutpif> ïittira te nol 
d(papi£ouipf]] Rectius iglp, quam at in Codicibas qaiba»» 
dam ïïai [erit]. Et lic legere Syrus , ' Latinus , Arabs. 
*Aruig pro wwteo druif [sicut vapor]. Vapor mtfumus 
pauxillum ad tempus videtur , deinde dispar et. 'Atrulg 
pro fumo Lev. 16e i3, Ezech. 8: n, Sir. 20: 27, 24: 18, 
38: 28b Sic Aeschylus de Yita humana : 

Kal mgóp ovdèp udtXXop > % xaitvov and. 
[Nee eet eolidior , umbra qaam fumi lepisJ] 
Sic et umbrae ritam humanam conferunt Hebraei 1 Par* 
29: i5 , lob» 8: 9, Ps. 102, 12, 144: 4, et inter Graecov 
Sophoclea non ano loco» Debent autem ista ab oHttpê$ 
ad d(papt£ouipy. sumi at ttaQerd'tTtxa [interposita]. 

i5. *jiml tov liyttp vuag , 'Ifr** d Kvqioq &tkrflfl %al 
Xfjffeejup 9 nal noiyckoutp tovto $ initpo y pro eo quod die er e 
debetis , aS£ Dominus poluerit et pixerimus , faciemus hoc 
nut Mud] Rectius Latinus et Syrus legere itoirpoutp abs- 
qae jcai praecedente : qaanqttam solet saepe éa Voooltf 
apnd Hebraeos Graece 'scribentes TtXéOpd^np [abundare] 
aat sumi pro tune. Sensus esti Si Deus dederit ut vi~ 
vamus , faciemus hoe et hoc. Nam xai saepe est l£qyif~ 
xvdv [explieaiivum]. Quod hid praescribitur, eius exem- 
pla liabemus Act. 18: 21 , tov Otov öikoptog [potente Deo]} 
1 Cor. 4: 19, lip 6 KuQiog (id est, Christus) &eXy<h] [sa 
Dominus volueril]. Est autem vetus sententia Hebraeo- 
rum apad Bensyram': DOT TUD flfa "UT ÜW OPW TOT Sk cfo6j 
Nunquam dieat homo faeturum se qutcquam , ntai priue 
dicaty Si Deus polueriU Neque ignoratum id Platoni, 
apad qaem dicenti Alcibiadi, *AXhx itmg %Qfj Xiyeip; [Quo* 
modo ergo dicendum ?] reSpondet Socrates , cl Oti tap GêS$ 
ibihl [*?* Deus poluerit]. Proclus ad illud in Timaeo J 
&*t« dvpauip ye Ovdèp èXXtixpouai [In me , quantum qui- 
dem égo potero , mora non erit] , ait : To döcpccXig h taXq 
vKwiia& ly * a \ to uitQiop ip tdïg mql ewrov hiyotg ixccpófe 
n<*Qi&l<Hp [Curat, ut nee id cui praestando non sit i pro* 
muitte, nee de se ptura quam modestum deceat prae~ 
dicasse videatur\. 

16. iffiy fó xuvpxo&e h teeïe «MctoviicuS vitw] Platetia 
VUI. D »c- 



5o IN EPIST. IACOEI 

fobi* in ietie imcêaniiiê de ffcturo. Ia Glosaario, dlaCo- 
Vêict, iactantia* 

. vjé Eldón ovp naXop nouXp %ai uïj noiovtrtt, duetQtia 
avTÓfr l$iv , qui ecit r$ctum fa oer e nee facit is peecat) 
Gomparate dictanr, ut Ioh. 9:41* Senaat idem Luc. 12:47. 
Vide qaae utroque loco a nobis dicta, et ea oppone. iis, 
qui putant hominem semper ac necessario veile pro modo 
eins qaod est in intellecta: quod ego satfo puto cuiusque 
intra se experientia refelli. Syrus legit, ëïiati ovp to 
%akov sine noitip : non male. Sic Laconea de Athenien- 
sibus, êcire eoe quid rectum eeeet, eed facere nolle. Hoc 
vult Iacobua : Moniti eetie a me : ignorantiam non po- 
teetie ob tender e : ei quid poethae tale dixeritie , gravior 
erit culpa. — Qui monitaa peccat , eiaa peccatum est 
ïtcn, Nam* i5: 3o, vmQij<pavict [êuperbia], 

CAPDT V. 

1. *Ay% tiSvt a ge nunc] Vide supra 4: i3. 

Ol nXovaioi , divitee] Divites Iüdaeos alloquitur, qutbus 
Cnxistiani erant permiiti. Nam proprie ad Chriatianos 
mox vertet sermónem. Nam de aliis divitibus locutus 
erat supra 2: 6, at non eos allocutus, ut non sui gregis* 
Apostoli et eorum auditores non expellunt eos , qui diyites 
sunt et tales manere volant, ab Ecclesia; sed ostendunt 
eis, periculosum esse eorum staturn, et plurimia eos opns 
habere cautionibua ut aerventur. Vide 1 Tim. 6: 17. 
Poterant autem haec utilia esse etiam bonis Christianis 
ad convertendos ad Euangelium ludaeos, quibos Iudais- 
mus parum adeo profuisset. 

KhxvoccTê 6XoXv£ovT(C, p lor at e ululantee] Videtur respi- 
cere locum Zach. 11: 2 et loei. 1: 5, ubi quod in He- 
braeo est iWn in Graeco vertitur okoXv^axt. 

'Enl Taig TaXamwoicug vftcav ratg imQxouivoag , propter 
miseria8 veetrae quae advenient vobie] *Eitl hic est prop- 
ter , ut Matth. 26: 5o et alibi saepe* Praesignificat even- 
turas Iudaeis calamitates , de quibus aliquid diximus su- 
pra 4 : 9* Prope enim adventabat tempus a Christo prae- 
&ctum. Post excisa Hierosolyma , gentem dispersam , 

pes- 



C A P ü T V. $t 

pessime etiam aliis in locis traotari coepere Iudaei, qüo~' 
ram tanc sub nomine latebant et Christiani. Vide libram 
VII Iosephi de Bello Iudaico. Etiam didrachmum, quod 
soliti erant dare in usus Templi , impensum fait in usua 
Capitolii. Vide quae dicta ad Matth. 7: 34. 

a. c O nXovrog vfrifo oioiptê, divitiae pestrae putrefactae 
sunt\ Est hic activum pro passiro, ut in Glossario arptio, 
tabeo , puteo : ita enim ibi legendum. Deinde est species 
posita pro genere. Volt enim dicere res ita quaesitas, 
ita asservatas , saepe non aliis , sed et ipsis inutiliter pe- 
rire, qui est sensus mysticus eius quod in Manna signifU* 
catum Exod. 16: ao, ubi in Hebraeo tftC, in Graeco &reoCé0*« 

Kal ru ifiducc vpcop oyTopQcoTa yeyopep y et vestimenta 
vestra a tineis comesta sunt\ Tinea dicitur c ome der e 
vestimenta Esai. 5i: 8* Vocem oyrópQwTa habe» lob* i3s 
28, ubi in Hebraeo W )b2X. Similis compositio in gkoXtj- 
tóftoptog [consumptus a ver midas] Act. ia: a3. Synthe- 
ses, quibus sublevare potuistis miseriam pauperum, saepe 
nimis diu extra usum hiimanum asservatae vobis pereunt, 
siye a tineis corrosae, sive aliter. Vide Matth. 6: lg>ao^ 
Lac. ia: 33. 

3. c O %Qvaog v/riSp xat o agyvoog xcctlaTat x aurum et 
argentum vestrum aeruginapW] Perstat in figuris simili- 
bus : nam sicut vestes per tineas corrumpi solent , ita' 
ferram rubigine. Menander : 

Kal navxa ra Ivpcupópw i'pt&p l'vdo&tp , 
Olop ó pip ióg top oIStjqov , ap axoTtjjg, 
To d* ipccuop oi aijTeg. 
[Et rei cuiusque pemicies intus latet f 
Hoc est ferrugo ferro , si consideres , 
Tineaeque vestibus,] 
Quod vero proprium erat ferri , id etiam ad aurum e£ 
&rgentum transtulit, non quod id fieri soleat, sed quod 
par saepe sit eventus, Gonfer locum lob. 41: 17 , Ezech. 
*4 : u. XaXxóg Iqïitou [des aeruginat] Sir. ia: 9. Et der 
«pecnlo dicitur x«nWf, 

Kul 6 ïóg ccvr&p &g paorvoiop v(iïp h'ecct , et aerugo eo- 
rum in testimonium vobis erif\ De hac locutione vide ad 
Matth. 8: 4, 10: 18, a4: 14, Mare. 1: 44 > 6: 11, i3: 9, 
^uc, 5: 14, 24: i3. Konne est quod pudeat ista ita de- 

Da ti- 



5a INEPIST. IACOBI 

* 

tinnisse iautilia 9 ui et vobis et aliis perirent , • qaaesiU 
praeterea saepe per iniustitiam et immisericordiam , ut 
iam dieet? Vide Matth. 6: 24 et ibi dicta. 

Kal epdyttat xdg adoxag ifuop , cog nvo % l&iflayoiöati lp 
\oydxaig yuiqaig , et oomedet carnes vestras sic ut ignis * 
as 8 er vast is in novissimos dies'] Arabs videtur legisse cfe 
nvQ, 6 i&fjaccvQiaoLTi [sic ut ignis, quèm asservastis]. Non 
male M anus crip tas repetit vocem 6 log post ödgxag vpiov» 
4>dytTcu bene Graecam. Dicant enim Graeci (pdyouai, 
édouoci, rtiopat [manducabo 9 edam y bïbairi\ , et sic cpdyt- 
<to* , ïSiöai , ni&at , et cpdytrat , ïSerat > TtUrai , pro <pa- 
yovuat, idovpcci, et sic caetera. Ex Aeolica dialecto ve- 
nit hoc in usam commnnem. Sensus aatem est: JBona 
ista vestra tantum in copiant asserpata extra hominum 
usus ut saepe inutiliter pereant , causa erunt vobis gra- 
itissimarum poenarum post tempus iudicii , plane quasi 
ignem in v e stro malo asservassetis. Ignis dicitnr c ar nes 
comederé , Ps. 21: 10, Esai. 3o: 27, 33: 11. Et sub ignis 
nomine solet notari ira Divina ant eins instrumenta. 0iy- 
cavgl^etv bic sume ut Rom. 2: 5. *Ep ia^draig jjuioatg pro 
sjg è(f%dtag yfiioccg. Ista autem loentio , cum ad ludaeos 
sermo est, solet referri ad tempus excidii Hierosolymo- 
rum, et Templi, et Reipublicae: quo tempore immensa 
Iudaeoram millia pessime periere, maxime incendio, quod 
omen est iudicii universalis. 

4* 'Idov o uio&og x&p ioyarmp x&p iutfidpxcw rag ymoag 
vu&p, o dni&QTjuipog dep* VfUop, xod£ti, ecce merces opera" 
r lorum qui messuerunt regiones vestras , quae fraudata 
est a vobis , clamat\ Non tantum illiberalem tenacitatem 
divitibus illis exprobrat, sed et iniustitiam contra prae- 
cepta non Christi modo, sed et Legis per Mosem datae, 
ut videre est Levit. 19: i3, Deut. 24: i5. Nimirum dif- 
f er eb ant mercedes operis rusticis solvere, quo diutius pe- 
cuniae incubarent et ea ad mercatum uterentur. Peccatrf 
tam aperte societatem humanam perturbantia dicuntur ad 
Deum clamare, ut videmus Gen. 4: 10, Exod. 22: 23, 27 
et alibi. Recte autem dicit uiG&op am&Qij(Aipop , quomodo. 
pewn-aó [non opprimes"] Deut* 242 14, vertitur ovx dnoït- 
Qij(feig uio&óp [non fraudabis mercedem\ : quia et minus 
solyit , ut aiunt lurisconsulti , qui tempore minus solvit. 

Kal 



CA PUT V. 53 

Kal at floal x&p ötQiGavTow tig ra pra KvqIov Xaftadd' 
ii(liht]'kv\ï<x<HV , et clamor eorum qui meaauerunt, in aures 
Domini Sabaoth introivit\ Sensus ex Deat. 24: i5. rWQïnVÏ 
frequens in Sacris Literis Deum significat siderum et An- 
gelorum, ac proinde potentissimum. Nomen Hebraeum LXX 
relinquere solent £a(lacb& et sic Paulus Rom. 9: 29. In 
illis nominibus quae Gnostici usurpabant er at lyalaafiamb , 
ut videre est apad Irenaeam I. 34 , et Epiphanium de 
Haexesibus 3j* ld vero est HBOS Sn JT [Dominua Deus 
exercituum], 

5. 'ETQvyrjaccrt ln\ rijg yyg nat löncctaXydccrt , epula- 
ti eatis super ter ram et luxuriati] iWm Ujynn, Vide 
Esai. 5ji 3 et Ezech. 16: 49, Luc. 7: a5, 1 Tim. 5: ,6* 
Gaudia veatra posuistis et supra modum usurpaatia in 
hac \>ita terreatru 

'E&QtipaTë ris xccQdictg vpmp mg ip yuioq acpaytje , enu- 
triatie corda veatra tanquam in die occiaionis] Tdg xccq- 
iiag vjuop 3 id est, vosmetipsos* Sic U*73 [in corde auo] 
vertitur ir iocvróf [in se ipso] Exod. 4: 14, Esth: 6: 6, 
Et yhl [in corde tuo"\ f lp aiavrco [in te ipeo], lob. 10: i3. 
Et 'üh [in corde meo] , luavrcji [in me ipao] lob. 27: 6. 
Pro ip jjfUQ* in Manuscripto est iv fjuioaig [in diebua], 
Ita vos pavistis quotidie , 8 ie ut fieri 8 o leb at in diebus 
tolenniorum conviviorwn post victimas awtyolovg [ob sa* 
lutem acceptam oblataa], Ita fUTowvutnuog [per transno- 
minationem"] sumitur ND3J , quod hic habet Syras , re spon- 
deus Hebraeo TOT, ut videre est Gen. 3i: 54, Prov. 7: 14 
et 17: 1. Am.? 5: a5 OTOï vertitur acpdyia [victimae]. 

6. KaTidutdaatê , icpoptvGare top dixaiop , condemnas- 
*i«, occidiatis iuatum\ Assentior iis , qui haec referunt ad 
interfectionem Christi ab Iudaeis procuratam. Nam et is 
o iinaiog per ex cellen tiam dicitur Act. 3: 14 y 3a: *4 > et 
o titytog [aanctua] 1 Ioh. 2: 20. Et recte dicuntur Iudaei 
iü fecisse cuius non auctores tantum , sed et. impulsores 
faere, Act. 2: 23, 37, 3: i5, i Cor. 2: 8. 

(W* dprirdoatrai vuïp] Hebraeo more, verbum pro par- 
ticipio ; eum qui vobie nihil obatabat. Est Xirorfjg [ex- 
tenuatio]. Nam contra plurimum proderat , expellendo 
ftaemonas , sanando morbos , corrigendo vitam et verbis 
*t exemplo. 'jipuvdoöiTai passivum pro reciproco , tjuod 

D3 P 1 "- 



54 IN EPIST. IACOBI 

plarimlé Tcrbis evenit, maxime Tero iis qua,e a ro<xfe> 
[constituo] derivantur : deinde ptranw/ifa [trans nominatid]. 
Nam qui 86 aliis opponunt, id quaerere solent, ut eis 
nóceant. 

7. MotXQO&viAf é oaTi 01* , ddiXqsol, toog rijg itagovolag rov 
XvqIov 9 patiënte e igitur eetote 9 fratres 9 usque ad ad- 
ventum Dominï] Verbum ddtXqnl monstrat hic sermonem 
Vérti ad illos Israëli tas qui Christi doctrinam erant am- 
plexi, et ob id ipsum ab aliis multa tnala patiebantur, 
nt iam attigit 2: 6, 7. Hos Tuit patiënt er haee mala f er- 
Te in spem reram melioram: id enim fiaxQO&vfAÏlp , ut 
Hebr. 6: i5 et alibi. IlaQOVola Kvotpv videtur hic signi- 
ficare «t indicium Christi Si» gentem Iudaicam , qnod et 
voce hravêX&HV [redire] indicatnr Lnc. 19: i5, et simul 
iadiciom eiasdeztf in hnmanam genas unirersum , qaae 
propinqnis inter se temporum spatiis fore iuncta Chris- 
tiani veteres suspicabantor , ideo qüod nihil certi ea de 
re didicissent, et aemper inssi esseht intenti ease in ul- 
timum illam diem qui bonos ab omni malornm vexatione 
erat liberaturas. Vide et 2 Thess. 2: *i. Confèr Rom. 8: ü3. 

*l3ov 6 fuoQyog i%Si%erai top Tipiöp xccQTtov ttjq yfjq pa- 
XQO&Vfi&v in avr<§, ecog &p hx(tfi vévop noaftpop %al Ütpifiop, 
eèce agricola ex speet at pretiosum fructum terrae , pa- 
tienter ferens 9 donec accipiat primorem et serotinam plur 
t>iam] SpeS alit dgricolas. c O yuagyog , id est, quivis 
agricola. Egregie dixit top rifiiop xaQTtop aQóvQtjg frngem 
qua maxime alimur. Ei as enim ffugis magnns sentper 
bonos et apud Iadaèos et apnd Cliristianos. Ter tulli anus 
dè Corona : Calicis aut panis et iam nostri aliquid 'de- 
cuti in terram anxie patimur. *TeTOp nQcöïpop nal $\pifiov , 
- id est , 8ementalem' et antemessivum , quorum ille He- 
braeis hrv vel m)Bf, hic vero «npSo Deut. 11: 14, Prov. 
16: 16, Ier. 5: 24, Os. 6: 3, loei. 2: 23, Zach. lot 1. 
c E(og ap hic non finem spei significat , sed tempus inter- 
cedens , quomodo et fiebraeum 1P saepe snmitur. Vide 
Gen. 28: i5, et quae diximus ad Matth. 1: 25. 

8. MaxQO&v^aare xcel vptig , patiënt es estote et vos] 
Sub spe frugis multo maioris, irrigati interim imbre Spi- 

# ritus sancti. 

£njQt^uu rag xaodlag vpcop , obfirmatë eorda Metra] 

Vos- 



CAPÜT V. $5 

VosmetipsoB obfirniate, roxh f Dm ipm [viriliter agitê et 
ob fitmetur cor i>estrum\ Pa. 3i: a5. 

Durate y e f rebus vosmet servate eecundis. 

a Oii fj vtaqövöia róv KvqIov ïjy/ixt , quoniam adventus 

Domini appropitiquavtt'] -Vide quod diximus snpra 7, et 

Pbil. ? 4: 5', Hebr. 10: !a5. *Hyyi*i sono praeteritum, sen- 

su praesens, ut Matth* 3: 2, 4: 17, 26: 45, Rom. i3: 12, 

1 Petr- 4: 7. 

9. r M17 gevcc^tTe xai* aXAi/Xa»?, afcXqpol, n* ingemite f 
fratres , vobis invicem] Idem est quod snpra 4: 2. JV# 
invidete alii aliis. Est enim ufTtorvfiloc [transnominatio]. 
Nam ' invidia solet aliehis bonis ingemere. Respicitur au- 
tem non obscure Caini historia, qui cum fratri invide- 
ret, a Deo audiit, qua re iratus es? Gen. 4: 6. 

"Ipnc fiyj HQi&iJTë , ne iudicemini] ld est , xaTaxQi&fJTi 
[condemnemini'j , ne Deus tos puniat, at Cainum. Vide 
Rom. 1; 29 , Gal. 5: 21 , TiL 3: 3. 

'j$oi} XQixrfi tvqÓ t0p fhjQwv %&]*£*, ecce iudex ante ia- 
nuam assistiï] Idem'sensus, qui verborum Dei ad Cai- 
ïinm, Peccatum (id est, peccati poena) 'inforibus cubat. 
Etiam hoc respicit poen-as ludaicae genti iamiam immi- 
nentes. 

10. 'TitóSei/ucc hi^eti , ddthyol uov 9 rijg xccxorta&élag xoti 
tijg pccxQod'vpiccs rovg 7tQ0cpijrag , o? iXdXfjaap rc3 Svópari 
KvqIov , exemplum e umi te , fratres mei , vexationis et 
patientiae Prophetas , qui locuti sunt nomine Domini] 
'Tnódëiyfia bic est exemplum ad quod nos ipsos fingere 
debemus y ut lob. i3: 1ÓV Kccxona&éïp est malis vexari, 
ut 2 Tim. 2: 9, infra i3, hinc Kaxond&eict Mal. 1: i3 , 

2 Macc. 2: 27 , 28. In Glossario, xaxond&tia , vexatio , 
Zaior. Utitur Cebes et alii. De bis malis quae Prophe- 
tae pertulerunt vide Hebr. 11: 35 — 38 et ibi dicta. Ma- 
HQoO'vula bic est constant in ad ver sis patientia, ut Hebr. 
6: 12. In Manuscripto bic est', wtóSetyua, ddthpol, rij? 
xotxoTtcc&elag xal ryg uaxgoftvuiag éj^r* rovg itQoyqrag [ex- 
emplum f fratres , vexationis et patientiae habetis Pro- 
phetas], Illud óvópccri KvqLov, vel ut alii Codices plenius 
habent lp opouan KvqIov , significat Dei mand at o. «Nam 
quanquam Kvqiog in Novo Federe de Chriato solet dici, 
tarnen ubi agitur de rebus Veteris Testamenti, solet more 

D 4 LXX 



56 IN EPIST. IACOBI 

• 

XXX Interpretum poni pro HW 9 quod le,gitar f Jlfl«, ut 
Mattb. 1: 22, Xi5, 3:3, AcUarai, 3: au, i 5: 17 et alibi. 

il. *Idov ua%aol£op(P tovq vnouipopxag , «*«* beatos 
praedicamus eos qui eustinent] In Mannscripto melins 
rovg vrtoptiyaprag [eos qui sustinuerunt] , quomodo lege- 
rant et Syrai et Latinas. Laudamus adhuc constantiam 
eorum qui talia ma la pertulere , beatosque eos hoc no- 
mine praedicamus. Maudotog v vnouipap [beatus qui sus- 
tinet] est apad Danielem ia: 12. MuxoqIIhp TOK Gen. 3o: 12, 
Nam. 24: 17, Job. 29: 11, Pa. 41: 2 et alibi, Luc. 1:48. 
Hinc uaxaoiopog [praedicatio felicitatis"\ Rom. 4: 6,9. 

Tijp> vTvouopyv rov *I(o@ yxovoccve , patiënt iam lobi au- 
distis] Amissis liberis ac banis 9 torto per gfavissimoa 
dolores corpore , amicis eum calumniantibus# Est enim , 
nt ad lobi librom diximus , vera baec historie , sed 
jfractata poetice. 

Kal ró riXog rot? KvqIov udttt, etfinem Dpmini vidistU] 
Est bic genitivus causae. Vidistis , inquit, id est, le- 
gendo cognostis, quem esitum ei Deus dederit : bonam 
ac firmam valetadinem, plurimos ac florente* liberos, 
famani, et bonores, et divitias. 

*Ori no\v<m\ayipóg i&p 6 Kvqiog Mal oïnriouap, quoniam 
inisericors Do minus est et bemgnus] Horum prius ad af- 
fectum referri videtur,, ut et aitXdy^vcc Luc. 1: 785 alte- 
rum ad actns afiectui congruenties. Sensus idem Exodt 
34: 6,2 Sam. 24: 14* 

12* Uqq itavrcov di d!likpol 9 ante omnia autem fratres] 
Quia Iudaei valde proni erant ad iuramenta, nee facile 
«velli ea consuetudo po tuit, ideo Christianos monet serio 
lacobus nt meminerint eius praecepti qaod Christus de- 
dit, de qno malta diximus ad Mattb. 5: 33---37 et II de 
Iure Belli ac Pacis i3. 21. Quae autem valde caveri 
yolumus, ea dicere solemus capenda ante omnia» 

Mtj oppvèFê , ne iuratej Nempe promittendo aliquid de 
re incerta. Non quod non et assertorio iuramento ab- 
stinendum sit, quantum Dei honos et Superiorum iussa 
id sinnnt, sed quia de eo bic non agi sententiae nexus 
ostendit. Etiam Esseni a talibus iuramentis abstihebant, 
et eorum exemplo Pythagorici, nempe mol tüv tVdtgo-» 

uipiop nul dóotgop tijg è^do.as ïyppxw %o nioag [de iis 

quae 



CAPDT V. 5f 

quae et uiramque in par tem cadere possunt, nee in quam 
casura sint certum est], ut ex Hierocle apertum fecimus. 

Mytê top ovqccvÓv , pyrs typ. ytjp , neque per coelum 9 
neque per terram] Iudaei superstitiosiores (quemadmodum 
ex Philone observavimus) ad yalgaria iuramenta non di- 
serte Dei nomen usurpabant , sed res alias , nt coelum et 
ter ram, Sed bis quoque abstineri vult Christus ; nam 
sicut UI pi anus dixit 9 eum qui per salutem suam iurat , 
videri Deum iurare % quia respectu Dhvini Numinis iurat 9 
ita qui coelum iurat, precatur, si fallat, coelum sibi in- 
salubre ; et qui terram , terram infrugiferam : quae omnia 
a Deo pendent. 

Mijn alXop %ipa Sqkop s neque aliud quodcunque iura- 
mentum] Puta per Hierosolyma, per templum, per alta- 
re, per %oq§&p [donum Deï], per caput suum, Matth. 
5: 35, a3: 16 — aa. 

*Ht<o Si ifmp tó pal, pal, nal ró ov, ov, sit pes- 
trum Est, est, et Non 9 non] ld est, quod verbo pro- 
mittitis , id facto implete , siye id in agendo siye in non 
agendo consistat. Na\ et promissum significat et pro- 
xnissi implementum , nt videre est a Cor» ï: 18, 19, ai. 
Est igitur bic TtXoxi] , \copulatio] , ut et in simili dicto 
ludaeorom: Justi pc \ita] est pc et non est non. Illud 
pt est promittentis , ut pal vel pdXiïa [maxime] Graecis. 

Iva fifj tig vnoxQiOiP TtiaijTt] Ne inveniamini mendacesm 
Sic ne mentiqr Prov. 3o: 9. Mam vnóxgiaig [simulatio] 
pro mendacio sumitur 1 Tim. 4: a, et j/nonQipiO&ai pro 
mentiri Prov. 16: 28 , in versione Symmachi , et vtvqxqi- 
ttfi pro mendace lob. 34: 3o, 36: i3. Videtur baec lo- 
cutio non bene percepta causa fuisse cur Syrus, Latinus, 
Arabs legeriut, <y<x py vrto %qL(Siv Ttiaijte [ne in iudicium 
decidaüs], 

i3. Kaxonad'H vtg lp v(iïv] Si quis premitur adpersis, 
Yide supra iq. 

TlQQ<5tv%io&(o , oret] Exempla habes Matth. a6:3g, Act. ai: 5. 

Ev&vfuX tig] Si quis laetatur ob accepta a Deo bona. 
Sic dd'vpoi ytvoutvQi \laeti facti] Act. 37: 36. 

tyaXXirco, psallat] Deo gratias agat, etiam cum cantu,* 
Vide % Cor. 14: i5, Eph. 5: 19. WalXtip proprie est\^- 
dibus canere , sed latius sumitur apud Nostros, 

Dó 14* 



«8 IN EPIST. IACOBI 

14. *A(ffofêt rtg tp vfiïy] IA est, si quis [vestrttm] atr 
grot at. Ita yerbum hoc sumitar Matth. 10: S : , 25: 36, 
Mare. 6: 56, Luc. 4: 40, Phil. 2: 26, 27 et alibi saepe. 
Syrus rro 17» dolore est» Respondet ea vox 'Hebraeae 
tin, ut videre est Prov. 22: 35. Quod bic est dofapMi 
mox est ndfAtfetr* 

ïlooaxaXéada&co tovg Ttotofivrioovs rtjg ixxXytdag , advocet 
Presbyteros Ecclesiae 1 ] Syrtis «mm WPVCh. Solent ad 
hanc rem in Oriente adhiberi Presbyteri septem. 

Kal TTQoatv^dad'coöap in avrop, et orent pro ipso] En 
avrop, Vïhv , id est, pro ipso, 

* AXityapxtg avrop èlccico ip rw opópati rov KvqIov 9 UVr 
gent e 8 eum oleo nomine Domini] Ex instituto Cbristi, 
Mare. 6: i3. Nempe quia oleum apud Hebraeos Divinam 
gratiam significabat : ut et manuum impositio, q uae e 
ipsa circa aegrotos adhiberi solebat, Mare. 16: 18, Act* 
28: 8* Omni'a autem ista fiebant in nomine' Chris" > 
Mare. 16: 17, Act. 3: 6, 16, iq: i3. ProcuW Christia- 
nus Severum Imperatorem peV oleum aliquando curavn» 
Testis Ter tulli anus ad Scapulam. 

i5. Kal q *v%j] rijg itl&oog acóaei top %dupopx&] Oratio 
tam Presbyterorum quam ipsius aegrotantis , ' pïófecta t* 
fide in Christum (nam et hic genftivus causaal notatj; 
impetrat aegroto salutem corporis : nempe nisï aliter «> 
expediat ad salutem aeternam. Vide 2 Cor. 12: 9, * *infc 
5: 23, 2 Tim. 4: 20. Zw&ip hic sumitar quoinodo <w>- 
teo&ai Matth. 9: 21, 22, 14: 3o, Mare. 6: 56 et alibi saepe. 

Kal iytQtï avrop 6 Kvqiog] Christus erit, non Presbyter, 
qui eum ex morbo eriget. Sic Mare. 1: 3i , vtQOötwW 
tfytiQep ccvrijp, DOT \accedens eam surgere fecit]i Löcutio 
inde quia qui graviter aegrotant solent cubare. Hinc e 
Latini surgere dicunt eos qui sanitatem recuperant. 

Kqp. apaoriag r\ nenocTjaoig , et si in peccatis sit] Q nl 
saepe peccata morborum causae, Matth, 9: 2, lob. 5: l *> 
1 Cor. 11: 3ö. 

'Acpt&qaopT.ai aitca , remittentur ei] Nempe ad certum 

effectum, ne a morbo absorbeatur. Caeterum debebat . W; 

qui sic erat sanatus , pro peccatorum modo poenitenti» 

sumere ab Ecclesia, et sumptam imjplsre, et sic ad P l€ *' 

nura ius communionis recipfi. 

16. 



CA PUT V. 59 

16. 'Ehpokyy&t&i dXXyXotg ra TtaoammfUtta , fatemini 
alter utri peccatd] In M anti scrip to connectitur hoc cunt 
superioribus non male hoc modo, i^ouoXoyéiö&ê ovp dXXj- 
Xoig rag duagriag [fatemini ergo alter utri peccata]. Nee 
aliter Latinus legit. Fatemini , inquit, peccata: nempe 
quia efficacius orat Ecclesia pro peccatis sibi cognitie , 
adhrbens simul idonea remedia malo, ne in id recidatar. 
Vide quae diximus ad Matth. 3: 6 , Act. 19: 18. Adde 
si placet Maimonidem de Poenitentia. 

Kal £v%tad , t vnio dXXykov , et orate pro voois inneem] 
In Manuscripto itgootv%eo(rt. Stantes pro lapsis orate. 

"(htag ïa&tjrt, ut s al v e mini] Ut tos lapsos Deus a pec- 
catis reparget. Non enim omnibus id contingit. 

TLoXv ïa%vu Hijaig dtxaiov lptgyovuipri 9 multum vulet de- 
pre catio iusti intenta] Vide loh. 9: 5i , nbi et Graecu'm 
versum attalimas : 

Evfflg dixaiag ovx dpyxoog &éóg. 
[Deus ipee non est sur dus ad' iustas preces.] 
Et bene addidit iptgyovuipf] , id eet, intenta\ ejficax, notb 
languida. ' Est enim more Hebraeo participium pro ver- 
bali Ivtoyrfi , 1 Cor. 16: 9, Philem. ï6, Heb'r. 4: 12. 

17. *HXiag Spöoamog r é p Suoionad'Tjg fflüv , JE lias homo 
erat si milis nobis] Et morti et vitae malis obnoxins, non 
minus quam nos. Idem nomen ouoionafreig habemus Act. 
14: i5 «t Sap. 7: 3. Utitur Plato , Aristoteles , Theo- 
pbrastus. 

Kal rtgotevyfi ngoaijv^aTO , et qratione ordvit] ld est, 
int ent e öravit, iptgyóSg. Nam verbis addita verbalia apud 
Hebraeos vehementiam significant. 

Tov ffl §gi%aiy ne plueret] Tov , id est, ep&ta tov. Ih 
Scriptura tantum habemus praedictam ab Eïia dpoufiglaV 
[siccitatem] et deinde imbrem. Sed traditio addidit fao 
tum hoc ad ipsius preces , et est id per se credibilé. 
Nam et cultus Baalis passim receptus viro pleno ardoris 
pro Deo (talem enim eum fuisse tota ostendit bis tor ia) 
extomt poenae postulationem , et contra populo ad me- 
Üora mutato facile et ipse ad mitiora se vertit. 

Kal ovx ïpge&v Inl ryg yfjg 9 et non pi uit super terram\ 
In terris decem tribuum. Hnius dpoufigiag [siccitatis] in 
Phoenicum hisloria meminit Menander, ut Iosephus nos 
docet VIII. f. *Epi- 



5o IN EPIST. IACOBI CAP. V. 

9 Eptavtovg tQÜg xal pij vcc$ ?!, annoê tree et mennes tex] 
Sic et Luc. 4: a5. Ubi quae a nobis dicta nihil opus 
hic repeti. 

18. Kal ndXip itQoayvScrtQ , xai 6 ovoarog vitop £5a»u, 
et r ureum oravit, et coelum dedit pluviam] 1 Reg. 18: 4& 

Kul y Yl ipXdïyoe top naonov avtrjg , et terra dedit 

fructum euum] % Apo\t$oia [siccitae] enim causa fuerat de- 

liqnii frugum, at yidemus iReg. 18: 2. Ad de Deut. 28: 

12, 23, 24. Contra pluvia tempestiya causa foecundita- 

tis, Esai. 3o: 23 et supra 7. 

19. *ASdfl>ol, idv tig vpmp nXapij&fi dito vijg dXyfciag, 
fratres 9 y si quie ex vobis erraverit a via ver it at is] Viem 

ver it at is vocat illam vitae r'ationem quam praescribit Eaan- 
jgelium, quod eminenter veritas dicitur Rom. i5: 8, 2 Cor. 
4: 2, 6: 7, Gal. 2: 5, 14, 3: 1,5: 7 , Eph. 1: i3, 4:24) 
Col. 1: 5, 2 Thess. 2: 10, 12, i3, 1 Tim. 2; 5, 3: i5, 
Mc supra 1: 18, 1 Petr. 1: 22. 

X«2 ImeQifltfl tig avtop, et.converterit quie eurh] Si qai' 
eum bonis monitis abducat ab iniustitia. ab invidia, ab 
odio , a facijlitate iurandi et similibus, Sensus mysticus 
.praecepti quod est Deut. 22: 1. 

20. ZwdH yw%fjp «c öapdtoVf ealvabit animam a morte] 
In Manuscript o rïjv \}fv%^p avtov [animam eins]. Causa 
erit salutis ei qui peccaverat. Par locutio Rom. 11: i4; 
1 Tim. 4: 16 , Iud. 23. Recte autem a morte eripi dicitar 
non tantum qui primum ad Christianismum perducitur, 
sed et qui a vita vitiosa ad vitam Christianismo conve- 
nientem reducitur. Vide exemplum 1 Cor. 3: i5. 

Kal xccXinpei itXjj&og dficcQTiwv , et operiet multitudinern 
peccatorum] Efficiet ut illa iam conversi peccata priora 
Deus dissimulet, et quasi extra conspectum suum ponat. 
KafajTtrew KOD est condonare, ut videre est Ps. 32: 1, ubi 
ïn Graeco , cw tnexctXvcpd'Tjaap ai dfUXQtiat [quorum tecta 
8unt peccata']. Hoc sensu vir sapiens dicitur tegere alio- 
rum peccata in Thalmude tit ulo ,B altlira, sectione 8. 



AN- 



ANNOTATIONES 



IN 



EPISTOLAM PETRI 



P R I O R E M. 



3=C 



C A P U T I. 

l. TtirQoq] Idem nomen quod Kqy&Q > sicut idem no- 
ttien &wpag et Jidvpog. Habet haec Epistola ro acpoSQOp 
[vehemens dicendi genuê], conveniens ingenio Principis 
Apostolorum. 

'AnógoXog 'Itjaov Xqi$ov, jipostolus Iesu Chriêtï] Non 
Solent in Epistolarum initiis hanc saam dignitatem , sane 
ïnaximam, omittere Apostoli, ut inde etiam scriptis ip- 
sorum saa constet, eaqne maxima, anctoritas. 

'EitXtxtoig, eléctis] Christianis, nt Rom. 8: 33, 16: l3, 
Col, 3: 12, a Tim, a: io, Tit. ï: ï, infra a: 6, g. Iu- 
daeis scilicet; nam illis praecipue destinatus erat Petras. 
Est titulas samptas ex Veteri Testamento, in quo Israe~ 
Utae tnro ï%U%roi Esai. 65: 9 et alibi. Ideo «Apostoli 
idem nomen , et certe multo meliori iare in Christam 
Credentibus aptarant , qao Deus sibi seposait ad malto 
maiorem sanctimoniam , at iam sequetur. Vide Ioh. ió: 19. 

UaQtiïidfjfjioigl OttOTfl. Ea enim vox sic vertitur Gen. 
33: 4 et Ps. 39: l3. Significat peregrê habitantibus. Vide 
Hebr. 11: i3 # Sic ut infra 2: 11. 

dia- 



6a IN I. EPIST. PETRI 

JiaojtOQ&e, disper8io7U8\ Sic, vocantur loei omnes irf 
quibus Israelitae extra patriam vivebant, quoennque tem- 
pore! quacunque occasione illae migrationes evenissent, 
sive in bellis , ut per Tiglatbpbalasarum , Salmanasarem 
et Nabucbodonosorum , sire ad vitanda mala interna f 
qaibas de cansis multi et in Sjriam et in Aegyptam et 
in alia loca Romani imperii concessere. Nee omittendc 
bic illa dispersio qaae post Stepbani mortem evenerat: 
de qnibus verbum SiaanccgipTtg [dispersï] asurpat Lucas 
Act. 8: 4 et 11: 19. Hi sunt WU [expulsi] Esai« ,56: 8. 
Vide et quae diximus ad Iac. 1: 1. 

Tlóvrov] Ex bac primum nominata regione Epistola 
haec dicitur ad Ponticos , quomodo eam appellant Ter- 
tullianu8 , et eum in multis sequens Cyprianus. Sant au- 
tem omnes quae bic nominantur regiones Romani imperii; 
non Partbici , in quo er at Babyion. Falli puto eos qui 
aut duas tantum putant dici dtocanogdg [diepersiones] , aut 
Babylonem putant fuisse caput eorum Iudaeorum qui erant 
per Asiam parentem Romanis. Media, Hyrcania, et lon- 
gias sita erant sub Patriarcba Babyloniensi ; at Aegyptus, 
Libya, et eis proxima, sub capite Synedrii Alexandriae* 
Alii erant omnes sub principe, id est WW), Hierosolymi- 
tarum , qui postea Tiberiade consedit. In Colchis iam 
olim quidam fuere gentis Israeliticae ex deportatione Sal- 
manasaris et Nabucbodonosori , ut diximus in Annotatis 
ad libmm primum pro veritate Religionis Gbristianae. 
Sed bic de Iudaeis agitur de quibus et Act. 2: 9, ubi et 
Cappadociae et Asiae , eins } scilicet in qua Epbesus , 
mentio. Omnes isti non Cbaldaica versione utebantur, 
eed öraeca, et ea lingua eos allocutua est Paulus. Apud 
Philonem Agrippa de Hierosolymis : MqTgóitoXig 8è ov fu<*g 
.ftÓQug 'lovdcdag, akhx Hard róyp nXti&op , dia tdg dnortiag 
ixg e|co ÏTtepxptv , eig rag pèp ópógovg , Aïyvnrop , j tpoipixyp > 
JZvqiav *tv\v Te .aXXrjp nat rijp KolXyp TTQoaccyoQivOfiipfjv' f'V 
Sè rag ttÓqqw dupxiGftipccg , na/ncpvllav , KiXuticcp , td itoXlu 
rijg y Aoiag &%qi JBi&vpiag ncel t<op tov Jlóprov pv%u)p [Me- 
tropolis est non unius Judaeae , sed plurimarum prae- 
terea alia rum regionum , ob colonias inde de duet as , par- 
tim in finitima , Aegyptum, Phoenicem, Syriam cum re- 
liquam , turn eam quae Coële dicitur : partim in longe 

dis-% 



CA PUT I. €3 

dissita è Pamphyliam, CilMam % Asiae pier a que Bilhy- 
niam uaque et uUimiun Pont urn], Deinde -niultis inter- 
iectis rooit ad loca trans Euphratem: fiabylone autem 
suo tempore nullos ait faisse Iudaeos. 

rcchttide] In qua multi , Iudaei , ut ex Epistola Paoli 
ad Galataa apparet. 

Kamtccdoxiccg] Vide dictnm lpcntn Aotorum. 

'Aoiag] Ioniae, in qua Ephe&us. In qua fegione pluri- 
mi Iudaei $ Iosephus XII. 3> XIV, 17 , in Dolabellae edic- 
to, et XVI. 3, nbi in Ioniae urbibus ingenfem ait faisse 
Iadaeoram multitudinem. Vide locum quem diximus in 
Act. et 6: 9, et eodem libro 14: 2, 8, 19: io, i3, 33. 

Kal Bt&vviccg] Bithynia vicina Ponto, Galatiae et Asiae 
sic 'pecnliariter dictae. Vide Geographos. 

a» Kara nQÓywoOtp 0iOv UaTQog , secundum antecedent 
decretum Dei PatrW] Hoc per traiectionem referendum 
*d illud inXentotg qnod praecessit. TlgóyviMig autem hiö 
non praescientiam p sed antecedent decretum significat, 
nt et Act* 2S a3* Idem sensus qui Eph. 1: 4. 

*Ev dyict<?iu$ nPêVfHXiog , in sanctificationem Spiritus] 
ld est, ifg ayiaauóv nvtv^axog 9 quomodo accepit et Lat*» 
nus. Ita nos selegit et ara a vit, ut etiam per Spiritum 
suum noe eanctificaret. IIvevpccTog, genitivus causam de- 
notans. - 

Etq vnccxojp , in obedientiam] Qui Spiritus facit ut mul- 
to quam ante excellentius Deo obediamus. 

Kal fanttiopov ctfparog *Iiflov Xqi$ov , et adepersionem 
sanguinis lesu ChrisW] Non agitur bic de remissione pec- 
catoram, quae donum Spiritus sancti praecedit. Sed est 
bic rursus genitivus causa*. Vide Rom. 3: a5 , 5: 9 , 
Eph. 1: 7, 2: i3, Col. 1: 19, Hebr. 9» 19 r 10: f19, 29, 
12: 24, i3: 12. Sed vox yavrtOftov sumpta est ex Lege 
Mosis , ubi et populua et Sacerdotes , antequam in Sanc- 
taarium terrestre intrarent , hu more quodam adspersi 
*ant, Exod. 24: 8, Num. 3i: 23. Sic et nos, ut in Sanc- 
taarium coeleste iatremus, adspergi debemus C/iristi san- 
guine , id est, eius exemplum in perpessionibus sequi. 
Hebr. 12: 24 atpa favnapov [sanguis adspersionis"] dici- 
* np sanguis Christi per genitiyum effecti, bic vero ipse 
?«m(tyiG? efiucttog *I^aov Xqi$ov , per genitvrum efficieniis ; 

quia 



H IN I. EPIST. PETRI 

qoia illa $ancUficatio , id est, ini intrandi in Stnttüt- 
rinm coeleste, non contingit nobis nisi per sangainem 
Christi, qui nobis pro exemplari et passionis et gloriae 
proponitnr. 

XaQig vfiip xal itqrpn nktfivp^èlfi] Et favor Dei et inde , 
procedene prosperitae pobie creeoat in dies* E adem pre* 
catio iisdem verbis a Petr. 1: a, et prope iisdem verbis 
Iad. a. Apad Panlam qaoque 1 Cor. 1: 3 et aliis loei* 
plurimis. Similis precatio Nam. 6: 34—26. 

3. EvXoyijTÓe o 0éèg xal ncerrjo rot; Kvoiov f^uh Ifti 
Xqi£ov, benedictus Deue et Pater Do mini noetri lesu 
Chrietï] Freqaens gratias agendi formula r 2 Cor. 1: 3> 
Eph. 1: 3, simile Dan. a: ao. 

'O xard to itoXv avtov YUog , qui eeeundum ndeericor* 
diam euam magnam] Similia habes Eph. a: 4. TTOTI 3TO» 

*Apaytppipag jjpag , regenerapit noe\ Utitnr hac voce 
et infraa3. rtppda&ai apwfop dixit Iohannes3: 3, deqaa- 
ram vocam sensa et voce itaXiyytPiaias [regenerationU] 
ibi diximas. Fecit nos homines alioe longe verins, qu* 01 
id olim de Saaie dictum 1 Sam. 10: 6. Oicitnr Deus et 
populum Israelis genuiese cum eum fecit popalam hb e " 
ram, Dent. 3a: 18. At haec generatio malto excelsior *» 
res aeternas , ut sequitur. 

Eïg èfatida £éooap, in spem viventem] lila vita hic nov* 
spem in nobis excitat viventem , id est, vivificanteB 1 1 
nempe in aeternam. Idem loqaendi genas observaTim 11 
loh. 6: 5i , Hebr. 10: 20. Syrns Wc , in spem vitae. 

Ai dpaïaamg *Irpov Xqiïov lx pixq&p , per resurrectw 
nem lesu Christi ex mortuis] Nam illa Christi resorrec* 
.tio et rem ostendit eaae possibilem , et simol ostendi 
ipsum etse veracem qui nobis resurrectionem prontf* 1 • 
Nam qaorsnm alioqai Deus ipsam resascitasset ? an a 
omnes homines f allen dos ? Minime id convenit Dei v 
ritati. E adem de causa resurrectionis Christi fit men 1 
infra ai , et 3: 21. 

4- Eïg xXijgopoplap êtq&aoTov xal dfiiaptop xal diMXQ*'* 
top'] Obiectum et effectum illius spei est hereditas, id « 
possessio firma, rbni (de hac voce vide Act. ao: 3z> ***' 
3: 18, «ph. 1: 14, 18, Col. 3: a4 , Hebr. 9: i5) , <l l * é 
neque perire poteet, neque extrinsecus foedari, neq ue 



CAPÜT I. 65 

tns marcencêre. Vocem Hcpöagtop habemus et 1 Cor. 9: a5, 
i5: 52, et dy&ccQoiecr i Cor. i5: 42, 5o, 53, 54, a Tim. 
1: 10; idem valet Sannn kS [non corrumpetur] Dan. a: 44» 
*A\daptog Hebr. 7: 26 , Iac. 1: 27 , et utalvètp de morbia 
dici solet, ut notavimus Hebr. 121: 15. % Auaoaprop habe- 
rons Sap. 6: i3, et eodem sensu duagdpripop infra 5: 4, 
et verbum fiaoaipead'ai Iac. 1: 11, pD lob. 34: 24. 

TenjoijuipiiP ip ovoapoig itg vpag , quae vobis in coelis 
conservatur] ld est, vu~r> pk, quomodo boe vertunt Syrtis 
et Arabs. TijQéta&ai bic qöod dnontiofreu [reponï] 2 Tim. 
4: 8 et Col. 1: 5. Pari modo TTjotïp de poena dicitur, 
a Petr. 2: 17. 

5. Tot); «*» dvvdfut 0eov (pQOVQövfifpovg 8td rtlgttog, qut 
virtute Dei custodimini per fidem\ Per fidem obtinuiatia 
Spiritam Sanctum qui vos custodit in Dei gratia. Spiri- 
tus sanctas dvvccfug Qeöv dicitnr Luc. 24: 49. 

Eig (tootijoiap iroiptjp dnoxaXvcpd'rjvai ip %aio& Afyarcpl 
Dei in ros benevolentia huc tendit ut adlpiscamini salto* 
tem quae patebit in ultimo die. 'EroipTjp ohvoxaXwp&Jjpaê 
nhxb W [paratam revelarï\* 

6. *Ep co dyaXXi&a&c, qua de re exsultatis] lllud cp non 
ad imam nomen, sed ad totam rem refertur. lila magna 
boua exspectata vos perfundunt gaudio , Matth* 5: 12. 
Sic et infra 8 est dyaXXtaod'i in indicativo. 

'OXiyov Sqti (et diop ègl) Xvntj&fptfg ip noinlXoig TCtiQtxG- 
poïg\. Gaudio , inquit , vos ista perfundunt; quanquam 
etiam nunc ad tempus aliquod (nempe dum brevis baec 
vita darat) > si res ita ferat , tristitiam séntiatis ex va- 
nis tentationibus , quas nobis infferunt et Gentes incredu- 
Ue et Iudaei. *Aoti nunc recte vertitur : Matth. 26: 29; 
Ioh. i3: 7, 33, 16: 12, 1 Cor. 4: 11 et alibi. *OXiyop 
aliquantisper , ut Mare. 6: 3i. ]Öp MH5 Esai. 54: 7- 

7» "Ipa ro öokIuiop vprnp tijg rtt£to>ff> ut e xpl oratio ves- 
trae fidei] ld est, vijg ni^nog vfiwv , plane ut Iac. 1: 5. 
Exploratio fidei vestrae , nempe per illaa tent atio nes. 
, UoXu ttuioittgop iqvg'iov , muit o pretiosior aurd\ ld estj 
T ov Soxiuiov rov xqvgIov [exploratione auri~\ , quale illud , 
Omnium triumphorum lauream adepte maiorem , id est, 
kurëd omnium triumphorum. Quia illa exploratio ad 
exigaum tempus est utilis, haec in aeternum. 

VIII. „ E ToS 



€6 IN I. EPIST. PETRI 

Tov ditoXhrpipov] ld est, quod aliquando periturumetU 
Atteritar enim aaram abscedentibus latenter ramentü. 
— — Consumitur annulue usu. 

Jtd iWQog 8i Soxipa^ouipov , et tarnen per ignem explo- 
ratur] Etiam illa res non semper duratara tarnen ignibas 
exploratur, ut magis eniteat: lob. 23: 10, Prov. 17: 3, 
Mal. 3: 3. Jomua^ouipov ppo 1 Par. 28: 18, 29: 4, ubi 
Graeci doxipov. 

EvQé&jj é'V incupop xal tiur t p xal dó^ocp ip diroxabj\pti 
*Iipov Xqiïov] Tune illa exploratio sommo vobis honori, 
laudi gloriaeque cedet, cum Christus apparebit. 'Afto%a~ 
IvTtTeö&at eodem sensu habemus Luc, 17: 3o. Multas vo- 
ces congessit Petrus ut rei magnificentiam declararet. Sic 
et Epb. 1: 6, 12, 14, Phil. 1: 11 et Rom, 2: 29. 

8. °Oy ovx tldóttg dyentceti , £tf*/n cu/7» non noperitU } 
amatis] Multum est amare eum quem de facie non n over is. 

Eïg op &qu, urj oowpreg, m&vopng di, dyaXXiaafo , «» 
quem nunc quoque 9 non viderites, eed credentée exsulta* 
tis] Neque illum in terris agentem vidistis , neque nunc 
eius gloriam conspicitis, sed creditis, et credendo gau- 
detis. Elg op ad m$evopTtg pertinet: pij ooówrtg, obiter 
insertum. 

Xaoqd ptxXcAqrcp] Gaudio, quod verbis exprimi acquit*' 
ineffabili. Sic dXaXyrotg • habes Rom. 8: 26 , dpêxitijy^V 
2 Cor. 9: i5. 

Kal dtdojjaöpipji] ld est, gaudio summa laude digno* 
Syrus hoc sensu KHVWQ, Hebraice dicas TttO, nt Exod. i5: 6. 

9. ' Kopi tóptpoi , reportantes] Pro xopioóptpoi [reporta- 
turi], Sed praesenti tempore nti maluit ob rei certito- 
dinem. Kópi&a&ui in sensu praemii habexmu et 2 Cor* 
5: 10, Eph. 6: 8, Col. 3: 26, Hebr. 10: 36, 11: 39* 

To rifog Tijg Ttigecog vpóop , finem fidei vestrae] ld est, 
mercedem. Mercedem, qnia in fine operis datur, Hebraei 
vocant nnnn [postremum] , ut Ier. 29: 11, item 3DP quod 
calcem significat , Ps. 19: 11 , ubi in Graeco dprartódoöti 
[retributio]. Idem plane significat KJJnifl, quod bic pror- 
sus Syrus. 

2(OTtjqlap ipvx&p, salutem animarum] Salutem veatraWj 

quae momolijaig %f!v%ijs \acquisitio animae] Hebr. 10: 39* 

, J5&HU tpv%i}p [eer pare, animam\ habes apud Iacobum 5: 20* 

10. 



CAPUT I* e f 

10. n«yl ijg (totyoiag hSttfjnflap *al itvQevpffiap itQoyrj- 
tui , de qua salute exquisiuerunt atque scrutati sunt Pro* 
p/ietae] Viderant aliquid magni in nostra sera tempora 
reservarij sed qualé id esset, non potaeront pervidere* 
Idem sensus Luc. 10: 24. Lange illad a «nis temporibus) 
abesse vidit Moses Deut. 32. 

01 ntol tijg tig vpag %aoitog rtQoqHjtfvoapTtg , qui de JU* 
tura vobis graiia vaticinati sunt"] Praedixerunt bons 
iila qaae nobis evenere , sed anb nmbris rictoriarnm de 
Gentibns, liberationis e Babylone et ab Antiocho: pauci 
directe, et pattca. 

11. *EotvpéopTig tig rlrcc tj itoiop %aio6p iöqXov to ip av- 
roXg nvtvua Xqi£ov noofAaQTVQoatpop , scrutantes quod vel 
quaU tempus designaret f qui in iis > Spiritus Christi prae* 
dicens"] Danielem maxime indicat , qui tempus ab Angelo 
inquisivit, ut videre est Dan. 9: 22, 23. Quod tempus 9 
id est , qua annorum iiebdomade ; quale tempus f id est 9 
libero populo , an serviente , an semilibero. Spiritum 
Chris ti vocat ex obiecto , Spiritum res Christi praesigni* 
ficantem , et qui Christi causa ipsis erat datus. fiarnabas 
fine Epistolae t Prophetae ab ipso habentes donum in il» 
lum prophetaverunt. 'Eötjiav itQOpaQTVQÓutpop , praedicen- 
do designabaU 

Ta êtg Xgigop ita&jjpata , Christi supplicid] Eig XqU 
(on y rectius pro Xgigw , ut modo tig vpag. £t subau- 
ditar dito(i9]<tóp6pa [yentura], Praesignificant Prophetae 
Christum passurum multa , Luc. 24: a5 , 26 , Act. 26* 23* 
Sed alii obscurins , alii clarius* Hebraei haec vocant 
tvm 'hsn [gravissimos Messias dolores"}* 

Kal rag utta tavta dó&g , et post haec gloriam] Be* 
ftarrectionem Christi, adscensum in coelum, missionem 
Spiritus Sancti, Gentium vocationem. 

12. Olg a7ttxaXv<p&T] , Sti ov% iavvoïg , vpuv iïè dtijtópöv* 
«vree , quibus revelatum est , se non sibi ipsis , sed vobis 
ea» res administrasse\ Non patefacta illis est res tota, sedL 
boe intellexere, se eas admiiUstrasse , id est, praedixisse 
(nam omnis verbi Divini anrtuntiatio est dtaxovicc Act. 6: 4, 
Rom. 11: i3, 2 Cor. 4: 1, 5: 18, 1 Tim. 1: 12, 2 Tim* 
42 5) quae eventurae erant non ipsorum sed vestro tem* 
Vore, Magnus sane honor, quod Prophetae non sibi sed 

E'a no- 



68 IN I. EPIST. PETRI 

nobis xnserviere. Viderant per transennam qnae nofl 
clare conspicimas. In Manuscripto : Oïg dnixaXvq&ii ccvri 
ov* iavtoXg 9 vpïp di ditjxórov* [Quibus ea non sibi iptis 
sunt revelata , vobis vero ministrabant], Sed praefero 
id quod Latinns bic sequitur. 

*A pvp dprjyylXri vpXp did x&p êvayyeXusapipatP vfiSg & 
Jlvtvpccri dyicp ditoïccXivU dn ovqupov, quae nunc nunciata 
sunt vobis per eos qui Euangellum communicarunt vobis- 
cum per Spirit um Sanctum coelituê miss urn] Res illae 
magnae nobis plene explicatae sunt per Apostolos et eo- 
rum adiutores , coelitus donatos Spiritu Sancto, id est; 
donis maioribus quam ipsi Propbetae babuere, et de qui- 
bus ipsi Propbetae sunt locuti , ut loei, 2: 38. 'Apayyi^ 
%tip vox valde accommodata buic rei, Aot. 14: 27, i&4; 
20: 27, Rom. i5: 21, 1 lob. 1; 5. rm tvccyyeXifrtv aat 
êvayyeU£ta&cci sensa activo non raro apud nostt-os Scripto- 
res accusatiyum personae regit vïce dativi , Luc. 3: 18, 
Act. 8: a5, 40, i3: 32, 14: i5, 21., Gal. 1: 9. Spiritus 
mitti dicitur, ut Lnc. 24: 49, lob. 14: 26, i5: 26, i6 ; 7' 

Eïq a èni&vpovGiv SyyfXoi Tragaxvrftai] n A bic sigaifi cat 
omnes res istas de quibus egerat; quae Angeli ipsi, an- 
te a non percognitas, cum summo gaudio nunc adspiciunt» 
Ita accepit et Irenaeus IV. 6j , Ea quae praedicta sunt 
bona, in quae concupiscebant Angeli int endere. Zlflroa- 
wunttiv enim bic sumitur, ut Iac. 1: a5. 'Em&vfiovOiP &*, 
id est, amant, quomodo Ps. 119: 20, 40 et alibi saepe. 
Angelos proficere per homines vetus est Hebraeorum sen- 
tentia apud Rabbinum Israelem de Anima cap. 1- E gt 
autem iterum in bis verbis allusio ad Cberubinos qnorom 
oculi versas fya&JQiop [propitiatorium] spectabant. 

i3. Aio , propter quod] Cum tantus vobis bonor des- 
tinatus sit ut noritis quae Propbetae non perviderunt, et 
ex vestris successibus ipsi Angeli fiant doctiores. 

y Ava^(oa«/jupoi rdg óacpvag rijg Siccvoiag vpwv , accincti 
lumbos mentis vestrae\ Solent membra et actus corpori* 
transferri ad animum. Accingi lumbos solent qui se ad 
corporale aliquod ministerium parant; de qua re vidö 
dicta Luc. 12: 35, Eph. 6: 14. Specialiter autem respi- 
citur bic ritus Paschalh Exod. 12: 11. Sensus est, Estote 
atjtenti. 



CA PUT I. 69 

NfjtyOvitS > *ohrii\ ld est, animum habentes minime per- 
turbatum. Vide 1 Thess. 5: 6 , 8 , 2 Tim. 4: 5. 

Téhêicog iXnlaopxeg , semper sperantes"} ld est , ad finem 
usque , ut Indith. 11: 5. P3ÖD 1 ?. Vide Matth. 10: 22. 

*B7t2 rijy cpegopepijp vpXv %<xqip ip ccTtoxaXvrpfi *Iyaov Xqi- 
$ov , eam, graas apportatur pobis 9 gratiam in revelationè 
lesu Christï\ Est hic primam traiectio pro tig ttjv %dotp 
•rijp yegopépijv vfitp ip dnoxaXvxpet *Ii]<sov Xoigov* Deinde 
%uQtg ponitur pro summo effectu Diyinae benevolentiae , 
id est, vita aeterna. Idem %doiO[ux Rom. 6: 23. Sant 
inter se dpxigoocpoc [reciproca"] , cpigeiv et xopi&tp. Quae 
Deus nobis apportat , nos reportamus. *Ep (XTtoxccXvipei 
'Ijjqov XQigov hic suoie ut supra 7. 

14* '&$ xi%va VTTCcxorjs 9 ut filii obedientiae] VDPD % tt. 
Sic Téxrct cpcoxóg [filii lucis"] , £pli. 5: 8. Sic ad illud 
niïicog [fideï] subaudiri thvot diximus Hebr. 10: 39. 
Contra tinpee oqyffi [filii irae] habemu* Eph. 2: 3, et 
xcaaQCcg [maledictionis] 2 Petr. 2: 14. 

Mrj ovGjfluaxiCyóiAtvoi xoiïg nooxtoov iv rfj dypotq vfióop lm- 
&V[iiaig , non confbrmati ad priora ignorantlae vestrae 
cupidines\ Sic fijj avaytjfAaxi^ea&e Ta> aïóóvi rot/rep [nolite 
conformari huic seculo] , Rom. 12: 2. Bene autem dis- 
tinguit tempora Jgnorantiae a temporibus Notitiae. Alia 
haec aetas alios mores exigit. Idem sensus 5: 8 et seq. 
Vide et lob. 9: 39 et Act. 17: 3o, Eph. 4: 18. Tune vixe- 
rant ut cupido dictabat, Epb. 2: 3, nunc ut Christus docuit. 

i5. *AVkd xaxd top xaXiaapxa vpecg ayiop , %ai avxol ar- 
7101 èp itdarj dpa^QOcpij yêpyd'tjxe , sed uti is , qui vocavit 
vos y sanctus , et ipsi in omni negotio sancti sitis"\ Deum 
bic indicari Sancti nomine ostendunt seqnentia. Et saèpe 
vocem Sancti sic usurpat Esaias. Vocatio autem nostra 
saepe Deo Patri Christi adscribitur , ut causae principi , 
Rom. 9: 11, 24, 1 Cor. 7: i5 , Gal. 1: 6 et alibi. De 
voce dpccgQoqiijg 'Vide ad Hebr. i3: 7, Iac. 3: i3. 

16. Aioxi yiyQctitxar ö \Ayioi yipto&i , oxi iya aytóg tffii , 
quoniam scrip turn est , Sancti estote , quia ego sanctus 
•Mm] Lev. 11: 44 et 19: 2. Si hoc dictum Israelitis illo 
tempore , quanto magis hoc tempore plus sanctitatis re- 
«ïairente? In Manuscripto pro yipeoöe est ïaeo&t [eritis], 
«juomodo apud LXX' duobus Levitici locia. 

E 3 17- 



7 o IN I. EPIST. PETRI 

17» Kal êi natiqm htiwxktia&i, et ei Potrem invocatie] 
Neinpe per Chriatum. 

Top miQoawvoXijmtog notpovra %cctd ro iudgov ïoyov , *wx 
qui eine respectu personae iudicat eecundum uniuscuius- 
que opus] Nempe ut det aut aaferat Spiritam saum. *A+ 
nooötmtoXijTtTwg iadicat, lob. 34: 19* Non magis vos ex- 
casatos habebit qaam e Genlibu» natos, Act. 10: 34, Rom. 
2: 11 , Eph. 6: 9, Col. 3: aó\ *Eoyov 9 singulare pro plu- 
rali, ut Iac. 1: 4, 26". Sic lob. 34: 11, b dW onM tyfl '3 
[opus enim hominis reddet eï\ , nbi Graeci , dnoSiSót 
dp&Qcinco na&d nout. 

*Ep qpójftp] Cum Dei rever entia summa 9 Eph. 6: 5, 
Fbil. 2: 12. 

Top xfJQ naooixuxs vpap %qopop dva£odqrt]Ti , incolalus 
veetri tempus versamini] Solatur eos qaod peregre babi- 
tent, significans omnes homines bic es*e peregrinos. Bac 
de re vide quae attolimus ad Hebr. 11: i3 et seqq. Top 
%q6pop accasativus dorationis. IJaooixla TÜD, Pa. 55: 16, 
119: 54. Latiue incolatue. 

18. .EfóóVt?] Considerantes , at Act. 23: 5. 

0t* ot? qf&izQTOÏg , dayvoicp ij %Qvai(p , quod non rebus cor* 
ruptibilibus , argento vel auró] Vide sapra 7. 

^EhjTQto&tjTf: , redempti estis] orf*GJ. Idem verbum in 
eodem sensa Tit. 2: 14 > et nomen At/r^axtoog {redemptio* 
t»m] Hebr. 9: 12. 

'2?* rqfg paraias vpwr dpeteooqiïJG nocTQ07taQad6rov] Es oh* 
eervatione rituum, animo non emundato, quam sufficere 
ad s al u tem Patres veetri, id est magistri, voe docuerant* 
Sic Patrie nomen snmitur 1 Cor. 4: i5. Hinc JO* T^O 
\fragmenta Pat rum], 

19. 9 jiild Tiuicp aïtpati, cog duvov dpoiuov nal daniXov» 
Xqi£Q$, *ed pretioeo sanguine, tanquam agni immaculaU 
et incontaminati , Christi] Magna rea sit oportet ob qaam 
Deus Filinm saum morti dederit. Ideo liberatio nostra 
saepe triboitur eanguini Christi, Epb. 1: 7 , 2:*i3,JCol« 
i; 14, 20, Hebr. 9: 14, 10: 19, aut etiam vitae ipsius, 
nempe ob nos amissae, Mattb. 20: 28, 1 Tim. 2: 6, aat 
etiam morti ob nos toleratae, Rom. 5: 10, Col. 1: 22, 
tfebr, 2; 14» Agnus Paschali* debebat esse OW perfectus, 
E&od, 13; 5, ifQÓpctTQy Uvmv [pecus candidum] in Graeco. 

Ai 



CA PUT I. }1 

* 

Ad id requirebatur ut nulla part necessaria ei deesset, 
neqae vero alia notabilis in eo aliqaa esset deformitas. 
Ad illnd refertar ilpwuop , ad hoc Üamlop. Christus rere 
agnus Pa8chalis , id est , id quod per illam agnum sig- 
nificabatar. Per illam liberati sumus a servitute , et ab 
Angelo vastante, lob. 1: 29, 1 Cor. 5: 7, et fuit is sine 
peccato , loh. 8: 46, infra 2: 22. 

20. IlQOfyvcoGfiivov pip noo xarapolrjg xoopov, praedes- 
tinati quldem ante mundi constitutionem] lam a mundi 
initio Deas Christum nuttere destinaverat. Vide quae 
diximus ad loh. 17: 5. ïlooyipcioxtip hic sume ut noóypv- 
tstp supra 2. 

GapegtafripTog dé] Ostensi mundo. Sic et bticp&pcu dici- . 
tar Luc. 1: 79. Vide Joh. 1: 3i et 1 Tim. 3: 16. 

*En iQfjixw T(dv iqopwp , . novissimis temporibus] ld est, 
tandem , post longam exspectationem , 0'0'H JVTW3. Sic 
Hebr. 1: 1. Vide 2 Tim. 3: 1, Iud. 18. In Manuscripto, 
ht la%arov xwv xqÓpodp f quomodo in la^dxov t&p xcciq&p, 
Num. 24: 14. * 

Ai vfiócg"] Vestro bono* 

2i. Totg di avrov m$evoprag dg Qeóp top lytioapxa av- 
xhv 1% pwqcov *al dó^ap ocvtcp öópxa] Apparet id factum 
vestro bono : nam per eum firmiter credldiatia in Deum 
Patrem, non ut qui vos liberaverit ex Aegypto aut Ba- 
bylone , sed ut qui Christum a morte liberaverit sum- 
maque gloria auxerit , ut illo auctore eadem bona et vos 
acciperetis. De illa evectione Chris ti vide Phil. 2: 9, 10, 
Hebr. 2: 9, 10. 

c -&£« TtjP ni&p vp&p *al tfatilla tlvcu tig 0iop , ut fidea 
vestra et spea esset in Deum] Frustra popula'res vestri 
vobis obiiciunt , vos , quia in Christum fidem et con- 
nexam fidei spem collocatis, Deo deficere. Nam illa ipsa 
fides vestra et spes per Christum in eum Deum tendit, 
«uius illi se cnltores profitentar. 

22. Tocg ipv%dg vfmp tjyputórtg, animoa vestro* purgan- 
tes] Agitur hic non de prima .illa purgatione , sed de 
exactiore, ut sequens mentio Spiritus monstrat. Vide 
loh. i3: io, i5: 2,3. 

*Ep rfj vnaxojj tfy dXq&tiag] ld est , tig typ wtccnoijp rijg 
ólffttiag, ut magie mag is que Euangelio obediatur, Euau- 

E4 ge- 



?a IN I. E PIST. PET Rl 

^eJiom enim eximie vocatnr dl^&iu» [w»7a«J. Vide 
Iac. 5: ïg. 

Jia nptvparos] Per Spiritum Dei exactissime purgan- 
tem etiam affectus. Deeat hoc in Mannscripto non minui 
guam in Latino et Syriaco. 

Eis <ptXadt%q>lar dtnmóxotvop] In humanis amicitiis mnl- 
tnm est simulationis : sincera ac sine ftzco illa est quae 
per Christnm et propter Christum coalescit. & t \atfXtfki 
vox apparet etiam Rom. ia: 10, i Thess. 4: 9, Hebr. 
.13: 1, 3 Petr. i; 7. 'AvvuoxqUov vero Rom. ia: 9, 3 Cor. 
6: 6, quibus in locis &yómi\ idem quod Wc qnladihfla 
Ifraternu* amor], Latinns <fe ffihtiihflap dpwtóxottop non 
male vèrtit amore eimplici. 

'£* xa^aj vutfLxa dXXjlove dycmfant 'tKttrSe, ex puro 
oorde vo* invicem vehementer diligite] Facite ergo qnod 
Spiritu, .uadet. Sic dydn V l* ua&ao&s x«^« ff {dUeeüo 
ex puro corde] exigitnr 1 Tim. 1: 5, adde Matth. 5: 8, 
a Tim. 3: 33. In Mannscripto tantum est i» woilat, 
quomodo Rom. 6: i 7 , et ita ïegit Latinus. 'Bun**, «- 
hernenter , non perfunctorie. Sic dydmjy l n(v * habemna 
et infra 1 Petr. 4.-8, noottvw *W? {prece, assiduas] 
Act. ia; 5. 

33. 'AvayfyfvpimêvQi, renati] Vide aupra 3, 

Ot?x lx mtoq&s q>e«*Tije, non es.eemine mortali] Seinen 
.hominia mortalis non gignit nisi ad vitam mortalem. 

% AIU d<t%iotoy\ Nempe anooSg et dv&dqrov intellige 
«ffective, ex eemine docente ad vitam immortalem, quo- 
modo Ibtlfa ï,fa KV [s pem vit , am ] habuimus supra 3. 

Jttd X6y W { ^os Qeov xal népovrog d s tor «faa , per 
.verbum Dei vivi et permanentte in aeternum] In Mann- 
scripto, ©tov Swvros, ut apertum sit l&rros cum voce 
0tov, non cum voce Uyov , bic coniungi. Sumpta enim 
verba ex Dan. 6: a 6, ubi in Graeco , ,** fr Q& fr 
*«l ply W , [ tpse eet Deue v i VU s et permanent], Non mi- 
jum est si ad immortalitatem ducit semen quod proficis- 
citur a Deo , qui semper vixit victurusque est. 1 Deam 
tatorem vocare frequens apud Hebraeos ut diximus ad 
Matth. i3j 4, ubi ostendimus etiam a Graecia verbum 
OQctnnae comparari semini, 

«4. 44* tO#k tfó>| * ióqm, auia o mms uiro ut 



CAPÜT I. 7 3 

foenum] Sensua idem Sir. 14: 18. Nee dissidet Homeri- 
cum illad: 

(fit] ittQ qwXXanr yêPtfj , totydt %al dpiomp , 
\Eat aimilia plane folii* humana propago], 
laadatam Simonidi. Caro enim hoc loco hominem signi- 
ficat, fÓQTog herbam. 

Kal naocc do£cc dp&Qwrtov wg üv&og %oqtov\ Omne id quod 
in rebus humania magnificum ducitur, forma , vires cor- 
poris , eruditio humana , divitiae , honores , ita eunt ui 
herbae viror. Nam id esse &p&og joqtov [floa foenï\ dixi- 
mu8 ad Iac. 1: 11* 

'ifê^arfry 6 %OQTog f %cci ro up&og ccvtov \%intQt, exaruit 
foenum, et floa eitis deridW] Prope eadem verba habet 
lacobua dicto loco ; ut appareat fuisse haec proverbio 
usurpata. Vide ad Iacobam dicta. 

.25. Tq 8i Qiju* KvqLov uipti ttg top cclwpcc, verbum au- 
tem Domini manet in aeternum] Ex Esai. 40: 8, ubi 
haec sententia illam ipsam quae hic praecessit sequitur. 
Idem sensus Ps. 119: 89. 

Tovro di i$t to ($ucc to tvayytXio&ip tig vuag , hoc eat 
autem verbum quod vobia annunciatum est"] Rursus tig 
vtuxs pro ifobia , pS , ut supra 4. Valt dicere , illa verba 
Esaiae sensum habere excellentissimum si intelligantur 
de Euangelio : nam et alia Dei verba manent quidem , 
id est , a Deo non retractantur , eed solo ra Euangeliuin 
fructam prodacit vere aeternum. In Manuscript o brevius, 
wvro 6i i$ip tvayytXta&ip tig vuag. 

CAPÜT II. 

1. > Aito&iutpoi ovp itüdap nanlcep , deponentes igiiur 
omnem malitiam] Verbum dnoTl&eo&ou in pari sensu ha- 
vanna Eph. 4: aa, a5, Col. 3: 18, Iac. 1: 21. Kaxia alibi 
nomen generis , hic speciei , ut Latinum malitia. Sio 
Hom. 1: ag, 1 Cor. 5i 8, Eph. 4: 3i , Col. 3: 8, Tit. 3: 3. 

a ^ s tsj&* Hl* maxime notat vitia quae inter ludaeos 
latisgime regnaverant. Confer Iacobum. 

Kal ndpret dóXov , et omnem dolum\ Hom» 1: 29. 

Kal vTtQHQiatig'] Simulatam bonitatem* 

E 5 Ma- 



74 INI. EPIST. PETRI 

Malus borium cum simulat , tune eet pessimus* 
Vide Matth. 6: 2, 23: 28, Mare. 12: i5 , Luc. 12:1, 
1 Tim. 4: 2. 

Kal y&órovg , «* invidias] Rom. 1: 29 , Gal. 5: 21 , 
Phil. 1: i5, 1 Tim. 6: 4, Tit. 3: 3, Iac. 4: 5. 

Kal Ttdaag naxakxXiag , e/ omnes detractiones] 2 Cor. 
12: 20, Roin. 1: 3o. 

2. c £lg UQTiykvvipca fÏQtyrj] ü^fWD, tanquam reeen* nati, 
nempe ex quo verbum Euangelii recepistis. Vide sapra 
1: 3. Secundum Christianismum nobis vivendum est, non 
•ecundum ludaismum. 

To Xoyutop adokoy yaka, lac spirit ua Ie et sincerum] To 
loyixóp, id est, uvgtxcv, zó potjvop [mysticum, quod mevr 
te percipitur]. Vide Rom. 12: 1 , et qaae dicta ad Matth. 
26: 29, Luc. 22: 16. Spirituale bene ver tit Syrus. Lac 
varias habet translationes : alibi opponitar cibo eolido, 
at bic rebus mixtis , ac proinde non sinceris* 

'EniTtoöijaare'] Adamate ; nisi forte fuerit imTtyrl&u 
[bibite']. 

*Iva Iv avróa ccv£i]&?JTe , ut eo crescatis"] ld est, magis 
magisque pröficiatis in pietate. Par similitndo Eph. 4: i3. 
Adiicit bic Manuscriptus cum Syro et Latino tig GwrtjQiav 
[ad saluteiri\ , recte. Non enira increnentam illad alio 
apectat qnam ad salutem aeternam. 

3. EÏTTég] Qaasi dicat: Scio vos idfacturos, ei modo 
ii estis quo8 sper o* 

'Eyevaaa&t on %Qtj$og 6 Kvoiog, gustastis , quam suavU 
sit Dominus] nvr 310 O 1DM3 , Ps. 34: 9 , ubi Graeci , r tv- 
oaöfre OTt XQijgog ó KvQiog. Sed ibi Kvgiog more Veteris 
Testamenti est Deus Pater, hic vero Christus, rtveoöou 
bic non est leviter de gust ar e sed experiri, ut Matth. 16: 28, 
Mare. 9* 1 , Luc. 9: 27, lob. 8: 5a , Hebr. 2: 9, 6: 4, 
Solent enim Hebraei ad signi^candos sensus internos vo- 
cabula .de quovis sensu externo mutuari. Ideo LXX in 
Psalmo posuerunt yevaare %ai ïdtre [gustate et videte); 
nee aliter bic Syrus. "Ovt bic est quam. Et %oijgog est 
suavis , ut a gustu sumpta translatio meliüs procedat. 
Vide Luc. 5: 39 et ibi dicta. Et sic babent vetustae ver- 
siones in Psalmis. 

4* TJQpg op tcqooiqiÓuivoi , ad quem acesdentes'] Vox 

baec 



CA PUT II. 7 5 

baec cnltom obedientiamqae significat. Vide Hebr. 4: 16, 
7: st5 , 10: 1, 22, 11: 6. anp. 

jli&ov tarra vno dv&Qumtov pip dnodedoKipaOfêipop, naad 
di 0ho IxXixróp , ïpupop , lapidem vivum 9 ab hominibne 
quidem reprobatum , a Deo autem electum et honoratum\ 
lliud £wtrra significat dXkyyooLap [tectam locutionem], sic- 
ut modo vox Xoyixop, alibi xaivov , alibi nXfjoovfUpop [ple- 
num] , aut itpévpauxop [epirituale] , et similia. Respici- 
nntar loca Ps. 118: 22 et E 8 ai. 8: 14 et 28: 16, de qoi- 
bus diximus ad Mattb. 21: 42 et Act. 4: 11. Hominee 
bic intellige ludaeos , sed praecipue eos qai erant in Syn- 
edrio. 'jijtodêioxtftaGpêpop OHM. Sic et Mattb. 21: 42 , 
Mare. 12: 10, Luc. 20: 17. Pro eodem est fêov&iPij&ile 
Act. 4: ii. Quod in Psalmo est factum in lapidem an- 
gularem , id est , quo totnm aedificium sostineretar , id 
bic aliis verbis, sensa eodem dixit ex Esai. 28: 16, i«- 
Uxtop , IfflTD Hebraeis , quomodo LXX legere dicto dam 
Esaiae loco, abi vulgo JTD [probatum], Syrus id *ÖJl 
[electum'] , qnomodo bic vertrtur 5 deinde V , maximi 
factum a Deo. 

5. Jfoi at/ro2 co? Atfru £a>?Tfg oixoSofAêto&i , ólxog nptvfia- 
Tixog , «* *p*i 9 tanquam lapidee vivi , aedificamini , dfo- 
wzw epiritualie] Tam £oVrt£, quod bic repetitur, quam 
wevperrixo? , ut iam 'mox övtiicts TtPwpccTtxdg [spiritualia 
tacrificia] , sunt ut diximus significantia dlAyyooiav [tee- 
tam locutionem]. Est autem sensus idem qui Epb. 2: 20. 
Apud Hebraeos Levitae dicebantur lapidee templi : at 
nunc sin gul i Cbristiani lapidee ; iidem cuncti templum 
8ive domue Dei, 1 Cor. 3: 16, 17, 6: 19, 2 Cor. 6: 16 > 
Epb. 2: 21 , Apoc. 3: 12. In Manuscripto est Ijtoixodo- 
piïa&t [euper aedificamini] , nempe euper Chrieto lapide 
principali. Nee aliter legit et Latinus. 

'itodreufAa ayiov , eacerdotium eanctum] In Manuscripto 
«S itqdxevua [in eacerdotium]. 'IiodréVféa bic significat 
ordinem Sdcerdotum , quod evincit locus Exod. 19: 6 et 
ibi Onkelos, et Apoc, 1: 6. In loco Exodi in Hebraeo 
est cnTD rdlüQ [regnum eacerdotale] , in Graeco ieodrev/*au 
Olim ex una tribus parte erant Sacerdotes, per Cbristnm 
omnes, Rom. 12: 1, PhiL 2: 17, 4: 18, Hebr. i3: i5, 
Apoc. 1; 6, 5; 10, 20; 6. 



76 IN I. EPIST. PETRI 

'Apiviyxcu övaiag itpwfiarixdg , ad offerenda spiritual* 
sacrificia] ld est, iig ró dpêpiyxai , locntione Nostris fre- 
quente. €hoiag nptvparixdg , id est, ea sacrificia quorum 
vetera nmbrae fuere. Haec au tem sacrificia sunt, preces, 
castitas corporis, opera m'isericordiae. Vide quae a nobii 
dicta ad Matth. a: n et ad dicta iam Panli loca. Ad de 
Iustini illud in Colloquio cum Tryphone : *Oti fuv ovf 
tv%al xal *v%aoi$iai vno rap d£Uap yipóutpai , riltuu piw 
stal ivdotgoi ttoi t$ Qetö övoiai [Preces ergo et gratiarwn 
actiones a dignis /act as eolas perfect a esse et accepta 
Deo sacrificia], \ 

EvnoooSixrovg ra> 0«3, Deo accepta] Sensus mysticus 
JLegis Dei mrrrm [odor suaves] Lev. 1: g. Vide qnae a 
nobis dicta Rom. 12: 1, i5: 16, 3i. 

Jux *Irflov Xqhsov , per Iesum Christum] Secnndam 
Cbristi praeceptam, ut Hebr. i3: i5. 

6. éto xal mgt£j[H lp rjj yoacpjj, prop ter quod legüw 
in Scriptura] In Manascripto lp yoctcpfi siue ar tic ulo, sub- 
intellecto dyla [sancta] ,* qnod additur, nt Rom. 1:2, * ut 
&£07tPtv$cp [dipinitus inspirata] , qaomodo 2 Tim* 3 : 1 "' 
UtotiiH, id est, legitur. Vide 1 Macc. i5: 2, 2 Macc. 
9: 18, 11: 16, 22. Est aatem brevis locutio pro TttQitp 1 
y rteoioffl [legitur locus], Wam Hebraei solent ex verbis 
nomina subintelligere. ütoioffl, locus aliquis in Scrip* 
tura , Act. 8: 32. 

'/dot; zi&ijui lp 2ia\p Xl&op axooympiaïop , IxXexrop , *'?'- 

§iop' xal 6 m£tvmv In avrco, ov ptf xataiöxvp&fi , ècce pono 

Sione lapidem summum angularem , electum , pretiosuntp 

et qui crediderit in eum , non pudefiat] Contractum ex 

Graeco Esai. 28: 16, *Idov lyco Ifi^dXXm tig rd {tepiXia 2t<w 

Xi&op ttoXvuXtj, IxXtxxop, dxooycoviciïop , i'pnuop , eigta&t~ 

peXia avrrjg* ' xal 6 m&vcop ui} xazai^vp&fj [Ecce ego m 

fundamentis Sionis lapidem pono exquisitum , electum , 

summum angularem , pretiosum , in fundamentis eius f e * 

qui credit non pudefiat]. Ubi apparet LXX Interpretes 

non male pro ]fD [probate] legisse ima [electum], «ed et 

pro WW [festinabit] legisse WT [pudefiat]. Et banc lec- 

tionem sequitur et Paulus Rom. 9: 33. Sensus xard TtoSrt 

[yerbotenus] apud Propbetam est, si qui salvi esse Tellen* 

ex Decetn Tribubus, illis confugiendum Hierosolyma vel- 
ut 



CA PUT II. 77, 

it ad arcetn, nt ad Prophetae locum diximus. Sablimior 
vero sensus in Christo , ad quem confhgere debent omnei 
]oi in aeternnm servari cupiunt. 

7. 'Tfiïp ovp 17 Ti/ii/ Totg iti&vovöip'] Vobiê [igitur ere- 
dentibus'] honori est lapis Me. Alladit enim ad id quod 
praecassit e/ri/io?. 

'Anti&ovai 8è Xi&op op untdoxipaaccv 01 oïnodopovpttg , ow- 
tog i/èpTJd'fj iig xeqxxXijp yewiecg, xal M&og TTQüOxóppavog , xcel 
TiiiQU GxavSccXov f incredulis autem , lapidem quem repro- 
ba we runt aedificantes f hic factue est in caput anguli 9 
et lapis offeiisiorris , et petra scandali] Est constructio 
qualis illa , 

Urbem quam statuo , vestra est. '-— 
At Mannscriptus secandum locationem receptionem Xl&og* 
Sed recte puto in Syriaco abesse illa omnia , Xi&op Sp 
oanSoxifMxOap ol oixodofiovvrtg , ovtog iyepyfrij eïg xtyaXrp 
Yioviag, xal , et translata huc ex Matth. ai: 42, neque 
enim hac pertinent. Sed bene aptantar incredulis ea qnae 
sequantur, et sant apad Esaiam 8: i3. Quod ibi de Deo 
dicilur , id Christo hic optime tribuitur. Qui in 3nrnm 
lapidem im pin gunt , graviter cadere , saepe et vnlnerari 
solent. Sensns idem Matth. ai: 44, nbi dicta vide. 

8. (K ngooxóntovoi rep &ó/q> dnn&ovprfg] • Est praesens 
pro futnro. - Nolentes verbo Euangelii oredere , gr avis si- 
me impingent , id est, gravissimas poenas f er ent, excidio 
Urbis ac Tèmpli, ac captivitatibus , exsiliis/ contempta 
deniqne apad omnes. Vide *Iac. 5: 1. 

Elg 3 xal ixi&rpap] In hoc a Deo increduli sunt desti- 
nati, nt gravissime impingant, id est, durissimas ferant 
incredalitatis soae poenas. Est enim ri&ipai Dit? saepe 
ordinare , destinare , nt Ioh. \5x 16, Act. i3: 47. Sic 
«faro itg ógytjp [posuit in iïam] , 1 Thess. 5: 9. Syrus 
hoc loco fD'D designati sunt. Arabs JojS constituti sunt, 

nempe decreto Divino , quod est apud Danielem et Ma- 
lachiam. 

9* 'Tfiêig dè yipog IxXbxtov , vos autem genus eleclum\ 
Vide 8upra 1: 1. Ipsa verba yivog Ixkixxop habes Esai. 4 3: 20. 

Baallfiov UoccTivpa , regale sacerdotiuni] 'Ifgccrtvficc sa- 
me > nt supra 5. Sed additar hic (taaiXtiop ut intelligan- 
^ Ghristiani per Christum ita facti Sacerdoles ut sim ui 

et 



j% IN I. EPIST. PETfcl 

et Regea sint ad Christi exemplam; non ut Israelitae, 
4e quibus id dictnm Exod. 19: 6, ob aacram Pascbale et 
ob libertatem omnibus communem et magnificas victo- 
rias, sed quia ea offerunt Deo de quibus iam ante din- 
iftus , et quia liberi sunt a. vitiis , et vincunt Carnem , 
Mundum , Diabolum. Christiano enim bomini vere illud 
aptari potest: 

Rex eat qui metuit nihil: 
Rex eat qui eupiit nihil* 
Et quod Cicero dicit pro Sylla , Regium eaae nulli ser- 
vire cupiditati. Idem sensus Apoc. 1: 6 , 5: 10. 

*E&pog Styiop , gene aancta] Supra 1: i5. Sumpta rerba 
ex Deut. 7: 6 et 14: 2, ubi in Hebraeo WTto W. 

jitiog tig TttQinoiijoip , populue ad acquiaitionem] ld est, 
ad aalutem, ut Hebr. 10: 3g, Exod. 19: 5, ntao 'S turn), 
Graece,/'jg<!e00i uoi faxog moiovtiiog [Eritie mihi peculiam 
popuiusj; et Mal. 3: 17. rblO WV UK 1W, "Hp iyto wo«5 
tig rtiQvxoitfiiv \Quam ego facio mihi acquieitionem\ % 

"Cbreg tag aQtrdg i^ayytiXiftt xov ik axótovg vuag xali* 
OmvffiQS, tig to öavuagóp avrov 19x0? , ut virtutea annuntietis 
ej>it,* qui de tenebria poa vocavit in admirabile turnen 
8uuni\ Vox dottrjg interdum significat rectoa habitua , at 
Ehü. 4: 8. At ubi de Deo dicit ar , ut bic , xespondet 
tocx Tin [gloria] f ut Abac. 3: 3, Zach. 6: 12, aut voci 
nbV) [laua], ut Esai. 42: 8, 12, 43: 21, 43: 7. In quibns 
locis est, ut bic pluraliter doêrdg, in significatu potentiae* 
Syrus laudem vertit. Deus est qui noe vocavit , Rom 92 
12, 24, 1 Cor. 7: i5, Gal. 1: 6, ïó", 5: 8, 1 Tbess. 2:12, 
5: 24 , 2 Thess. 2: 14 , 2 Tim. 1: 9. 2%itog vocatnr tem- 
pus ante Euangelium , Matth. 4; 16 , Luc. 1: 79, lob. 3: 19, 
Act. 26: 18 > Rom. i3: 12, Epb. 5: 8/ Col. 1: i3, 1 Tbess. 
5: 4, 5. tftög ipsum Euangelium et vita ei congfuens, at 
iisd^m locis videre est et Rom. i3: 12, Col. 1: 12. Ad- 
ditur autem bic illud öcruuagóp , sicut dXij&ipóp [yerum] 
Joh. ï: 9, 1 lob. 2: 8, ad denotandum huius lucis ex- 
eellentiam: sic uiya %al öavpazop [magnum et admira- 
bile] Apoc. i5: 1 , *6fl. Hic est sensus mysticus loei 
Esai. 42: 6, 7 et lob. 37: 21. 

10. Ol itovè ov faxog , vvv tii Xaog Qtov , qui aliquanda 
non populus , nunc autem populua Dei] illud Qtov ex 

memt 



CAPÜT H. 79 

xnembro posteriore etiam in priore snbandiri debet, at 
ostendit locas qai bic respicitar Os*, a: 23. Aptat eam 
locam Paulus iis qai ex Gentibas orti, Rom. g: a5. Ve- 
rum non male etiam Iadaeis applicatar, qai ita male in- 
stitnebantar , at filU fierent Gehennae , Mattb. a3: i5. 

Ot ovx ijXajuhoi, pSp 8i iUiftivng] nam tfrm 'ram 

[Miserebor eins quifuit a ba que misericordioi] , dicto Oseae. 
loco* Olim non amati ob Yitia, nunc atnati ob. purga- 
tionem. Nam et in loco Oseae qaaedam versiones ba- 
bent, dyanrflw %r t p ovx fjy(tirr]fAèptjy [diligam non dilectam]. 
• ii. *Ay<*nrjvol f dilectï] Sic et Iac. i: 16, 19, a; 5, 

IlaoaxqXt» (oq naqoixovg xal naotmdyuovg , cohortor tan- 
quant inquilinos et peregrinos] Tlcigoixoi sant qui Beden 
habent extra patriam y naotTtidquoi qui extra patriam 
peregrinantur* Ex praesente ipsorum statu eos admonet 
«orti 8 communis omnium hominum , qai in, terris agant 
ad tempus breve , nee tanquam in sao ; plane th*supra 
i; 17 , ubi annotata vide. < 

*Ani%tO&at twp oaoxixwp im&vuiwp] Ut abstineatUr ab 
implendis cupiditatibus Mis quas non ratio sed caro- sug- 
gerit. *Em&vulai (SccqxixccI qaae èm&vuiai ooQxóg, Gal. 5: 16 $ 
Epb. a: 3, 1 lob, 2: 16. 

Aïuptg egccTtvovTcci xccjcc rqg yv%ijg, quae pugnant cum 
animo] Directe pugnant com animae vestrae bono, id est, 
impediunt ne vitam aeternam , qaae patria vobis esse de- 
bet , possilis conaeqni. Par uitccyoool [translat™] in voce 
ï$a*WéO&ak Rom. 7: a3, Iac. 4: 1. De voce %pvxve ^de 
Hebr. 10: 3g« 

12. ï^y. dpaïQoqrijp ip&p èp tdïg S&p&ip typpttg xaXyp, 
conpersationem ve stram int er Gentes habentes bonam\ 
Vide Iac*. 3; i3. 'Ep rótg i'&PiOip , in conspectu Gentium 
iater quas vivitis , a quibus ob religionis diversitatem 
observamini. 

*h>a lp co xataXaXov0ip vptSp mg Kctxonoumr] Ob id ip- 
8ttm ob quod vos tanquam sontes traducunt , id est , ob 
religionem Chidstianam. Pari sensu voculam ip babemus 
Eph. 3: i3. 

'Ex x&p xccXwp ioycov êTtonvivöswtêg • ex bon is operibus 
vos speet ante s~\ ld est, a inmtttveap f spectatis bonis ope- 
ribus vestris. 

do- 



80 !N I. EPIST. PETRI 

Jo^daaxu top 0top ip JjptQQ iitutxoTtijg] Lauden* Dèum 
tempore probatiords , ut hic Syrcu , id est , in tempori- 
bus duris. Ita enim imóx<mijg vox ponitur Esai. 10: 3 et 
alibi. Sensus est: Cam conspicient Gentes illae solos 
Christianos itrimünes ab illis malis qaae Iudaeis ob tur- 
balenta ac seditiosa ipsoram ingenia ubiqne locornm im- 
pendent, Hunc sensum postulant ea qaae d/uaeog [imme- 
diate\ sequuntor. 

i3. 'TitoTciyijTe ovp] Passivom pro Hithpael , qaod fre- 
qaens'in aliis qaoque Verbis, sed maxime in iis quae a 
rdoöa veniant. Subiectos pos gerit e. Sic Lac. 2: 5i , Rom. ' 
8: 7, ï Cor. 16: 16, Epb. 5: 22, 24, Col. 3: 18 , Tit. 2: 
5, 9, 3: 1, lac. 4: 7. 

77«00 dv&Qamipji hviOh , omni humanae ordinationi] ld est, 
ordinationi isti qaae inter homines in terris agentes lo- 
cain babet et ' babere debet. Nam xr/£«tp XTO [creare] 
inter a*ft et or dinar e significat, at diximns in Prolego- 
menis ad novum Testamentum. Adde Sir. 7: 16 , 39: 3o, 
34, ^, 40: 1: 10. Aliquis forte pataret acriptam xqiOu 
[iudicio'] ; ham kqivhp [iudicare] Hellenis tia est rsgere 
ad modam Hebraei BBtP. 

Jiu xop Kvqiop, propter Dominum] Propter Cbristi prae- 
ceptum , Mattb. 22: 21. 

EÏts fiaodH, sive Regï] id est, Caeeari. Romani eos 
ifocabant lmperatorea , non Regies , religione iurisiurandi 
vetert , at ait Cyprianua : at Graeci non dabitabant eos 
appellare (iccGiXéag, et Iudaei similiter DTD^D, nimirnm qoi* 
plane Regia , id est liberrima , utebantnr potestate , ut 
Dion nos do eet. Cam baec Epistola seriberetar pato im~ 
perasse Claudium. 

c Qg VTtiQifppri , tanquam praecellenti] Tanqaam supra 
omnes posita haec i£ovoict viuqi%ovaa [potestas super em~ 
nens] , Rom. i3: 1. 

14. Eïn jjyeftótiip] Proconsulibue turn Asiae, tam B*- 
tbyniae. Est enim jjytpópiDP nomen generale omnibas pro- 
vincias regentibas, ut diximus ad Mattb. 27: 2. 

*&ig df ccvtov nefAnofAêyoigl Tanquam a Caesars nussis f 

id est, potestatem saam dacentibus : nam et hoc signitt- 

catur per nifineip 9 ut Ioh. 20: 21 et alibi. Itaque si Pr°~ 

consul aliquid iubeat, et ali^d Imperator, eligere debemu* 

ma* 



CA PUT II. 8t 

maiori setvire , at ait Augustinus i qni et alibi Pilato ta- 
lem da tam ait potestaten* ut es set etiam ipse sub Caesa- 
ris potestaten Quare Christiani Ftirio Camillo Scriboniano 
contra Claudium non erant adbaesuri, Qui populo* aliter 
instituuut, et Apostolorum doctrinae repagnant et imperia 
turbant. Summa potestas in quoque imperio est coi fidem 
pagani et milites iurant, cnius legibua onines parent, a 
cnius iudiciis non provocatur, cuiua imaginem nummas 
praefert» 

Eig ixiinrfiip pip xaxortoiow , i'rtcupop di dya&onouvy, ad 
vindictam maleficorum , laudem ree te agentium] Idem 
plane dicit quod Paulus Rom. i& 3— -5, nimirom ex ve- 
teribus Hebraeorum sententiis. Habemus hunc usam ab 
iia qui publica imperia obtinent Imronolv [plerumque] : 
nam et scelera per eos puniuntur > et quietem amantibua 
qoies praestatur pro praemio. Si quando ignorantia aut 
affectibua peccant, illataa sic iniurias Deus repensabit* 
Irao et Principes iniqnos puniet, baud dubie in altero 
saeculo, non raro et in hoc ipso* 

i5. rt 0n ovro&s ifl tó ^iltjfia rov 9(0v > quia sic est 
volwtas Dei] Nempe, in Euangelio, Matth. 10: 16. 
, *Aya(ïoitoiovprag yipovp rijp rriüy depgópwp dp&Qwitmp dyp&-> 
aiap] Bene agendo os obstruere ignorantiae (id est, dic- 
tis ex ignorantia orientibus) hominum nihil sapienüum , 
nempe circa Divina. 'uiyecöonoiiip interdum est beneficia 
conferre , pro quo et dya&otQyttp dicitur. Sed bic simpli-* 
citer significat rede agere ,- ut et infra 2: ao, 3: 6, 17 t 
3 Ioh. 11, quo sensa et adiectivum dyu&aitoiot iamiam 
babuimus, et Ecles. ,41: 14, et dya&onodtf infra 4: 19* 
$'pco in Glossari o , compescq , yipovfiai. , obmuteo , co/re-» 
nutejsco* Hesychius , r yipovp , im^opi^np [os obstruere"\* 
Vide Matth. 32;* 12, 34, Mare. 1: 2$, 4: 39, Luc. 4: 35, 
Novi qui pro dyvcoaiap Tellet bic legi dyhaaaiap [maledi- 
cenfia/nj/quia dyXaxsaêip est (thxoqnjptïv [maledicere"] He- 
syciio. Patiendo mala , nee resistendo , optime inimicis 
°s fraenamus, 

*&• c Jfe iXev&tQOè , ut llberï] Liberi nempe a ritus * 
Ion. 8; 33, 36, Rom. 6: 18, 22. 

Kal fi?/ (03 Imxulvptia fyopttg tfjg xctxlccg rijv lttv&tQi*p] 
Üon libertatem Chris Uitnam sutnentes obtentui ad res 

VIII, F w»a- 



8» IN I. E PIST. PET RI 

malaa , u,t illi faciebant qui Christianos ab omnibus pu- 
blicis legibua dicebant esse libero», xvQiórrjTot <xforotu~ 
ng [imperium apernentea] , nt ait Iudas. 'EmxdXvfifACc.ip'O 
bene yertilnr obtentus. Sic Gellius :' Qui obtentu Philo- 
êopkici nominia inutile otium et linguae vit ae que tenebras 
êetyuuntur. 

*AXV cd; iïovloi tri Qto8 , Bed êieut eervi Dei] Servi 
Dei , ac proinde etiam eornm serri qui bus Deus servire 
nos iubet. 

17. Tldvrag Tt(jtrj<iocTe ', omnea honorate] Nempe quibus 
fconos -aTiqnïs debetur , nt Rom. i3: 7. Hoc di'ctum ge- 
nerale iazn per species snas explicabit. 

Tij* otütXyoxriTa dycntaTe , fratemitatem diligite] Trp 
ddtXcpoTTfca babes 1 Macc. 12: 10, 17, mrw Zach. 11: 14* 
Yernm bic ea vox, ut et infra 5: 9, non ipsatn ffgcW 
[relationem] , sed gregem fratrüm signifïeat , quomodo 
légdnvucc \aacerdotium] Sacerdotum ordinem. Vult ergo 
coetas fidelium , in 'quibus vivimus , bonorari diligendo. 

Top fttov q>ofii7ö&( f Deum time te] : fd est, ei arae ex* 
ceptione parete. Vide Eph. 6: 5 , Pnil. a: 12. 

Top paaiXtcc tifiare, Regem honorate] Imperatori sumtnos 
exbibete bonores quos ca pit bumana natura, 

18. , Ot oïxirai , aeryi] Qui dovlöi Paulo Epb. 6i 5, 
Col. 3: 22, Tit. 2: g. Sic dfOrtórocg dixit quos Paohts 
nvglovg [dominos], ' 

'TrtOTatfaóutPOi iv naprl qpójfrp i:oTg St&rtotaig , ömni ti- 
more dommis subiecti] Swpple igi \eatote].- f ÏVïOTa«w>- 
utpoi activum pro Hitbpael , ut modo diximütf. *Ev itdw 
gttjfto explica nt illud Pauli in re eadem petd (pófiov xcd 
xoópov [cum timore et tremor e] Epb) 6: 5* 

Ov uópop Toïg dyafrotg xal htiiutiaip] Bonia \non tantum] 
ac lenibus , fptioig , ut Homerus loquitur. Vide Phil. 4: 5, 
1 Tim. 3: 3, Tit. 3: 2, Iac. 3: 17. 

*AXhx %al toïg öxoXioTg , aed etiam pratna] *AXhx xci 
ïlvaxóXoig legit Latinus et , nt puto , Arabs. JtaxoXog est 
durua , ut Ier.. 49: 8. In Glossario , AvaxoXog , moronus , 
difficilia , trucule ritus. Menander Comoediam scripserat, 
cui nomen JvGxoXog. Eius meniinere Agatbias in epi- 
grammate Antbolog. VIII et Iulianns Mysopogone. * At 
Syrus duo habet adiectiva MpOt^ * y Wfh , quare videtur 

Ie- 



CA PUT II. 83 

legisse dvaxóXotg xai anoXioTg [morosis et pravis]. Facile 
autem fieri po tuit ut a librariis de duabus vicinis yocibu» 
altera omitteretur* SxoXiol suilt pravu Vide Act. 2: 40, 
Phil. 2: 16. O'rf» Prov. 2: i5, 3: 32, a vh axoXid^tip , 
Prov. 14: 2. 

19. Touto jtocq %dotg , hoc est enim gratia] Addit Ma-* 
nuscriptus tvocqcc t<& &icj> \apud Deum] , quomodo legit et 
Syrus. Est vero fiiVCDPV^ia [transnominatio]. Vult enim 
dicere : Hoc nobis summum Dei favorem conciliat. 

El dicc avptidijtiip Qtov VTtocpioti ug Xvitag , si propter 
Bei conscientiam eustinet quis tristitias] JEvptlllifliq Qtov 
hic per fXêTcovviAiccp [transnominationem] obiecti dicitur 
comcientia eius quod quis Deo debet» ^Tnocpioap hic po- 
nilur ut 2 Tim. 3: 1 1 , et Xvitaq alia fAtTcopvpia [transno- 
minatio] , pro roe XvmjQcc , tristia. 

ndöjrcov dSixcog, patten* iniuste] Hic illud düixotg refer-? 
tor ad activum resporidens passioni. Et est constructio 
xaroc to tfTjpccipófitpop {secundum id quod significatur]. 

20. TloTop yao xXiog, quae enim est gloria"] Nernpe 
opud Deum. 

El iuccordpovTtg xai xoXacpitófiepoi vTVOfitVHte, si peccan- 
tes et vexati patimini] Videritar et Syrus et Arabs le- 
gisse xoXaZóptpoi [puniti] , quae vox propria poenis qua» 
indicunt Leges publicae in societatis Iramanae violatoresj 
Qaanquam potest et xoXacpi^ópePOt ferri, ut sit species pro 
genere, quo modo 1 Cor. 4: 11 et 2 Coi% 12: 7. 'Tnout- 
viïrt hic non patientiam sed solam passionem significat, 
ut Hebr. 12: 7. ' ' ' % ' 

'AXJ! il dya&öTtoiovpTtg xai nda%opt€Q vnouêPHTe , sed si 
benefacientes p attenter fertis] ld est, Tta&rj^atcx, vnopf* 
vtïn, cruciatus fertis. Simile loquendi genus ei quod 1 
8upra 12. 

Tovro %doig itaqd 0é<3 , kaec est gratict % apud Deum] 
Explica ut sapta ig. " / 

21. j??£ tovtó ydq ïxXy&i]T? 9 ad hoc enim vocati e fit is] 
*a tege vocati sumus ut dura omnia conscientiae causa 
»a8tineremus , 1 Cor. 1:9. Sic et ad pacem , ad sancti- 
*<item vocati dicimur Col. 3: i5, 2 Thess. 2: 14. 

0** *od Xoi$óg tnu&w vitig vucop , quia et Christus pas» 
'«* est pro vobis] Tltgi vfuop [propter vos] M anus crip tas 

F 2 (quod 



84 IN I. EPIST. PETRI 

(quod recta cohaeret cum aequentflms) % quontodo et alibi 
saepe habet , ubi in vulgatis est wtiq. 

'Tpïp VTtoXiundvoop vTtoyoccpnóp , ïpu iitccxolov&riOTjTê tot; 
ïiVtGiV avrov, vobis relinquens exemplar , cuius pestigia 
sequamini] Non miremar nobis evenire qaod Christo eve- 
nit. In Glossario iitoyga^og > praescriptum 9 qua voce 
étiam Cicero utitur. Videtur a fabris primiim venisse 
▼ox , qai minio lineas designant quas opere persequantur. 
MétaqiOQixófc [per trans latlonem] somitur pro omni eo quod 
imitandum est. Alia metapbora in Inaxo'kovO'tXp roTg ï%pen, 
qaod £oij£eTp toïg Ï%phh Rom. 4: 12, mgincttfip totg fyiW 
2 Cor. 12: 18. Hebraeis "W fjn [insequï]. Syrus sic, 
IGplfï Vn. Latini qnoque dicunt vestig iis alicuius insiste- 
re } pro aliquem imitaru 

22. "Og dfjuxQtiap ov* iitoitjtep, ov8i tvoLd"t] dólog h n? 
góuart avtod , qui peccatum non f eelt , et in cuius ore non 
inventus est dalus] Ex Esai. 53: 9, ubi in Graeco, on 
dpoplap ov* htoitfltp , ovSi dóXog lp rc3 zopuri avrov [qu* a 
iniquitatem nonfecit, nee dolue in ore eius'J: at in non- 
nullis Codicibus , ovdi dólog êvoi&q lp Tcp zouati avrov 
[nee dolue inventus est in ore eins] , qaod rectias : nam 
in Hebraeo ad fWD vfa [nee dolue] subauditur tvrv fwh 
quod recte exprimitur per evgid'Tj , ut Rom. 7: 10 et alibi:, 
qüomodo et Hebraei sumnnt KJHM qaod per ijp vertitur, 
Esai. 39: 2. Christus nallo suo cramine in mortem actas 
est , Luc. 23: 41 , Iob f 8: 46* 

a3. u O? Xoidooovpepog ov* dpttXoib\ÓQ€i] Cum conpitiis irn* 
peter et ur cbnpitia non reddidit. Vide Mattb. 26: 67, 68, 
27: 12, 29, 3g et seqq. Sic Polycarpas ad Philippenses : 
*ui7todidópTtg xccxop dprl xccxov xcd XoiSogiap apxl XoidoQ^ 
[Redde rit es malum pro malo et convitia pro conpitiis]» 

TL&nywp ovx ijrttlXii, cum pateretur, non comminabatur} 
Ille qni uno verbo adversautes prostraverat , cum capta* 
duceretur , vinciretur, flagris caederetnr, affigeretur cru- 
ci , ne verbum quidem minax edidjt, quo perfectius nobis 
daret exemplar patientiae. 

nagedidov dè too xglpopti dixccuog , sed commisit ei q"* 

iuste iudicat] Subauditur nomen aliquod post nagtMoV' 

Syrus non male supplet verbale a verbo sequente, qua» 1 

acriptum esset naotiiSov 8i xgloip , causam suam comnu- 

sit 



C A P O T II. 85 

$it ei qui iusts in die ai , semper scilicet. Nam homines 
saepe ininste indicant ; ut Synedriam et Pi la tas, Deus 
iustus iudex vocatur Ps. 72 11. idem sensus Ps. §6: 10, 
98: 9, Ier. 11: 20 et alibi* Totus Jiic loens respicit illa 
qaae habemus Esai. 5o: 6— 9. 

24. n Og rag duaqtiag jjuwp avtog dpi/peyxtp lp tc3 Ccificets 
ovtov iiti ró £vXop , qui vitia nostra ipse abstulit cum 
corpore suo super lignurn] *u4pyptyxtp hic est abstulit 9 
quod seqaentia ostendunt, quomodo idem verbum sumi 
notavimas Hebr. 9: 28. Eodem sensu ccÏqu duaotla* 
Ioli. 1: 39, et MiSO et Sao Esai. 53: 4, ubi Grae- 
ci (plgft. Vitia nostra ita intérfecit sicut qui cruci affi- 
guntur inlerfici solent. Simile loquendi genus Col. 2: 14, 
Vide et Kom. 6: 6, Gal. 2: 20, 5: 24. Est autem* hic 
HtTaktpfiig [transsumptio]. Non enim proprie Christus cum 
crucifigeretur vitia nostra abstulit , sed causas dedit per 
qaas aaferrentur. Nam crux Christi fundamentiim est 
praedicationis ; praedicatio vero poenitentiae : poeuitentia 
vero aufert vitia. *Ep t$ öiópati avtov, cum corpore suo, 
locntione qualis est Matth. 6: 29, Rom. i5: 29, Eph. 6:2 
et alibi. Sicut corpus eius in erneem actum est, ita et 
vitia nostra quasi in erneem acta. Particulae similitudi- 
nem significantes saepe subticentur, fitque sic oratio ef- 
ficacior. 

*Iva taXg dpaouatg drtoytpóutpoi] Longe facti a peccatts* 
Nam dno'/ivtod'ai etiam hoc significat apud Graecos. Et 
ita hic sumpsit Ambrosius. Manuscriptus, l'pa- raXg duaQ- 
ricug qudhr [ut peccatis nostris]. 

Tjj dtxatocfvpj] tyaaufp , iustitiae vivamus] Non enim 
snfficit a malis abstinei;e, sed danda et virtutibus Chris- 
tianis opera. Zf\v dixaioavpfi hic dicitur, quomodo £#? 
9«3 [yivere Deo] Rom. 6: 10, Gal. 2: 19. TIoiup dixocto- 
&ivi]P [/dcere iustitiam] pro eod'ém dixit aliquoties Io- 
hannes. 

Óv ró? uciXami avtov id&rftt , cuius livore sanati est is] 
Hebraismus. Solent enim Hebraei dicere U *WK [quo in eo] 
et f? -«tt [cuiilli] et similia. Sumpta verba ex Esai. 53: 5, 
Ta fjuólami avtov yutïg id&ijiup [Livore eius nos sanati su- 
mus]. man, quod (juókoy vertitur, proprie livorem ex 
conlusione significat : at figurate pro quovis dolore sumi- 

F 3 tllr > 



80 IN I. EP1ST. PETBI 

tor, ut Gen. 4: a3, Exod. 21: 25, P** 38: 5, EsaL 1: 6, 
Prov. 20: 3o, Sir. a3: 11, a8: 21 , ludith. 9: i3. Multis 
quidem modis Christi dolores nos a vitiis sanarunt; sed 
hic maxime respicitur exemplum quod nobis dedit obe- 
dientiae, patientiae , mansuetudinis , dilectionis in mediis 
doloribus , at antecedentia ostendunt. 

25. z Htê yuQ tag noófiarot nXapmutpa , 'eratie enim sicut 
oves er r ante e"] Et hoc ex Esai. 53: 6, quicnm convenit 
locus Ier. 5o: 6, sed et Ps. 119: 176, quorum explicatio- 
nem habes Matth. 9: 36, ubi quae dicta vide. 

*ji%V iitêgodcpijTé pvp, *ed conpersi est ie nunc] DTOC. 

*Enl top noifUpa %aï istlomonop T&p.yv%wp vuów , ad pas- 
toren* et episcopum animarum pestrarum'] Solet imSQtipw 
post se habere inl vel noo$. Deinde illud %al bic est 
ifyyijTtxóp [explicatipum] ; imïqiyopTw; va dnontnlapijptva 
[reducentes eaa , quae aberraverant]. Nam cum dixisset 
pastorem , ad persequendam similitudinem nunc explicat 
quomodo Christus sit pastor, nimirum quia animas curet 
sicut pastor oves. Vide supra 1; 9* 'Ematorcog ejt Tip) 
vel Tpd vel "ïpflD, ie qui alicuiu* rei curam gerit, ut 
Num. 4: 16, 3i: 14, Iud. 9: 28 , 2 Reg. 11: 16 , 19 > 
U Par, 34: 12, 17, Neh. 11: 9, 14. Comparatio pastori» 
optime Christo convenit, Ioh. 10: u , 14, 16 , Hebr. 
l3: 20 , infra 5: 4* 

C A P U T III, 

i» 'Ouoicos al yvpatxtg vnoraaaóutpai rot? ïdloig dpdgdtó&f 
aimiliter et muiier es sub dit ae viris suis] Iterum supplen* 
dum hic l$l [sint], ut supra 2: 18. Et vnoTCfaoóptpcu * Q ~ 
mendum ut Hithpael, ut ibi diximus. Sensus idem Epb* 
5: 22, 24, Col. 3: 18. Conveniunt haec cum Gen. 3: 16, 
Jlqog top Spdga aap V ano$QO(pij oov \Ad virum tuum re* 
fugium tuum\* 

*lpa tal cc riptg dmi&ovot r$ Xóycp , Sta Tijg t&p yvfM- 

uów dpagQoqnjs &piv Xóyov ntob*r}$r)Q<apTai , ut et si qui n> 01h 

er e dunt verbo, per mulierum vitam sine verbo lucrifiarU] 

Erant iam exempla eius rei, ut videmus 1 Cor. 7: 16' 

Nam ipsis tacdntibus castitas, modestia, obedientia, cura 

rei 



CA PUT III. % r 

rei familiaris aliaeqne virtutes commendabant maritis non * 
ij)8oVnm uxores tantum , eed et philosophiam vere Divi- 
nam, in qna erant institatae. Dicebant qnod dicebat Li- 
banius , Proh qua Ie 8 feminas habent Chris tiani ! ?j£nn~ 
öoirfi rcy Xóyc? , reluctantur adkuc Euangelio : qaomodo 
dnu&Qvat 177 dXy&êitf [non credunt peritati] habemus Rom. 
2: 8. De voce avagQOcprjg vide stipra ï: i5, a: 12 et ibi 
dicta; et de voce xtQdaivtod'ai Matth» 18: i5, 1 dor. 9: 
19 — 22. *Apiv lóyov , quia 

JTvpai^l xóöuop rj atyrj cptQH. 

[Decorum feminae taciturnitas,] 

2. *Ert07tTfva<xrT(g rrjv ip yófttp dypfjp dpagoocpTJp iu&p 9 
considerantes castam vestram cum timore pitam] 'Ep <]po- 
(Jop, nempe Qtov [Dei], ut Act. 2: 43, 5: 5 , 2 Cor. 7: i5 
et alibi; et ip pro öiv, ut alibi saepe. ^Ayprp dpagooqyqp 
vitam castissimam. Vide Phil. 4: 8. Tertnllianus ad Uxo* 
rem secundo : Ut penes sa net os officia sexus cum honort 
ipsius nee e 8 sit at ia tan quant sub oculis Dei modeste e$ 
moderate transigantur. 

3. t Q,p i'ga> ov% o ê^tod'ep ifxnXoy^g TQifpp , quarum non 
sit extrinsecus capillatura] Conferendus bic locus cum 
Panlrao 1 Tim. 2: 9. 'Epnloxal hic quod ibi itXéyuccra , . 
ncpra wws [opus calamistri] £3 ai. 3: 24. Vide ibi dicta. 

Kal mgid-iöfcog %qvgI<op , et circumdatio auri] Monilinm 
scilicet ex auro. 

*H ivdvGtcog iparicop xóauog , aut indumenti pestimento- 
mm cultus] c Iuaxitop , nempe itokvxAmv [pretiosorum] , 
qnod apud Paulum additur. In Glossario , Kóouog yvpcu- 
«o$, ornament urn, Latini distingnunt mundum mulieris 
ab ornatu. At Graeci utrnmqae una voce comprehendunt. 

4« 'AIX • o XQVTtrog rijg xctoöiag iïp&oarrtog , sed qui abs- 
conditu8 est cor dis homo] Mascnlino utitur cum de femi- 
nis loqaatur, quia praeceptum hoc tale est ut possit utri- 
<H*e sexui convenire. *ö utowtTog %%g xetodiecg ètp&oamög 
ïdem quod o h'oa apöocoTiog [interior homo] Rom. 7: 22 > 
U M dicta vide. Pari modo o ip fw x^twrroJ 'lovdciïog [in 
«oscondito Iudaeus] Rom. 2: 29 , et ra xqvtitcc rtjg xaodiecg 
[occultd cordis] 1 Cor. 14: 25. Kaodict enim, aS Hebraeis, 
s| imitur pro internis animi , Eccl. 11: 9, 10 et alibi. 
Mysticus sensus Ps. 45: i3 et Exod. $8: i3. 

F 4 'Ep 



88 IN I- EPIST. PETRI 

*Ep t& d<p&aQTc? roZ noqiog %ui Jj<5v%iov npévftaxog] ld 
est, cum affectu leni ac modest o qui se maiis exemplis 
corrumpi non simt. Spiritum hic sumo pro affectu animi, 
ut 1 Cor» 4: 21 , Gal. 6: 1. Nam Hebraei rm saepe sic 
aumunt. *uiq>&aQTQV hic quod vUiari se non patitur. Sic 
iv dcp&ccQGtq Eph. 6: 24. 'Acp&aQoiap pari modo exigit 
Paulus Tit, 3: 7. Qaid sit ijGv%ia vide 1 Tim. 2: 11, 12. 

°0 l&p Ivipitiov tqv Qtov rtoXvTfXig, quod est apud Deum 
pretiosum] Illud o ad totum praecedens merabrum re- 
fertur. Alia apud hommes sunt in pretio, coma, aurum, 
aplendidae vestes, at apud Deum, animus lenis ac mo- 
destas et contra malos mores incorraptns, . UoXvulig de 
fmguento habes Mare. 14: 3, de veste muliebri 1 Tim. 2: 91 
Respondet Hebraeo *y Prov, 1$ i3. 

5. Ovrco yaQ noTê Hal ai &y$ai yvpaïxtg ai ïkn'i&wfiW' 
Ini top Qtov ixóopovv iawag, sic enim olim et feminae 
sanctae qua e Deo confidebant, ornabant se] Nerape ani- 
mi virtutibus. Feminae, inqoit, sanctae quae Deo con* 
Jidebant : qao sensa ifavi£co [spero"] solet post se habere 
tig vel inl , sicut Hebraeqm TCD \confidif\ post se trahit 
3: et in Manuscripto hic est tig pro li$i. 

'Tnoraaoóutvai roXg lölotg apiïoaaip , suis subiectae oirw] 
fJt supra i. Si Veteris Foederis matronae hoc fecere, 
quanto magis eae quae ad Christum pertinent? 

6. s £ig JSdqqa vnqxovös rep 'Afioaau, sic ut Sara obédie* 
bat Abrahamó\ Saepe nominifrus propriis Hebraicis debet 
ftddi articulup ad noscendum casum lp xolg uxXlroig \} n 
^ndeclinabilibus\ Obedientiam Sara e vides Gen. 12' $> 
18: 6, 20: 2 et alibi. Et nota Saram dictam lioc no* 
jnine, quasi *Ava(S<tep [Reginam] dica», ideo quod muit* 
ab ea Reges erant proditari. 

Kvqiqp avTop wtkavda, dominum eum vocans] 'JW [Dom** 
jiiis meus\ 7 at est Gen. 18: 12. Solebant et Va dicere, sensu 
eodem, ut Gen. ao: 3 , Exod. 21: 22, loei. 1: 8 , et aliquoties 
est hpc in libro "\Dip [Disciplinae moralis]. Imitati Attici. 
Sic in Equitibus Aristophanis : Aifèug ^üuwy&qp *<*i xvQfl* 
^Smicythern persequere et dominum'] : ad quem locum Sclio- 
Jiastes : "fianfQ iv %aïg vaaycoyaXg txov fyxfajfttiTwv xyovtTêii? 
fioi&ctviv , tTteiddv yvvaixl lmq>iotvai tyxXfjfut* ovrco ydo ftQO" 
naltïq&ai eioi&aïHp ip % <$ ii^a^oito , 'fl {SiTva aeat o Kt/e«o» > 



CA PUT IH; 89 

tovtigip o avTfë [Sicut in lite» conté standa proclamari *o- 
let , cum adv er sus muiier em agitur. Jta enim in iudicio 
proclamari mos est : lila et Dominus f id est , markus] 
Romae et olim sic loqui mos er at. Corruptis moribus 
mos inolevit contrarius > ut uxores a maritis dominae 
vocarentur* 

*H$ iy&iföqTt rixpa] Eratis carne eiue filiae , sed per 
Euangelium factae estis et moribus eins filiae. >Par locutio 
Mattb. 3: 9 , lob. 8: 39 , Rom. 9: 7 , 8 , Gal. 4: 28. 

*u4ya&onoiovoai , benefacientes] Sicut Sara comiter ex- 
cepit bospites. 

Kal urj <po(iovuipai utjdeuiap méfflip] ld est, itqoq fiydê- 
ulap mohair , ad nulla tèrriculamenta papidae , uempe 
ad prodeudam pndicitiam: quam Magistratus provinciarum 
8aepe etiam mi nis attentabant; sicat Sara Abimelechi 
cupiditati non cessit Gen. 20. üroiTa^ai babes Luc. ai: g, 

24: 37. 

7. 01 avSotg opoicoï , viri similiter\ ld est, vici&sim. 

2vvoixovptêg nard ypwöip, cohabitantes secundum scien» 
tiam] Hic quoque subauditur l$i [estote"]. Svvowttp pro* 
prie de coniugibus dicitur; nt videre est in Graeco Gen. 
?o: 3, Deut. 25: 5, 22: i3, 24: 1 , Prov. 3o: 23, Esai. 
62: 5, Sir, 25: 11, 42: i*3> *5. Comprebendit aulem per 
avpixSopjp [complexionem] quandam omnia inter se con- 
ingum officia. Kard ypófaip , id est ; secundum eam noti- 
ti'am Dipinae voluntatis quam per Euangelium estis ad~ 
spti. Vide Rom. i5: 14 , 1 Cor. 1: 5, 2 Cor. 6: 6. 

c &? da&wiïiQc? axtvti t<5 yvpawticp dnoviuopug rijp tiutjp , 
tanquam infirmiori pasi muliebri impartientes honorem] 
2*iVH omne id quo utimur signiücat j diciturque cliam 
de hominibus , ut Act. 9: i5 , Rom. 9: 21 , 22. Uxor 9 
QQyavov [instrument urn] piri , Aristoteles Polit. lib. 111 , 
da&tpégeoov [irifirmius] piro , ut loqui tur idem Aristoteles 
Oeconomicorum lib* lil. Quintilianus id recte explicat 
Peclamatione CC G VI II: Imbecilla res estfeminaj et ad~ 
fert in/ir mitati naturali non lepe pondus quod vidua est* 
Propterea leniter tractanda uxor , quod bic dicit nat}p 
i'iap quae locutio et in libro Musar; sicut bonor quidam 
babetiu* crystallinis , quia sollicile tractautur. 

* • 

fl$ xcti ovy*Xi}QOpópoii yaptro; foijs , tanquam et cohere- 

¥5 di- 



90 IN I. E PIST. PETRI 

dibus gratiae vitae] ld est , toumotovaijg [vivi/icanti*] 
quomodo diximus supra 1: 3. Gratiae Euangelicae , quae 
ad vitam ae ter nam ducit , participes sunt ei viri et ft- 
minae. • In Manuscripto est noixiXyg yaoiTog fcoijs \variae 
gratiae vitae] } propter varia Spiritus dona. 

Eig xo utj ixKÓTtrea&ai rag Ttooatvyag vft&v, ne execindan- 
tur precee vestrae] Latinas recte legit iyxórtTtG&at , id 
enim est impediri, ut Act* 24: 4, Rom. i5: 22, Gal. 5:7) 
1 Thess. 2: 18, ande iyxonJj 1 Oor. 9: 12. Ex dara trac- 
tatione sequuntur iurgia et rixae, qaae impediunt preces f 
id est , precum vim atque efficaciam. Non enim placent 
Deo preces nisi quae ex tranquillo proficiscuntur animo. 

8. To di riXog, in summa autem\ W *p0 E cel. 12: i3. 
Snmma monitor um meorum ad ea redit qnae iam dicam. 

Uayrig OfxócpQOV tg , omnea unanimea"] 1 ter urn sabauditur 
l$£ [estote]. Pertinent hac monita non ad certae sortis 
homines, ut qnaedam praecedentium, sed ad omnes Chris- 
tianos. Est autem huins montli sensus idem qui Rom. 
12: 16, i5: 5. 

HvpnccO'êig'] Indolentes alii aliorum malie. Exemplnm 
vide Hebr. 10: 34. 

(piXdÖéXyoi , fraterno amore ducti] Idem sensus qui supra 
2: 17. Hinc cpilccdthpia Rom. 122 10, 1 Thess. 4: 9, Hebr. 
i3: 1 ,. 2 Petr. 1: 7. 

Ev<snhxy%voi , misericordes] Habes eandem vocem Epli. 
4: 32. Significat pronos nos esse debere ad iuvandos 
alios. Vide Phil. 2: 1, Col. 3: 12, 1 Ioh. 3: 17, ubi est 
nomen Gnhxy%vcc [viseer a] , respon dens Hebraeo ö*Dm. 

(ptXócpQOPig'] Comes. Sic ytlocpgóvcog comiter Act. 28: 7 
et 2 Macc. 3: 9. In Manuscripto pro (piXócpoovtg est ra- 
neivócpQOpeg [humiles] ; quam vocem Habes Prov. 29: 23. 
Et inde est quod Latini quidam Codices bic liabent hur 
miles. 

9. M17 dnodidópteg xaxóv dml xccxov , non reddentes 
malum pro malo] Idem habes Rom. 12: 17 , ubi et plura 
ad hanc rem. 

*H XoiSooiap dvxl Xotdooiag , vel maledictum pro male- 

dicto] Vide supra 2: 23. 

Towapriop de, tvloyotptig] fmo contra illis bene pre- 

cantes , Matth. 5: 44« 

Ei- 



C A P ü T III. 91 

• 

EldÓTif otïtle rovto ixlyfhftf] Hac leg? voeati eetie. 
Sic et snpra 2: 21. Illad tldótts [scientee] deest in Ma. 
nuscripto et in Syro. 

c 'Ipa tvXoylap ntXyoopopyaipri] Ad aeterna bona partici- 
panda. Est dprapaxXavig [refractio'] in voce evkoyiag , 
..quae modo bona verba, modo benefacta. Deus adeo re- 
bas in vos liberalis est, et vos essetis parci in verbis? 

10. 'O ydo öilpop £<&?/? dyanap xal ïdtïp rjnioag dya&dg , 
qui enim vult vitam amare et dies videre bonoe] Syrus 
rectias legit, ó ydo fttkop twq* > * a * dyanwp idêïp yuioag 
dyufrdg [qui enim vult vitam, et amat videre diee bonos]. 
Est enim ex Ps. 34: 12, abi in Graeco, Tig i$ip &ir&(xo- 
nog ó öiXoop ^cotjv t dycnt&p rjuioag idétp dyad'dg; [Quis est 
homo qui vult vitam , et amat dies videre bonoe ?] Sed 
ibi vita et dies ad hoc seculum pertinent) hic vero , at 
oinnia promissa Euangelica , ad aeternitatem referuntur. 

TJavadtco typ yXwoaay avrov dito xaxov , tal %uX^ avrov 
tov urj XaXtjöai dóXop , abstineat linguam a malo, et labia 
ne loquantur dol urn] Est hoc ex eodem loco Psalmorum, 
nisi quod ibi in secunda persona itavvop [abatine'], et pari 
modo yXcoaadp aov [linguam tuarn] et %Mtj aov [labia *««]♦ 
Caveat tam a maledicentia, tam a mendacio. JJavfip hic 
est abstinere , at Act. 6: i3, i3: 10. In Hebraeo T3U, 
pro quo Syras "XM significatu eodem, mntato ï in ü, quod 
Syris frequens. Illad avrov atroque loco abest in Mn nu- 
scripto. Vide ad explicationem huiqs sententiae locum ex 
libro TD1D [Disciplinae moralis"] , quem addaxit Drusias* 

11. 'ExxXtpdra dito xaxov, ual itoirfldxw dya&op , decli~ 
net a malo , et f adat bonum] Et hoc ex eodem Psalmi 
loco, mntata persona. Prias est, a pravie abstinere: 

Virtue est, vitium fugere , et eapientia prima, 
Stultitia caruisse. 
Alteram, actibus boni* incumbere. Vide supra 1: 14, i5, 

Ztptfldxto eïoypijp mal Sico^droo avrijp , quaerat pacem*et 
tectetur eam] Ex eodem Psalmi loco , pari mutatione- 
ïndidem sant qaae sequantor üsqae ad %al rlg [ét quis]* 
Sensus haius membri qai Matth. 5: 9. 

J 2, "On 01 oifd-aXfiol KvqIov ini dtxatovg, mal <bra avrov 
"tf iéqaip avrmp , quia oculi Domini super iustos , et au- 

res 



9* IN I. E PIST. PE TRI 

res eiue in preóss eorum] Deus pios propitius respicit et 
exaudit , Ioh. 9: 3i , Iac. 5: 16. 

TlQÓaamop Si KvqIov tnl itoiovptag wroet, eed vnltus Do- 
mini contra f acientee ma la] 'Ent, et qnod 111 Hebraeo est 
3, hic ponitor pro contra, ut Luc. 10: 39. Sequitur in 
Psalmo , quod hic brevitatis causa subticetur , roif t£oAo~ 
4>Qtvoai lx y^$ *ó ppijpoovpop avrwp [ut perdat de terra 
memoriam eorum]. 

i3. Üur2 rfe è xcauómv vp&g $ 1*p rov dya&ov (upijral 
yinpfrê , et quis eet qui vobis noceat , si boni imitatoree 
fueritis'] Hoc valt, Pauci erunt qui vobis nocere velint, 
si semper ea quae plane bona sunt imitemini. Verbum 
xaxovp pro male tractare habemus Act* 7: 6, 19, 152: 1, 
18: 10. Tov dyaftov pro twp dya&wr, rerum bonarwn, 
quomodo bic Syrus et Latinus. Manuscriptus pro uijjupcA 
habet ^Xcotccl [aemulatores] , non male. Vide Act. ai: 20. 

14* *AXX tl Kal naafptxê Siu Stnaioavpijp , eed et si quid 
patiamini propter iustitiam] Quia videbat obiici posse 
saevitiam Magistratuum religionis causa, ideo ad id re- 
spondet. dixaioavpy est JSuangelii professio in qua Deo 
obeditur , quo nihil iustius. Sic et Matth. 5i 10. In Ma- 
nuscripto: il di TtdoypiTê. 

Ma%UQioi\ E-o ipeo felices estis , ut et dicto Matthaei 
loco dicitur: magna enim merces. 

Top Si cpófiop avrwp pij cpo($7}&7JTë , pij8i Taottx&ïjrt] ld 
est, Sid top cpó&op [prae metu], ut supra 6. Et genitiyus 
avtcop hic obiectum designat : Ne papescile aut pertur- 
bamïni prae metu Ulo rum , nempe Magistratuum. Et hoc 
et quod sequitur est ex Esai. 8: 12, i3, ubi in Graeco, 
top cpófiop avtov ov pij apo^rj &ïjT£ , ovSi uij TaQa%fri}Te* 

i5. Kvqiop di top &éèp dyiaaccTê lp xaïg *a(>3iaig vpwv, 
Domino autem Deo ex animo gratiae agite] In Graeco 
Esaiae dicto loco , Kvqiop avtov uyidoan. Significat au- 
tem dyid&ip hoc quidem in loco gr atlas agere , So^uQtiv, 
qilbmodo Bnp interdum vertitur. Sic Cyprianüs audila 
damnatione sua gratias Deo egit, et Martyres alii. 
. c 'Etoifioi Si del 1*003 dno'koyictv] Parati estote causam 
reddere cur sitis ChrisüanL Sic ditoXoyiap habemus Act. 
22: 1, Phil. 1: 7, 17, 2 Tim. 4: 16. 

JIotvTi zto ahovpu vud$ Xóyop ittoi rijg ip vjilp èXitiSos, 

om~ 



CA PUT III. g3 

omni pos cent i voa ratlonem de ea quae in vobis est spe"] 
In Manuscripto non male eatattovptt [exigentï]. Si quia 
causam a voois poposcerit religionis , quae hic ex ad- 
iuncto spel nomina vocatur , ut et Act* 26:. 7. II*qI hic 
nXiOpd^fi [abundat], ut saepe* 

Mtta TtoayxijToq ttal (pópov , cum lenitate. et metu] In 
Manuscripto 'non male dXXu utrd noavtTjvog [sed cum le- 
nitate]* Et bene haec coniunxit : Abstinendum a verbis 
asperis ; attamen nihil reticendnm quod ad rem faciat*, 
idque ob Dei reverentiam « qui hic q>ó(tog dicitur* 

16. 2vvtöi}<5iv i^QPUg aya&ijp] In omni actu bonam 
servantes conacientiam , Act* 23; 1* 1 Tim* 1: 5, 19, 3: 9, 
2 Tim. 1: 3j sic et infra 21* 

"Iva lp co xataXaXofoip vuwp wg xaxonouop , ut ob id *p- 
8um f ob quod voa tanquam aontea traducunt] E adem lo- 
cutio quae supra 2: 12. 

KaToua%vv&coOip oi iirqQtdZoptte vuwp typ dyaöijp lp Xqi~ 
$0 dpa$Qoyy** confundantur , qui calumniantur veetram 
bonam in Christo vitam] Hic iterum subaudi Sta* *Ev 
Xjpigcj? , g&cundum Chris ti praecepta. Male de vobis lo- 
quentur quod Christiani aitia. At hoc ipsum eia pudori 
erit, ubi . apparnerit ex factia vestrjs .quam recta et. pur a 
«it Chris tiana religio. De. verbo ini]Qéd£tip vide Matth. 
& 44 > Luc. 6: 23. 

17. Koiitrw ydo dyaöonototiptccg , §1 öéXêt tó öiXqua 
tav Qtov, itd<s%tiv, 7} xaxoTtétoforrocg , meliue est enim bene- 
facientes , ei voluntaa Dei. vult, pati, quam malefacien- 
tes] Hoc est ipsum quod uxori suae dicebat Socratés? 
«ed neque. de via recta > neque de fine quo ea tendit , 
Ua eductus ut Christiani* , Qui ob facinora patitur, .spem 
nou liabet repensationis j qui ob Deum patitur, habet 
maximam. Vide supra 2:<ao* Locutio eatHebraea, ab. 
Eruditis annotata, Wl pan 'W* D Qti [>Si voluntaa Hei ita 
voluerit], par ei quae est 1 Cor. 4: 19, Uc. 4: i5. Sed 
Üc ea de adversis usurpaiur, ut in precatione Fiat vo- 
luntas tua. Vide et Matth. 26: 42 , Luc. 2,2: 42. OlXyuct 
alibi significat rem quam Deus vult , hic vero volendi 
*ctionem. In Manuscripto pro ft $iUi [si vult] est d 
üifat [si velit]. Quidam Latini vertunt , si veilt Spiri- 
tus Dei , quia voces per compendia scriptae Oucc [volun- 
taa] et nuöt [Spiritus] vicina sunt. *. 



94 IN I. E PIST- PET RI 

18. "On tuA Xqi&ï anraS ntoi ctfAccQtiów iirafri , dixato; 
vjÜq dSixant , quia et Christus sémel pro peccatis passus 
est , iustus pro iniustW] "Anafe hïc nihil aliad significat 
qoam aliquando , ut Hebr. 9: 7 , Ps. 89: 35. Si Christos 
mortuus est occasione pecoatorum noslroruni, idque nostro 
bono , qui tanc eramus mali , quanto magis nos parati 
esse debemus mori aut mala perpeti ad ipsius gloriam et 
Christianorum aedificationem ? liegt et vitio modo occa- 
siónem significant , modo alterius ntilitatem , ut hic vi- 
dere est. Sy fus utroque loco posuit *|Sn [pro], Confer 
quae sunt Rom. 5: 6. In Manascripto plenias, ntgi duag- 
%ia$ vnig vfMÖr ënafte 9 SUatog xhtlo ddixoov [prop ter. pee- 
cata pro nobis passus est , iustus pro iniustis']. 

°Iva rjpus nooaaydyji rc3 0edo , ut nos ad Deunt addu* 
ceret] Ugoadyèip hic est qaod xccraXXccaaiip [reconciliare] 
Rom. 5: 10. Sicat Tvgoaig^töd'at Qfép est Deum colere , 
ut vidimus aliqüoties , ita Ttgoadytiv idoneos ad Deum co- 
lendum facere : quod Christus praestitit et exemplum no- 
bis praebendo obedientiae , et suo sangaine obsignando 
doctrinae saae veritatem. Syrus JUTtan ut offerret nos 
J>eo , ut victiraaa nimiram ipsi * sirailes. Nam et :np, nbi 
de -victimis agitur, verti soïet per Ttgoodyeiv plurimis locis 
Exodi, Levitici et Numeroram. ' 

QccvccTcod'iig fiip oaoxi"] Mortuus quidem est quod attinet 
ad yitam hane fragilem et caducam, quae carnis nomine 
frignificari solet, ut 2 Cor. 5: 16, Hebr. dl 7, 1 Tim. 3* 16* 
Plane idem est quod a Cor. i3: 4 dicitur , iiavom&ij Ü 
d&d'ëVêiag [crucijfixus est ex infirmitate~\. • ' . 

Zemrtoaftsk dè t*j> nrtvfuxri] Vivificatus ad vitam per 
vim Ulam Divinam quae in ipso etiam in terris agente 
apparuit. • Hoc est quod dicitur dicto loco a Cor. i3: 4 
«t Svpdfucog @eo$ [ex i>irtute Dè£\. Sic et Spiritus Dei, 
qui in nobis est, causa erit nostrae resuscitationfo , nt 
diximus ad Rom. 1: 4 et Hebr. 9: 14. lllud to5 abest in 
Manuscripto. >2dg% et nvevficc opponuntur , ut Ioh. 6: 63» 

19. *Ep'ip] Per quem Dei Spirltum missum in Apostolos. 
KoA roTg iv cpvlccxfj TWêvpaai liogtu&tlg lxqgv£ev , et ii* # 

qui in carcere erdnt spiritibus profectus praèdicavit\ 
TlogevO'ttg f postquam in cöelum adscendit , nt mox 22 , 
Ioh. 14: a, 3, 12, 28, 16: 28. Christus dicitur praedi- 

CCt8~ 



e A P ü T III. 9 5 

casse Gentibus , quia Apostoli id eins nomine .ac virtute 
fecernnt, 2 Cor. 5: 20, Act. i3: 47 , Rom. i5: 16, Gal* 
2: 8, Eph. 2: 17- Qaia autem adiungere voluit Petrus 
similitudinem a temporibus Noë , nt ostendat qnanto rea 
nunc melius per Chxistum quam tune per Noen processe- 
ri t , ideo verba desumit ex illa hi 3 tor ia. Nam dicit Deus 
Gen. 6: 3, Crea Wl pT *h [non contendet Spiritus meus 
cum homine], ubi Graeci, ov ut} xccfccfitivfl , aut, 01/ xora- 
ptjw ró nvevud uov iv toïg dv&QOMtotg rovroig [non manebit 
Spiritus meus in kis hominibus]; at si proprietatem vo- 
cam seqaimur id dicit, Non erit ut in vagina de tent us 
sic Spiritus meus in homine : id est , Non erit inatilia 
animus quem ei dedi (Sap. 12: 1) sicut enaia in vagina* 
qui nihil efficit eius ad qaod faottts est. >Carcer solet 
dici qyvlanTj , ut Gen. 40: 3, 4? 7 > 4i«* *o, 42: 17, 19, 
Lev. 24: i>2, Iud. 16: 22, 26-, 2 Sam. 20: 3, 1 Keg. 22: 27, 
2 Reg. 17: 4, a5: 27 , 29, 2 Par. 18: 26, Esai. 42: 7, 
Ier. 32: aj 8, 12, 33: 1, 37: 4, 14, 17, 21, 02: 3i, 33, 
Ezech. 19* 9. Est autem vagina velut carcer gladio* 
Chaldaeia ruru pagina* Eodem modo corpus hominis Cbal- 
daei vocant, ut Dan; 7: 1$ , et in Thalmudicis saepe» 
Sic ét Tertullianus , Caro vagina adflatus Dei, libro de 
Resurrectione carnis. Haec interpretatio non nova est, 
sed Hieronymi ad Esaiam» 
20. 'jéirH&qaetnl nore, Sre &na% l%*$i%tro r\ xov Qeov 

pxxQofrvuia iv fjuioaè^Nak, MaTatOAevtxtouipyg> **Peoiro8 f qui 
olim non ob tempera runt , quando exspectabat Dei patien- 
tia e os diebus Noae, cum straebatur arca] Quales animi 
olim Noae temporibus non 06 temper ar unt. Loqaitur quasi 
iidem fuissent : et fuerant iidem spiritus sive- animi non 
«V#/«5 [numero], ut Aristoteles loqaitur, sed genere, id 
est, animi pariter Deo inatiles, illi scilieet qui Noae 
praedicatirtii non crediderunt. Homines a Deo plane ab-. 
alienati Noae non crediderunt, Christo crediderunt. Vide 
de loquendi modo non dissimili quae diximus lib. II de 
Inre Belli ac Pacis 9. 3, in textu et in annotatis. Ex- 
tpectavit eos Dei patiënt ia , quamdiu straebatur arca , 
P«r annos CXX. Vide Hebr. 11; 7. Vox dirixdi%opou non 
infrequens • nostris Scriptoribus. Vide Rom. 8: 19, 23, 25, 
1 Cor. 1: 7, Gal. §: 5, PM. 3; 20, Hebr. 9: 28. 



$6 IN I. E PIST. PETRI 

Big $9 6X1/** (rovri&r forti) ytv%ai diéOcbOtpot*, qw 
pauci [id est octo) anima* salvo* factae sunt] Octo, 
id est , Noë , uxor , filii tres , tres nurus f Gen.. 6: 18. 
Vide et 2 Petr. a: 5. Wv%al , id est , personae , ut Act. 

Al vdarog, per aquani] ld est, cum in aqais vemren- 
tur. Jid pro iv habes Rom. 4: ia. Vide qaae ibi diximus. 

ai. r Sii *al ypag awtltvnop rvp ow£h pantiopa, cuita 
et nos nunc exemplar salpos' facit Baptisma] ld est, 
dpTi#H%op [cui responden*], ut loquontur Graeci. Vox 
dpvixvnov est communis utrique relato; id est, tam figurae 
tribaitur , ut ad Hebr. 9: 24 , qaam rei per figuram sig- 
nificatae, üt hic. In Glossario , 'Apxixvnoy , exemplum, 
exemplar , ' instar* Plerumque antem Apostoli cum B<*F 
tisma nancupant, simal comprehendunt doctrinam Bap- 
* tismi. De qua vide ad Hebr* 6: a , adde Rom. 6: 5> 4> 
Eph. 4: 5, Gal. 3: 37, Col. a: ia. Salutem Noae partam 
qaandani italiyyepeaiag [regenerationis] fuisse imagmem, 
ait Philo de Vita Mo sis, In Mannscripto optimo et aliü 
liic est 8, ut nempe id referatur ad vSwq, non ut idem 
significetur, sed simile: quod notat illad dpxlxvnop P 081- 
turn im&ivixd>s [adiective], et ftdittiouu positam itQOtfo* 1 * 
Kefc [per appositionem\m 

Ou occQxog dnóOiaig (nntov, non carnis depösitio sordium] 
Kon ei rei serviens cui balnea sufficiont. Ti yüQ o<ftw 
Ixtivov tov ^anxitsuaxog o rrp odoxcc xal uórop %o o&p<* V al * 
Üovpu ;. [Cui enim bono Mud baptisma quod carnsm au* 
corpus solurn mundat ?] , ut' ait Iustinus Colloquio cam 
Tryphone.. Vide qaae dicta nobis ad Matth. 3:. 6. 

AXhx ovpêidijaé(02 dya&ijg ineo<óxt}uct tig Qéóp , sed con " 
ècientiae bonae stipulatio in iDeum] 'ETrtQwxijua est vo£ 
inris',. ut videre est apud Theophilum titolo Institutiomu« 
de Verborüm Obligationibas et sequentibus, et apud Grae- 
cos Iuris Romani Interpretes alios. In Glossario, hitlpx®* 

• 

süptdor* Sed per utTcopvpiccP [transnominationem] , «* m 
iuro sae'pe , nomine stipulationis comprehenditur et ?** 
sponsio sive promissio. Nam et e7tèQtoTto/Aai signiücat pr°" 
mitlo , sponde o , in eodem Glossario. In Baptismo Ep 1- 
scopus aut alius quis eius nomine ita interrogabat , aut, 

quod idom est, stipulabatur , 'Anoxdoafl rca £axap%', \A e * 

nun* 



CA PUT HL 97 

nuntiaane Satanae?], respondebat baptifcandas, 9 Anoraa~ 
oofieu [JRenuntio]. Rursum interrogatus, Jfrpnfaty réoXotSco; • 
[Adhaerenne Christo ?] , respondebat, XvpTawtopai [Ad- 
haereo]. Hanc eponeionem salutie yocat Tèrtallianns de 
Baptismo. Idem de Reaarrectione caïnis: Anima enim 
non iavatione eed reeponsione-sancitun Cyprianus inter~ 
rogationem Baptiemi dixit E|>istola LXXX et LXXV1 
Qaare tmocinuu* (Svpfidifatcoe dya^g dg Qtoy dfcitur bic pro 
©«ö, nempe snbandito mtoj&ip [faeta], sponsio Deo f ac fa 
de pura eonscientia. Vide qaae ad Matth. a8: iq. 

êi dpascrtttog 'lyoov Xoi$ov] Haec bonae conscientiaé 
sponsiö Tenit ex fide He resurrectione Vhrieti: inde enira 
et nós spem resnrrectionis concepimas. 

22. "0$ i&p h $t$i& rov 0*ov , qui est ad dextérah* 
Dei] Eadem locutio Rom. 8: 34 , similis Hefir. ï: 5. *B?fc 
in qnibasdam Graecia Codkibna aliqaahto plas ftdsse dó- 
eet Latina versio. . . ' u 

TIoQtvfals èlg ovodpóp, profectue in coelum\ Vide sü- 
pra tg. 

'Tmrayiptwp avtS dffihap xal QovGiwp nol dvpdpHóp , 
subiectis ipsi Angelis et Potéstdtibus et K Virtutibu*\ ArigeÜ 
bic nomen est speciei, nongeneris, ut et Rom. 8: 38. 
Crescit enim oratio. 'E^ovaiag habes et Eph. ri ai et Cdl. 
»: 16, a: 10. dvpaulwr veto Rom* 8: 38, Epb. i: Hr; 
«d qaae loea qaae dixinius vide. 



» • - ... 



I.: 

C APÜ T IV. 



\»» 



i. Xoiïoü olv na&óprog vnèg Jjpi&p <$<xq%1 } Christo igitür 

passo pro nobis in carne] Repetit quod dixerat sttpra '3: 18. 

Kal vfAétg typ atixijp hppoiap SrAloatS&i] Est rursas pas* 

• » * 

«nram pro rerbo reciproco. Fitnïo proposito qtridvis prb 
Christo ferendi Voemet ar mat e. Sic ïpdvrt&at tot Snik* 
wi/ qx»rog [indïtere drma lucis] 'Rom* i3r 12, ipdvto&ni 
T *lf napoTtltuy ©*ov, t£jt fafykxa rifc diiunoóvpijs [induere 
armatüram Dei , loricam iustitiae] E^h. 6: 1 1 *, 14 , ttJ* 
Wjwnws r^$ tti&ib? [loricam 1 fideï] 1 The sa. 5: 8, ivövrtfrai 
*op Kcttpop &p&Qto7top [induerè Jiopum hominem] E plu 4: 24/ 
Col. 3: 10. ttaS [induere]. ' ' ' < ' ' 
VIII. G 'On 






S 8 IN I. £ PIST. PST RI 

*0ri o *ta&dp h mxqkI , quod qui passus est in carne] 
In Mannscripto, o na&wp ooqmI, rectiaa, qui affectus car- 
nales in se crucifixit atque interfecit $ Rom. 6; st f j, Gal. 

5: 24 , Col. 3: 5. o 

, Tlinavroci auaorla^'] Abstinet in posterum a pepcatis, 
^t&xatWfft dito rijf .duaoxiag [purgqtue est peccato] Rom. 
fy 7 , int\ [rm [desinit malefacere] Eaai. 1: 16. 

2. Eiq tq uyxiu ip&oci7tv>p. tni&vuieug > «ftJUt 4fclqpan 
€f«o& top Jmlotnop ir paQtU fitiöacu %q6pop, ita ut ion non 
cupiditatibu* hominum*, sed aoluntati Dei t quod reUquum 
est in carne vivat temporis] Hie «fc ro valet ita ut. Et 
dp$Qomwf( K im&vpiat dicnntur cupiditates Mae. quae qdssse 
eolent maximae hominum parti. Vipere vqluntqtji Divinae 
est yivsre aecundnm Dei praecepta^ qnpd vipere Deo di- 
cfor JRom. 6; 10, 11, Gal* 9: 19,? vipere .Domino Rom. 
|#.8. Et a# Y0C6 : a«exi est drTapdxhxote [refractie'], Caro 
enim prius sumpta faerat pro affect ibu* qui carni soli 
senyiunft kic, vero pro vita caduc$ et fragili, qqopodo 
Gal. 2: 20. 

, 3* 'Aexiros /aQ.paXp 6 naQtXiik&ai %qopq$ tov fttov, 10 
fyifojpa t$v i&püp xccTtQydacrtpqu] .Meljus Manuscriptus xa- 
f&jpjufcfttti ji quomodo videtnc legisqe et Syrua... .Suffic*?* 
f[obf8 defcet* prasteritum tempus , quo vos , quanqnai? In- 
daei, vivislts Qentium mqre, 9 corrupti a pravia doctoribas. 
Sic Martialis: . • , . v ... . 

Lusistis : satis est. 
Confer de Iudaeorum vita locnm Rom. 2: 21, 22. Et bic 
KOTêiQyaa&ai positum pro tfc rojumf^afffari, adeafa- 
cienda quae Gentibus aliis allubescunt: qaomodo recte 
accipit JLa,tiiui8. J&a ..quae sint iam sgeciatim, explicabit. 
\JIqiutqs 2\\. : . v , . ; . , 

IIê7fQQippfpov$ h.dd&fóhxiï, versant es in cupidifattyus] 
JlQQtvto&W fn est { eert un\<pitae insfituturn. sequi. *Ag&* 
W ««• «i»t yide Mairc v jr; ^2,;R /W . i3;,|3, * Con 
Sjis 21 v , % Gal. ,5: ;io, ,, Epji. 4; xg , 2 Petr, 2: 7 ,- »8> In*- *• 
9 £iT4d9/i/aitf] Ad,, novaa semper libidines Jnardesceut« 
^pimo. Vide JRonj. 1: ■ 2^ 6: 12, X^*i4 9 .^i(d. ( 5; ^6 t a4# 
gph. 2T3|'4V.2?., JCor..3j-^ 1 Thesa. 4; 5, 1 Tim. 6: 97 
2;Tim. g; fi)^ 3 f Tit 2: 12, 3: 3, supra 1: 14* 3 P etr ' 
1: 4, 2: 10, 18, 3: 3, Iud. 16, 18. 

01- 



CAPÜT IV. qj 

OïpoyXv/iatg , vinoleutiis'] Est haec roX apnd Plutar- 
clium Otbone; 0ipó(pXv§ [vinoeue] apud Xenopbontem. 
I7a£ic ro qp&tW? 04/1171' itQÓ$ n *jf«y [a tw&o tpXvttp, quod 
est, veheinenter appetere], ait Scriptor Etymologici, OJ- 
poylvyetp \vlno se ingürgitare] apad LXX Deat. ai: ao, 
Esai* 56i ia* pro K3D, unde oa(td£itv [baccharï]. 

Kcófiotg , comeeeationibus] Vide Rom. i3: i3, Gal. 5: ail* 

TI&Töig , compotation^bus'] Assidna conrivia, etiamsi ab- 
sit ebrietas ,* calpa non carent. Sic oo'ro? sumitur Gen. 
19: 3, 40: ao, lud. 149 10, ia: 17, 1 Sam. a5: 36, 3 Sam» 
3: 20, Estli* 1: ó, 8, 9, a: 18, 5: 6, 6: 14, 7: a, lob* 
1: 4, 5, PröT. a& 3o, Eccl. 7: 3, Esai* a& 6, Ier. 16: 6> 
Dan* 1: 5, 8: nimirnni quomodo Graeci dicunt ovpitóota.; 

Kul d&êpivoig itikah>hxtQfim$^ et Ulicitie idolorum culU 
tibu*] nr% ItrQV culti(>ue faleorum Numinum , qui ab h& 
daeis Hellenistis dictx iWu>iolar^aai , quia non sine simuh 
lacris exereeri «olebant. Tales autem cultus per se emk 
iliicili r qaia quod unius Dei est, ipso nolente in alioa 
transferunt. Idea bic dicantur d&iuitoi 9 quatn vooem 
habes et Act. 10: a8. In Glossario, d&épirog, infandum\ 
nefas, UUcitupi: d&ifuta ïoya [facta illicita] apad Hero- 
dotam. TaHa Hebraeis D*Ww. Est autem idololatriae 
quaedam species adesse sodalitioram avöötriotg [conviviie] 
de qaibus profeeta f ah is Diis dantar* Et in hac maxit^ 
re credibile, est Indaeos illoa , anteqaam Ghristiani es? 
sent, accommodasse se Gentium moribas. 

4* *Ev q> ^vi^Ovttxt % uq mfPtQt%QpTa* Vfiwp èlq Trjp ay* 
rfv Tijg döwtiag dpdfvtip] De eo mirantur illi nonduu| 
conversi , quod non cum ipsis cureitetie ad talia luxu- 
rio8a conidïia. Sw^èO&ai mirari habenras et infra la» 
Sic Polybius: EtpiZóuwoi roiïg tófo? oqyupwp xetTctaxtvpctg 
[Imtrumentorum a pp ara turn admirati]. Et: 'E&pia&y dtd 
to nctQccdo$ov [Hei nopitatem miratus]. *Apdyv(Hg [profueio'j 
bic sumitur pro Chaldaeo «TTO vel KTNfltföflH , . per qnaq 
«gnificatur id quod modum longe excedit , sicut Latini 
prodigtm Yoeant prqfuêum. "Aowtia Hn Pror. a8: 7. 

Bbtacpijpovpttg'] ld est, maledieeniee insuper vobist Nam 
sic id Terbnm suinitnr Mattb. 37: 3g, Mare. i5: 39, Luc« 
a3: 39» Act. i3: 45, 18: 6, Rom. Si 8. et alibi. Maledi- 
c ebant autem illis tanquam de&ertoribus cirilis societatis. 

Ga • 5. 



ioo IN I. EP IS T. PE TRI 

5. 08 dnodciaovoê Xóyor] ld est, maledicta illorum ad 
examen penient Christi. Vide Hebr. i3: 17. 

Tc3 itoipcoï ê%om notpai £co>ra? nol Pinoovg] Circum- 
acriptio Chriati, qui paratus est iudicare et tune pictu- 
tob eum peniet et praemortuoe. Sic iroifiws *%hp habe» 
Act. at : i3, 2 Cor. 12: 14 et Dan» 3: i5, nbi in Chal- 
daeo , \nrrw JÖWK. 

6. Big roSto yao nal Ptxook tvqyyilUtlhj} Netnpe Chrit- 
tUê y eadem locntione qaac est GaL 1: 16. Vocala utd 
oatendit bic putooïg [mortuis] aamendoa qaomodo ntoovi 
qaod praecesserat. lntelligendi aatem ptxqol , non qui 
nortai erant cam eis annanciaretar Chris tas , sed qai 
mortai erant cnm Petras haec scriberet: plane qaomodo 
dicitar Rath. 1: 8, ua&wg imitpaxê ptta rw Tiöpyxófut, 
OTOTTDP [eicut fecistis cwn mortuis] : nam et ibi mort» 
dicantor qai tanc erant mortai cam ista diceret Kaëmi, 
non cam eis benefieret. Christixs yolait annunciari etiam 
üs qui iam sunt mor tui : ergo non vhvos tantum , aed et 
mortuos iudicabit: alioqai frastra illis annanciatas esset, 
frastra illi credidissent et dnra pertoliaaent. 

d Ipa uQi&ukit nip nard dp&Qcinovg actQ*l , £<50t Si %aw 
Stop itpevpaTt] ld est, ut quampie ah hominibus damnati 
ad mortem , Dei tarnen virtute rureue pipant. "ipa tig* 
nificat qais fataras sit eventua praedicationis ipaia factae. 
Aar* dp&Qoinovg, quantum in hominibue f uit 9 qai corpus 
interficere possunt, non et animam, Matth. 10: 28. Sic 
in opposito membro scora 6top, quod in Deo eet. Kqi- 
PëG&ctt aaoxi \iudicari carne] est breviter dictam , #* 
tfamnari ut carnie iactura fiat : qaod cam haec scribe* 
rentar evenerat Stephano; Iacobo et aliia. Adde Apoc. 
14: i3. ZfiP nptvfiom [vipere spiritu] est vipere. pit** 
Ulam aeternam quae et spiritualis , 1 Cor. i5: 46* 

7. Tldpnop 8i TÓ riXog %yyi** f omnium autem finis <*P* 
propinquapit] K3*fpn [finie penit]. "Non longe abest Mud 
ïudiciuml Ita enim Petras existimabatj ut et de' Paulo 
diximaa ad 1 Cor. ió: 62 et 1 Theas» 4: 17. Tlaptwv re* 
rum omnium huius seculi : qaomodo et Syras accepit. 

- Hwyoovfjoatê ovp nal pyifrccrt êig rag noooivfccs, estote 
itaque modesti et pigilate ad proces] JSwpooptïp pst m0 ~ 
deste se gerere , ut Tit. 2: 6, pjfoap animo tsse >nuU** 

ma- 



CAPÜT IV. 



101 



malta affectibua turbato , ut diximua 1 Theaa. 5: 6,8. 
Utramqne prodest ad recte facimda* precee* Vide su- 
pra 3: 7. 

8. Tlqo ndprmp dl, ante omnia autern] Eadem lócutio 
quae lac. 5: ia. 

Tfjp ëtg iavrovg d/dmjp ixnpy *%opng 9 mutuam in vot- 
metipeoe dilectionem intentam habentee] S uppie i^i. Et 
iïg iavrovg pro tig dXXjXovg [alii in alios] , ut Col. 3: 16, 
ï Theas. 5: i3. *Exrwrj 9 ut supra ixrtpmg >• aa. 

"Ovi y dydni} xccMipu nliftog auaorwp , ?iua dilectio 
operiet multitudinem peccatórum] Eadem aententia quae 
lac. 5: ao, ubi diximua xaXimrup MCD esse condonare. Di- 
lectio maxime in eo apectatnr ut alioa a peccatia abstra- 
hamus : cui conaequens est ut Deus hominia iam emendati 
priora peccata diasimalet. In Manuscripto, iyuwq xaXvn- 
rti [dilectio operit]. 

0tX6^fPOi tig dXXjXovg] Prompti ad hoepitio excipiendoê 
fratres peregrinoa. Vide i Tim. 3: a, Tit. i: 8, Rom. 
12: i3, Hebr. i3: a. 

*Aptu yoyyvöpéop, eine murmuratione] ld eat, contenti 
veatra aorte. Vide Phil. a: 14. 

10. *Exa$og xa&cog iïa(it xdotouu, quieque sicut aecepit 
gratiam] Sub nomine gratiae generaliter acceptae hic 
intelligit non tantum dona Spiritus, sed et corporia et 
facaltatnm, ut sequentia declarant, Conferendua hic lo- 
cos cum eo qui est ad Rom. ia: 6, 7. 

Big iavrovg avro diocxopovprig , in vosmetipsoe Ulam ad- 
mnittrantes] Ruraua tig iavrovg pro iig dXXrjXovg [alii in 
«&>*]. Et SiaxopiXp hic generale 'eat; mox apecialiter 
romitur. Vide supra 1: ia. 

'fi? xaXol oixopofiot noixlhjg %dqirog 0tov, sicuti boni 
dispeneaioree variae Dei gratiae] Quid sit oixopóuog vide 
1 Cor. 4: 1, a, Tit. 1: 7. TloixiXyg %aoirog sicut noixlXaig 
iïvp*ptat [pariis virtutibus] Hebr. a:,4. 

*i. Ei ng XaXtï wg Xóyia Giov] Supple hxXêirm [loqua- 
tur ] 9 qui populum docet (o xom&p lp ra Xoycp [qui labo- 
Ta * in verbo], ut dicitur 1 Tim. 5: 17) doceat Euange- 
«um, non ut verbum humanum sed ut verbum Dei. jió~ 
?'« Öéov habea Act. 7: 38, Rom. 3: a, Hebr. 5: 13, Num. 
^ : 4, in Psalmis satis saepe. 

G 3 Ei 



lo9 IN I. E PIST. P E TRI 

Eï UQ Huntopiï, ei q***ê minietrat] Hic vox illa apecia- 
liter aumitur ad designandam curam circa pauperes, at 
Act. 6: 2. 

( Slg *l h%vog ffi %o<W« ' öA > ** «* tAönt }»a# /ar- 
jnfur 2J«n«] Pro corporie viribue. Nam iuveuea ad &»- 
wopiag [minieteria] elegi solebant, qui buc illuc facile 
cjiscuraareui. 

- "Ipa ip n&ai ftogoCyra* 6 0ë6g tui 'IipoV Xqi&v) ld est, 
ut omnee qui veatroa actua vident Deum lauden* quod per 
Jeeum Chriêtum virtute» tales in hominibua produxerit. 

*Sb 1&P $ öó§<* nal ró ngaxog tig rovg atcforag rcor awm* 
*Auiip f cui eet gloria et imperium in eempiternum* jtmen] 
Similia acclamatio ad Chriatum pertinens est 2 Tim. # *&• 
4o%a et noatog coniangi solent , at infra ó: 1 1 , Apoc. 
1: 6, 5: i3, et ianciim HQatog rijg Hi&ifi Col. 1: 11. Sic 
tiuri %al nodrog [honor et imperium] 1 Tim. 61 16, jc^ctro^ 
nal i^ovola [imperium et potestas] Iud. a5* 

12. 'Ayamjtol 9 u% («rfcffftf] Ne admiramini: ne oh* 

êtupesoite 9 ut süpra 4* Cyprianua vertit, No Ut e mirari, 

T$ ip vuXp nvQwGéi itoog imoaopop vuïp, ywopipfl , ineen' 

dium quod ad tentationem vobis fit] Tjj pro inl tfj* Vo* 

cat ttvqoxiip res adyeraaa , ob aimilem effectam. Nam sicut 

metalla per flammam ita hominea per adversa exploran- 

tur: quae exploratio hic et alibi dicitur mtoaouóg. Sic, 

'Exilpovg iTtvQctfêP êtg Itatiuór [Exploravit 00e quasi ftt 

ignem] , Iudith. 8: 27. De metallia habea Prov. 27: 31 > 

Joxiuiop agyvolcp mal %Qvo$ itvoarttg [Exploratio argento 

et auro Jlamma). Et hinc, ut dixi, aimilitudo Pa. 66: 10, 

'EnvoaXJccg ïjpccg tig Ttvgovtai to agyvoiop [Tgne noe, perind* 

ut argentum exploratur , explorasti]. Idemqne est Zich» 

i3: 9. Et Ier. 9: 7 , *ISqv iy<b 7tvQci<ko avrovg nol do**!*** 

avrovg [Eoce ego èoe ut igne candearU faciam , atquê eo8 

explorabo]. Par aensua Dan, 11: 35. Sume hic mioafy ** 

ut Iac. 1 , 2 et 12. 

'SÏQ ftpou vuTp WuftaipQPTQg] Tanquam ree inopifi** a 
vobiv epeniret. 

i3. Vii« *(*&o uoipooptlvi roïg tqv XqiSQv ria^f** '' 
%algtTê, eed eo quod suppliciorum Chris ti participee e*M> 
gaudete] Ka&o hic idem quod Hctöóri Luc. 1: 7, <9 ; $' 
KQtpwtïp xx&mam Xqi$qZ , at, hic,, est totywop tü* 1 t(pv 



CA PUT IV. ioj 

Xqi&v rtafyjuiTcfip , at & Cor. 1: 7 /atfaraffjpi* Xq&5, 
Bom. 8: 17 , id est , pati ad testimonium reddendum 
doctrinae Christi, qua de caasa et Christus passos est. 
Ob id gauderi vult. Sic lacobns de jrffiictionibus agens , 
Tlaöctp %*Q*p ijyyoaa&i [Omne gaudinm existimate]. Et 
Hebr. 10: 34 , Trjp aQitayrp twp vitaQfópxwr ptxd %<*Qae 
KQ00tdi1;aad , ê [Rapinam bonorwn cwn gaudio tulietis]* 
Adde Act. 5: 41. 

°Iv* nal fa xfj ditoxalvtyéi rijg flojtyf avxov %aoïjXê ctyaX- 
htofupot , ut et in apparUione gloriae eius gaudeatis et 
exsultetes'] Gaudent et qui magna gandia spe certa prae- 
sumnnt. Christus iam quidem gloriam habet, sed ea non 
omnibus apparet, sicut apparebit supreMo die: quae hic 
ohtondXvxptg do£ijg Christi , et dnondXvipig KvqIov supra 1: 
7, i3, 1 Cor. 1: 7, 2 Thess; 1: 7. Vide et Luc. 17: 3o. 

14. El ovêidltéO&i fa êpóuaxi Xoigov', (iccxccqioi, si ex- 
probramini ob Christi nomen, beati] Hic fa ópópaxi Xqi&v 
quod tytxa Xottov [propter Christum] in eiüsdem sensus 
dicto Matth. 5: 11. Vide et supra 3: 14* 

a 0n ró xfjg dófyg nal xó xov 0(ov npïvua iq>* vuag ccpct- 
mvtraif quia gloriae et Dei Spiritus vobiscum remanet] 
In Manuscripto , Sxi xo tfjg dó^ijg nal dvpdu&og nal xó xoS 
0wv itPivpa lq>* vfUXQ dpanavtxai [quia gloriae et potentiae 
et Dei Spirit u$ in vobis requiescit'] : sed vera lectio est 
ro vtjs dógrjg nal Svpdfitog , vo xov 0«otf npêvua [gloriae ei 
potentiae , Dei Spiritus] , &c. Cur non gauderetis , in- 
quit , etiam in mediia malis ? Causam' habetis magnam , 
Spiritum Dei , qui in malis vos non deaerit, sed ?o- 
biêcum manet , dpandvtxat , id est , p# [inhabitat'] , 
nnde P&yü [inhabitatio seu Divinum Numeri]. Et di- 
cit 19' vuêts , quomodb lnio%èO&ai [super venire] dicitur 
idem Spiritus Luc. 1: 35 , Act. 1: 18. Sic vSv pff [habi- 
tarit super Mud] Exod. 40: 35. Hunc Spiritum au tem 
appellat et gloriae, id est, potentem valde atque effica- 
cem. Magna sane potentia, loqui linguas, sanare aegrotos, 
eiicere Daemonas, et praedicere futura: et maximus inde 
iUis honor apud homines aequos, Quod si talis est ar- 
rhaboy quantum et quale erit ipsum pretium? 

Kaxd uip avxovg (tk*oq>tiu*ïxeu , naxd 8i v/tóftf iota%nm 9 
^b UU* pituperatur , a pobis laudatur} Abest hoc a Ma- 

G 4 » u - 



to4 IN I. E PIST. PETRl 

nascripto non minus quam a Latino et Syro et Arabe. 
i5. Mij yaq ug vp&p nait%ivw tas <por«v, nemo erna 
iteatrüin patiatur ui homicidd] Laetum est pati pro bona 
causa. Idem sensus qui supra a: ao. Yooem qxtptve habea 
Sap* ia: 5, Act. 3: 14, 7: 5a, a8: 4, Apoc. ai: 8, aa: i5. 
Significat «nu» go* iniuête homini vitam eripti. Est bic 

ar 

7<tp pro ot/r [&*'<"*], at Exod. a5: 40* 

"H nliimig, aut fur\ Vide 1 Cor. 6: 10, Fut est qui 
alienum iniuste arripit. 

*H naxonoióf, aut maUfictu!\ Nomine hoc generali eoi 
designat qui quovis modo in leges publicaa delinqaant, 
ut periuri, falsarii, adulteri. Vide Ioh. 18: 3o, sapra 
a: ia, 14 f 3: 16. 

*H ofc dXXoTQiotnioxortos] Ut alUni êpeculaior : ita Ter- 
tullianus Scorpiaco. Denotatur hoc nomine percunctator , 
idemque garriens, 

16. El di tfc Xotïiavog, sin ut Christianus] De origine 
huius nominis habes Act* 11: a6* 

Mij alo%vpio&(0 , non erubeacat] Si non pndendum fuit 
cum Phocione mori , quanto minos ob Christum ? 

do^afchw di top Qtov h tc5 uioei rot/rep] Gr atlas Deo 
agat hoc nomine: supra 3: 14* *Ev rot/rep réS pion [hac 
in parte] yalet quod ad hanc rem attinet, ut a Cor* 3: 10, 
9; 3. Col. a: 16, In Manuscripto est locutione Latina h 
Tw wófictn rot/rep [w*p nomine]. Nee aliter legit Syras* 

17* d On <J Ktx<?o? rov fy&xafou ro xoTua ctno rov oï*ou 
rov 6tQv]' In Manuscripto Sn xatou; , ut Mare. 11: i3# 
Tempus imminet quo Chris tiani gravis&ima mala ,pat*~ 
antur , prae die tuin Christo Matth. 34: 9, Est autem x^tjua 
[iudicium], hoc loco plane ut Bom* 5: 16, psstfo Dei con» 
etitutio , de immittendis scilicet adversis , ut ostendant 
praecedentia ; nempe ad alios purgaudos, alios exploran- 
4os et proponendos in exemplmn. 

El Öi TtQÓfaop dq>' ^wo?] Si nas primi ad mala f erende 

Ti ro réXog xS>v ditu&ovprcw rep Qtov tvayytXtcp, quis Ji- 
nis eoriim , qui non credunt Dei Euangelio] De ludaeis 
agit, et eius gentis excidium praedicit. Tó rilog pari 
sensu habes Matth. a4: 14. Respicitur Danieüs locus 9: 27, 
nbi est nfo) avptiXitcc [finnt]. 

18. jfcri «t ó dixociQj fióXi$ OüJ^ttai, et ai iustus fix ser* 

va- 



CA PUT IV. io5 

vator] Est ex Graeca verstane Prov. 11: 3i , nbi in He- 
braeo MOTU VTT3 ft thtP y*eO tnt f\ [Si iueto in terra 
compeneabitur , quanto magie impio et peccanti']. MóXig 
hic signiiicat non eine ad versie. Ita uóXtg mfc apud Xe* 
nophontem, cum difficultate. MShg Inaloovoi roe (tXiqnoa 
[Dijficillime attolunt* paipebrae] apud Galen um. Syrus 
hic fOTO*? cum vi> Sic póJU? et utree nópov [cum labore] 
ut paria ponnntur Sap. 9; 16. Et póXtg pari sensu est 
apnd Isocratem fine ad Demonicam. 

c aatfljjg nat ttpaomtlog itov yavtïtui] lmpiue in Deum , 
in hominee improbue , it6t invenietur ? nonne in sumtnis 
malis? 'jéfAOQTvoXor hic suine ut Rom. 5: 8, Gal. 2: i5. 
Coninnctim doêflêTg xal dpaQTwXovg habes et 1 Tim. 1: 9. 
Sententia hnic yalde par est apud Rabbinnm Salomonem 
ad Nam. 10: Cum Deus eanetue benedietue iudicium fa- 
cit in iustos , eanetue extollitür et laudatur : nam ei in 
Mie hoc facit, quanto magie in impiie ? Vide et Ier. 
25: 29 et Lac. 2& 3i , et ibi dicta. Scriptor de Vita et 
Morte Mosia : Quod ei iuetie re tribuit Deue minimum 
quod faciunt y quanto magie peccatoribue multum quod 
aommittunt retribuit? 

19. ö S&u xal oi ndo%orrtg %axd xo öiXyua rov 8êov , 
itaque et ii , qui patiuntur eecundum poluntatem Dei] 
Tlua^up hic est advereie agitari, ut supra 2: 19, 20, 23, 
3: 14, 17 , supra i5. Katd ro öiXyua xov 0tov, Deo eic 
dispeneante, nt supra 3: 17. Non agitur hic de communi 
quadam permissione , sed de speciali Dei decreto , quo 
piot Christi exemplo ad crucem vocat. 

*Sig «i#8 nrt^fj , tanquam fido creatorï] Deo ecilicet qui 
Creator eet , ideoque ius in nos habet ; deinde fidue , 
ideoque stabit promissis et mala tolerata maximis bonis 
repensabit. 

TIctQaTi&io&axtar rag tpv%dg iavrar tv dyabomitq] Se *o- 
*°«, quanti qnanti sant, Dei ar bi trio permUtant 9 neque 
*» bene agendo defatigentur. Verbum ayaöonouïp in hoc 
lensu iam aliquoties habuimus , supra 2: 14, i5 , 20, 
* 6, 17. IIetQ«Ti&iO&ai Tpon. *Pv%ag iavrür [animae 
*ua*] locutione Hebraea valet ee ipeoe , ut diximus ad 
Mattb. 10; 3g. 

. CA- 



y 



106 IN I. E PIST. PETRI 



CAPÜT V. 



1* IlQtilftvTiQOVQ tovg h vuïp naoa%aXa f Senior es qiu in 
vobis sunt obsecro] Intelligit et Principes coetds , «om- 
wptag lp Xoyto [laborantes in verbo] , et caeteros ad re- 
gime a eis sociatos* 

c GvpitQtifftvTêaog » Senior et ipse\ Sic et Imperatores 
Romani milites snos commilitones vocant, et Senatut 
partem se ense dicunt. 

Kal (utQTvi r&p tov Xoi^ov na^fjudrwy, et testis Chruli 
euppliciorum] Vidit eum Petros vinctum. Deinde , quod 
Uistoria non docet, sed credibile est, andiens crucifixum, 
eios quoque rei spectator esse voluit , eed eminas et in 
turba. Apostoli testium nomine eminenter insigniuntur 
Luc. 24: 48, Act. 1: 8,22, 2: 32, 3: i5, 5: 32, 10: 39,41* 

'O %cd rijt luXXovayg dnoxaXvrttéO&at Sofa noipcopos , et 
eius quae in futuro revelanda est gloriae socius] Snpple 
futurus. Sic uoipcopol rijg naoaxXqaaos [socii consolationis] 
2 Gor. 1: 7. Jó^ap fuXXovoap dnoxaXvcpöijvai [Gloriam 
quae revelabitur] habes et Rom. 8: 18. Nunc ius habe- 
mus, res ipsa latet. 

2. Uoipapaxt ro lp vf/up mippiop tov Qtov , pasclte, 
qui vobis est, gregem Deï\ Qnod Christus Petro prae- 
ceperat Ioh. 21: i5, 16,, 17, idem Petras aliis. flbijua»- 
VHP est vegere y ut apparet tnm dicto Iobannis loco, turn 
Matth. 2: 6 ; sic et Act. 20: 28. Sic Hebraeutn nm etiam 
Regibus tribuitur, ut 2 Sam. 5c 2, 7: 7, Ps. 78: 71. Sed 
quae bic sequuntur satis ostendont non regiam bic gaber- 
nationem intelligi , sed eam quae suadendo non quae co- 
gendo exerceatur. 'Ep vpTp , id est, gregem qui in p**~ 
tris est, loc 18. 

*EmaHQ7rovpTëS , providentesj CTipö. Sic et Presbyteri 
vocantur inickortot Act. 20: 28 y quod nomen per excellen- 
tiam Principi coetds adbaesit. 

Mtj dpayxagcoe , ccXX r ixovolcog , non coaete , sed sponta- 
nee"] ld est ,' ne dolste quasi onere imposito , sed laeio 
animo facite quod vestri officii est. Sic Tbucydidea , 
dpayxa£oi ImfiapTsg , eum inviti exirent. Chaldaei dicerent 



CA PUT V. ,07 

OHKD [per vim]> Pro eo quod bic est dpayna^Sg dixit in 
re pari dxtop [inpitus] Apostolus Paolas 1 Cor. 9: 17. 
'Exovoiw? alacri animo, ranxi Ps. 54: 7. In Manuscripto 
est, éxovoiwg nota top Qtor, id est, Dei eau*** £t sic 
legit Latinus. Sic necessitate et sponte facere opponit et 
Philo; M$ grojAp xd dixcuct doóipTig, dik 9 ixovoin ypwuji* rov 
ydcQ per dpdyxije vo avroxlXèWOp xarÓQ&auu Tiuuixioop nap- 
Tffgot/ [/«*** êponiê , non metu: nam qui ultro quod rec- 
tum est facit , multo apud omnes habetur. %>ir melior , 
quam qui id turn demum facit cum cogitur], 

Mrfii alafooxêoióóg , nequê turpia lucri gratie] Non ut 
functionem hanc in occasionem lucri yertatis. Idem ha* 
bes 1 Tim. 3: 3, 8, Tit. 1: 7. Adde 1 Tim. 6: 8 , 9. 
Hebraei dicerent yja*7 *6. Ne sitis similes illi pastori de 
qao Zacharias 11: 16. 

'AXhx itQO&vftns] &h ner* animo recto , id est , op time 
erga plebern affecto. Syrus hic Jü& rbD ]D ex toto cor de. 
3. Mijd* 039 xaxaxvQUvorttS rmp xXyoayp, neque ut do- 
minantes peculio~\ Olim populas israeliticas nXijoog sive 
patrimonium * Dei , Deut. 4: ao, 9:29; nunc populas 
Cnristianus ; cuius singulae partes, ut fieri solet lp éuo- 
ywiai [in cognatis] , idem nomen participant, itaque 
Syrns hic posuit HTVincn gregi. Karaxvouvup rm est re- 
gio more imperare pro lubitu , ut diximus ad Matth. 20: 
a5, et lifcro II de Iore Belli ac Pacis 22. 14, in textu 
et annotatis. 

'Alld tvnoi ytpóutpoi tov noiuplov, sed exemplaria facti 
gregU] Ea praecipite quae et ipsi faciatis , aliter quam 
Scribae et Pharisaei, Matth. 23: 4. Txmot hoc .loco exem- 
plar significat, nt et Exod. 25; 40, PhiL 3:. 17 , 1 Thess. 
l: 7, 2 Thess» 3: 9, 1 Tim. 4: 12, Tit. '2: 7. Latinus 
Pacatas: Blandissime iubetur exemplo. Cicero de Senatu: 
1$ ordo vitio pacato ; oaeterie specimen esto. 

4* Kal (paptQco&iyTog tov dQ%moiutPOQ, et cum apparue- 
"f princeps pastorum] Vocem doyiTtoluijp habemus 2 Reg. 
3: 4« Talis ille in Oedipode Senecae : 

Minor sub Ulo turba pastorum fuiU 
Pro eodem top uiyap noiuipa [pastorem magnum'] dixit 
Scriptor ad Hebr. i3: 20* (paptow&èptos dictum ut Col. 3: 4, 
Oïa» o XqiïÓ$ q>êcpiQ<a9jj [Cum Christus apparuerit]. 



io8 IN I. E PIST. PETRI 

Koptiïofo top duaQarupop rijg dó£ijg ïtyapov 9 reportahi- 
tie non flaeceeeentem gloria* eoronam] Kofiltta&at elegan- 
ter de praemio dicitur, at sapra i: 9 , Hebr. ia* 36, 
11: 39, aCor. 5: 10, Eph. 6:8. Ixiyapor dó£ip mtttniTW 
Ier. 1& 18, Prov. 16: 3i, Ezech. 16: 12, *3: 42. Ha di- 
cebantar coronae illae qaae snmebantor teoiporibas fe*lis 
ant in mmmo gaodio. Eleganter aatem Petras bic tddi- 
dit duaQapnpop, nam inter corona* qnae dabantar bene- 
meritis apnd Graecos et gentes alias erant giajapoi &pa- 
. Qarrtpoi, nt nos docet Philostratas Heroicis. Plinios aa- 
tem de Amaranto libro XX , Summa natura eiue in no~ 
mine eet, appellato quoniam non marceecat. Hinc ducta 
haec aXX^yoqia [allegoria] , simnl respiciens ad illud Ps. 
1: 3, To qtvXXop avtov ovn drtOQQVijotTai. [Folium eiue non 
dejluet]. Sic et sapra 1: 4 dixit xXygopouiap dfUXQttptop 
\hereditatem non flaeceeeentem]. Contrarium habes £sai. 
40: 7 , pc tal [cecidit flof] , lac. 1: 10, 11 , sapra 1: 24* 
5. 'Opoiag rtcoVcooi vnorayi\vt TtQUfflvTiQOig , eimiliter iu- 
venes eubditi estote senioribus] Sensns idem qui Hebr. 
i3: 17. Sed praecipoe iuvenibus id praecepit Panlus, 
qnod illa aetas difficilius regi se patiatur. 

Tlapxtg Si dXXyXoig vTroxuaoófitpoi, om nes autem vobi* in* 
vicem vos êubiicite] Vult 8 ing ulo a ceder e eoneeneui totiuf 
Ecclesiae : nam aXXyXosg bio sameiidom nt lac. 5: i& 
De. voce vnoxdöatoO'ai , esse eam sensns reciproci saepe 
iam diximns* At in Manuscripto deest vnoxaaaou* pot , et 
illa ndpxtg 8i dXXyXotg cobaerent cam iam seqaentibns , 
at et in Latino et Syro. 

Tip TcmtiPoyöoövpTjp lyxouficrtcrt&ê 9 humilitatem indui- 
mini] Manascriptus lyxonfiwcfaxt. ld est qaidem induimini, 
sed non usarpatnr nisi de servili babita. Pollux libro IV: 
Tfj rwp dovXwp i£copidi xal iuaxütóp rt vtQoGXHxai XëvnoPt 
0- lyxóppapot Xiytxai \Brevi eer por um tunicae palliolw* 
appositum ent album , quod iyxó[l(koua dicitur']» Bene 
ergo bic dacta dXXijyogicc [allegoria] ad vim Tomnpoq>QO~ 
oipr\g exprimendam: nam et Christus èavrop ixipwae, uoQ- 
qn)p SovXov Xafjcbp [eemetipeum ad nihilum redegit , forma 
eervili aesumpta] Pbil. 2: 7. 

c '0n 6 0tog vrtiQippdpoig dpuraöOê rat , tocntipoig 8i ©VoVap 
%*QW > quia Deus super bis reeistit, humilibus autem dat 

gra- 



CA PUT V. 109 

gratiam) Ex Graeco Prov. 3: 34. Similis aententia Loc, 
1: 5x, 52, Matth. a3: 12, Lnc. 14: 11, 18: 14. Tanti- 
póif hic, at alibi aaepe, valet ra7téip6q>Q0Ci, tanapótg %aq- 
iia [humiUbue animo'] • Matth. 11: 29. 

6. Ttoftirwfryre ovp vm typ Koaratap %êïoa rot/ &tov, 
humiles vos igitur subiicite potenti manu Dei] ld est, 
Deo regendos vos permittite ; quod monitum aliis verbis 
habuimns . snpra 4: 19* XtToa nqatawp de Deo habea 
Exod. 3: 19. npm T. 

*Ira vfièg vt/naaji ip *«*(Kp> ut 90% exaltet opportune 
tempore'] Si non ante, certe iitdicii tempore» Sic lp wou- 
qoï$ iSiois [euiê temporibus] 1 Tim. 6r i5, ip naio$ to%dx€f 
[tempore novissimo] tupra 1; 5. Sententia haic aiinilis 
lac. 4: 10. In Manufcriptoj ip *ouq& tïp imoxo7rijs [tem* 
pore visitationis]. Solet vox Imoxonifc none in bonam, 
nanc in malam par tem snmi. Mie intOnon^p intelUge 
tempus liberationie , ut Gen. 5o: 04, a5, Exod. 3: 16, 
i3: 19. 

7» Ilaaap rijp uioiupap vump imföitfHxpug iit ccvtóp , 
omnem solUcitudinem vee tram proiicientss in eum] *EittQ- 
i>iitrnp , hic est qnod V?i Prov. 16: 3, Pa» 22:8, aut fw, 
ut Pa. 55: a3. Senaua qui Matth. 6: 2$ et seqq. , ubi 
dicta vide. 

ó 0u avx$ uiXa ntoi vuap] Curam Me vestri agit ; 
Matth. 6: 26 , 3o. 
8. Nijxffcctt, sobrii estote] Vide supra 1: i3, 4: 7. 
Totj/oofpaxi , vigilate] Eadem admonitio Matth» 24: 42 % 
a5: i3, Mare. i3: 35, 37; Act» 20; 3i, 1 Cor. 16: i3, 
1 Thess. 5: 6, Apoc. 3: 2, 3, 16: i5. 

( aptittxoQ vu&p dtafioXos, 009 Xiesp aovóuipoe, TtiQiircc- 
*«• £^iw tlpa xavccnlfl, adversarius vester Diabolus, 
tanquam Ie o rugiens , circuit , quaerem quem devoret] 
Diabolus hic vocatur piorum aptiSutog qnomodo lyfioog 
[Inimicus] Matth. i3: 39. c ifc Xicop <iovóu*pos XW rr* Iud, 
M: 5, Ps. 22: i3, Ier. 2: x5, Ezech. 22: 25, Os» 11; 10, 
Soph. 3: 3, Zach. 11: 3» Rugit leo.cnm irascitnr» 77c- 
Qutanï respicit locam lob. 1: 7 , 4SW, ubi in Graeco lp- 
fftpirarrtyOtt?. Sic üUfftttai de eodem Matth» 12: 43* Qtiae- 
rit i« y cni noceat Lnc. 22: 3i. Karamvup vSa devo- 
tere. 



ito IN I. EPIST. PETR1 

9* *&« dwt&iri, cui rssistite] Est imperativas. Sic 
dmfijpai ir tfj ifrioq rjj rtorijo% [rssisUre dis mald] 
Eph. 6: i3. 

UtiQëol tfj itfeti] Firma fide $ irpm» Sic géoicsua rijg ni- 
fmg [firmamentum fidei] Col. a: 5. 

BiiótéS td tetfar nop na&ijpatcop rff lp xóofup éftssr adil* 
yórijri èntVêXita&at , 8 c lentes eadem ad ver 9 a qui in term 
sunt fratribus veeiris Jierï] De roce d8*kpfoytog vide sa- 
pra a: 17, 'EmttXéïoO'ai hic lamo qaomodo apud LHcia- 
nam £frW imtiXétr [oertamine fungï] , et tnvfèXttp sko- 
ipoofjr [pensions defungt] apnd Herodotom» Scitis quot 
sant per orbem omnem Chris tiani greges , eos paribus 
laboribus et ad vereis' 'fungu Voccm na&jjpaTa habaimus 
snpra is n,4* i3 et htc 1. Freqaens est apad Paalum. 

10. f O 8i dcog itaOtfi jagitog, JDeus autem omnis gra- 
tiae] Deus cismentissimus , ]t*n btt Exod. 34: 6, 2 Par. 
Zo: 9, Neh. 9: 17, 3i, Ion. 4: 3, et in Psalmis saepe. 

*0 xaHöag ypccg tig rtjp aïcipiop avtov 8o£ar ir Xqu$ 
*Ii]<sov] Qui nos vocavit per lesum Christum ad gloria* 
suae consortium» Vide 1 Cor. 1; 9, t Tim. 6*v ia. 

'OMror na&órrag, modicum passos] 'OU/or bic est ad 
breve tempus), ut snpra 1: 6; firevis sane omnis liaec 
vita aeternitati comparata. 

'» Avvog' karagriöai ipdg , Gi]QÜ;ai, a&trwöat, GêfttXaiöcii, 
ipse vos perficiat, susténtet , roboret , fundst] In Manu* 
scripto •' naraorlöu , ïi}Q% H 9 ' O&Uto&Oêt [perficiet , susténtet, 
robórabit"]', abest vaag, sed sabaaditar, nee adest öêpthtó- 
eu [fundabit]: nee aliter Iegit Latinus. Karet^rloii, pö* 
Deut. 3a: 6. Vide 1 Cor. 1: 10, a Cor. i3: 11, Hebr. 
i3: ai. Snjqldèt "pr-Ps. 5i: ia, Esai. 59: 16, Hom. 16: a5, 
2 Thess. a: 17 , 3: 3. Hfarciati , pRT. Perfectos vos fa* 
ciet , sustentabit , robórabit* 

11. >4vr$ 1J oofa *aJ ro *£aro? sfe tot)g aiéopccg t&r *'*>- 
vwv y ipei gloria et imperium in sempiternum] In Manu- 
script o tantum est Avt& ró xodtog, etc. Vide supra4: n« 

ia. Jtd 2tkovapov vfiip xov m$ov dÖihpov (dg Xoyi£opect) 
di* iXiytov êyoaxpa , per Sylvanum fide Ie m fratrem (ut 
arbitror) brsuiter vobis scripsi] *&g XoyiZofUU interpretor si 
recte memini. Affectum saam testatar, cam dieit se non 
imiic primain eis scribere, sed et scripsisse antehac quan* 

quant 



CA PUT V. nr 

quatn breviter , et id f quantum meminit , per Silvanwn 
sive Silanh Idem enim &/a« in Actis ,* et 2 :ad Carin-* 
thios et utraque ad Theesalonicensea et hic Siluanue , 
ut ad illa loca diximns. Haec expositio videtur comjno* 
dissima, ut neque de fide Silae Yideatur dabitare Petrus, 
neque incertus esse an haec pauca an multa sint quae 
nanc scribit. Laas quae liic Silae datur similis est ei 
qaam dat Timqtheo Paulus i Cor. 4: 17 , et Tychico 
Col. 4: 7. 

IIccQaxcJuop %ai imuaovvowp tavtijp iïveu aXij&ij %uqip tov 
Qiov tig r\u i&jxau , obseórane et conté 8 tan* hanó esse 
vernm gratiam Dei • »» fiwi «lat»*] Repetit quo * tenore 
fuerit brevis illa Epistola, ut, si eam receperint, sciant 
eam a se scriptam , non ab sliquo suppositam. Faerat 
autem utile Galatas , qup* • Paulus ad -Christum convêr* 
terat, -etiam Petri auctoritate firmavi. Xooqip rocat hic 
doctrinam ex summa profectam Dei bonitate. Et iïg %* 
pro lp fj .freqnenti nestri» > Scriptoribus commutatione. 
Paulus. Ram* & % f rrjtr %ioip rmvtyp ip j[ iïyxauip [gra- 
tiam hanc in qua stamüs] . ubi dicta vide* Est emm> 
praeteritum pro praesente, et significat fidem esse quae 
nog a lapsibus. sèryat.,, In Manuscriptb est lp <fj gvjpe [itê 

qua state"] , ut sit hortaattisw * » 

i3. 'Atitlt&Tai $(tu$ qlp Bct(lvi*ovi óvptxXênrJf , salu- 
tat i/os Ecclesia**, quae est \>in Babylone , electa\ hA vo-< 
cem 'wvixXetTij' et Syrravet Arabs et L'atinus addnnt no- 
m&n ILcclesi** r .jfectm t nam et ad Eeclesiam scribit, ét 
Haec, et illa pariter a Deo electa , id est ,1a mundo se- 
gregata*' Sic Ckriatianos avyxXqoopófiiBvtï, t*vy%otvow*v9 {co- 
haeredes , todos] saepe vocat Paulus. De Babylonm dis-* 
sident veteres et novi Interpretes. Yeteres Romam in- 
terpretantur , ubi Petrum faisse nemo yerus Cbristianus 
dnbitabit ; novi , Babylonem in Chaldaea. Ego veteribus 
Assentior: nam quod Romam Babylonem vocavit, non in 
hoc tantum serviit, ut si deprebenderetur Epistola, non 
posset 'inde sciri quibus in locis viveret , verum etiam 
ut cogitarent Pontici, sicut nnnc ipsi vexarentur ab Jm- 
perio Romano , ita olim maiores suos , et quidem illis 
ïpsis in locis , vexatos fuisse ab Imperio Babylonico ; 

iuis- 



ti3 IN I. EPIST. PETRI CAP. V. 

fmsse tarnen ' piot et in nrbe Babylone , et neme ets* 
Romae : at sicüt Deus poenas exegit de Babylone , itt 
et exactnram* de Roma; et sicat Indaei olim Babylonia 
ingo liberati faere, ita et Christianos a Romana saeritia 
liberatam iri. Congraentias plarimas inter Babylonem et 
Romam vide Orosii IL 2—4* Hinc Babyion Romanae 
urbU figura Tertnlliano adrersos Indaeos, et adversui 
Marcionem IV. Hic mystice impletum quod est in Pi. 

87: 4. 

Kal Moqxoï o viog uov f et Mareu* filiua meus] Cur 
non Ioannem llarcam in Actis memoratnm , «ed Petri 
comitem, coins habemas Enangeliam f sigpificari pute- 
mus, diximas ad eins Enangelii inscriptionem. Solebant 
Apostoli eos qnos ipsi instituerant filio$ rocare 9 nt vides 

1 Cor, 4 : *7> * Tim. 1: 2, 18, 2 Tim. 1: 2, 2: 1. Et 
Marco nomen Indaionm fait Mardochaeu* 9 at SiWano 
'Silaê. 

. 14. 'AmaXtob* <xU.ijXove «V qnXfjuart AfOTtttf , salutate 
vos invicem os c ulo dilectionW] More Orientis, de qno 
diximns ad Loc* 7:45, 22:48, Rom. 16: 16 , 1 Cor. 16: 20, 

2 Cor. 13: 12 , 1 Thess. 5: 26. DilëcHorUs, nentpe Ckria- 
tianae* Syms legit ir «pilf/pari dyUp [oscul* ëancto] f 
quomodo saepissime apnd Paolum. 

- jBÏQtjpil vuip ir&dt , pas vobis omnibus] t£h Ofoü. Mos 
salatandi Hebraicus. Syrns bic Jüto W KöW. 

Tok tp Xqi&? *Iipov, qui ntim in Ckristo ylesu] l* 
Chritto e»se dicantn* qui aant in eins* Ecclesia , nt Ro»- 
16: 7 et alibi. 

- 'Apijf Anun] Acclamatio Ecclesiae quotiea ista lege* 
rentnr* • . 



AN- 



ANNOTATIONES 



IN 



EPISTOiAM QDAE PETRI 



ALTERJ DICITÜR. 



f.' f. 1 . j sabBagacaBB 



c a p u t r. 

ff 

• 

I* Htfuov IlhQog dovXog %al uitóeoXog % lrpov X(fi$ov , 
Simon Petrus servus et Apoatolu* lesu Christi] Alii li- 
bri 2vfuoip. Sed id perinde est. Hoc enim est noméxl 
Hebraeam pVÖW, illucl ex Hebraeo in Graeciorem formant 
deflexum, ut ex Iesa las on. Sic i Macc. at 65. in Grae- 
co 2vu&w , in Latino Simon. Êt hoc nomen ita scribit 
losephus. lam olim Veternm multi crèdidere liane Epia- 
tolam non estié Apóstoli Petri , argumento tam dictionïs 
ab Epistola priore maltum diversae (quód agnoscant Eu- 
sebiaa et Hieronymusï, tam quod multae olim Ecclesiae 
«anc non receperint. Ego aliad addam argutaentum car 
"etri haec esse non videatur. Petrus sab Nerone mortem 
ooiit. At haec Êpistola, aut Epistola, at Hos arbitramar, 
bu ic sabnexa , quae facit caput tertiam , scripta est post 
«xcidiam Hierosoïymorum* Nemo enim Christianas ulti- 
em mandi diem venturum crédidit nisi postqüata eve* 
ni «««t everaio Iadaici status. Post eam vero brevi admo- 
11 m secuturam mandi rainain, multorom animo obrersa- 
VIII. H ba- 



n4 IN H. EPIST. PfiTRI 

batur K ot diximas ad a Thesa. a et alibi. Bic vero 
Scriptor Christianos valt patiënte» adhac es*e in illiaa 
diei exspectatione, si forte sperato tardins adveniat: esse 
hoc.signam magnae Dei patientiae , qni adhac maltos ex 
Iadaeis et Gentibus ad se velit converti. Scriptorem au* 
tem bnias Epistolae arbitror esse Simeonem sive Simo- 
nem Episcopam post Iacobi mortem Hierosolymis , eitu- 
demqne Iacobi , cuioa Epistolam habnimns , successorem , 
et imitatorem. Nomen enim tias Episcopi ntroque modo 
et Simeon et Simon icribitar apad Eusebinm et alios: 
nnde etiam coustat Tixisse hanc post excidiam Hieroso- 
lyuioram ad Traiani tempora , et <unc pro Christi no- 
mine cracifixam. 

Pato aatem titalnm Epistolae fa is se, 2vptd>p Sovlog 'lij- 
üov XQt$od , qaomodo et Jacobns et Iadas scribnnt; aed 
eos qai spectabiliorem et vendibiliorem voluerant facere 
banc Epistolam adiecisse IliTQOS et ccnófoloe, etinfra3: i5, 
ad nomen Pauli 6 dyairijrog tjudip ddtXcpóg [carieeimus fra- 
ter no8ter\. Credo ita comperturum si quis antiqaiora qnam 
Hos babemns Epistolae hui ris exemplaria invenerit In 
Syrorum libris veteribus abest baec Epistola. Tertollia- 
nas namqnam depromplo hinc testimonio utitar. 

ToTg ïaóripop qpip Xa%ovOt nigtp , iie , qui aequalem no~ 
biscum acceperunt fidem\ 'iGÓTipop, taópoiQOp, ïoórtê8opvo~ 
ces sant ab elegantioribus Graecis acceptae , • quales non 
paucae in Mapcabaicis. Tale est et Xay%dp(ip pro accipere 
in libro Sapientiae. Fidee omnium ChristiariorunV ad 
êundem honorem tendit, nempe vitae aeternae. Missa an- 
tem haec Epistola ad gente Iadaeos, religione Christia- 
nos-, qai erant in variis terraram locis. 

*Bp Simiwsvvji tov Qtov tjuwp %qd aarriJQog 'Iijaov XQtfrv f 
per iuatitiam Dei nostri et Salvatorie Ieeu Christi] las- 
titiae inter alia pars est atare promissis. Promisit Chris- 
tas t et jper Christam Deus , vitam , aeternam credèntibns 
sibi, nempe ea fide quae obedientiam Üabeat comiteni. 
ld praestabit procal dubio. Est hic ante vocem ocóTfJQog 
omissns articolus, plane nt Tit. 2: i3. 

2* Xoqiq v/jup %€fl tiQypij nXy&vpfriii] , gratia vóbïs et 
pax adimpleatur] ( Jmitatar 1 Petr. 1: 2, at et' Iaa. 2. 
IlXq&vp&Htl 3T. 

'Br 



CA PU f I. lt 3 

*Ep iitiyptoctti tov &tov xal Xotfov % Iipt>v tov Kvoiov faut, 
cognitione Dei et Christi Ieeu Domirü noetri] In Manu-» 
scripto abest ijua>*. Est iniypcotkg , cognitio et experien* 
tia, diciturqtie modo IniypwGtg tov vlov tov 0eov [cognitio 
Filii Dei] Eph. 4: l3, modo Myptooig tov Btov , Ut 
Col.' i: 10. 

3. e 4fc napra yfup s rijg örftxg ivpa/wog avrov ra nooq 

t(or t v xal èvtiifiètav dédcoQfjfiip^g titec rijg intypoiötcog rot/ k«- 

Uoaprog fjfiag Sta Só^ijg nul aoirijg, quandoquidem Divina 

eius potêntia nobis omnia , quae ad 'pitam et pietatem 

faciunt , largita eet ,* per cognitionem ' eius , qui vocavit 

nos propter gloriam et po tent tam] Hoc Valt, non frastra 

se magni facere illam notitiam , qnahdoquidem Divina 

potêntia per eam nobis largiator omnia quae faciunt ad 

vitara alterins secnli et ad pietatem in hoc seculo* Sctis 

fuerat dicere dra rrjq imypciomg avrov, eed Hebraei amant 

tionrina ponere vice pronominum. Nee inanis est haec 

Dei circumscriptio. tfoscitur enim ex ipso Tocandi modo 

plenns gloriae , qnae in Christo refulsit , Ion. 1: 14 , et 

plenus potentiae. In ' Manascripto est idiq d6£fj nal dovrfj 

[propria gloria et potêntia']. Est antem doettj bic poten- 

tia: Sta bic est atttoXoytnop [réddUwum caueae] et dcooij* 

fopipiig verbum medium sensu actiro. • 

4* At wp , per quae] Per qnam Dei' gloriam et poten- 
tisjn , in Chriato refti v lgenlem. 

Tu ulyt$a jjuïv xal rluia iitayy4%patU dêdeiQTjrai] Data 
nobis sunt prominsa Vitae aeternae , quibue promissis ui- 
tel 'maiue aiêt honotatiue. Thrta atttero sunt cum testi- 
moniia magnis f turn roe ia Drvinae et clarificationia 
Christi in morte, qnae ad gloriam referantur, turn per 
plarima miracula , quae ad potentianu 

ha foei rovtaxy ykprfl&i iïtiag xoivtopoi cpvifêcog] Ut per 
l *ta promieea excltati partióipe* fier*tie r id est imitatores, 
"Mnae bonitatis. Nam 91/000; vox bic ad proprietates 
Dei pertinet , ut thtogaoemg [eubetantiae] flebr. 1: 3» , In 
Glossario , yimg , ingenium : cpvtittg CcsW \naturae anima-' 
fol *] Sap. 7 : 20. Hierocles : Ta $jfr inayyiUerai Stop 
*s <hfrQ<ÓTt OV Ttoirpttv , i<p* Saop oïór n ap&ocimo @top ye~ 
n( *fon [Promittit deiheepe facturitm ee ex homine Deum f 
V*ousque quidem homo Deun fieri potest], 

H 2 *ATto- 



Ii6 IH II. EPIST. PETRI 

'Aitoyvyovng xïfi lp xóofu? lp im&vuU? q&OQag, fugientes 
eam quae in mundo est ex concupiecentia corruptionem] 
&froodp [corruptionem] bic Scriptor, non kic tantum sed 
et infra a: ia, 19, vocat mores corruptos , quibas oppo- 
nitur dSutq>&ooia [integritas] Tit. a: 7 , qaae et dy&OQöix 
Epb. 6: 24. Pro xóöuop in Manuscripto lp to? xó<tytc5 quod 
frequentiua. Haec morum corruptio in mundo. esse dici- 
tar, quia maxima pars mandi ea laborAt, l lok. 5v 19. 
Et dicitnr esse ip im&Vfiicf, id est, Sta im&vuiae, quia 
ex concupiscentia nascitur, lac. 1: *5. 'ATtoytvywp potest 
regere accusativam, propter verbum qxvyêip , et sic con- 
strnitur infra a: ao. Sed potest et genitivum regere, 
propter vim praepositionia dno , quasi scrip turn esset 91/- 
/orft? «roo vfc q>ÖOQ«g [fugientes a corruptione]. 

5. Kat wvo tovto Si anovSijp n&oap itaQHOepiyxapreg , 
iam ad hoc ipsum pos omne stuolium conferentes] In 
Manuscripto, pal ctvxoi Si anovSqp naoap mcQ*iotpêy*mpn9 
[et ipsi studium Omne conferentes] , id est , Cum tanta 
acceperitis Dei beneficia , vos in iis excolendis omne stu~ 
dium conferte. Nee videtnr aliter legisse Latinus. Deus 
fecit qnod suum est; vos quoque qnod vestrum est facite. 

*Em%OQtiyrpaTt lp Tjj ni^u vp&p < typ dotx^p , lp Si rjj 
dgitfi xr\P yvótoip » adiicite fidei qestrae fortitudinem f 
fortitudini scientiam] Est in hac periodo egregia gra- 
datie Et est lm%ooriytip boe loco adiicere ; et lp abundat, 
Sic lm%OQtjyf]ua apud Atbenaeum coenae accessio. .Vox 
dotrijj non potest bic ita generaliter sumi at Phil. 4: 8 
et apad Pbilosopbos. Sequuntur enim mulla virtntam 
nomina, lyxodteia, wtouopij [abstinentia , patientia], etc. 
Quare dq^rijp bic recte puto posse accipi fortitudinem 
in fide , sient dotidg pro potentia dici 'notavimns anpra 
t Epist. a: 9. 

45. *Ep Si tff ypwöH typ èyxQaTHap, scientiae abstinefl* 
tiam] Severam ab omnibus voluptatibus abstinentiam* 
Vide Act. a4: a5 , Gal. 5: aa. 

*Ep Si Tfl èyxgoTéicf rijp wtopopijp r abstinentiae patten" 
tiam] Malorum sufferentiam constantem. Luc ai: 19, 
Rom. 5: 3, 8: a5, i5: 4, a Cor. 1: 6, 1 Tim. 61 11 $ 
3 Tim. 3: 10, Tit. 2: a, Hebr. 102 36, ia: 1, lac, 1: 3,4; 

5: 11. rnpfl. » 

9 Ep 



CAPUT I. ti 7 

'Ep di rfj vrtopopji typ ftW^tury, patientiae pietaUm] 
ld est , incrementum ingens pietatis : quomodo intelligen» 
da et quae sequentnr.* Vide 1 Tim. X 2, 3: 16, 4: 7, 8, 
6: 3', 6 , 2 Tit. 1: 1 , sapra 3. 

7. *Ep di tjj tvOêfltlq Typ yiXaithplap , pietati dilectio- 
nem frater jiam] Dileetionem eoram qai pariter Christiani 
sant, 1 Petr. 1: 22, 3i 8 9 Rom. ia: 10, 1 Thess. 4: <j, 
Hebr. i3: 1. 

*Ep di Tij qkXadehpicf Typ dydm\p , dilectioni fraternqe 
caritatem] Dileetionem erga homines omnès étiam 11911 
Christianos. v 

8. Tecvxa ydo vpip vnaoyppra %al liktopdtopTu) Ubi 
kaec omnia vobis non aderuni tantum, aed et accrescent 
in dies.. TlXêOpd^HV *pP* In Mannscripto pro v7tdo%opTa 
est naoépra [praesto sint]* 

Ovx dgyovg ovdi dxccgnovi xa&igijöip tig x?jp rov Kvotov 
rjfmr 'IijGöë Xot$ov iniypwatp , non vacuos nee slne fructu 
vos constituent in JDomini nostri Jesu Chris ti cognitione\ 
Hic f?j xrjp tniypmoip positum est pro ip Tjj imyvaxsit , 
qnod rècte vidit Latinus Interpres. Ista efficiënt ut cog- 
nitie Christi, id est, Euangelii, qaam adepti estis, ne- 
que inutilis sit aliis , neque vobis infruetuosa. % Aoyov$ 9 
irto. 'AxdoTtovg, D*np^„ 

9* *&i ydo (A7J ndyeïi ravTct, cui enim non praesto sunt 
ista] Ista modo dicta ó^—j* 

TvyXóg igt, uv*md%wp> coecus est, nihil proeul cernens] 
Alterum eBt alterius explicatio sive InapÓQ&axsig [correctiö], 
Simile quid Apoc» 17: 17. Hoc rolt hic Scriptor: Cae- 
cum eum dico, nimirum quia longe posita , in. coelo sci<* 
licet, animo non videt. Mvamd&iP Uyopxai (ait Aristo~ 
teles) 01 ra pip lyyvq (HUizopreg , td di i$ dnaïdanog ov% 
OQwttg [Myopes dicuntur, qui cum proxima videant, re* 
moia non vident\. 

drj&tjp hxptop tov %a&aQiG(AOv top itdXrn ctórov dpaoxiëv, 
MUub purgationis veter um suorum pitiorum] Non memi- 
nit, inqnit, fiaptismi in quo professns fait se vitia omnia 
▼elle deserere. Vide» Act. i5: 9, 2 Gor. 75 1 , Tit. 3: 14» 
HebT.9: a3, Iac. 4: 8, 1 Ioh. 1: 7, sed maxime Eph. 5: 36. 

*o. Aio futiXop"] Potius ergo. 

Zitwidaecti (tt§uietp vp&p ttip %l^ip %al ixXayy* mina- 

H 3 ♦«•] 



s*8 IN II. EPIST. PETRI 

&ai] Date o f ram ut et pocatio quae pobis contigit per 
Eftangelium , êt electie eam aecuta, qiui facti eatia Dei 
populus, rata sint, id est, speratum eventam conseqoan- 
tor. Id enim est (tiflatop yiptofrcu sive (lt(laiOva&a>i. Vide 
Rom. 4: 16, ió: &, Hebr. a: a, 9: 17» In Manuscripto 
illo quo ntimur et aüis malus plenius legiaras: JSitovia- 
oave ïra Séd t&p %uk&p vutop ioymp (féfiaiap vuXp rijp naoou 
pXip%p nal inloyijp noirjoftê [Operam date , ut per bona 
Vêetra opera ratarti pobfie consolatienem et electionem fa- 
eiatis], Lathras in suo Graeco baboit did tnp xaXnp ïq~ 
f<aPy sed pXffltv non naodnXijOip. 

Tavra yao vrotovprtg ov uy malöijxé non, haee enim f a- 
cientes non exeidetie aliquando'] ld est, Non excidetif 
speratis, Uttn ló. 'Vide Bom. 11: 11. Pb. \5: 5 , «W 16 
[non nutabit]. Ps. 119: i65 , SeOO xch fM [neque eet iit 
offensio\ % 

11. 0#r« ^ nrAottffaff \itifQOf\yrfiifiixah i\üp $ êMoi 
VS rtpf aicipiop fiaetléiccp tov Kvqiov jjuwp xai acofrijooo. 'lij- 
oov Xoigov f sic enim copiose pobis. concedetur introitu» 
in aeternum regnum JJomini nostri et Salpatoris Jesu 
Christi] üXovoUog est copiose, ut Col. 3: 16, 1 Tim. 6; \j } 
Tit. 3: 6 , sed hic per u*t<opvul*p [transnominaiionem\ 
significat promptissimo Dei affectu. Et tm%OQijyij&J}<S€T(*i 
Jiic est concedetur $ at a Cor. 9: 10,, Gal. 3: 5* 

ia. <J*d, propter quod] Cum haec rea tanti sit momenti* 

üt/x dutXrpto ctil vu&g jhrouiupyonwp. mol rovtap, non, ne- 
gHgam pos semper commonere de hie] ^TnoutppTpmti* "W 
a Tim. as 14, Tit. 3: 1. Utile est etiam me mores mone- 
re, Phil. 3: 1. In Manuscripto ito utkhjoco [propter quod 
fnèipiam], innsitate* Et tarnen videtur Latinus aio legisse* 

KccirtéQ itdórag , quamvis scientes] Sic Hesiodua; 
Nvp d' cclpop (taaiXêvo* iot<o, yoopiovoi nal avrsfy. 
[Regibus hanc narro , quampis sapientibus , ipsis 
Fabulam — » . *— .] 

Kal t$tiQiypipovs h vjj itaoovOfj iïktjlttiq, et confirmatoi 
in praesenti peritate\ Hoc non ad omnea , sed od maio- 
rem , certe meliorein , eorum quibus scribit partem per* 
tirtet. % E^fjQtyu4povg agott. Vide 1 Petr. 5: 10» 9 Ep *fl 
nagovat] dXtj&ticf , in ea peritate quam kimusque profil*" 
mini , Eueugelica acilicet. Sic ip tu5 lóym rty dlr}$v*± 

tov 



CAPÜT I. X ty 

tov ivajy&ov tov naoóproe «/* 4p8g [in vtrbo peritati^ 
Euangelii } quod pêrvenit ad f o#] , Col. 1: 5, 6. 

i3. Jixaiop ii jfrovpcu , iqf Soop eifü Ir TOtfap rtS 0*3- 
pductti f iustum autem arbitror , quamdiu eum in hoe ta- 
bernaculo] In hoc corpore. Hebraei corpus \3tm vocant, 
id Qraece dicitnr oxijpog , ut Sap. 9: \5 et apud Pyth%- 
goricos , aat ax^voapa # u * ^ic °* P aa ^° post. 

JttytiQH* vfucg lp vTtoppTflti] Excitarê vos ad officium 
saepe commonefaciendo» 

14* JNflefe on rot^i^ l&p ff aWtaft? tov ay^c^aroV pov, 9 
xafaog «ai o KvQiog ty&P *Iyoovs Xqi^Q idijkooi f*oi , c*r- 
tus quod instat depositio tabernaculi mei f secundum quod 
et Daminus noster lesus Christus mihi significa vit] Si- 
milis praedictio Paali de se 2 Tim. 4: 6, Cypriano quo- 
que et Chxysostomo aliquid evenit non dissimile. Et in 
Hierosolymis tune Ecclesiae frequens fuisqe donum Pro- 
phetiae, videbimus in Apocalypsi. Credo autem scriptam 
hanc a Simeone Epiqcopo Epistolam, imperante iam Tra» 
iano. Deponere, dnoTi&to&at , proprie de vestibus dici- 
tur, ut Act. 7: 58, per similitudinem quandam de tabpr- 
naculo , aat de corpore velut tabernacnlo > quomodo et 
yvftpol [nudi] dicuntur, qui extra corpus sant aCor.&3« 

1,5. Jfrjrot/daffa) di %al ixa'eort *%ur. vpdg pnd rijp Ipqr 
i}oioy trjp tovrtop upquijp noitïa&at, dabo autem operam, 
ut semper habeatis post exitum meurn, quo horum recpr~ 
dernini] Cum sentiam brevi me moriturnin > it4 alte hoc . 
volo infigi vestris animis> nt non poasitis nee post meam 
mortem non saepe eorum recordari. "Egobop dici mortem 
notavimus ad Luc. 9: 3i* Uic exitus fignratae per illum 
ex Aegypto. 

*6. Ov yqo atowptOfUpoie uv&oie iSaxoXovdqaaptêt iypm~ 
Q'usctpép vuXp rijp tov Kvolov ypmr Mïjtfo£f Xoi&v ivpcuur 
*al naoovoictp , neque enim arte factas fabulas secuti 9 
notam vobis fecimus Do mini nostri Iesu Christi poten-» 
tiam et praesentiam,] Mv&oig OtoocpaSuépoie ,. fabulis arte 
factie, £oq>i£opoti > eapillar , comminfscor , in Glossariq. 
Sic nXafoïg Xóyoig infra a: 3. évr*u\r *ai naoowsictp , ?f 
^wi Svotp [unwn per- duo] , pro dvpetrjjp naoopoiap [poten?* 
tem praeeentiam]. Dicituf autem naoovoicc omnis operatic 
Vide a Thess. a: 9. . 

H4 ^^ 



l40 IN IL E PIST. PETRI_ 

'A1X hthttui yepij&iprig , §ed teetèe oculati faciï] Qna- 
les testes avronrat dicuntor Lucaein Praefatione, qai non 
de alieno sed de suo visa testantur. rtnn W [ocuii vï- 
dentes] Deut. 3: 21. 

Tfjg ixtlpov (tfyaltiÓTijrog f illiue magnitudiniê] ld est, 
miraculorum eiue. Est enim ptrwjtfyi/a [tranenominatio], 
qualis Luc. 9: 43. Eadem miracula dicuntur ptyaXtux rov 
0éo£? [magnalia Dei] Act. a: 11. 

17. Ax$wp ?<xq naoa Qtov Katoog rifirjp mal dc£ap, ac- 
. cipiene enim a Deo Patre honorem et gloriam] Sapple 

tjv [eraf] : quales ikXitxpttg [defectue] saepe iam habuimus. 
Ti\M*'%al 86£w, honorem maxime glorioeum. 

18. (Pcopfjg lv€%&ttai]s ovr$ totaaSe chto rijg fuyakmot- 
novg dfërjg , ovróg igip 6 vlóg fiov ó ayantpcog , itg 'óp iytb 
ivdÓKijoa. Kal ravtrjp rijp qwpfjp ypkig ijxovaaptp |§ odoa- 
pov tpe%&üoap avp ' avrü tpveg ip rep oqh r<3 ay'uo. Voce 
delapsa ad eum huiuscemodi a magnifiea gloria, HU 
est filius meus dilectus , in quo me bblecto. Et hanc vo- 
cem nos audivimue de coelo all a tam 9 cum eseemue eum 
ipso in monte sancto] Soleut haec verba vulgo referri ad 
vocem illam auditam in monte qnodam Galilaeae, euius 
testis f uit Petrus cum Iohanne et Iacobo. Quorum sen- 
tehtiam et nos sequebamur cum ad illam historiam nar- 
ratam a Matth. 17 nostra scriberemns, Nunc ut aliter 
sehtiam facit non modo nostra de Scriptore huius Epia- 
tolae proposita modo sententia, »ed et quod Üqoq Sytop 
apud' Hèbraeos non alium montem significat quam mon- 
tem Mofiae , in quo er at Templum : ideoque haec verba 
refero ad illüd quod narrat Iohanne» 12: 28* Ei enim rei 
plurimi adfuere ; quos inter non est quod miremhr faisse 
htrnc Simeonem , <Jui Eusebio dicitur ccvrÓ7rw]g %al erftf}' 
xodg tóv Kvoiov \v*di8se et audiisse ■Dominum'], inortuas, 
Hègesippo teste , cum annorum esset CXX. Nee id in~ 
credibile , cum ad Vespasiani aevum vixisse qui Caèsarem 
Dictatorem vidissent , doceat nos disertissimus Scriptor 
qai de causis mutatae eloquëntiae afgens Tacito subiungi 
solet. Conti git autèm illa vox Iohanni memorata f quan- 
tum ex tèxtü colligi pötest , lesu transeante per sübdiale 
Gentium , quae pars est montis Móriae, Obstat unum , 
<juod vocem illam aliis verbis Iojiannes refert , nempe 



CAPÜT I. iai 



l86£ao*> Hcd ndltp infaam [tlluetrapi et iterum illustrabo]. 
Unde suspicio mini incidit, haec verba, foiaade , ovrog 
Igip 6 vtóg pov o dyanipog , itg op iyd tvditipa , ut alia 
quaedam, addita ab illis qui onmino hanc Epistolam Petri 
Apostoli credi voluerunt. Consulantar et nio vetnstiora 
exemplaria , si qna reperiri pos sant, In Manuscripto, in 
tqv ovgapov. MiyaXortQiitfjs Só^a pro ipso Deo, ut "TOd 
[gloria] saepe Hebraeis. dvrctpig [yirtue] pro Deo Mattb* 
26: 64* * 

19» Kal typutv (têpatÓTtoop top ngoq^nnop X6yop } et ka- 
bemu8 flrmiorem propheticum eermonem] ld est , Sermo 
Prop het ar um habuit quidem temper apud nos auctorita- 
tem: at nuno multo malorem habet, es quo vide mus even- 
tas tam pulclire congrnere dictis de Messia. Sic (ttfiaiovp 
babemus et Mare. 16: 20 , 1 Cor. i: 6 , Hebr. 6: 16, re- 
spondetque Hebraeo O'pn. 

&t nah&g Ttoteïn TtooaiyppTtg > oui attendentes rectefaci- 
tis] Recte faciiia quod Prophetarum volumina nocturna 
et dinrna manu versatis* 

'ft? i.v%rcp cpaipopvi ip ojvyuijQ*? romp, %<og ov y JjutQ* 
iuxvyddfj xal qxooyÓQog apaniXfi ip talg xaodiatg vump, tan- 
quam lucernae lucenti in caliginoso loco , donec 'dies il» 
lucescat, et lucifer animie veetris oriatur\ ld est, Doneo 
vos ipsi douum Propbeticum a Deo consequamini. Pro- 
phetia vocatur etillatio Micb. 2: 6, Ezecb. 21: 2. Ergo 
locus siccus est bom o non baben* donam Propbetiae. 
Mich. 4* 8 Sav vertitnr ai%fMiSijg [equallidus]. Dicitur 
Propbetia et qmrièuog [lumen] , nt lud. i3: 8, Dan. 5: 14, 
et Lucifer Esai. 9: 1 , nam* rüU proprie Lucifer Hebraeis. 
Qni nondum in se lucem babet , opas est eam tantisper 
*1> alio foeneretnr. In sylyam ligna ferre nibil opus. 
Philo de Principis constitutione : TlQOf^vi] dè oviip uypto- 
5oy, tgoyri poyvop ijXiop ip iavtój [Prophetae nihil est 
tgnotum, cum habeat in se eolem , quem animo pidet\. 

20. Tovro itowtop • yipwoxopTtg , koe primüm intelligent 
te8 } Üoófoop , id est , imprimis , JVCOTO. 

0*t n&oa nooyijxeiu yqacpijg idiag imXvöing ov ylptvat, 
Vnd omniê prophetia Seripturae propriae non eet inter* 
pretationü] Omnino assentior iis qui tic legendam cen- 
l€ut inr(Ki(stwg, Non est Prophetia res noetri impetus. 

H 5 Nou 



ia* IN II. E PIST. PB TRI 

Non habet «ia qai rolt. Spiritu* ubi vult tpiroi* Non 
ignoro *V>D [narrare] Gen. 41: ia, a nonnullis interpre- 
tibus verti tifêXvHP 9 pro qao Chaldaei dicunt "TOs [inter- 
pretari], oude fTttD [interpretatie!] Dan. 5: ia, at a Chal- 
daeo Cant. 1 dici explicatum ab Esaia id qaod Eaaias 
praedixit, ei Philoni de Vita Contemplativa explicatio- 
nem Scripturae dici èniXvaiP* Sed qaod iam dixi aimpli- 
ciua est , et com sequentibos melius cohaeret. 

ai* Ov yaQ öilypari dp&ownov rjvi%&ii noxi agoqtyftia, 
dïX xhto mevpatog dylov <j>to6utpo$ &*kipap °* &yu* 0*w 
dr&omcoi f non enim voluntate humana aUata est aUr 
quando prophetia , sed Spiritu eaneto acti locuti sant 
sancti Dei homilie*] Locuti sant fatara , non cum ipii 
vellent, sed cam eos ageret Dei Spiritus. <PêoóuePOi pro- 
prium huius rei : nam et Graecis tales {TêoqtoQyrot. De 
huius vocis vi yide Hebr. 1: 3. lllud ipsnm est qaod 
per DPfl exprintitar Iad. i3: a5. Sensas ,idem qai hic 
Dan. 2: 27 , 28. 'Hvix&y est rso. Pro 0tov est tov 
Qtov in Mahascripto , veri Dei* "jlyiot rot; Gtov &- 
ÖQconoi, CTisnpn ütHh HM» Hebraeis* Sic nvh* WH \vir Vel], 
id est, Propheta , 2 Reg, 4: 40 et alibi. 

« 

CAPOT II. 



1. 'Eyipopro tii %al ipévdoitDOxpJjTCci ip rep krip, fuerunt 
vero et pseudoprophetae in populo"] Bene c oh a er et cam 
superioribus. Non enim omnes Dei Prophetae sant qai 
tales se dicunt. Multi falso sibi snmnnt id nomen. MulU 
Diabolico spiritu agitantur. *Ep ro3 hxcp, in populo Ursr 
elitico. Vide 1 Reg. 22: 6, Ier. 28, Ezech. i3: 2, 2 ^ : 
a5, 28, Soph. 3: 4. 

€ £ïg %al Iv iuXp ïooptcci xpfvdodiddanaXot , eicut et in v°~ 
bis erunt mag is tri me nd aces] Carpocratem et eius socios 
praecipue intelligit, qui fuere Adriani temporibns. 

OÜnptg itaotiadgovaip aioiöag dmoktioQ , qui introducent 
sectas pernieiei] Sectas perniciosas. Est v*ox aioionti 
suapte natura media, sed additamento distinguitor* 11*9" 
tiad^ovoip, latenter introducent» Vide Gal. 2.' 4. 



CA PUT II. ,aS 

Kal top myOQaaairra avrovg dumór^ d(poépi*oi , et eum 
qui emit eoe Dominum abnegant] ld est , les om , qoi 
plerumqne Kvqios in Novo Testamento vocatur , sed et 
Jtaitóryg interdum, at saepissime -videre est in libris Re- 
sponsionnm ad Ortbodoxos, et aliis libris Cbristianornra* 
Christus et illos redemit , quippe pro omnibus mortuus. 
Verba talia . non semper effectum , praesertim ultimum , 
sed saepe efficaciam significant. Sic oo^hv [literare] 
samitar 2 Tim. 1: 9. uibnegabant autem illi Jesum quia 
bonorem ei saam detrabebant, dicentes natum eum patre 
losepho, et multos de Carpocratis £rege ipsi pares, quos- 
dam et superior es esse , Irenaeus 1. 24. 

*Enayo*ttg iavróïg xcc%iv?}v djrcóXticcp , celerem sibi attra- 
hentes perditionem] Bello 3arcbocliebae , cui adhaeserunt, 
ut homines niundani. , 

2. Kul, noXloi fêaxoXov&yaovaip avróop ruTg daeXytlmg, 
et multi eequentur eorum libidines] Nam et phiitra da- 
bant, et impudicitiae opera habebant «V ddiayoooie [in 
rebus mediis], Irenaeus dicto loco et Epiphanius. Theo- 
doretas de illis : Nópoy rtjv dxoXaöictv Troiopuivoi [Incon- 
timntiam et intemperantiam pro lege habentes']. Idem alio 
loco Carppcratem et eias socios vocat rijg datXyeiag xai rffc 
itctQapofjilaQ didadttdXovg [luxuriae et de lictor um omnium ma- 
gistrï], Docebat , ait de Carpocrate Augustinus, omnem 
turpem operationem omnem que adinventionem peccatL 

Aï ovq fj odog rijg dXy&tiag pXawpijuijirijaercu , per quoe 
via veritatis male audietur\ Euangelica doctrina qaae 
oJo$, *pn dicitur Act. 19: 9, infra i5. Contra et mala 
institnta ódov nomine yeniunt, infra i5, Ind. il. Dicit 
autem propter ip*orum et dootrinam et mores male audi- 
turum Euangelium y quia et ipsi dici yolebant Chrisiiani. 
Simile Rom. 2: 24 , 1 Tim. 6; 1 > Tit. 2: 5: Irenaeus de 
Carpocratianis : Quin et ipsi ad detrectationem Divini 
nominis et. Ecclesiae , quemadmodum et Genfies a Satana 
Vraemissi <sujit , uti secundum alium et alium modum quae 
sunt illorum audientes homines , et putantes nos omnes 
taks tsse. , . avertant aures suas a praeconio veritatis $ 
aut ut ifidentes quae sunt illorum 9 omnes nos blasphe- 
me »t. Paria dicit Epipbanius haeresi XXVII. In Manu- 
•cripto est, 17 Jo|« rijs afoftws [gloria veritatis]. 

5. 



124 IN II. E PIST. PET UI 

3. Kul h n%éOPt£l(f Ttka#ng Xiyotg iuTtOQüiooprai] Ficti* 
eermonibus (praetexebant enim nomina fidei et dilectio- 
nis , nt Irenaens noa docet et alii) nundinabantur per 
avaritiam : nam ir hic Hebraeo more valet Sid* Qoi 
promittunt salutem vitam non corrigentibus , ' ii mal tos 
discipulos sibi attrahnnt, et ab illis multa corradunt unde 
suaviter vivant. Verbam iuitootvéCfd'at habemus et lac. 4: i3. 
Respondet Hebraeo tlD, nt Videre est Gen. '34: *o , 21, 
4^: 34, 2 Par. 9: 14, Prov. 3: 14, 3i: 14, Ezech. 217: 21. 
Nundinari eo sensu saepe nsnrpat Cicero et alii. 

Oïg ro xgTua ndXai ov% doytt, nat y dnoiXtta avrcop ov 
PV^d^ti , quibu8 iudicium iam olim impendet , 'et quorum 
perditio non dormitaf\ Pridèm Deus destinavit mittere 
impoitore8 , qnibus tales homines decepti pessime pereant, 
Mattb. 24: 24, Ioh. 5: 43. Respiciuntur autem non ob- 
scure verba Mosis Deut. 3a: 36. Sic ludas , qui pleraque 
huius Epistolae transcripsit, nt ostenderet quae nic prae- 
dicta sant iam evenisse, oi rcdXetê nooyêyoauuipoi iig rovto 
TÓ hqihcc [qui olim praeêcripti eunt in hoe iudicium], 
Oïg bvx doyet', id est , quibus impendet* 

4* El ydo S Qeog dyyéXcop dueeoTfjadproop ovx itytiaaxoy 
'ei enim Deus Angelis pecc antibus non pepercit] Agit de 
illi* Angelis' quos Indas vocat hij rygydaprag **}*> ëavrwt 
dofflp , dXXd dnoXmóprag ró ïSiop oïxTprtjQtor [qui non ser- 
vaverunt suum principium , eed dereliquerunt eunm do- 
micilium]. Quorum capnt lp rjj dXtj&èiq ovx e^ffxep ["* 
veritate non' stetW], Ioh. 8: 44/ et multos secum traxit 
alios, quorum fuit ille Gen. 3: 1 denotatus. 

'AlXd aeioatg £o<pot/ ragragcóöa; naoidcoxep ttg xqtGip xtx%- 
Qovuipovg 1 sed in tenebrarum vincula deiectos tradidit f 

1 

in iudicium servandox'] Indas : Elg xqiöip utydXyg fjuigus 
dfOuoTg dxSioig thró £ócpop TerijoijxéP [In iudicium magni 
diei , vinculis aeternis eub caligine eer va vit], Liber qtu 
Enocbo tribuitur pro eodem dixit, ieauoig vno^Xfj&êvras if 
ytf [intue in terra vinctos], Ad intelligenda autem haec 
liïcem nobis adfert Philo De Abrahamo: Kul ro <p$g ü 
ovQapoS uif Sxqcctop nal duiyig'axórovg Hip , ip 8i roXg vrco 
otXypyp dioi ioytojj xexgauêpop yaiperai [Et lux in coelo 
quidem mera et tenebrarum expers eet , in rebus vtto 

sub lunam pos'Uis > aeri caliginoso permixta apparek]* 

Sic 



CA PUT II. ia5 

Sic et Plutarchua libro de Homerica poesi E$rp \infernum\ 
dicit esse dioa [aeram], addens: Tovtop yao Xiyn tiqpop 
ijtoótpra, iitêtdap qtög oixtïop op* *%u> aXXd vno yliov %cd 
otXïjvijg 9tal twt atiowp iXhop xaxocka^mtai \Huno enim 
obscuram caliginem vocat , quod lucem , nisi a sole , 
luna , reliquisque stellis colluatretur , non habeat]. De- 
fectores autem isti Angeli , ctun sedem habuissent in 
8uramo coelo, domicilio purissimae lucis, inde infra om- 
nem astriferam regionem detrusi sant in aeris loca terrae 
propinqua , nnde eoram prmceps &Q%m* rijg i£ovoiag rijg 
ttigog [princeps potestatis aeris] dicitur Eph. 2; 3. Di- 
contur autem onoal sive deouol, aicut.et Pi u dar o de im- 
piorum animabus loquenti fcvyXai ayvxvoi [iuga inevita- 
hilia] , Dei Les illa quae Daemonas ultra loca aaaignata 
yagari vetat, imo nee agere niai ex permiaau , Apoc, 20: 2* 
Taovctoovp autem nihil est quam deiicere. Nam woTaoft 
dicitur quod in, quaque re infimum est, ajnre in terra, 
sive in aqua , siye , ut hic , in aere. Nimirqm ex Syriaco 
nwmn. TdqTUQOP Jjioótpra [tartarum tenebrosum] dixit Ho- 
merus Iliados 0, et eodem libro, Ba&vg 8i n Tdoxaoog 
dinyig [Cii\ca est prqfundus tartarus]. Idem £ocpop yeoó- 
ma [caliginem tenebrosantj Iliadoa M et <p. Dicit au- 
tem et bic Scriptor et Iudaa , Angelos illos desertor.es 
Hrvari in* isto aere , velut in c ar eer e y in diem iudicii 9 
cum condignas laturi aunt suia criminibus poenaa, quod 
indicatnr et Mattb. 8: 29. 

5, Kul dofaiov UÓopov ovx i<pdoctTO f et antiquo mundo 
non pepercit\ Antiquum mundum vocat hominum. genus 
ante Diluvium* 

AIX oySoov N&i üixctioovpyg xqovxa icpvlage, sed octa- 
vum Noe , iustitiae praeconem eu*todivit\ Est locutiq qua- 
Ü3 apud Martialem , 

Die quotus et quanti cupias coenare* 
Nam octavus dicitur servatus qui unua fuit ex octo ser- 
vatia, 1 Petr. 3: 20. Dicitur autem Npe praeco iustitiae 
quia operam omnem dedit nt auae aetatis bomines ad 
iustitiam , .id eat , ad vitam rectiorem , converteret , ut 
videre est dicto iam Petri loco , et Matth. 24: 37, unde 
«t mundum illum damnasse dicitur, Hebr. 11; 7. 
Kxra*Xvau6p xóauco ccatpw» iitd£ag r diluvium mundo im- 

pio- 



i* IN II. ËPIST. PETRI 

piorum inducens] Merito niojiop dstfl&p vocat nomines a 
prima aetate nihil boni cogitanfea , qoalea describantur 
Gen. 6. KaTaxXvGpóg 9 diluvies , diluvium , inundatio , ül 
Glossario. Habemas hanc rocem Matth. 24: 38, 39, Luc. 
17: 27. Utitur Plato saepe ; «ed et Varro apttd Censori- 
nnm. *Eirdl;ag exacte dictam : inde tnaytoycd Sirachidae 
ótnnia mala Divinitu* immiisa, 

6. Kal itoXttg JSoSófuor xal ropÓQQag tapowöccg «aragjpo- 
(ffj xccri%QiftP , et urben Sodomorum et Gomorrkaeorum in 
einerem redïgens , eubvereione damnavit] ZóSopxx plnra- 
liter dicere , ut 'iiooisóXufut , mos est Interpretibat LXX, 
qtros sequitur Matth. 10: i5 , 1»: 23, 24, Mare. 6: 11, 
Luc. 10: 12,' 17: 29. Nee al her Strabo. . Te cpQciaccg , ei- 
nefactae. Strabo terram illam omnem dicit esse té<pow8ij 
[cineream] , Solinus , fatincere in va gum p ui ver e m. Com- 
parat ea loca* torri rapt o ex incendio Amos 4: 11. Kara- 
ZQoyij , ëubversio , excidium , in Glossario. Respondet voci 
MJlïn in hac ipsa hi star ia Gen. 19: 29. 

'TnóUêtyii* peXlóproor datfitTv rt&fixwg , exemplar eorum 
qui impie ücturi aunt ponen*] 'TitóÖëiypa hic sume pro 
exemplari , nt Iac. 5: 10. Videre in eo possant impii 
qrtae poena ïpsos maneat. Fait enim illad SèïyfAa irvf>o$ 
alcovtov [exemplum ignis aeterni] , nt ait Iudaj» 7. 

7. Kotl SUatop jiurt , et iustum Lot] Sic enm Tocat 
comparatum cnm illis inter qaos habitabat. Kalroi f ov* 
in &xqov fpte 00<piag [Quanquam summam quidem illam 
sapientiam adeptue non eet], at ait Philo de eo loquens, 
libro de Vita Mosis. 

Karanotrovpêpop thto rijg t&p d&ioftap h daêXytlq} ata- 
$Qoq*rjg i$Qvoccro, hominum nefandorum pitd libidinoad ve~ 
xatum liberavit] Taedebat eum vivere inter tam inhospi- 
tales atque flagitiosos. Qaos d&iopovg vocat, quod aecun- 
dum illam prima era m partim naturae, partim <traditionis 
Legem non virerent. Sic et êcpöpa h'oya [iniqua opera] 
membro sequente. 

8. BXlupaai ydg %al dxofj' o dlxaiog iyxatotxcop iy ctv~ 

toïg , jjpigap ê£ JjfjUoag rpv%rjp dixaiap dpópoig toyotg tyerti- 

*iï>W > adspectu enim et auditu , iustus , kabltane inter 

eos y de die in diem animdm iustam iniquia operihi* 

cruciabat] Recte monent qui illa (iXippaai meel éhcojf rek' 

runt 



CA PUT H. i3 7 

runt act tpaadpfap , et verbum hoc activum smnunt pro 
reciproco. ' Cruciabat se non modo quod audiret f sed 
quod et videre eogeretur eorum fiagitia ; adeo aperte 
peccabant, ut dicitur Gen. i3: i3, et Esai. 3: g. 'Hpi- 
oap i£ JjplQBg WW, per annos nempe sexdecim, ex quo 
ab Abrahamo abierat. 

9. OÏdi Kvgiog tfoêpeïs In itêioaapov (tvèo&cu , ddixovg 8i 
itg JjfU(>ap ] xQlaia>e xoXa&pfaotog rijQtiv f nopit Dominue pios 
de tentatione eripere , iniquoê in diem iudicii reeervare 
cruciqndos] Est praesens pro futnro, %o%a£o(iipovg pro 
xoXccö&Tjaophovg. Et ex uno exemplo nobili infert sen- 
ten tiam generalem. J 

10. Mdhga Si tovg cirtdoo tftxoxig iv im&vptq fAiaGpov 
noQfvouivovg f magie autem eoe qui ca mem concnpiecentia 
immundUiae ducti sectantur'] IÏOQtv&S&cu ónirko est eectari 
Luc. 91: 8. Judas pro eodem dixit dmX&ovbctt irciam <saQ~ 
xo$ érioag [eectari carnem alter am]. Caeteram voce uap- 
*o$ recte hic intelligimus omnem carnem sive nostri sive 
alterias sexus , quae non est nostra , id est , extra con- 
ingiam. Omnia talia piaapól, ITOflD. Nam sola in matri- 
monio xottff dfuaprog [tords immaculatue] Hebr. i3: 4. 

* 

Irenaeus de Carpocratianis : In tantum ineania effraenati 
*unt uti ea omnia quaecurique eunt ir religie sa et impia 
potestatem habere ee operandi dicant, Sola enim humana 
opinio ne negotid bona et ma la ducunt; Explicat Epipba- 
nins: Tlaaap dQQijTövoyiap tal d&ipirop noaf-ip , r\v ov #ê- 
HiT&p inl ïóparog ytotiv ovroi ngarrovar xal nap tïdog dp- 
ÜQo[icc<5id>p xal laypugigmp SfitXuop ngog yvpaïxug lp ixd^at 
fuXu OcijMxtog [Ruunt isti in nefaria atque infanda om- 
nia; nüllüm eet genus neque masculae veneris neque f oe- 
tnineae qüod refugiant]* ' 

Kal nvoiórtjTog xataipgopoSitag ,'potestatesque contèmnunt'] 
KvQióri}Tog est 'abstractum pro concreto, ut Eph. 1: qi , 
Col, 1: i6« Sed ibi dè Angelis agitar, bic Se bominibus. 
Nee aïmd sant xvoiorijttg bic qaam i£ovaicu Rom. i3r 1 , 
omnes ïn imperiis positL Sic et Latini dicimt'potestates. 

ToXpfirdl , av&ddug , audaces , contumaces] Tolftyral , 
^7ö'ï6o, nihil non dudenies : av&ddttg contumaces, Ti tv 
*: j.' Sic Stoicorum arroguntiam apnd Tacitum insectatur 
quidam , addito , ex ea secta ho mines turbidos fieri. 

Ai,- 



ia8 IN II. EPIST. PETRI 

dó£ae oi ffé/iovt* , (f tatyqpovm? , dignitates non me- 
tuunt, maledicenteé] dó&ag, id est, rot)? iv &£g> honore 
fungentes , somma scilicet, iZovoiag vmQijovaag [potestatet 
sub Umiore*] Rom. i3: 1. Adeo non re ve rentes in summit 
honoribus pos ito* , ut etiam eis atrociter maledicant , 
contra praeceptam Exod. 22: 28. Toiu*ip bic per furwvv- 
plccr [transnominationem] est reuereri, ut Dan. 5: 19, 6: 26. 

il* "Onov HyytXot io%vï %al dvyauii uéttowtg opxég , ubi 
angeli, fortitudine et virtute cum sint maiores] Angeli 
plas possant pollentqae, qaam Regea, at apparait in Ae- 
gypto et in Sennacheribo. Vocantur Angeli FO *l&fbrtes 
robore , Ps. io3: 20. 

Oi yioovai . xar avrdhr itaoa Kvquo §lkuo^pop hqigip , 
non portant adversum ipsos a Domino maledicum t iudicium] 
Illad naad Kuoitg abest in Mannscripto et recte. Angeli 
cara de Regibus ac Principibus aut impiis aut vitiosis lo- 
quuntur, nusqaam loquuntur jrisi modeste, non cum ma- 
ledictis; ut , videre est turn alibi, tam 1 Reg. 22: 20, 
Dan. 4 et ia et Zacb, 3< Nimirum etiam Angeli reve- 
rentiam exhibent potestati qaam eis speciali providentit 
Deus concessit. JEftLxaqpppo? xoloiQ aut, at apad Indam 
est , %otai<; plaoq>i]fdag , est vindicta quae maledicendo ex- 
er cetur. Nam. xqigu; ponitur pro DM [vindictd] Prov. 6: 34, 
Eaai. 34: 8, 35: 4. Deo soli. viudictam illam reservant; 
sicuti et contra Diabolam , atpote cai et ipsi potestas 
quaedam a Deo data sit , fecit Michael: qood argamen- 
tum a maiori addit Iudas. 

12. Ovtoi jti , <ég üXoya fc5« qpt/fftxa ytytvi\\tiva tij aha- 
<Up xal (p&oodp , ip oïg dypoovdt pXaaqnyiovpVêQ lp tg. <p&ooa 
avViop HCcrpepd'pQrjGOVTai] In Ma.nuscripto, ytytpijpfpa cpvauta. 
At Latinus qwöti [natura Ut er] , qaod rectum puto. Itq 
peribunt UU sicut pereunt mufa animantia, quae per na- 
tura/n in id. destinata sunt ut ab ho minibus capiantur 
et interficianfur* Pxaedicit exitnm belli Barcbpchebae, 
Similes comparationes babes ;Ier. 10: 18, Ps. 141: 10, 
Abac. 1: i5* "Aloya %&u [irrationabilia pecora] sunt CTVJO. 
Merito autem hoc eis eventurum ait quia maledictie in- 
eectantur ea quae non intelligunt. Neque enim intelligunt 
quanta sit imperiorum ntilitas. 9 Ep t/j (p&OQ% avt&p, id 
est, cum advenerit tempus exitii ipsorum. JMfXtovv^a 

[trans- 



CA PUT IL ,ag 

[ttananominatixy]. Et £t"ofc est pro <fe & Vids a Heg. 19*64 
i3.» Kofttovptyot (Uödivdfoxlag, percïpientêa m er cedent 
iniuetiliae] De hoc significata vócis hoh%hp ducimus 1 Petr* 
5: 4* *jéiixUt hic vitam extra legée significat. 

'HSovrjp jyovpevot j^v iv ^0*! TQvytjp, Voluptati duc*n- 
tes in diemfrui deliciis] Faerit forte rgoyijp [alimentum]* 
Foluptati ducunt sagihari in diem: nee rident id sibi 
fieri sicut pecoribu* qaae mor mactanda sant. 'Er *jf*4Q(f f 
id est, ad breve- tempus. • 

Intkot xal uëuoï] JSmXditf Judae , id est , dëdecora 
Christianismi : pmpoq 0)D est vitium corporis , ut ridere 
est Lev. ai, aa et a4 et Nurau 19: 2 et Deut. i5: al, 17J !♦ 
Sed et ad animtun trartsfertnr, ut yidere est Deut. 3a: 5, 
Qt et ipoouog [immaeulètus] 'Eph. 1; 4, 5: 37, Col. 1: aa, 
Hebr. g: 14^ 1 Petr. .ïMj, lud. 34, Apoo. 14:. 5, £ntkoj f 
sordes , ut diximas ad Eph* 5: a? > tittde wnlow [atacu* 
ia^e] Uc. 3: 6, Iud. a3* 

'EikgvcpófoteQ h reefe dertatcuq avró&p ovpêv&%ovuiP<H vptpj 
dtlieÜB afflLuente* in deoeptionibus ètdë ■ eomdvanteê vo* 
biscum] Reete Latinus legit dyditatg [conrivU*'}, quomoda 
et Indas loqtritur , itidem subinngens Gvvtvwfovuwot iftXpi 
Sed auferènduta illud avtoyv , qa»d iArabs non legit* 
% Ay<mai dicebanttir convivia illa in ' quibu* Chrietianl 
ditritee ét pariperes pari victa utebantar* divitum enim 
«amptu paupere» isto quasi refrigerio i uva bant ar , iddo-» 
que id vocabatuf qdod dilectio apud Graecos, ut in Apo^ 
logetico ait Tertullianus* Ea contrivia claudi solebant 
Sacramentö Doniktioae passionis , ut videre est Act» at 
te> 46 > qai mos ipso die qao irïstituta est a Domina 
coena mansU. in Africa , ut ex Concüiis et Augustin* 
disciinas. Ideoque olim edebatut quantum esutientee ca-* 
perent) bibebatür' quantum pudiciê er at utile, ut ait dicto 
libroJ Tertultianus. At docet nos historicus Soerates in 
^ e gypto primeur" tatroduetam in illsj* Agapas ettCQaölaV 
[wempêrantiam] , quae causa fuerit car postea institutum 
wt u* ne SacraWentQBk' Hisi a ieiunis sameretur. Ea ipsa 
**yx<sict bic nótsltur , ? ostendt turqne eius origo fuisse 4 
"arpocr^tiani». ■■•«•»•-•-... 

! 4« 'Qfp&tklpóifc tyojfèï ué<swfa (itofakt&Ws ocuIom haben- 
tn phiWfaduHerixê] *In Manuscript o fmjptXietg, quod ree- 

V »I. I turn 



aj» IN II. IPIST. PETRI 

torn patat ut til « /ioijfrAi; poqaAfa , afcrot a stotgoV pot- 
pia. Et iU legit Latino» , qai Tertit adulterii. Oculoi 
plenoè adulterii dicit, nifeil agente» aliad nisi at moliè- 
res ad adnlteria elliciant» Magna. enim in amoribus ris 
ocoloruto, at dixiatus Mattb. 5: a8. Adde ProT. 6: a5, 
Sir. 26; 14* 

Aai ax«ram*v£<HV ctfutQTictg, et perpetuoe delictï] Melia» 
legit Latinas drtatontavïov. Oooli eoram non adalteria 
tantum sectantor 9 sed et alia foeda , idqne aaaidae. In 
Glossario, d*ercchtav£Oi , inaeeesêibilh 9 indetinene. ld ip- 
sttm est Si3V l6 tDMOT [quod quieeeere non potent] -.Esai. 
57! 20. 

JtW£o»TV0 ipv%otS a&iQixTove] Ineeeant facile animo*. 
At qooa ? Ineonetantium. Vox oétaftéir valde est linie 
rei propria, qnae arivenitnr et Iac. 1: 14 et infra 18. Sic 
** *&fëi*TQtK habes tnüra 3:..i6* 

Kaq&iap rt/vppcNtitipijp itUop&iae. ifoptïs\ Saepe repetit 
cblores, ut' melios noscantor.^lïJUor*6«f^ bftbet et Manu- 
fcriptfjty fren rtlfop&atf y at Codices alii. Et est parti- 
cipium pro Vêrbali, more Hebraeo, qoasi dicas vor \perir 
tiïm avaritiae. Doctores qoi commeatum dant peccandi, 
no» mtrom est si moltos discipolos attrabant , et inde 
lucrum faciant , ut iam ante diximos. 
' Kaxmqag tixpa , maledictioniê filW] onnK. . Sed locotio 
est qnalis Mattb- nx 191 1 Petr. 1: 14 , lob» 17: u,,£pb« 
21 a, 3. Sic <flDn p [Jiliua plagaruni] vertitor dcgioff nhj- 
féap [dignue plagit] Deot* a5: 2. 

*5. IfcraltffoWéff typ iv&iïap oiop, relinqUêntee reetam 
piam] Eam viam qoatn Apostoli monstrarerant* Sfic Ely- 
mae dictom , Ov nttvetj dia$oiq>a>p rag ódovg Kvgiov W 
*v&iit*c; [Nonne deeines ëub vertere piae JJomini rect*s?]t 
Act* i3: 10. Est introductio ad cemparationem qnae se* 
qnitur. Nam Balaamo dictum est Nam. aas 3a.. pro eT* '3 
"HXh [Quonicun penperea est pin corat* ma]» ,; 

'Ekxpqfojaap , erraperunt] Ml. ... 

*E£a*olovdya a * T( V *$ ^cjy rov 2fa*Wp toS Boüoq , t»euii 
piam Balaami Bosoria] Pro Prophetis et Apostolis secaü 
sant Psendopropbetam. Est aotem comparatio. .Talde ap - 
poftita, nt sequentia ostendent, TfA Boooq, feempe fpHf^ 0V 
[regionis]. Habemus quidem nomen Beeèe in- Greeco p r0 

•WW 



CA POT II. ; tSt 

•rtW i Sam. 3o: 9; it*m y& Deat. 4: 4S et * lf*oc«5: 26} 
sed ea loca huc non pertinent* Sed is loens designator 
qui olim die tas mwo Num. aa: 5* Ei os vero loei nomen 
a Syris posterioribas matatam est in %, qaia. fcequens 
illis est £ mtttare in 2, qnomodo loei. 1:1, SftfWfi, in 
Graeco est BafrovyX. Nee minus frequ4ns matatio Jl in W, 
quomodo idem est Tin et Tfifr, mnltaqne alia* At Arabs 
legit hic JBttoQ, et praeposait Tocem quae filium aignificat. 
Quod non . improbem si exemplaria vetera faveant: nam 
TBO pater Balaami, at apparet dictp iam Nameroxam loco» 
rt 0$ [ito&óy ddwiecg fydntptv , qui mencedem iniquitatia 
omavit] Vide qaam bona similitndo respondeat» Balaam. 
saasit stnpra , idqae lacri causa : sic et illi« Traditio in. 
boe loco snpplevit qnod retioetar in Scriptaua. Vide qaae. 
diximus Nam. 34: a5, 3i: 8. *A5txlccP bic sumet at snpra 1.3* 
Mttöór ddixiae y& *W in Hebraeo com egregia itmqopo* 
aoratf [focii/» allusionë]* Balaam accepta niereed* paulo 
post periit : sic et illi peribnnt* > 

corréetionem pero habuit sua* transgressionis iumentum 
mutum] Nota bis tori a ex Nam. aa: 28* Opiimé «attent 
procedit comparatio» Illnm asina arguit : bos. atfimajüs) 
mata prope omnia > quod sexas leges seryant \ quaedam 
etiam pndicitiam coniogalem. Idem sensas apad Jadam ich 
^lufcvyiov eêt nomen- per se generale, ut Latjnam iu- 
mentttm. Sed apud Graecos Sacrae ScriptnrajrinterpreteaV 
«emper de asino ant mulo dicitar, at Gen» 36: ai , Exod. 
4: 20, 9: 3, ao: 17, aa: g f ïó, a3: 4y S 9 ia> 34: 30, 
Deat. 5: 14, ai -, los. 6: ai , p 24 » Iad. 1: 14., 5: 10, 
1 9 ï 3, 10, ai, 28, 3 Sam. 16: a, a Par* a$: .1-5, Iob« 
24: 3 , Zacb. 9! 9. Nee aliter Mattb. ai: 5«< ld eo evenit 
quod Indaea eqnos noii ferret. Et aqxopop bic dicitar. gztoo? 
termone caret > specie excellentiore significata per .nomen 
generis. Latihus bic pro naQapofuag legit Ttagapoia? \?e- 
*aniae] qaae vox est apad Aristopbanem , JUatonem et 
alios. • . 

Ep dp&qwitov (pcopff <p&iy$cifiitrop ixwXvöé typ xov 7tQOq>4 m 
T °v naQatpQoplap , hominU poe e loquens , projiibuii Pro** 
fhetae insipientiam] Deest bic yag [em«] , ut.supra 9, 
quomodo '3 saepe deest apiid Hebraeos» Si hor&iv<s *<*- 

I a ««- 



t j s IN II. EPI8T. PETRI 

esrent , lapidêë loquerenèur , Loc. 19: 40. Sio cam homï- 
ues brutcscant , bruta animantia pro Deo loquuntnr. Et 
nota nQwpijtTjy vocari non qai talis e rat, sed qui talem se 
dicebat» Saepe enim nomen K*2J in Sacris literis usur- 
patar secundum id qaod putatar, non quod est. Et in 
eo sensa Interpretes vertunt interdum nQücpijvijp , aaepe 
fpèv8oTtQO<tórV* [ psêudoprophetam] f ut Ier. 6: i3, 26: 7. 
8, 11, i6 # 27: 7,28: I, 29: 1, 8, Zacb. i3: 2. ZTa^a- 
(Èoopla vox est innsitata. Graecis dicitar aut nctQayQOövini, 
at Platoni in Epiatola , aat n*n*wo9tpi$ > ut Zach. 12: 4« 
17. Ovroi «tot Tty/at Jrwffcot] Multis similitudinibus de- 
pingit illoram bominam ingenium. . Fantes aine aqua di- 
ctmtar foute» , sedi non sant : sicut oculas qai non videt 
Aristoteli non est' oculas. Ita illi nomine tantum CJiris- 

tiani. 

Jfêyikxt vTto XatXccrcog iXavróutrcci , nebuia* turbinibus 

agitato*] IftyiXcu et nubee dicantur et nehulae , qaae ip- 
sae abortus quidam sant in nabium genere, tenebricos&e 
et non imbriferae. Inde errorum nebulam ctfxit et Iuve- 
nalis. Et Manuscriptus bic pro ytqpéAa* distinctius Jiabet 
éufaXai [nebulae]. Definitar autem oui%Xi] Aristoteli «r- 
fubforfi tb"*0"P'<*<"9 r< ^ iyopog viarog, diqog utv na%VTéQa f 
yiqwttf Si d(>aiovi(Ut [exspiratio quaedam vaporosa, aquae 
nequaquam genitrixj ut aere crassior, ita nube tehuior]* 
Vide Sap. 2: 4, Sir. 242 3, 43: i5. Solet ita verti He- 
braeam hxPP f ut lob. 38: 9, loei. 2: 2, Sopb. 1: i5. Et 
Iudas banc. comparationem - cum praecedente permiscenfl 
ait: N^êqtiXat avvtyot> vno dpiuwr n<*Qa<pêQÓutyai [Nubes si" 
ne aqua y quae a vent ia circumferuntur\ Facilius agita- 
tor id quod leve est ; . nebuia a ventis , nebulones a cu- 
piditatibas suis. Sic motüé animi ventis et procellis sae- 
pe comp.rat Cicero. 

Oig ó &q>oi tw öxótove ëïs cciwpct tttifëV** 1 , quibue ca' 
Ugo tenebrarutn in aeternum reeeryatur\ Poenae ajterius 
seculi modo aab' incendii, modo sub tenebrarum figurs 
describuntnr , ut Mattb. 8: 12, 22: i3, 25: 3o. Augetar 
autem significatio, cum non £ó<po? tantum dicitar sed fó- 
tj)02 oxóvove, ut et Iud. i3. Sic dicitar %&opoe itido*, avjt" 
(paQoi ndöovv [tertae solum, calatnitas infortuniï], coenunt 
luti , et similia. Et respohdèt poena culpae. Tanebricoi* 

Tl- 



CAPDT II. ; tSS 

-rita tenebrii pnniatur. TtrJJQijrcu dietnm hic dé poema, 
ut de praemio i Petr. i: 4. 

18. 'Tnigoyxa yoQ uoctoctórijtog <f&iyyóu*poi] \Inflata io- 
quuntur et vana. In. Glossario, vniQoyxog , inflatus* la- 
das de iisdem , To $6ucc avrwy XaXtï vnigoyxa [Os eorum 
loquitur èuperba] > netnpe de Virtute in se mina qua 
mundi fabricatores effagere possent. Dicebant , ut ait 
Tertullianus libro de Anima , suas anima» de sublimi 
virtute conceptas , despectrice ■ Mundi pótentium prin- 
cipatuum. Respicitur locus Dan» 11: 36 y rttta) W, 
ubi Graeci XaXtflH vniQoyxa [loquetur inflata]. Est 
eadem vox Dent. 3o: 11 , 2 Sam. i3: 2. Eodem sensu 
pW V7DD na, gófia XaXovp utyaXa [os magna toquens], 
Dan. 7: 8. 

d&taXovaip , pelliciunt] Snpra 14* 

*Ep im&vpiaig oaQxóg , lp datXytlatg , carnis cupiditati- 
bus, luxuriis"] Sic ' habet et Ma nu script us «ihe copula. 
Nee id inusitatam / ubi alterom alterius est expositie 9 
ut Luc. 2: 14* De re vide snpra 7 et io. *Ev hic 
est per* 

Tovg oXlyop dnoyvyóptag] In Mannscripto est SXiycog, qnod 
infrequens. Sensus est, qui ad tempus effugerant , nem- 
pe tales cupiditates. Sic iXlyop [paululum] habuimus 
etiam 1 Petr. 1: 6. Re ipsa effugerant, non in speciem. 
Correcti fuerant , sed in vetera sant relapsi ; ut se que n- 
tia clare indicant. ' 

Tovg ip nXdprj dpa$Qtq>ouipövg] Qui nune deeepti rede- 
nnt > nempe ad ea quae effugerant. *^4pa^g{cpta^ai est 
redire , Matth. 17: 22, Act. 5: 22, i5: 16. Et plarimis 
locis Veteris Testament! ÏW sic vertitnr. Pro eodem in* 
fra tmtyitpai* 

19- 'EXtv&tQiay etvxoig InayytXXóuePOi , Ubertatem Mi* 
promittentes] Nimirüm sic vocabant libertatem omnia ope- 
randi : et sic animam suam dicebant ab omnibus libera- 
tam , teste Irenaeo. 

Avxoi dovXoi v7tdQ%ovTê$ rijg cp&OQcig] Qnomodo alios Ii- 
berarent qui ipsi serpi sunt morum corruptissimorum ? 
QfroQcc enim hic sumitar , ut supra i: 4* In Mannscripto 
c»t dot/204 oVrt?» Nihil refert. 

ft* yd() &p ng fjrfijtoei tovno xal dfSovhavcct, a quo enim 

1 3 quia 



xfc IN II. ENST. PETRI 

quis super at us est f huiu*. et seruus est'] Senaus idem qoi 
Rom. 6: 16 et Ioh. 8: 34» ubi nonnulla ex Philosophii 
Attulinras paria sensa*. 

20. Ol* /fa dnoyvy&ptfg, ti uidopara tav «ód/iov, qui 
enim effugientss' inquinationem mundi] Vi.de supra 191 
Alii libri babent tf ydq [si enim] , aed ver* lectio est 
oi, y*q , at series § eqnentiam indicat, 

*Ep imypciou top Kvoiov nol acoriJQW *Irytov Xoigov, cog* 
nifione Domini et Ser vator is Iesu Christi] Coguitio enim 
Euangelii vim babe£ noa a peccatis liberandi, Ioh. 8: 36. 

(Tovroig 8i vrdhp i^Jtlccniptég frt&prm , hie rursus irn» 
titi super, antur] Abundai Si, ut et alibi. *Bfn*Xêtö&ou, 
babes et Prov. 28.' 18. Utuzitur et Plato et Polybiu*. 
Tenentur ir rs titi. 

Tiyopw avroTg ra ÏQ%av* ftloowa t&p nowrtop, facta tunt 
eis postsriqra deteriora prior Mus] Habes eadem verba 
Matth, lx 45 et Loc* 11: 26. Similia Ma Uk. 27: 64, 
lob» 5i 14, Hermas;3: 9: Quidam tarnen ex eis macula* 
yerunt se ,, et ,proiecti sunt de genere iustorum , et item» 
redierunt ad statum pristinum , atque etiam deteriorei 
*quam prins evaserunt. Socratet apud Xenopbontera lib. II 
ajt, quosdam existimare, qui iasti fuere iniuttos non fieri; 
«e ,yero plane aliter, existimarej atque eam immatationem 
fieri per znala. exempla et neglectum exerceadae virtutis. 

ai. Kq*ïttop yccQ f}v avróiQ pq intyvcoHtvcci rijp ódop tijg 
dixaiootvyg , y ïmypovatp im$oitpcu 1% rijg TraQccdo&tiaye w* 
jóïg dyiccg ipvokffi , melius enim er at Mis non cognossê 
viam iustitiae , qua/n post agnitionem retrorsus converti 
ah eo quod Mis traditum .est sancto mandato] Hic xprfr* 
top, id est, melius, dicitur id quod minus malurn est* 
Sic naXop tjp [bonum er at] sumitur Mattb, 26: 24; qu°* 
alibi dicitur dpt%tótiQQp [tolerabilius] Mattb. 10: i5 , u: 
22, 24, Mare. 6: 11, Luc. 10: 12, 14. 'Odóg rijg iitai(h 
övvrjg bic est Euangelium, quod supra ódog dXyfclag [v* a 
veritatis] , et ódóg tv&éicc [via recta]. Nam dixoiioavpy ^° 
om nia comprebendit quae. Deo. grata sunt, ut 1 Petr«234' 
Eadem dyia iproXïj per excellentiam 1 Tim. 6; 14. Dici- 
tur aatezn Euangelium ipsis traditum, per Apostolos nem- 
pe ; ut dicetor infra 3: a, ubi eadem vox iptoXp» & 10 

mq<xdoiïtï<J<xv m$w [traditam fidem] dicit iudas 3» tt P* u ' 

lui 



s 



CAPÜT II. *3ë 

lu« de te tttyi&m* vhap [tradidi pobie] 1 Cor. ik s» a3 t ' 
3 5: 3. Sant aatem huic sentefetiae similes «pad Philonem? 
at de , A^ric^ltura : Tovaov ov pi} n^ooytpouipov nal ri £o- 
£ao&ai noXXdmg u+ydla noiXovg ïfiXcnpip [Qui nisi accedat 
(finie scilicety etiam inoepieee magnopere eaepe obfuit\, 
Adversus Flaccum vero: Tc5 uip ydo dypoiq rov XQtittopog 
dftaotdpopti avyypcipij dldotar &b* i£ im&ypifi ditn&p «rto-» 
Xoyiap win *%n, rtQQUxhonwg ip t& tov avptidótog Üinagijoltf 
[Nam qui per ignorantiam peccai, méretur veniam : qui vero 
prudena eciensque facit iniuriam, excueationem non habet, 
praedamnatu* iudicio cou* cientiae']. Siracjiides 84: 3o, 5i: 
BantiCifUPOg eh§6 p**qov , -nal ndhp dnvóutpog ervtov, ti 
fycAofftl? *<* Xovtqü avtoS ; ofew? üp^fmtog ptfitwap inl 
xwp dpaQTiü* avtov $ nal ndhp noQivóutpog , nal ra ewtd 
mhwp, tiyp nooawiw avrov tig i£anovattai; [Qui lavatur 
poet mortuum tactum $ et iterum tangit eum 9 quid prof uit 
lavatio ipeiue? Sic homo- qui ieiunat ob peccata sua et 
iterum e adem it factum , quie huiua prècee exaudietFj 
Vide ét Luc. ia: 48 > et ibi dicta. In Mannscripto hoc 
loco sic Jegitur , rj Imypovoip èig ra 6iti<ko upaxduipat dm 
tijg rtctQado&insyg avrA [quam post agnUbonom reverti r*~ 
tro ab *eo quod Mie traditum eet] , etc. Sic dpaxduxpa* 
pro yw liabes Exod. 5a: 26 1 lad. 11: 89 , 3 t Sam. 1: 22, 
8; 14, 1 Reg. ia: ao f 1 Par. 19: 5, lob. 39: 4, Ier. 5i: 4» 
Ezech. 1: 14, 7: i3, Zach # g: 8. J5fc tè inlau) valet ra- 
*ro, at Mare. i3: 16 , Luc. .9: 6a, lp 3l , fob. 18: 6-, 

ao: 14, *"**■ 

aa. £vnfli(lri*ê r<*Q «v*o% *<> t^ tclyfrotfe naooiulag , 
JfrW tei^tymff «tf to ïoW i£io*uU) accidit enim eis il- 
lud peri properbü , Canie revereue ad euum pomitum] 

Est haec aili/frifc 7rae<"M*« «▼« ^ ProVê a6: ! * > ttW 
Graeca sic habent: "SèamQ nvwv Srap iniXftt\ Inl top iav- 
tov é>éTO^ , nal puffjróe yipryteu , ovra^ £990»' rtf ^orvroï; 
jwrx/<y dp/xïQitpttS M tryp iavrov dpaptiap [Sieut canis cum 
revertitur ad vomitum suum et odiosus fit , tic amene 
qui ob suam malitiam ad euum peccatum revertètur]. 

Kal , *Tq Uwauipfl 9 tig mihfifm $qq(Ioqov , et , Sub lota , 
in polutabrum luti] Aratus: 

— £vtg yoQvrö h'pt ua(>yaipoiXtcu> 
[Sue$ spurca colluvie gaudentes.] 

1 4 1>hi - 



*36 IN II. EP1ST. PETRI 

Pbilo : £vog tqÓttop ip fioQ^ÓQ^ iuuwnfitvovQ [8ui* in nu* 
rem in luto vereaniea]. Big wikop*) in polutabrum f 
qopinodo citat Ambrosia*. Pr» eodem nvlufjêóp dixit 
Theodotion Prov. a; 18. Terentius Heeyrai 

Nam in eandem pitam te revolutwn denuo 

Fi4*Q ***** 



C A P ü T III. 

1. TavtijP ijSfj , dytxittfTol , btvtioap vaXp yqApto im<$o* 
%yp , hanc eece pobi* f carieaimi p eecundam acribo JEpisto* 
lam] Hoc est initiam novae Epistolae eiusdem Simeonis 
ad illos in Aegypto Iudaees Cbrati disciplinam professoi. 

'Ep aïg dityélgn vp&p iw vnopvrpti xyp êllwQipIj didpotar, 
in quibus peatram mentem ainceram oommonitione excito] 
Jn quibua , id est , et in hac , et in ea quae antebac 
scripta est, Epistola, quae comprebenaa est capitibus 
duobus , quae iam babnimus. *Ep vitoupyOH , id egt, eom- 
jnonefaciendo. Est e adem locntip quae snpra 1: i3, 8i&* 
ytiqtiv vpccg lp impprfiH. Sic thToptfipifonHP pro *VJPT ha- 
bemus Iqh. 14: 26 > 2 Tim. a: 14 et supra 1: ia* Qnod 
yero ai* vrjp ellixgipy öidvcuap , est blaudientis et bene 
sperantis. E&MQipeiap commeridat nobis Paulus 1 Cor. 
$: 8, et qnidem suo exemplo a Cor» t: ia, a: 17. dia- 
poia, mens , Mjatth. 44: 37 , Mare* ia: 3o, Lnc. 10: 27* 
Epb f 1: 18, Hebr. 8: 10, 10: 16, 1 Petr. 1: i3. • * 

a, Mpija&ypqi tów Ttgoêtgijfupw (ntfidtm vno rwr éyuoP 
<7TQoept)Tcw %ai xfjg rcap dnogóXnp <èpüv Ipvolfy roë KvqIov 
Aai aaniJQOG > ut memorea aitis perborum a sanctie Pro* 
phetis, dictorum y et A poste lorum pestrorum praeceph 
JJopüni et Salpatoria] Pro vfA&P alii habent jjfuSPt 
uiempe quasi units ex Apostolis loqueretnr* Ego utram- 
que infe return puto , et esse traiectionem pro rijg iproJtjS 
r&v diro$ohap xov Xvgtop nat ocovijQog. Sic ludas , qo* 
faunc Scriptorem multum sequitur, vno rap *Arto$óhap tav 
fCvQiov j]n<pp 'IqOQv JCoê&ov [ab jlpostalis JDomini nostri 
f eau Chriati]. 

5, Tqvtq kq&top yipuaxopTtg , S?ê iXt&topmi in fofAtou 
1W fjpeQÖy t^yr«?XT«f , hoc primum acienUs 9 %>enturoa 

w 



CA PUT III. 1S7 

novUsinii* diebue ittusoreê] TIowxop hic rurins est impri- 
mia , ut supra 1: 20. *Eit* loyaxov t&p JjfAtQc&p non desig- 
nat certam tempos , sed significat tandem ant posthac. 
Sic Nam. 34: 14 , OWi irrta in Graeco lit ia%ccrov rap 
rjneotöp. Iudas in re eadem dixit lp ttfgorrcp tQÓvop. Vox 
ifinatxTat, est in Graeco Esai. 3:3, ubi in' Hebraeo trVfott. 
Par ferme significatio in Hebraeo m6. Dicuntur sic ho- 
mines qui pietalem irrident. In Manuscript o est ir ip~ 
nat/fiopfi ifmaïxTêci [in deceptione illusores], pro ip ip- 
lun/pf! 9 dicitur enim et tpitaiypj} et iftnai/ftóg et éfjuraiyfia. 
Est aatem mos Uebraeis angendi causa addere substantira 
adiectivis. Et sic Latinus legit verte ns , in deception* 
illusores* Augustinus cïtat expressius ad Graecum illu- 
sione illudentes. *EfinaUrag illos qni futhri erant inter- 
pretor, ut ante, Carpocratianos, qui resurrectionem cor- 
poris negabant venturam , at expresse nos docet Augus- 
tinus, eoque audacius quod excisis iam Hierosolymis ad- 
huc viderent stare hanc Mundi machinam, contra quam 
pleriqoe Christianorom , etiam Apostoli , futurum existi- 
maverant , quia nihil certi ea de re a Domino accepe- 
rant, nisi ante fore ut exscinderentur Hierosolyma quam. 
Mundus. Apostolos hic cum dixi, intelligo ante tempus 
Bevelationis lohauni factae. 

Koerd rag idiag im&vptas avró&p Ttoowófifpot , iuxta pro* 
prlas Ubidinea ambulantes'] Eadem verba Iud. 16. Vide 
et 8upra 2: 10. Non mirum autem esse si carni per om- 
ina indulgent qui - resurrectionem non credant, docet nos 
Panlns 1 Cor. i5: 3a. 

4* Kal Xiyopng , 27o# \$ip ?j htayytXla rijg nagovoiag 
avrov , et die ent es , ubi est promissio adventus eiusj 
AvtoD, id est, Christi, cuius nomen paulo ante praeces- 
sit , et. si id non esset, tarnen ex re ipsa satis poterat 
intelligt, ut Hebr. i3: 5# Simili modo impii eludebant 
Ezechielis vaticinia 13: 27. Et Malachiae dicebalur, Ubi 
Deus ille iudicii , id est, indicaturus? 2; 17 m 

'Aff rfi ydo oi rcaxiotg Imotpri&ijGup , ex quo enim patres 
dormierunt] 'Aq? ïjg, subintellige TJpiQag [dis]: et qpioap, 
Mme pro tempore* 

TldpTu ovtco 8tap{pH dit' doyfy rt}g ntttstag , omnia sic 
ftrstnrartt ab initio creationis] Mamüüs ; 

J 5 Jam 



i36 IN II. ZP1ST. PETH1 

lam turn cum Donaat pastoren* Pergama puppesr^ 
jtrctos et Orion adversis frontibus ibani» 
Confer Eccl. i: 9* 

S. jk&b&tH yaQ mtxovt Tüvce {MAorrop, laiet enim eet 
hoe volentes] Est quaedam ignorantia maltam trahens de 
▼oluntario, Ideo de quibnsdam dicitor, noluerunt intel- 
ligere. Si Mosem legerunt, «eire possunt mundum hunc 
constare ex corruptibilibus., ideoqne non miram si futu- 
rum est ut et ipse xorrumpatur. 

"Ort ovoapol fjoap ïxnaXai %cA yij # vdatog tutl 81 via- 
tos ovrtgakux, quod eoeli erant priue et terra ex aqua 
et per aquam consians\ Est %tvyua [connexio]. Nam ov*- 
t&oöa tam ad eoelum qaam ad terram refertnr. Terra 
ex aqua emersit, id est, ex illa. massa bumida qaam vkp 
[materiam] vocabant ex Pboenicnm libris Graeci, ut in 
Annotatis ad librom primum Pro Veritate Religionis Chrii- 
tianae et ad Genesin annotavimus* Eadem terra etat SC 
vdaroSf id est, in mediis aquis. Nam Sid ponitur etiam 
pro *pro, id est, int er. Vide et 1 Petr. 3: 20. 2vr.t&aoa t 
id est , övgaetr [constitutioneinj suam habens , quomodo 
et Physici loquuntur, ut diximus ad Col. 1.; 37. Sic et 
öv£a<sir xoouov [constitutionem mundï] babes Sap. 7: 17* 
Nam et terra simul cum aqua unum efficit globum, et sub 
terra ingentia sunt aquarum conceptacula , in quae toU 
se maria insinuant, et unde amnes oriuutur, et, in ü> 
se saepe rursus occultant. Vide Ps. 34: a, EccL 1; 7 et 
ibi dicta. Coelum quoque ex aqua constat. Nam eoelum 
omne, tam quod aerem quam quod aetherem dicimus, He- 
braeis uno appellator nomine, censeturque esse vapor ex 
aquis , ut ad Genesin ostendimus. Idem coelum stat etiam 
di vdarog , ob nubes quae in coelo sunt, ac partim f upra 
coelum, ut videre est Gen. 1: 7, 7: 11, Ps. 148: 4. "Jffs- 
nafoci Qnp WD, |f TJptQcov dQjalw [ex diebus intiquis] 
Esai. 37: 26. 

Tcp rov 0iov Xóycf , Dei verbo] Vide quae diximus ad 
initium Evangelii Iobannis. Adde locum Philonis de Vita 
Mosis: J[6/(0 yao ai voonal *al iryaioi coqcci rtvayuivt» *ai 
na/lep ovyl^aprat [Fiunt enim temporum conversionet et 
vicissitudines annuae certo et etabili ordine"}. Hoc valt, 
aquas illas quae in coelo terraque sunt Dei imperio ac 
polen tia ut contineri ita et laxari; sicut et ignem. $. 



CAPÜT HL l39 

6. ét &v] 14 est, qua de causa. Bic «nim Craeci 
dicunt dp&' m> Hl w*> non certi aliquid, sed rem toUm 
de qua actum est, denotantes. Qua ds causa, id est 
Qaia talis erat qualem diximus constitutio et terrae et 
coeli. 

'O rer« xóouog, Hls turn mundus] Ia qiii erat Noae tem- 
po ribus ; 6 hqouqq aQ%mog [vetus mundus] supra x 5\ ho- 
mmes qui tam erant. 

^Tdccrt xttTaufaMd'flg dmiXt^o] Periit mersus aquis tuin 
e terra tam e coelo erumpentibus, at Mosis historia oa- 
tendit : ad quem locum qaae. attulimus ex Seneca vide. 

7. 01 Si vvy -ovyavoi, cosli uutem , qui nunc suut] 
Aer et aether. 

K*l $ ?%> et terr**] Terra haec ex diluvio nobis reddita. 

Tov avxov Myip 9 sius verbo] Jd est, t<$ rot; Qtov Xóy<p 
[Dei verbo] , at sapra 5* Laiinus legit rep avvcp Ao/cp 
[eodetn vsrbo] , non male. 

Tt&fjGavQKSnéyoi iiol, repositi sunt] H est, intacta re- 
linqunntur ad tempus , ut ea quae arca clauduntur. Tam 
late enim patere <&i]OavQwv nomen diximus ad Matth. 2: 11, 
et inde &ip*VQi&iv Mat tb. 6: 19, 20, Luc. 13; ai, Rom, 
a: 5, l Cor. 16: a, a Cor. ia: 14, Iac. 5: 3. 

IIvqI TijQOvutvoi, igni reservati] Ti}Q*X<$&cu y bic distütc- 
tionem . signiücat , ut supra a: 4, 9, 17, 1 Petr. 1:4. 
Est baec antiquissima traditio a Christo confirinata. Eius 
traditionis testimonia fuisse apud Hystaspem r Sibyllas et 
Sophoclem, exstare etiam nunc apud Ovidium, Senecam, 
Lucanam ostendimus Annotatis ad librum I de Veritate 
Religionis Christianae circa finera. Idem Seneca Natu- 
ralium JJI. i3, Ignis exitus mundi est: nitnirum ex Stoi- 
cis, qui illum mundi exitum éxnvQcooip {.incendium] voca- 
bant. Id Zeno, quippe Cittiensis , a Pboenicibus acce- 
perat: nam Cittium Phoenicum.in Cypro colonia. Idem 
babuit a Pytbagoricis Heraclitus , Pythagoras ab.Iudaeis. 
Mentio eius traditionis in libro qui dicitur Cedrus Libanu 
Sicut Deus olim aquis fraena laxavit, ita laxabit igni. 
ö Otup nvQOQ yiuovxa QifluvQOv ^X^fl 
Xovaamog alörfë 9 

[Laxabit ignis cum redundante 8 opss 
Auratus aether] , 

art 



U40 IN IL EPIST. PETRI 

ait Sophodes. Ignis non erat in prima illa nomenti 
ntole , aed'enm Deus posUa condidit. Lucem vocat Mo- 
aes , qnia lucida eadem quie calida. - Ex hac luce com- 
pacta sant' astra • nnde ignes in lerram deflaant , et sub 
terra ignes generantur. Hia ignibus i titer ae coeuntibus, 
quomodo aquae coiere , nas eet ar ineen diam illad mnndo 
fatale. Omni flagrante materla uno igne t quicquid nunc 
ex diêpo8ito lucet , ardebit , ait ad Marciam Seneca. 
Apnd Minntium Caecilias de Christianis: Toti orbi ét 
ipsi mundo cum sideribus euie minantur incèndium. 

Big ijuigap xoiamg %al dircoXtlag *»* dififl&p dpöocoTtmtf 
in diem iudlcii et per dit io nis impiorum hominum\ Matth. 
St5: 41, Ind.,7, Matth. i3: 40. 

8. "Ep te rovto uij Xap&ccvhco vuSg , dycnttjTol , unum 
vero hoc non lateat vos , carissimï\ ld est , Hoc impn- 
mis scitote. 

"(hi uia yuiqa rtocgoc KvqI<o tig %iXia txrj , xal yiXia tttj 

<ég Tjuégcc plee, esse unum diem apud Dominum sic ut mille 

annos , et mille annos sic ut diem unum] Tam faeile ei 

*est : indicia sua subito qnam tarde exseqtti , et contra. 

'Diem apud JDeum esse mille annos , dictum est frequens 

Hebraeis , ut videre est Ps. 90: 4, et ibi Midrasch, Sir. 

18: 8, et in Zoar, Parasche Berescith* Heracliti dictum 

laudat Seneca Epist. XII , Unus dies par omni est. Py- 

thagoras apud lamblichum dicit , &eo~g oviip' uencgop *!?** 

\Diis nihil longum esse], Plutarchüs Consolatione ; T« 

yccQ fikiu %a\ tcc uvqicc , xccrcc 2iumpi8tjp , itij ^typd tt l& 

dóoi£op iroog top UneiQOP dyooóoöip aïóopcc [Nam de Simo- 

nidis quidem sententia anni mille aut decem mille punt" 

turn quoddam sunt , si cum aeternitate cömpares']. Et 

De sera Numinis vindicta : Tdtg &io~g neep dpfroomlpev fiw 

Sidgqua to utjdip i$c %aï 'ro pvp , dXXd ufj ngó ireóp • rot*" 

%ovtcc , toiovtÓp $£tp oïop ro ddXyg , dXXd ui\ nowt ZQtfiXovP 

fj %Qtuctppvpai top nopijoóp [Nam JDiis qüidem omne hu/na- 

nae pitae spatium pro nihilo est : et quod nunc , non 

ante triginta annos > tale est , at que hoc quöd non mans 

eed vesperi cruciatur aut suspenditur sceleratus"\* Zosi~ 

mus libro II: JI&S fdo %o6pog t& Qeico $Qa%vg dti tt opu 

m«2 iaouipto [Breve est enim omne tempus Numini , quod 

quidemj Numen\ et est temper et nunquam non erity 

Kaec 



. -n 



. . CAP.ivr in. . 141 

Haeo &% Deo die* aolita Scriptor huias Eptstolae Chriato 
applicat, ut solent malta de Deo dicta in Vetere Testa- 
mento aptari Chriato in Nayo. 

9. Ou (ÏQadvrtè o Kvoiog vijg litayytXlag , non tardai 
Dominus promissL] Putem scriptam fuisse tag litayytXlag, 
[ promissa] 9 quomodo Otar^iap Ou ($Qccdvpa> [salutem non 
tardo] E aai, 46: i3. Certam tempua nunquam praefixit 
Deus. Itaque non est trico. In Manuscripto est Kvotog, 
non o ÜVQiog, Abac. 22 3* SEofójupog $■*• «ai ov f«jf j{©o- 
vidf} \Veniens veniet > neque tardabit]. 

*Q$ Tiveg^§oaSvJtjTa yyovpw**, ëicut quidam tarditatem 
existimant'} Et pröpterea ipsam qaoque rem promissam m 
dubiam trahunt. 

*AXkx pccxQO&VfAéï tig Jjfiiïg] Patiens erga nog , id est , 
erga hamanam genas* Apoc» 6; 10, 11 ♦ In Manuscript? 
Jt' ijfwfj , nostri causa* 

JM1J (tovlóptpóg tipag dvoliafrai, j&ilo) nipxag tig pttd* 

fotap fWQijacu f nolens aliquos perire 9 eed omnes ad pot~ 

nUentiam per parure] Sicat ante ezcidium Iudaeorom dia 

exspectairit Iadaeoram poenitentiam , ita et nanc eam ex- 

spectat in sparsis Iadaeoram reliqaiis» Vult aatem hoo 

noa plane et absolute , sed quantum iuatitiae bonitatique 

eias sufncit~ Confer Ezech. 18: 3a, 33; 11 * 1 Tim. 2: 4* 

io. "H£fi 8è y fjuiga xov KvqLov, adveniet autem dies 

Domini] illa ultima, qua Christus homines iudicabit; 

cuiua arrhabo sunt iudicia illa in Iudaeoa, Loc, 17: 34, 

1 Cor. 1: 8, 5: 5 r a Cor. .1: 14, PhiL 1: 10. 

'& tliittip lp pvntl , ut fur npctu] Subito , Matth* 24: 
43 , Luc. 12: 3o, 1 Thess. 5: a. KXiittqg lp vvxrl, tfrS "TO7 
Abd. 5. 

*Ep y ol ovoapol fyotCffiop noQiktvooptai , quo coeli mag- 
n° impetu peribunt] *Ep fl nempe *#•*£$• quo tempore. 
Poi^tjSop rtaQtXtvGQPTai , peribunt magno impetu. In Glos- 
aario, 'PatCog, impetus. Etiam Scholiastae Homeri inter- 
pretantur OQfii]P. Aer et aether peribunt, quia species et 
forma nuvtabitor* Hes abesse pidentur, aiunt Iuris con- 
•olti , etiam hae quarum corpus manet , forma mutata 
*8t : nbi corpus dicitur pro materia , ut notavimus ad L. 
Mulieris § res abesse. D. de Verb. * signif» ,De voqe 9ra^« 
^X^^fti rida Matth. & 18. Hebraei .nay eodetn sensa 

usur- 



*fcl tH II. EPIST. PETRl 

Morpant , wt Pa. 8f: 86 «t alibi. Ponitur prt> «• et 1» 

Pa. loa: 07. 

Sxoti&t 8i Mtuoovfup* hiïi/awtcti , elementa vero aeetw 
antia solventur] 2m V ï* bi« vocat aatra et «qaara : nam 
terra» apecïalis mentio aeqnétar. Confer Sap. 19: 18. 
Mio&n bic , qaod 9uatolva9M dixit Euripidea tragoedia 
Chrysippoi, eat de forma prior» exire. KavnovfUf», 
uestuantia. Est ea rax apud Dioacoridem. 

eub qno nomine compreïtendtmtur et aaimantia , nt G«m. 

83: »3 , «t ai»* «L uae ab bominibaa poseidenteu- , ut ar- 

bores et aata. Sic 

— boumque labore* 

apad Poetaa. Rxrcatafaercu, non adurentur, aed «aww 
«»r , id enim *eer«uaito»«* Exod. 3t 2, Eaai. 43: a, 44- a, 
Ier. 4$: a, a Reg. a* 5, «, D«* 7»'*»-» Macc - *» * 

et alibi. ' . 

il. Tvbxév ol* mirt** hmpiimr, cum igttur haee om- 
nia dissoh-enda af»*] Si iatia tam palchri. operibas Deal 
non parcit, qaanto minna impiia? # 

Tlorttaovt «» «Hfat» 4* *" «W** *««W«* «• «" 
«t(ïti«»«, ï»« fe » "por««# vo* e*ee "««t «toa pUtatuqui 
operibus] Horcmbs eat aliquid plua qaam «o**; dicitor 
enhn de rebus eximiia, Matth. 8: 37, Mare. »3: i, "«• 
1: ag, 7: 3g, 1 lob. 3: 1. Et «faweyori e» «fefpVw sol" 1 
aingnlariter dici ; «ed Hebraeorum moa eat omnibaa tab- 
baa nominibtta dare ploralea: itaqne diennt mW, *f* 

et aimilia. ' 

13. nooodoxwrrag tal amvdovrag rijp naoowtutr *y «J 
0,00 ffrtpV» txepectante* et optanteK udventumdiei D»\ 
Ex, pee tantes et optante». Sie <Mtv8a to dop dy«9w [<>P W 
tuum bonumi, apud Thucydidem. Vide et a Macc. 9' i*' 
Dei dien eaiem qnae Chrieti: nam in Cbriato oatendei 

■e Deua. 

Ji-fy] Nempe itaqovolotv [adventum]. Per Ulam anm- 
mam Dei vin* qnae ülo die, id eat illo tempore, ae o.' 

... ;...••■• 

OSqohI «ODoépttn ÏM^ftai , eoeli ardenfes *ol*>ei>t»'1 
Oüqavol, aeretaetber, daort>««* mooéfuvf f» 11 ^ 



J 



CAPÜT m. 143 

ut metalt* fondi solent, wrw 9 Saki». %» t\ , Pa. ia; 6„ 
Esai. 1: a5, Dan. ia: 9, Zach. i3: 9 ét alibi. 

Xai $o*z«44i «avtfovpffa vanqotTai , et eiemènta aettuan- 
tia dijftuent] Htc sab uomine elementorum etiam terra 
comprebendi potest. Taxifaorrai , diffiuent at cera Micb, 
1: 4. Apud Esaiam 64: t iVö onn rertitar 097 Taxiprrrat 

i3* Amyot)? iW ovoarovq nal yïp xairjp xarc» to «t7rot7 
htiyykkua nooodoiuauêP , novoe pero coeloë et nopam ter- 
ram eecundum pfomiesa ipeius exepectamus] ld est, no- 
vum universum. Nam id Hebraei nommibu* co*# et ter- 
rae solent exprimere, ut diximus ad Oen. 1: i. Vide et 
Gen. 2: 1, Ps. 33: 6, 124: 6, 146: 6, Act. 14: i5, 17:24* 
Apoc. 21: 1» Erit yij ua&ccQ« ip *afo*?cp Qvoapóï [terra 
fura in coelo pur o] , at ait Plato Phaedone , qaetn se* 
qaitar Origenes Vil contra Celsnai. Ex reliqaiis moiis 
autiqaae resurget melior. Irenaeas in Fragnnentis: Ov% 
1J vitógaaig ovdi f) ovoia vijg uti&we dyart£txcu [Substantia 
atque eseentia rerutn conditarum non pereunt] , id est f 
materia , silva non perit. Sic et Enaebins Platonem ex- 
plicat libro XI noonaoaomv^g [PraeparaHonW]. Vide re- 
spons a ad Orthodoxos X€lV, XCV. Tertnllianns in Apo- 
logetico , deeeeeuruene an mansuru» eit hic* Mundue va- 
riare ait Philosophos. In Mannscripto non est nutd to 
avrod ivdyyikua , sed *ai ta iituyyiXuecret aüvov, Exspec- 
tamue non tantum orbem novum, eed et ilia Chrieti pro- 
mi«#« mag na 9 resarrectionem corpotfam et» vitaal . aeter- 
aam. Sic* iitayyikiap babes Epb. 2: ra r Hebr. 6: 17 ei 
alibi. Nee aliter bic legit Latinas. 

% Ep oïg dixatoovpi] uarotmt, in québue iustiUa habitat] 
In illo 8tata erit institia para ëine vitio ) non, at in 
boe secultt, boni malis permixti. Hac spectat parabola 
Mattb. *3: 39 et loens Mat tb. 261 32. In. Manuscripto» 
boimï, id est, iyoixifai, erit perpetuo i at Root. 8: u, 
a Cor, 6: 16, 2 Tim* 1: 14* 

14* /ito, dyairtjtol, xavrm itQoaSou&ptêï , propter quod 9 

tarUdmi, haec exspectantee] Tanta praemia exspectantes. 

2novdcc<mvi &<smkn nal tHuwnytot avrw tvê&tyai ir êï-» 

W*B] In Manuscripto Xuaypoi, qaomodo Epb. 2: 4, 5: 27, 

Col. i: 22^ Iud. 24 9 4 poe* 14$ 5* ömnem date operam 

ut 



14* IN II. EPIST. PETRI 

ut ipse (DêU$ f cmus praecessit mentid) vos rèpeHat sim 
sordibus pitioque , et id bono vestro. *AomXoi «ai iuwftot 
contrarium ei qaod sapra dixit arUXet nul pmaot a: l3. 
Et est mystic*. explicatio legum de rictimis. Vide Iac« 
x: 37 , Phil. a: \5 , et loca iam dicta, BvQidQjpai €cvrw f 
id est* ira^ ot/frö [a& *o], loquendi genas Graecis ac 
Latinis familiare. Sic Demosthenes , tap iaol nêitQaypépwp 
[eorum quae ego fecï]. *E* tioypfj , id est , é#V *ÏQqpi[P 
[in paceni] , ad bonum veetrum ad prosperitatem pee- 
tram y DJdW?. 

i5. Kal r^y tot/ Kvolov ipmr uanao&vuiap Gavrfëiap 17- 
fiXad'i] Est locutio similis cam ista lac« 1: a, Ilaaap %a+ 
Qfip vyyoecofc [Qmne gaudium txistimate]* et fcic snpra 
Di i3 f 'H&opjp yyovfupoi rijp lp ijpioq rawpyp \Volupta* 
tem existimantes saginari in diern], Sensus est : Credite 
istam ChrUti patientiam Vobis et aliis esse salutarem, 
si ea recte utamini. 

Ka&cbe *al i dyamjTag ju&p ódêkpof Havlog, tticut et 
earissimus frater noster Paulus] Cnr illa dyaityróg ju&P 
ddthpw adiecta credanms a librariis haic Epistolae Apos- 
tolicam aactoritatem dare rolentibns , diximus sapra. 

Kata tip avtcf do&tïaap owpiap eygaxjféP vpiïp , secundum 
datant ipsi sapientiarn scripsit vobis] Nempe in Epistola 
ad Romanos , in qua malta sant ad Iadaeos proprie per* 
tinentia. Non frostra autem * sapientiarn Paulo tribnit, 
nempe ooelestëm. Vide 1 Cor, a: 6, 7, 12: 8', Eph. u 
8, 17,iCoL is 9, *8, 3: 16, Iac. 1: 5, 3: i3, i5, 17. 

16e € £ïg *<& lv nidaiQ talg im£okxïe, sicfU et in ornnO* 
bus JEpistolis"] In illis . aliis , ^aarum octo nobis restant. 

Jklóop ip avtaXq mol rovtcop , loquens in iis de hui) 
De iudicio, de vita aeterna, deque .cdnditione eam ad* 
ipisci Tolentibas praescripta, vivendi nempe sine sordi- 
bas ac vitiis , deqne patiënte* exspectanda corporam re- 
qurrediione, Rom. 8: 23, Eph« 4: 3i. 

*Ep olg igi dtHtpóijrd tipcc, in q ui bus 'sunt quaedam dif* 
ficilia intellectu] Manuscripta* ip aï$. /tvOP&qra qnae in- 
dicat sant de corpore spirituali 1 Cor* i5: 44, quae Car- 
pocratiani ita yolebant accipi, c(uasi sólis animabus salua 
proraitteretur : item de fide opposita operiboa- Ilégis > qnad 
illi snmebant quasi fides snfficeret -sine nlli«;bonis open- 

hm 



CA PUT III. i 4 * 

bas quae per corpus exercerentur , et quasi fides et di* 
lectio stare possent et proficere cam qaibuslibet corporis 
operibus, 

tK A Of apa&tTg nal dg^gixtot tQtpXotioiv > quae indocti et 
instabiles depravant\ Tantum veritati obetrepit adulter 
eensus } quantum et corruptor stylus > Tertullianus De 
Praescriptione haereticorom. Ideo ubi rot; qijtov [scripti] 
sensas in controtrersiam Tenit , subvenit traditio , in tra 
qaam interpretationis lineae refgendae sant. 'ApaötTg ro- 
est illos , quia seriem propositumque Apostoli non con- 
aiderant; dgijoixrovj , qaia non tenent se in ea doctrina 
quae ab initio per Ecclesias sonuit. '^*afc?;, tr*73D. *At*i~ 
qitxovg habaimas et sapra 2: 14. JZrotflovv hr& 2 Sam« 
aa: 27. In Glossario £TQt$X& , prapo. Rabbi ni diennt 
mu> Dtan $Qtp%ovv top pó/i0p [depravare legeni]* 

'Qg nal tdg Xomdg yQoxpdg, sicut et caeteras scriptwas] 
Videtur intelligere libros Eüangeliorum et Acta, qüae iam 
in manibas erant cam haec E pis tol a scriberetar. Chry- 
sostomas ad Rom. 7 : 'Ctyqf? Sn &p f19 pêtd tijg nQoaij-» 
tovotjg ivXccftiias tdg Xi^ug lnXt£cip*&a 9 nal kqoq top 
dno&Xinop ïdcjfiév ononop, pvola iiffttai ütona \Videe quam 
tnulta absurda c ons e quant ur , si verba capiemus au* 
dacius , et mentem Apostoli negligamus]* Et ad Rom. 8* 
ty<?£ nóaa avond tintitai , hap artkoóg td Xtyópfpa l*- 
fo&ped'a \Vides quot absurda orianlur , si dictum sim- 
pliciter accipiatur]. Idem 2 Cor. 10: Ov itoixiXog t«0 
tp (o TlavXog) diX dnXovg xai oacpjg. Ovtoi noog tdg o£* 
*thg SiiSQtyap td Qypata ivvolag [Non ie est (Paulus) 
9*" ss ratione involvat, imo et simplex est et perspicuus* 
Si ad suos sensus verba eius detoreerunt\m Origenea 
III contra Celsum , de Paulo : 'Eap yaQ imd$ iavróp 
T H pmi Toti iïQoai%itp dpaypmOH, tl oW Stt 1} öavudoétaê 
*>" vovp rov dvÖQog, lp ibicotinjj XiStt fuydXa mQipoovptog, 
1 M öavudoag, avtog nataylXa&g axvjrfraf ëïté Öi^yovfupog 
*^*Q Ptpoiptwg to (hvlijpa tov dpÖgog, % nal dptdiytip nal 
«far^TTay miot6}AèVog a IqKprdd&ij avtóp ptpoynipai [Sat 
*nim seio , si se attentae illarwfr lectioni dedsrit f atU 
rimirabitur mentem piri $ vuig ar i dictione egregias eom* 
**•»* ssntentias , aut nisi admiratue fuerit , ipse redicu- 
lu * videbitur: sive ut intellecta eparrare conabitur 7 sive 
V UI, K C on~ 



•46 IN II. EPIST. PETRI 

•confutare quae eum poluisse arbitrabitur]. Idem in eo 
loco qnem habemas cap. 9 4>tXonaXlag [Philocaliae], 
eum dixisset saepe locationem esse ' ambigaam , neque 
ordinem perpetaam in veribis Apostoli, addit: Kal tovto 
noXXa%ov aïnop igt rot/ doxiïp pij è%ttp avvrafeip , pijdè axo- 
XovMap rijp SXyp yoaopyp, **' udXtfa, dg irootiriofiip , rijf 
JlQoqnjTixijp , **' X W '<*4iro$oli*ip 9 nccl udXi$a rijg *Aito&k- 
*ffc typ noog 'P&palovg imeohqp, 4p jj ra mol pópov diayó- 
QOS ópoud^trai, ued inl dtavpÓQiov noayudtoyp ttiuêPa [Quae 
-ui plurimum ca una est , cur pideantur ecripturae non 
■eatiè apta compositione et coneecutione cohaerere , maxir 
-m* ver o 9 uti euperius diximue 9 Prophetica et Apoetolica, 
+t inter Apostolicae EpUtola praesertim ad Romanos, 
«* qua quae de Lege dicuntur diversimode nee de iiedem 
rebus dicuntur]» 

Tloog typ Map avrwp dnciXaap, ad euam ipsorwn per- 
ïtióiem] Merito ; quia adfertmt ad lectionem malam ani- 
inam et praeiudicia a carne sumpta. Praelerea etiam in 
•no» adeo malie non deputatur ad culpam quod ignorant, 
ut Anguttinas loquitur, eed quod negligunt quaerere quod 
ignorant, Quaeramue autem, ait Tertullianiis, in noetro, 
ei a noêérie , et de noatro , idque dunt ax at quod salva 
regula fidei poteet in quaestionem devenire. Qua regaU 
vecitatoi, addit: Caeterum manente forma eiue in *u° 
ordine , quantumlibet quaerae et tractes et omnem HM* 
dinem curiositatie effundas , si quid tibi videtur vel anv 
biguitate pendere , vel óbscuritate obumbrari , est utique 
frater aliquis y doctor gr avis scientia donatus ; ent alt' 
quis inter exercitatos conuersatus , aliquis curiosus , te* 
eum tomen quaerens. Deinde : Cedat curiositae fidei , 
cedat glomia ealuti. Certe aut non obetrepant , <"" 
quieecant. Loens est De praescriptione contra Haere- 
tiaos. 

' 1*7. 'Tuttg ovp } dyaityrol , nooyipoiöxopttg , poe igitur, 
Garissimi^ t praemoniW] Praemoniti de periculis. Viae 
Matth. 34: a5. 

<PvXd<MeTê Hpa urj rfi roop a&iauow nXdpjj avvccTtax&ifftf 

èxnioqTê tov ïdióv GijQiyuov , capete ne insipientium de' 

ceptione abrepti excidatis e propria firmitate] IlXapf/ bic 

dr 



CA PUT III. 



147 



deceptionem significat, HOTD, ut ProY. 14: 8. Vide et 
Eph. 4: 14. "jd&topoi dicuntur isti pari de causa qua 
snpra Sodomorum habitatores, a; 7. 2vpaitdyiO&ai , ab- 
ripi , ut Gal: 2: i3. JSvqQiyuoQ , ]WO Esai. 3: 1, hoc loco 
est constantia illa per quam re ti net ar fides. *E*nlittêip 
SrjQiypov sic dioitnr sicnt yagtro? luminta* Gal. 5: 4, tf- 
mittere firmitatem , amittere gratiam. 

18. jétfêdpttê 8i f crescite pero"] ld est, </afe operam 
ut augescatis , sicut 1 Petr. 2: a. *A8oXop ydXa htvrtobri- 
aan , Ivot lp avrcf av£i]&iJTi [Lac sincerum concupiscite , 
quo crescatis]. Vide et Epb. 4: i5, Col. a: 19. 

'£? %<&Qiti %al yptóan rov KvqIov qpmp nal ocoftiJQOs 'lij- 
öov Xgt£Di7 , gratia et cognitione Domini nostri et Sal- 
vatoris Iesu Christi] Est f* Bid dvotp \unum per duo]* 
Intelligitur enim illa gratia per quam Christus cognosci- 
tur cognitione experimentali. Vide sopra 1: 5. Confer 
a Cor. 4: 6. 

Avxtf 1} 86£a nal pvp xal éig ijpigap aïabog. * % Auyp i 
ipsi gloria et nunc et in diem aeternitatiê. Ameri\ 'Hu4~ 
(otlric, ut 1 Petr. a: ia, tempus more Hebraeo signifi- 
ctt. *Hfi£oa aatem aïwpog est r é ulQa almvtog, tempus ae- 
ternum. Senaat similia 1 Tim; 6: 16. 



AJÏ-» 



ANNOTATIONES 



IN 



EPISTOLAM IOHANNIS 



P R I M J. M, 



\ 
i 

?.■■■ .'.X 



Haec Epistola quin sit Apostoli Iohannis nanquam in 
Ecclesia dabitatmn est , ut nos docent Eosebius , Hiero- 
nymas, alii. Vocata olim fait Epistola ad Parthos , at 
Aagastinns testatur, id est, ad Iadaeos Christam profes- 
sos qai non sab Romanoram sed sub Parthorum vivebant 
Imperio in locis trans Euphratem, ubi ingens erat In- 
daeornm multitudo , at Neardae , Nisibi et aliis in locis. 
Vide Iosephnm Antiquae Historiae XVIII. 12. Et hanc 
caosam puto cnr haec Epistola neque in fronte nomen 
titnlomqae Apostoli, neqae in fine salatationes Apostolici 
moris contineat ; qaia nimiram in terras hostiles Romanis 
haec Epistola per mercatores Ephesios mittebatur , mol* 
tumqne nocere Christianis poterat , si deprehensnm fuis- 
set hoc qaanqaam innocens literarum, commercium. Pato 
antem scriptam , nt et alibi dixi , ex Patmo hanc Epis- 
tolam non multo ante excidiam Hierosolymoram , daabas 
maxime de caasis : primam , at Christiani illarum partiam 
pacem amicitiamqae inter se colerent , neqae factionibas 
illïs, quae Iadaeos Trans-Enphratenses misere lacerabant, 
paterentar se implicari, sed operam darent at concordiae 

sta- 



IN I. EPIST- IOHANNIS, 444 

studio e caeteris .popularibus suis dignoscerentur. Deinde 
ne fama illac perlata, esse aliquos in Iadaea qui se a 
Deo misso8 dicerent ad popalam liberandam , ad eos et 
ipsi cam Iudaeis aliis concurrerent , sed firme tenerent, 
nezninem esse a Deo missum qui contraria adferret iis 
quae Iesns vere Messias et vere populi Liberator attule- 
rat; simalque in impostoribas illis praedictionnm Iesn 
veritatem agnoscerent. De talibus impostoribas, qui et 
avTiiQu&i [Antichristï] dicnntur, quia Christi ant titu- 
lam aut manos sibi vindicabant, diximus ad Matth. a4: 5. 
Illis adde Simonem Bar-Ionam, quem Indaei quidam con- 
fasis nominibus vicinis prior em Barchochêbam vocant» 
et illos de quibus Iosephus Belli ludaici VI« Zo. 

CIPÜT I. 

s 

i. n O i}p dn ÓQ%y$ 9 quod /uit ab initió\ Pat ant quidam 
«pectari initiam praedicationis, ut Mare. 1:1, Luc. 1: 2, 
Act. 11: i5. Sed reclius arbitror idem tempus notari 
(juod in primis verbis Euangelii Iohannis et in Geneseos: 
ut sensus sit, eas res, quas Apostoli sensibns suis perce- 
pere, fuisse a Deo destinatas iam ab ipso mundi primor- 
dio, et ab eo tempore multis umbris praefignratas , mul- 
tis vaticinijs praedictas , contra eos qui Euangelii doctri- 
nam novitatis accusabant. Non debent distingui &ii «?%$£ 
et Tv cIqxjI* Idem enim significant. Vide Matth. 19: 4, 8* 

°0 uxtjxóautv, quod audivimus'] Qnod apud Deum, dia 
reconditam fuerat, id nobis certo f uit patefactum, ut mox 
«equetur. Audivimus non Deum tantum loquentem verba 
ritae , sed et Deum Patrem ipsi e coelo reddentem tea-, 
timonium maius quam Propte tis , aut etiam Mosi. 

n écoodxctptv ro7$ oy&aXuóïg W&v , 8 l&taaaui&a , quod, 
vidimus oculis nostris, quod speet avimus'] Efficax locutio* 
Non enim satis fait dicere vidimus , sed addit oculis 
nostris, sicut et Latini dicunt, hisce eculis vidi. Deinde 
addit spectavimus , ijl- est, diu multumque ad satietatem 
contemplati aumus tot et tanta Iesu miracula, tot homi- 
*«» sanatos, panes multiplicatos, redditum visum caecis, 
vitam mortuis. 



150 IR I. EPIST. lOHANNIS 

Jtorf al XétQëS *)(*&* lipffU^ifletp , et manuê noetrae con* 
tréctaverunt] Tertium sensom adiicit, tactam: nam ii 
qüoque interrenit tam alibi , tam in panibas multiplica- 
tis , et in Lazaror 

ïliol tav Xóyov rijg frrijfp, de perbo vitaé] Tot modi» 
cogtiOTimus reram esse Eaangelii doctrinam , qnae Xóyog 
faf t 9 dicitar , aat 080$ fofe [wa pitae] , aut ^fjuaxa tuft 
[yerba pitae\, Phil. a: 16, lob. 6: 68, Act. a: a8, 5: ao. 

a* Kal $ £007 i<paPéQto&tj , nal kooanaptp, et pita mani- 
feetala eet, et pidimue] Nam et vita aeterna Christi ex- 
emplo facta est nobie conspicua. Vide a Tim. 1: 10. 

Kal uaoTvoovfiip'] Kal hic valet hoc ipsum. Hoe ipsum f 
ait, testamur, senaibns compertam propriis, Act. 1: 8, 
a: 3a, 3; i5, 4: ao, 5: 3a, 10: 41. Vide qnae dicta a 
nobis ad Lucae praefationem et a Petr. 1: 16; 

Kal dnayyiXkouêP vuïp typ twyp v$p aiciptop] Tantis 
freti pignoribus certoe et poe reddimue de vita aeterna* 
Yox dnayyilkttp apta huic negötio. Vide Act. a6: 30. 
In Manna cripto drtayyikXopêP nal vpXp $ etiam pobie haec 
nuntiamue tam longe dissitis. 

"Htte \v ttooi tèp naxioa , quae erat apud JPatreni] Ju 
decreto Dei dia latuerat. Vide qnae dicto loco Ioh. 1:2. 
Adde Eph. 3: 5. 

Kal lq>aptQciO , q fat*] Kal hip valet eed. Sed nobis, 
inqnit, pate/acta eet, non Patriarchis, non Prophetia, 
Kom. 16: a5, a6, Col. 1: 26 , Hebr. 8: 6. 

3. "O iwqdnau^p nal dnijnóauw , dirayyiXXoutp vpXp , ïpa 
mal ïïfiéTg notpceplap Ij^re (i£&* qpwp , quod vidimue et aur 
dipimus , annuntiamue pobie , ut et voe eocietatem ha* 
beatia nobiscurri] Testimonium hoc tam certam vobis red* 
dimus , non tantum nt noritis Haec esse vera , qüando 
historiae multae narrantur, sed ut et tos ipsi non minus 
qnam nos fructnm inde percipiatis , societatem cum Deo 
et cum Christq , bic in sanctitate , in posterum in beati- 
tudine. Kotpwpiap i'%HP idem quod noivcoPéïp 1 Petr. 4: i3, 
notptopóp tlpat, a Cor. 1: 7 , aat ytpia&ui a Petr. 1: 4, 
piTO%op ytpio&ai Hebr. 6: 4, ia: 8. 

Kal 1} notpowia di 1} yptrioa (jut* vov itatoo? nal vov viov 
avtov *hfiOv Xqi£ov , eocietae pero noetra cum Patre et 
cum Filio eius Ieeu Christo] Nempe eit , -quod supplet 

La- 



CA? UT I. %3* 

Latinua. ExpHcat qnae sit illa $ocièla+ cfe qna loqui 
coepit, infra 3: a et a Tim. a: 19. Est rtikovaofiog [ab-> 
undantia] : nam xal saperest sequente di. Par abondttn- 
tia Ioh. 6: Su 

4. Aai rat/ra yQacpoutr v/aip , ei haee êcribimu* po&ttji 
Pluralis nominativus prima e personae non temper magni- 
tudinis , sed saepe modestiae habet significationem , üM 
nostra decora com alii* partfannr. Notat hoe S*P*tatt 
ad illud Virgilii : 

— . Et noe* aliquod nomenqu» decusqu* 
Gessimue* 
Haec êcribimuB com dicit , toties Epistolae feakis prae» 
cipaum argumentam designat. 

d Ivcc ij %aQ<x vu&v fi ntnXTjQfOfUprj , ut gaudium pëtêrumr 
sit plenum] • 'Tpcoy habent Codices et plarimi et» optimi' : 
recte. Sumimas hunc laboren» in id ut et ltóo pleno 
fruamini gaudio. Onraia de tooi* ham» Vitoe> snicephr 
gaudia tum iacturae tam mevtife snetu fktnt tavbidat pn» 
ram vero gaudiam est, eertam habeve spem immortalita- 
tis. Vide Hebr. a: i5, Ioh. 16: 34, Rem» 141 17, r5: i3, 
Col. 1: 11 , 1 Petr. i:*8. 

5. Kal avxij i^h rj iiray/tMcn, ** haee eet annufUvatio}: 
Manoscriptus dyyeXia. Ne» aKDsr legere aat Syras ant 
Latinns. Reperitur vox dy/êXfa^ a Sam. 4: 4, Prov. 12: a6, 
tf: 26, 26: 16, Esai. affe 9,, Ier. 48: 34, Eaeoh* 7: a€, 
21: 7. In Glossario , % Ayy^iü^ f nunUa&a* Hoc volt di* 
cere: Non promissa sola nebi» attatit Christus, sed efr 
coHditiones et earam conditionam causa» .eocpHcsjrit* 

n Hv ixyxóaue* dn avtov, quam audivimn* ab #0] Mui» 
*o apertias per Christum hoe cognovimu* qoam ante ia 
Lege. 

d Ori 6 &ióg gxfc &*, aai axor/a I* anfa$ <>v* ftir asJa*/»/»] 
^wm tfa e 8 se purum , ui nihil impuritaUa ei piaeerm 
P09siè m Vide infra 3i 3. !<<**, ves puiisai*»*.: idfeo pro 
puntate sumitar. Vide iuc. |& 8, AoU 26: iA,, Rom. 
** ia , Eph. 5: 8 , 1 Thee*. 5: 5. Contra Safoeae jfiawtV 
[potestas] dicitar toö axóvov? [tenebrarwn} luo* 29& 59*. 
^ritate proxime ad Peam accedimua, Iftatth. 5a ft> leb» 
^ : H* Adde 1 Petr. 1: i5, nbi monemajr at safteéi »im<* 

K4 6. 



iSa IK I. EPIST. IOHANNIS 

6. 'Bdp êfamfup Su noipwplap ïfPfup fut* avrol;, si 
dixerimus noe societatem habere cütn ed\ ld est, Noi 
Deo amicos ene. Nam amicitia maxima ast societas. 

Kal lp x6f o*ór*t mQiitm&pty , ot in tenebris ambule- 
muë] Facianras opera impara f loh. 3; 19, Bom. 1& ia. 

Vsvdóué&a nal ov itoio&pêp rijp dXy&uap , menlimur ei 
veritatem non facimus] Non agimoa ex veritate. Sic Cy- 
prianus : id est , non sincere agimus. Sie loh. 3: 21 , 
6 noiwp Tijp dXy&iiap , qui sincere agit. Sic et Ezech. 
18: 9. Amant Hebraei, com qaid valde affirmare volant, 
verbo aliquo posito addere negationem contrarii , Rom, 
9: 1 et iamiam sapra 5. 

7. *Edp Sè lp «5 <pc*ti monrarmpip , si autem in luce 
ambulamus] Si pare Yivimus, id est, secandam Christi 
praecepta. 

'fis ccvróg fop lp n$ <jpanrl , êieut et ipee eet in luce] 
Semper versatar in actionibas parissimis. 

KoiV(oviapï%0(iéP uit* diAfjXmp , ëocietatem habemus in» 
ter noë inneem] Ea ree noe inter noe amiooe facit» 
Amicornm est eadem veile et nolle» Haeo inter bonos 
amicitia , inter malos factio est. Qui cam Deo eolligan~ 
tor , necessavio etiam inter se colligantur. Vide Eph. 4: 6. 
In Manuscripto pro pët* dXXijX&p videtar fuisse per avtoi 
[cum eo]. Id indicat litara plares literas non capiens. 

Kal ro alua 'Iijoov Xoigov tov viov avrov %a&aoi£êi yuag 
dno Ttdoijg duaQtlag, et sanguie Ieeu Christi Filii eius 
repurgat noe ab omni peccato] Est utrmpvula [transno* 
minatio]. Volt enim die ere , Ostendit qui talis est se 
vere repurgatum Christi sanguine 9 id est, fide ea quam 
in nobis operator Christi passio. Vide Rom. 3: 26, 
5: 9, Eph. 1: 7 , 2: i3, Col. 1: 14, Hebr. 9: 14, 10: 19* 
Et confer Act. %5; 9. Saepe antem fieri dicitor quod 
patescit. 

8. 'Edp sïiuoutp ©V* iupqttap odn Hfpusp, si dixerimus f 
noe peccatum non habere] ld est, nt mox exponit, ttt 
ov% quaqxipautP [nos non peccavisse]. Si pntamas nobil 
Christo et eins oognitione opus non faisse nt a peccatis 
purgaremur. Nam alioqai post Eaangelii notitiam potuere 
quidam esse sine peccato , ita ut peccati vox hic sumi-» 
tu?j non At meras ignorantias aut^aubitos motas signi- 



CAPUT I. i53 

ficet, sed ut eo* actas malos qui tractam babeat, et 
deliberationem non antevertant* Haberê peccatum non 
est nanc in peccato esse f sed ob peccata renm posse 
fieri, at apparet lob* 9: 41, i5: aa, 34. Pari sensa 
apad lacobum 4: 17, % Apaqxia ctvx% l$tp [Peccatum est 
illï]. Reum antem posse fieri bic intellige f ti Deaa 
lummo iarè ati volaisset ac vellet. 

'Eavrovg nXapéoutp] Imponimus nobiemetipsis , nostro 
maximo malo. ld verum esse apparet Bom. 5: 6,8, 
Pbilo libro quod Dens fit immatabilis : El ydo (tovXyöëiil 
6 0tóg dixaocup rep &vi}T$ %(oolg iXiov vqp xaradtxd^ovaap 
yijepop oiati , uffiwog dp&owimp top dito yipiamg ui%Qi r«- 
'livrije (liep ihtraigop i£ iavrov- doauóprog , dXXd rot/ pip 
ixovcloig, xov 81 dxovaioig %Qij<sauipov ro% lp itoalp oXiady- 
ua<H [ Si enim Deus vellet iudicare , certe mortali ge- 
neri sine miserie or dia damnantem ferret sententiam , 
cum nemo sit hominum qui ab ortu ad finem vitam sin* 
lapeu per se decurrerit , sed partim voluntariae partim 
non voluntarias passus sit lapsationes]. 

Kal rj dXq&ita ovx ê&p lp tjuïp, et verbas in nobis non 
est] Non est in nobis stadium veri. In Manascripto , 
iXJj&tta ip r^uXp ovx t&p* 

9. 'Edp éuoXoyüutp rag éuaqtiag iju&p , si confiteamur 
peccata nostra"] Si fateamar hos in gravibtis peccatis 
rixisse ante notitiam Euangelii , ac propterea opus ba- 
baisse medicina; et, quod consequens est, Eutfngelicam 
doctrinam at necessariam retineamns. Solent enim ex 
causis effecta. intelligi. 

Iïi&g Igt *al dltaiog, Ipa dqtf-juTp rag duoQriag, fidelis 
est et iustus , ut remittat nobis peccata] Ita fidelis et 
bonus est , at veterum criminum ultra meroor non sit 
futurus, Fidelis est stare promissis, 1 Cor. 1: 9, a Cor« 
1: 18, 1 Thess. 5: a4, Hebr. 10: a3 , 11: 11. Jixaiop bio 
interpretor bonum , lenem. Sic 8ixatoavpi] est Dei bonitas 
1 Satn. 11: 7. Vide et Ps. 11a: 9 et Mattb. 6: 1. Remit- 
tere bic dicitur pro non revocare veniam , quod solet 
fieri adversns ingratoa. 

Kal xa&aolaji yu&g dito itdoyg diïixiag, et pur ge t nos ab 
cmni iniquitate] Kaöaoifaip idem quod infra dypL&iP 3: 3, 
Yü. Sumitur intern bic xa&ctQi&ir pro eo quod est pu- 

K 5 rum 



i54 IN I. EPIST. IrtftANNIS 

rum êérvare , sicut tooonoiffp saepe est conservare in vita. 
Id autem Deas facit maxime per Spirirnra saam roboran- 
tem no8 atqae confirmantem, Rom. 16: a5, 1 Thess. 3: i3, 
2 Fetr 5i 10. Et in hoc qwod facit Deas , fidus probari 
dicitur 2 Thess. 3: 3.. Emundabimur a de liet is , at Ter- 
tulHanas de Padicitia loquilnr hunc locum citans , in 
lumine inc ede rites, in quo delictum esse non pot est. Adeo 
sic emundari non ait , non qua delinquamue sed qua 
non deUnquamus. Incedentes enim in lumine, tenebris 
ver o non communieantee , emundati agemus , non depo- 
*ïto sed' non admisso delicto. Haec est enim vis Eomi- 
nhci sangulnis , ut quo 8 iam delicto mundarit , et exinde 
in lumine constituerit , mundos exinde praestet , si in 
lumine incedere perse ver aper int* 

10. 'Eap eincouiv St* ov% f é uaQTJj*auèP , si dixerimus nos 
non peccasse] Repetit aliis verbis quod sapra dixerat 8, 
ut eo niagis a tam ingrati animi crimine nobia cayeamas. 
Et sant tales repetitiones multam usitatae huic Apostolo. 

Wwgijv noiovjitr ccvtop, mendacem facimus eum\ Èadem 
locatio infra 5: 10. Mendacem facere, y\3\ lob, 24: a5, 
est aliquem habere pro mendaci , aut sic loqui de eo 
quasi is mendax esset : sicut Christum rursum crucifigere 
dicnntur Hebr. 6: 6, qui ita agunt quasi ille cruce dignus 
fuisse.t. Contra is sigaar e dicitur Deum. esse peracem 
Ioh. 3: 33, qui ita agit sicut decet eam agere qui Deum 
veracem putet. Respicit autem hoc loco Iohannes vatici- 
nia ad tempora Messiae praecipae spectantia, Esai. 1: 18, 
27: 9, 40: 2, 43: 25, Ier. 3i: 34, Mich. 7: 19. 

Kal o Xóyog ccvrov ovx i'gip lp ^uXp] Verbum Dei, nem- 
pe per Prophetas enuntiatum , non est in nóbis , id est , 
non recipitur a nobis. Pari modo Ioh. 5: 38 , ros* Xóyop 
avxov ovu i'xetê uipopva ip vutp \yerbum eius non' habstis 
in vobis manen*]* Et ov %(ooet lp vuïp [vos non p e net rat] 
Ioh. 8: 37. 

CAP'ÜT II. 

i. Ttxviot uov f filioli mei'] Solebat' Iohannes Chris- 
tianos hoc nomine compellare ac dicere, Filioli, diligite 
alter alter urn. Rogatus autem car toties id rtpéterei* 

re- 



CA PUT IL i55 

redpondebat , quia praeèeptutn Domini ent. Quod si *o- 
lum fiat , sufficit. lta Hieronymus commentario ad hanc 
Epistolam. Conveniebat ita eoa affari et Apostolo et 
Doctori. Vide x Cor. 4: 14, i5, 17, a Cor. 6: i3, Gal. 
4: 19, £ph. 5: 1, 1 Thess. 2: 7, 1 Tim. 1: 2, 18, 2 Tim. 
1: 2 , 2: 1 , Philem. 10. , 

Tavxa yoxyxa vuTp , haec sjcribo vobis] Tam quae prae- 
ceasere , tam quae sequentur. 

ö Ipa ur t dudorijTi , ne peccetis] Nihil exigit impossibile , 
ut apparet infra 3: 9 , 5: 18 , nempe rerbo peccandi 
sumpto non de habilibus solis , nt quidam volunt , sed 
de actibus quos praecessit deliberalio aut tempus ad de-» 
liberandum; quales actus non simt merae ignorantiae, 
ant merae obrepti o nes. 

Kal lap tig dfMQTjj] Si quis tarnen peccaverit , adde et 
se Ecclesiae regendutn sanandumque tradiderit , infra 
4: 16 , quales illi de qnibus Gal. 6: 1 , 2 Cor. 2: 6 r 
1 Thess. 5: 14, 2 Thess. 3: i5. Saépius antem id eve- 
niebat iis qui tenera adhuc erant fide, quales illi Galatae 
et Petrus ante acceptum Spiritum sanctum. Clemens 
Strom. II : "Edtomp ovp &Xktjp inl rotg %qp lp rjj nigu 
ittQtniTtTovoi rtvi TtXyuuéXypau , noXviXtoz mp , utrdpotap 
ötvrioap [Dedit ergo , cum multae sit misericordiae , iie 
etiam , qui a fide in aliquod peccatum incidunt , secnn- 
dam poenitentiam]. 

TIaQaxkrjTop h'xofiip noog top Ttaréoa, 'Iiflovp Xgigoy dU 
naiop t adpocatum habemus apud Patrem , Jesum Chris- 
turn iustum"] Non dicit , habet ilie advocatum , sed Ec~ 
clesia habet quae pro lapso precatur. Preces antem Ec- 
clesiae Christus more advocati Deo Patri commendat, 
Ioh. 16: 26. Ai*aiop autem rursus hic interpretor, borium 
ac lenem , ut supra 1: 9. Christus causam Ecclesiae agit 
apud Patrem, Spiritus Sanctus apud homines, ut diximus 
ad Ioh. 14: 16, 26, i5: 26, 16: 7, ubi et vocem naga- 
xAqrot; exposnimus. Pulchre hunc locum explicat Orige- 
nes Homilia VI 11 ad Numeros. 

2. Kal avrog iXaouóg *£* moi *»* dpagttóv Jjfri&p , et 
ipse est propitiatio pro pecoatiè nostris"] 'lAaffpof pro lXa~ 
Cijff, more Hebraeo: et iXdonttp facere ut cessent peccata. 
Sensus enim est, vires praestat ne peccemus in poster um* 

Vi- 



»56 IM I. EPI6T. IOHANNIS 

Vide Hebr. a: 17 etibi dicta, et confer cnm iia qaae bic 
aequentur* Eat aatem in voce ypóbp , xoipwöte [commune 
catio], qaales multae apad Paulam. 

Od mol rwp JjfuriQcw di uópop , dXXd xal néol Slov tov 
%6ouov 9 neque pro nostris tantum , sed etiam pro totiut 
mundi peccatis] Omnibus bominibaa qui ipaam aeqai vo- 
lènt boe beneficium praestabit. Tltol Slov rot/ uóapov bre- 
viter dictnm pro mol nap SXov tov xóöpov , quod recte 
vidit Latinua interpres. Par conatructio Hebr. 11: 4 e * 
alibi, picitar antem recte et lldöxêa&ai ant h£tXda*éGfr<xi 
ctuaorlag et ntol duaorlag , ut videre est Exod. 3a: 3o 
et alibi. 

3. Kal ip rovnf yipoioxopiP Sn iyrcixautp avror , lap 
rag iproldg avrov TijowfAfp , atque hac noté scimus , num 
cognoperimus e urn, si praecepta eius óbeervemus] JFacere 
praecepta Chriêti , id vero idem est quod ceesare a pee» 
catis ; de quo iam dixi. Ita certi erimus no» ad Christi 
► notitiam Ulam quae utilis est pervenisse , si praeceptis 
eius pareamus. Est cognitio quaedam et inutüia et dam- 
nosa, Rom. i: 21. Est quaedam utilis , quae %ar i^o%rjp 
[per excèllentiam] cognitio et saepe imyvaxiig dicitar. 
Aristoteles : To uap&dpitv Xiytrai ovviipai , orap XQijrai Tfj 
imgypji \Verbum uap&dvtip intslligere etiam significat , 
cum quis 8 ei ent ia utitur], 

4* '0 Xiytop , "Eypovxa avrop , xal rag iproXdg avrov (tf 
TTjQwp , tytvgqg Igl, qui dicit, Novi eum, et mandata eius 
non custodit, mendax est'] Qui dicit , Novi eum, nempe 
nt oportet. In Manuscript o , c Xtycop Sn êypcoxa , quae 
locutio nostris frequens. 

Kal ip rovvto jj dXfóaa ovx ï&p, et in hoc veritas non 
est] Repetitio rei eiusdem aut prope eiusdem , qualis 
aupra 1: 8, 10. 

5. *0g V ap ryojj avrov toj? Xóyop, qui autsm serpat 
verbum eius] Per Xóyop intelligit partem eam EuangelÜ 
quae in praeceptis consistit , ut ostendunt sequentia. 

^AXtj^wg ir rotrep ij dydnq rov 0iov rtuXtlmrat , vere i* 
hoc amor Dei perfectus est] Is non novit tantum Deuro, 
aed et perfecte amat, Amor praesupponit cognitionem : 
Itaque oppositio hic fit cum accesaione. Christi prae- 
cepta Dei voluntatem exprimunt. Kon potest autem qo** 

va- 



CA PUT II. tSf 



validius ostendere Oei amore se teneri , quant si in om- 
nibus ad Dei Toluntatem se accommodet. 

*E* rovrto yiptionoutp ftVi lp «vtó fopt* , hoe re ecimusg 
noë in ipso **«*] Aliia verbis prosequitur quod dicere 
coeperat. Nam eeee in aliquo aut manere (in tota enim 
hac Epistola iata pro eodem sumuntur) est amoris vinculo 
ei iungi, ut diximus ad Ioh. 6; 56. Dicit ergo dictarom 
se, ande discere possimas nos esse tales. • 

6* c O teywv i* avrü uipur , óytiXii, uaöco; Ititrog irt- 
QUircctifte , *ai avróg aSvwg ittQtTtattïp , qui dicit ee in ipso 
manere , debet , eicut ille ambulavit , et ipse ambulare\ 
lllud ovtcos supervacuum est, et deest in Manuscripto, 
Latino et Syrcw Qaos amamus ob virtutem , eos in ea- 
dem virtute imitari debemus. Si Pytbagorici Pythagoram, 
Stoici Zenonem, Academici Soeratem imitantar , qaanto 
magis Christnm Christiani? TLtqmcntlp fm est vitam 
inetituere. Vide anpra i: 6, 7. 

7. *jidêkpol , ov% iproXfjp tuupyp yoeiqm iuXv * eWV ir~ 
xoXqp naXatdp tjir *"%&* onf <*QX*fc * fratree , non novum 
vobie scribo praeceptum eed praeceptum vetus f quod ha- 
buist is ah initio] Vos , Israelitae , iam olim habuistis 
hoc praeceptum, Lev. 19: 18. Non debet novum vobis 
videri hoc praeceptum , quanquam protensum latius et 
provectum sublimius. Pro ddtkpoi in Manuscripto est 
ayujnjroi [carissimï]* Nee aliter legerunt aut Syras ant 
Latinus. Et dn doify bic deest in Manuscripto : apud 
Syrum autem et Latinum deest hoc ipsum in membro 
sequente. 

*H èrroXJj ij naXaid l$ip o XóyoQ op fjxoviJccTi dit doffig 9 
praeceptum vetus est verbum id quod audistis ab initio'] 
Vo* , id est, vestri Maiores: qualem locutionem habes 
Matth. 9% 35, Mare. 10: 3, Ioh. 6: 3a, 7: 19, 22, Act. 
3: 22, 7: 38. Ad intelligendum illud dit doyijg vide 
Ezech. 39: 14 et ibi dicta. Xn Xoyog etiam de Lege Ve- 
teri dicitur, sed saepius in plurali ünn Xóyot, ob multi- 
tndinem praeceptorum , quae Iohannes hic in summam 
coüegit, ideoque singulari utitur. Confer Hom. i3: 9, 
Gal. 5: 14* 

8. JldXtp IptoXrjp' uatpijp yodqm vuur > rureue praecep- 
tum novum scribo vobis] Ilfnd niXip est inapOQ^toxmóp 

[cor- 



i£8 IN I. EPIST. IOIIANNIS 

[corrsctivum]* Dixi esse praeceptum vetos , attamen st 
novum est, ita nt a Christo id nobis publicatum est: et 
\deo novum ab ipso Christo appellater lob. i3: 34* Sic 
makt* habes Matth. 4: 7 et alibi. Sic Donaten ad illnd, 
Heus tu , rogato rursum , interpretator , # eontrario. 

"O i$iv dXq&ie lp *vt<$ %ai lp vptv] Quod in ipso , id 
est, in Christo, vsrum fuit , id est, re ipsa apparuit, 
et in voois, scilicet , esse debet: aat lp rjuïp legendam, 
ut est in Manascripto , ut dicat id praeceptum sincere 
et a Christo et ab 4postolis impletum* Mirari non de-* 
bemus post vocem iprokije sequi pronomen 8, qnia non 
tam praeceptio quam res ipsa quae praeceptione contine- 
tar bic respicitar. Et similem constructionem iani habui- 
nms sapra 1: 2, 3. Christus non paacos bomines sed 
•omes dilexit, et ka ut prae ipsorum salate ne ritam 
quidem saam cbaram haberet. Sic et nos debemus fa- 
cere , infra 3: 16, lob» \5i 12, i3. 

. c, Ori % Oxoria naoayètsu , quia tenebrae praeterierunt] 
JSnotiap vocat tempus sub Lege Mosis , nimirum compa- 
ratum tempori novae lucis Euangelicae. Quo sensa etiam 
Lex dicitur ovk clptfinroe [culpa non vaccins] Hebr. 8; 7* 
Vide Matth. 4: 16, Luc. 1: 79, lob. 1: 5, 3: 19—21. 
ïlaoayétp ut 1 Cor. 7: 3i , aut naodyiO&cu bic et infra 171 
est praeterire. Turn vero est bic praesens pro praeterito. 
Syrus "OV pr aster Ut , abiit. In Manuscripto pro axorfa 
est amce, quod Legi tribuitnr, Col. x 17 , Hebr. 10: 1. 

Kal tÓ q&g vó dXy&tvop tfdij qwivu , et vera lux iam 
lucei] Lux illa magna. Nam quod in re quaque eminet, 
solet akrfitpop dici, ut diximus ad lob. 1: 9. Qodpu *V». 

9. '0 >14y<or lp r<3 amtl iïpai, qui dicit se in luce esss] 
ld est, qui dicit ss Euangelium sectari. 

Kal top ddêhpop avrsv uutöp? et fratrem suum odit] 
Siv* ludaeum, sive alienigenam. Omnes enim per Cbris- 
ium vocantur , et ob Christum . diligi debent, Mattb. 5: 44 
et seqq. Retraxit xem Christus ad «na primprdia* Frar 
tres omnes in Adamo anmus» Et sic vox prosnmi sumpta 
ante Legem, -Gen. 11: 3, 81: 49, Exod. 11: 2. 

*Ep rjj opoxia iglp %as 2^r<] Is etiam nunc , postquam 
-tauLa lux. apparuit, manet in 'tenebris , si non crassiori- 

bus illis Paganormn , certe Iudaicis. *Ep *jj axoria i$\f 

ha- 



CA PUT lï. ify 

Jiabebunn» et mox 11 , ip tfi onoviq utpstp iok» ia: 35. 
°£o>ff o^ri habea lob. 5: 17 , 16: 34, 1 Cor. 4: l3, 8: 7. 

10. c O. dycmmp top diêXfóp >avro€ lp r<8 amtl (firn! 
Qui /ratrem amat, ie de mum lucem Euangelicam sequin 
tur. Is transiU de morte in pitam, at dicitar infra 3: 14, 

Kal axavdccXop ir avrto ovx t&p , et offendiculum in eo 
non est] Sant verba ex Graeco Pa. 119: i65. Est aatem 
utrcorvfiia [tranenominatio], et lp abandat. Sensus enim 
est , Me non impingit* Qaare ? Quia talem lucem se- 
quitur. Qui talem lucem praeeantem non bobet, meerit 
quo vadat, ion. ia: 35» Itaque non mirarn est at offendit. 

11. 'O Si uia&p tip dd*Xq>6p <avtov f qui au tem oditfra- 
trem euurn] Voce fratris ita sumpta at iam dirimus, 

*Ep tfj ouoriq igl nal 4p vfj axoriq moutateï, in tenebrim 
est et in tenebris ambulat] Priori membro afiectas, al- 
tero actns denotatur. 

Kal ov% oldê nov vnaytt 9 et nescit quo eat] Qaare et 
facile offendit . at iam diximas. 

*Oti rj tntorla frvyXaxfe tovs ocpfrctXftovg avrov , quia tene- 
brae obcoecaverunt o c ulo 8 eius] Est translatie Vult enim 
dicere , eura qui in tenebris versatur non plas videre, 
quam si caeens esset.' TvyXovp W f Syro VOO. 

12. rgd(pa> vutp , ttxpia , soribo vobis , filioli] In Ma- 
nascripto , "E/Darpa vuïp itaidla [Scripsi vobis, infantes], 
melins , at vitetur arabiguam vocis ttxvlct , quam ante 
generatim osurpavit. Partitur bic et in sequentibus Chris- 
tianos in classes tres , puerorttm , adolescentum , senum ; 
quae discrimina non secondum aetatem sed secundum 
gr a dus diversos eins profectus qui in Cbristo est intelligi 
debent. Vide 1 Cor. 3: 1,2, Hebr. 5: i3, £pb. 4: i3, 14. 
Illud aatem i'yoatya refer ad monita praecedentia , qaae 
iam dicit praecipue quidem scripta novitiorum causa (vide 
quae dicta snpra 1) , attamen non inutilia etiam «aeteris. 

"Ori dyiewtat iuXp al ccuagtlcu dtd ro opoua avrov, quo* 
niam remittuntur vobis peceata propter nomen eius] Deus ' 
vobis vitae prioris crimina propter Christum remisit. 
Meministis id vobis dictnm in Baptismo. Avrov Chris- 
tum bic significat , at avr& snpra 8. Bona qaae Chris- 
tiam's confert Deus, ea confert propter Christum , lob. 
t4: i3, 14, \Si 16, i6t 23, 34) 26, 20: 3i. ld etiam 



m # 



160 IN I. EPIST. I0HANNI9 

in sanationibas et expolsionibas Daemonnm apparait, 
Act. 3: 6, 16, 4: 10, 3o, 16: 18. Praecipue vero in no- 
mine Christi % id est , ob Christum , remitti peccata , 
qaod bic dicitar, babemas et Act. 10: 43* Remissa aatem 
sant peccata, at postbac Cbristo vi vator. Et boe est quod 
bic innnit. Vide Luc. 1: 74 > lob. 5: 14. 

i3* rQaqxo vutp , natlQtg , scribo vobis , patres'] Etiam 
vobis | o senes , haec scripta capio. Senes vocari solent 
patres , unde Patres Conscriptie qai Senatores Romae. 

"Oti iypsuutti top dn «PX?*> quoniam cognovistis eum, 
qui ab initio est] Novistis Deam , qai senex dieram , 
Dan. 7: 9, i3, 22. Dat caiqae ordini qaae ipsi conve- 
niant. A prima aetate novistis Deam baias mandi Opi- 
ficem. Is aatem est qai Christam misit, eamqae pro se 
aadiri voluit. 

FQCiqxo vutp , Pêaviönoi , scribo vobis , adolescente*] Po- 
sitis extremis, iam ponit qaod in medio est. DnfB, qaocf 
verti solet Pêarioxoi, dicuntar ii qai militaris sant aetatis. 

*Ott pipixjxan top itopijQÓp f quoniam vicistis malignum] 
Dat illis qaod militari aetati convenit, victoriam. Vicie- 
tis Satanam , nempe robasta fide , per qoam et mundus 
vincitur , infra 5: 4. „ Cum maximum bostem prostrave* 
-ritis , facilis ' vobis erit in posterum sub Cbristo Dnce 
militia* 

rQdqxo vuTp , itaidla , scribo vobis , infantes] Karaat 
bic. Manascriptus êyqaxpa [scripsi]. Praecipue, inqoit, 
vestri causa baec scripseram. 

"Oti iypcinaté top natiqa y quoniam cognovistis Patrem] 
Parvulis dulce , nosse pat rem saam , id est , Patris boni* 
tatem. Qai au tem eum bene norunt, cavent sibi ne tam 
bonum paren tem offendant, et boni tatem eias in ir sin 
immutent. 

14. "Eyosupa vutp , Ptccpioxot , scripsi vobis , adolescen- 
te*] Hic rectius yQaqm [*cr*£o]. Eadem et vobis scribi 
patate , vos robustiores. 

c, Óti Io%vqoL i$t 9 xal o Xo/o$ tov Qiov ip vutp uéptt, pA 
ptvtxyxecte top iroptjQOp , quoniam fortes estis , et verbum 
Dei manet in vobis, et vicistis malignum] illud prios *<A 
valet bic quia , alterum xoj positum est pro ob id: qua* 
les osarpationes particolae copulativae freqaentes Hebraeis. 

For- 



CAPUT IL i«i 

Portee tam estie , sed non veatria vlribua , vernm ideo 
quia verbum Mud Dei profectam a Christo ést in vobie 
(nam fUpup et ineeee pro eodem ponit bic Scriptor) : inde 
Vobia robur tantum obtigit, ut et mundi huius Principem 
rfnceretiê. Grati ergo eaae debefia pro tanto munere. 
Veatruin est vigilare, nee unquam proiicere arma vobia 
data. Quod diximua de voce pipup verum eaae apparet 
supra 6, 10, mox 24* *7> 28, 3: 6, 9, 14, i5, 17, 24» 
4: 12, i3, i5, 16. Vide et quae diximua ad Ioh. 3s 36 f 
5: 38. 

i5. M7 dyonottt top nóöpop , pydi td lp r$ nóöpoj* 
ne diligatie mundum, neque quae in mundo eunt] Oaten- 
dit quomodo optime fieri possit ut Chriati praecepta im- 
pleamua. Nempe ai affectua noatroa non mancipemna ad 
iraitandatn maïorem hominum partem, et ad ea affectanda 
quae maior para hominum / magni facit. Mundi nomine 
lobannes turn in Euangelio 1: 10, 7: 7, 8: 23, 14: 19,' 
i5: 18, 19, 16: 8, 11, 20, 17: 14, turn in hac Epiatola, 
nt videre est infra 16, 17, 3: 1, i3, 17, 4: 5, 6: 4, 5, 
aaepe intelligit humanum genus , hon plane universum % 
quomodo interdum aumit eam vocem , aed xorra typ lm- 
tQtxttptp, eecundum partem maior em , quae, nt infra di- 
cit , in malo posita est , id est , in malia actionibua ver- 
satnr inque iis aibi placet. Qui hominem aliquem diligity 
libenter eura imitatur. Qui rea aliquas diligit, eaa aaaec- 
tatur. In mundo eese. bic dicuntur eximio modo ea quae 
Mundua magni facit, quae Mundo ob oculoa animumque 
▼eraantur, quae Mundi affectus defixoa tenen t. 

*Bap tig <iycc7T$ top tóöpop, ov% t$ip ij d/cm/ toV rtcctoóf 
h ctvttp, ei quie diligit mundum, non eet Patrie dilectio 
in eo] Nimirum quia alia vult Pater, alia vult Mundua; 
et Deus et Mundua hominem totuin postulant. Talibua 
dommis duobua serviri non poteat; nee amari poaaunt 
tsiea domini duo. Vide quaé ad hanc rem diximua Matth. 
6: 24. Dilectio Patrie hic est qua Pater diligitur, nt et 
*upra 3* Pro iraroog in Manuscripto est tov ©eov [Dei], 

16. a Oti nap to ip tcS xótf/icp , y tm&vuia, tijg Gaoxog 9 
*al 1/ im&vpla t&p iq&aXu&p , tal $ dka^opila tov (Hov , 
quoniam omne quod est in mundo , cupido carnie , et 
cupido oculorum , et euperbia vitae] TI&p to 'lp téf xtopoe 

VIII. L sic 



t6j INI. EPIST. 10HANNIS 

•io dicitur licnt diximiu, JTie est UU xd ndprcc [omnia] f 
id est, plurimum apad illam potest. Sampta aatem haec 
senlentia ab Hebraeis veteribus, unde accepit Pytbagoras, 
a Pythagora Clinias : 'Onóxap 8i , ix toZ xdg ahlag kpoq- 
tymo&èioaQ ilpai, dSixtïp nlfptmêp Sp&qwtvos' avtai 8i tq*7$ 
Tvy%dpopn, ydydopia pip ip Tuig dnoïavamp Tuig Sux <kb- 
fuxtog , nlêop&la Si ip r$ %*oSalpttp 9 (piloSot-iu di lp tw 
**&vmQt%up tw ÏOcsp Ti xal twp ouofap [flomo , ubi ius 
violat , turn solet violare cum existunt causae quae eum 
impellant. Jlae porro tres sunt : luxuria in corporeis 
voluptatibus , avaritia in lucris, ambitio in eo > ut pari- 
bus superior evadere • ambhat\. Philo ad Decalogum : Oi 
r<*Q 'ElXyvav xcc} pctQpaQwr noóg Ti iavxovg xal noog dXXjj- 
ipvg TQayqdy&ivviQ nókepoi ndprtg dm uiag nyyffc iQQvqoay, 
hti&vulag n XQtiuaiM, y Sógyg , y jjdopijg. UeQi ydo ravra 
WlQUiPH to T&p dp&ocinooy yhog [Nam et Grattcorum ad- 
versus Graecos Barbarosve et Barbarorum aut cum Grae- 
cia aut inter se gesta bella, quae celeberrima fuere , w»a- 
narunt ab uno fonte omnia , cupidine videlicet , aut pe- 
cuniae aut honorum aut voluptatum: haec enim sunt f a- 
talia mala hominum]. Cupido carnis est circa epulas , 
yentrem f et si quid simile : ea enim per ipsam carnem 
expletur. Cupido oc ui o rum est iqrjudrcDv Im&vuia [cupido 
divitiarum] , nimirum quia si voluptates corporis ab ea 
separes , pecuniae et possessiones omnes nihil sant nisi 
Ocaloram pabulam. Menander : 

Wvfflv 1%hp dtï nlovoiocv. Td Si iQypaia 
Tavf ielv oxpii TtaQccTtivaaua rov §Lov* 
[JS&ta animus dives. Nam divitiae caeterae 
l*q*cena\is oculis yitae sunt choragiumA 
Sic EccL 4f 8, Non satiantur oculi eius divitiis. Et 5: n* 
I7b f i multas sunt opes , multi et qui comedunt ea$. Et, 
auidt projdest ponsessori, nisi quod cer.nit dipitias. oeulU 
suis ? 'AXaZwtU* tov §lov , est <piXoSo£la , Sofa im&vula 
[ambitio , gloriae cupido] , sub qua et ultionis cupiditas, 
comprehenditur. Sic in Euripidis Iphigenia Aulideiwii 
cum dixiaset Agamemnon, 

Tovs 8i ip uuaTg rpaop tyla) , 
[Minus, at felix. , sibi mandatus 
Quem vinxit honos] , , 

* . ait 



CAPOT II. «63 

ait aenex , 

Kal pqp xo naXóp y IrTav&a (llov , 
[uétqui pitae splendor in hoc est] , 
id est , in honoribus eet splendor vitae. Generale nomen 
horum omniam est tm&v/da, qttam pvïixwg [mystice] sub 
Eva notari eensent Hebraei. 

Ovx égip l* xov natode, dïXa in tod xóopav igl, non est 
ex JPatre , eed es mundo est] SyruJ legit & ovx Ï£tv 
[quae non sunt]» Et aut- sic legenduin , aut pronomen 
aliqnod subaudiendum , nempe & aut tccütcc , qualem pro- 
nominaal subticentiam et alibi habuimus. Deus nobis in- 
didit natnrae desideria, quae paucis tantum et parabili- 
bus indigent. Caeteri appetitus a mala institutione sunt 
et a malis exemplis. Vide luvenalem Satyra XIV. 

17. Kal 6 xóöpo$ TrccQayéTat , et mundus perii] Perit % 
id est , ea lege factas est ut aliquando pereat , 2 Petrw 
3: 7 , Pa- 10a: 26. 

Kal jf im&vpia avrov , ei cupido eius] In Manu- 
scripto non est avrov [eins]. Mundo destructo destruitur 
et venter, 1 Cor. 6: i3. Cessabunt tune etiam quae na* 
tnralia sant buius yitae desideria, Matth. 22: 3o, Mare* 
12: 25 , Lnc. 20: 35. 

c di irotcop vb öiXypa xov 0*ov] Qui implet eam Dei 
voluntatem quae per Cbristum nobis patefacta est» 

Mivtt *tg top alcwa, manet in aeternum] E adem locutio 
lob. 8: 35, 12: 34/ idem valens quod tfoerai êïg xov alm* 
[vivet in aeternum] lob, 6: 5i , 58, id est» vüam Ulam 
accipiet quae nunquam est desitura* Sub tam magng 
spe nulli labores duri videri debent* Spernimus caduoa| 
appeümus aeterna. 

18. ütctSta, iffgai-ty Soa &*, pueri , ultima hora es(\ 
Stetrt generalta monita praecipue nov^tiis adnuo instilla- 
Verat, ita et specialiora quae seqnentur; non quod non 
et adttltioribus eadem sint utjlia , sed quod sperabat eis 
baec esse notiora, et satis eos per se officium facere* 
Teneris annis diligens adbibenda est institutio. — - In lo- 
cufo banc de Anticbristis, et alternm mox initio capitis 4, 
coininentationem satis uberem edidimus et Annotatis no~ 
*tna ad Euangelia snbiunximus* Erimus nunc breviores» 
Bene cohaerent haec cum superioribus* Nam impostores 

L 2 |illi 



164 IK I. EPIST. IOHANHIS 

illi de quibus acturus est erant homines mere mondain, 
mundana sectahantnr, mundanis illecebris homines attra- 
hebant. Vltlma hora, id est, altimam tempus, ubi ad 
Iudaeos lermo est, significat tempos proximom excidio 
Urbis ac Templi et Reipablicae ludaeorum. Ipsam tem- 
pas excidii est tiXog [fin**] Matth. 24: 6, rb? Dan. 9: 27. 
Ex trema autem dicantar . quae ad finem accedunt. Bene 
autem pueros hacvde re monet, quia pueiï semper exis- 
timant satis sibi fore temporis. 

Kal uaöwe yxovoan $ Srt o *Aptl%Qt^og ÏQ%èTai] "On ab- 
est in Manuscripto non male* VenUt Anüchristus y eicui 
audistis 9 nempe ex Christi verbis ab ipso Iohanne reci- 
, tatis 5: 43- *AvTt%Qtgoi iidem qui tffévió^Qigoi, id est, qui 
falso se dicunt esse Chris tum , aut eius munia sibi %>tn- 
dicant: de qoibus praedictio est Matth. 24: 5 et 34 , quo- 
rum locornm ille ad tempus ante excidium Templi, hic 
ad tempus post id excidium pertinet. Itaque Syrus hic, 
nbi est dpTi%Qt&g vertit VTWD vhxi if>evdó%Qtgoi , nee aliter 
in seqq« Sic dm^aaiXia dicunt Graeci eum qui falso se 
regem dicit. Nnlla autem aetas talium txpTi%Qi&op siye 
*pivdo%Qi#or feracior fait ea qua haec scribebantar , et 
quae fuit circa idem tempus ; idque ideo quia non per 
ludaeam tantum sed et per Orientem omnem fama per- 
vaserat, Mis temporibus proditufum ex Iudaea qui gen* 
tïbus omnibus imperaret , ut ex Suetonio , Tacito et ia* 
sepho discimus* Inter eos autem unus futurus erat cae- 
teris eminentior , ad quem proprie locus ille loh. 5: 43 
pertinet. Is vero non alias fuit quam Barchochebas, qui 
Adriani temporibus apertissime se Messiam dixit, etiam 
Synedrio de ea re interroganti , et eruditissimos . homines 
traxit in suas partes. Neqüe vero solam ludaeam com- 
movit, ut aüi qui ante eum fuerant, sed Africam, Grae- 
ciam , Aegyptum , Cyprum et loca prope omnia in quibus 
erant Iudaei, ita ut fraude eius periisse dicantur ab aliis 
octingenta Iudaeorum millia, ab aliis duplus numerus 
eorum qui ex Aegypto exierant. Soli vero illi Iudaei, 
qui bona fide erant Christiani, ab eo se decipi passi non 
sant , ut Iustinus , Orosias et alii nos docent. *EQ%tt<u 
est praesens sono , sed pro futuro saepe ponitur. Vide 
Hebr. 10: 37. Locus 3 Thess. 2: 3 plane hic non respi- 

ei- 



CA PUT II. t 6S 

citar. Nam ftondam ea Epistola «rat in mambas homi- 
num cara haec scriberentur , praecipne eorum qui sub 
Parthis vivebant : et longe atiad est dpvixtlpipog oliad 
ccvTi%Qi<;og. *ApTt%H^poq est is qui Deo êummo hos tem se 
profitetur ; dpTi%Qt$og , qui se Chris turn facit. 

Kal p%p dvriiQi^ot noXXol yeyópaöi, et nune Antichristi 
multi facti sunt\ Multi sane, de qaibas egimas ad Matth» 
24: 5 et in Anteloqnio ad hanc Epistolam. 

rt O0w yipoiÓKOfifp on y io%ccTij Soa l&p , unde scimus , 
ultimam esse hora/n] Nam cum primum multi tales ex-» 
sisterent qui sibi arriperent Messiae partes, tam ut pro- 
pinqaum exspectari debebat excidium Templi et Rei pa* 
blicae ex praedicto Chris ti Matth. 24: 5,8, ubi est illud, 
UdpTi di tavta ccD%Jj ddlpwp [Haec autem omnia initia 
sunt dolorum]. 

19. *2?S ^fuop igtjX&op, a nobis exiêrunt] Simon Magus, 
qui et Ipse sibi . qnae Cbristi solias erant vindicavit , 
fuerat in coetu Ghristiano , et mnlti alii qui hanc ipsam 
et alios impostores sunt aecuti. Exierunt - a nobis , id 
est, a nostro coetu, 

*AXV ovx ipup 1% jtiéop , sed non erant ex nobis] Cum 
istas factiones tarbulentas alii inchoarent , alii söctaren- 
tar , non ultra iam erant nostri. Deseraerant coetus 
nostros ideo quod tales molitiones seditiosas scirent cum 
Ecclesiae discipline non posse censistere» *E£ tjpop hio 
. «st ver e nostri. 

m* 

El yaq ipap If ijihBp , fiifAWiptMaap ccp pt& 9 $u&p , nam 
si fuissent ex nobis , permansissent utique nobiscum] Si 
illi tune ex animo fuissent Christiani cum ista inciperent, 
non deseruissent coetus nostros. Hoc ideo dicit ne cri- 
mine talium seditionum Christiani adspergerentur. Qui 
ista coeptabant , iam deseraerant Christianam professio- 
aem. Fuerant inter Cbristi anos , at non erant amplius. 
Üesinunt haberi Christiani apud nos, ait de talibus Ter-» 
tallianus ; et adiicit : Eiusmodi neque congregant neque 
"participant nobiscum. Non dissimilè illud Ignatii ad 
Trallianos : El ydo ipap rov natoóg ukdSoi , ov% Sp fpap 
iftool rov eccvQOv rov Xqksov [Nam si essent Pat ris sur- 
c di, non 'essent inimici crucis Chris tï].- 

'Akk* Upa (papiQOO&oktp , sed ut manifestarentur] Supple, 

L 3 per- 



i6* IN I. EPI6T. IOHANNIS 



permtetpm hoc eet a Deo, aut, quod idem est, egressi 
eunt e* nobie 9 quod Synu bic addit , modo sappleu 
provido Dei permieeu* Deus eos permisit sic tentari at 
qaod occultaverant ingeninm nadarent. Qaale foerit Si- 
monis Magi ingeniura viderat» Act. 8: 19 , qaale autem 
Simonianorum a Thess» a: u>, ia. Discessos taliam pro- 
dett Ecclesiae : facinora postea eoram Ecclesiam non 
onerant. Imo magnua honos est Ecclesiae , quod iatas mo- 
litiones apparet cam doctrina et disciplina Ecclesiae non 
posse consistere. Vide 1 Cor. 11: 19, 2 Tim. 3: 9, - 

ö Oxt ovx êïal 7t*prt$ i£ ifcufo , quoniam non sunt omne$ 
es nobis] ld est, Non enim omnes animo sant Christiani 
qui in nostris sant coetibas. Non omnium qai in istii 
sant coeti pus est fides , 2 Thess. 3: a , 3. 

ao. Kal vutïg XQ^fu* t%iti Aito tov dylov , ual oïdart 
Itavxa , sed vos unctionem habetis a Sancto et noêtiê 
omnia] Quasi dicat, Memorea moneo. .Ungaeato olim 
sacrabantur Reges et Sacerdotes, sed et ad alia Dei be- 
neficia vox unctionia figorate referebatur , ut Ps. 2$ 5* 
In Novo Testamento t nbi omnes sunt Reges et Sacerdo- 
tes, per unguentum intelligitur qaaevis Dei gratia, nt 
diximus Hebr. 1: 9 et lac. 5: 14 » eximie vero illa per 
quam Spiritus nohis in singulis circumstantiis suggerit et 
Christi praecepta et monita quae cuique tem por i sant ido- 
nea, Ioh. 14: a&. Cum ergo illi Pseudochristi , qui vi 
arm at a se imperiis opponebant, apparerent, Spiritus 
Ghristj subiioiebat Christianis , Regnum iilud Messias per 
Propheias praenuntiatum non esse mundanum^ Ioh. iS: 36. 
Nee venire cum pompa esterna, Lac. 17; ao. Dand* 
Ca e sari quae Caesar ie sunt, Matth. aa: ai. Non arnU 
piendwn ius gladii^ Matth. a6: 5a. Sed per patientLam 
ser vandas anima*,, Luc ai: 19. 'Ayiov bic interj^relel} 
de Christo, quomodo ea vox sumitur Act. 3; i4> et Apoc 
3: 7. Sic npevua Kvqlov [Spiritus Dominï) a Cos. 3: 17, iB« 
ïlvivfia Xq^ov Ephes. 3: 16. ïletvua 'lyoov Xgiïpv, Pbil* 
1: 19. Sic infra aj , To %Qioua 3 Heeften cat\auraü[Unc~ 
tionem , quam acoepietie ab eo\. Quod. ait oïdarê nam 
inteilige , quae ad vi tan do 8 tales impostores. sunt neces* 
saria. Restringi enim debet vocum universalitas ex sul)- 
iecta inateria. Syrus ad nivxa subintellexit av&Q<enov 

[ho~ 



C A P ü T II. ity 

[hominem] quasi dicat Iohannes , nostis discernere bohoe 
et maloê spiritus* Sed de ea re , caias infra ca'pite 4 
norm as tradet, hic proprie agi non puto. 

21 • Ovx i'yocnft* vu~p on ov* oïdatê rijp dlrfttiav , ffit 
oxi oXSatê avryp] Non scrip si pobis , haec scilicet, quasi 
ignorantibus Euangelica praeceptn , sed quasi bene gna- 
ris , alioqui scilicet Ion gi ore vobis cum asurus sermone. 
Sapienti dictum sat est* *Oti per tanquam bene éxposuit 
Latinurf. % A\afttu*P expono doctrinam Euangelii % ut lob. 
8: 3a, 17: 17, 2 Cor. 4: 2 et alibi. 

Kal cri nap xpwdog ix tfjg dXy&êiag ovn ?£*> et quod 
nullum mendacium ex peritate est] Voces istae rpeidog et 
xiXijötiag bic snmendae sunt non fornialiter, ut ita loquar, 
sed materialiter. Scitis dogmata illa bominam sëditioso- 
ram non congraere cam Euangelio. Toe at autem obiter 
iHa qnidem dogmata xptvdog, Euangelinm autem, ut iam 
ante , dXfóttap , quia revera ita se res babebat. Hap 
postposito ov* apud flébraeo* Oraece scribent es univer- 
Baliter negat. Illad aal córiétrütendum cam oïdaré quod 
praecessit. 

212. Tig l&P.o iptvzijg] Quis est qai meliori hiré men* 
dax et impostor sit dicendos? Gómparrfte enim boö sa- 
men dam , cam sint et aiia impbbtornm genera, sed me- 
nora. Nalli deceptores sant 1 perniciödioreg qaam qui id 
evertunt unde pen de t bominam salüs; Nam si Iesus non 
est- Messias , cam se eam esse dixerit , nihil ei creden- 
dam est; 

Ei uy & doïotluépoQ 6V* 'ïyóovg ofa t$ip ó XQt^og, nisi 
qui negat , lesüm essè ChristuM] 'Aopiïa&ai addita par- 
ticula negativa, qaam' Latirit omitterent, nihil aliud est 
qaam firme neg ar e* Similis lócutio Lac. 20: 27 et 22: 34» 
Et Sopboclis : 

— K* ovn chtaDvoëfica to (iy* 
[_»_ Nullus inficias e o.] 

Óvróg l&P 6 % Avri%Qi£og , hic est Antichriétus] Non quod 
eximias ille Antichristns primus id factaras sit, sed 
quod eximie et hnpadenter sapra caetéros , ac maiore 
cum effectu. 

c dovovutpog top narioa tal top vlóp , qui negat Pa- 
trem et ^Filium] Et bic top vioP sumendum , ut dixi , 

L4 «**- 



168 IN I. EPIST. IOHANNIS 

inaterialiter , non formaliter. Negabaat *nim ilH lesua 
esse Filium Dei , qnod Iohannes ut Christianis loqoens 
pro certo ponit. *A(p*io&(u hoc loco paulo aliter sumi- 
tor qnam sapra, et significat auetoritatem alicui detra- 
her e, at Matth. 10: 33, Lnc. ia: 9, Act. 3: i3, 14, 7: 35, 
1 Tim. 5: 8, 3 Tim. a; ia, 3: 5, Tit. 1: 16. Qni Iesu 
aactoritatem detrahit , is re ipta etiam Patri auctoritatem 
detrahit, quia Pater id omnibus modis egit ut iesu aac- 
toritatem maximam conciliaret , Ioh. 5: 36 , 6: 37 , 8: 54. 
33. IlSg o dopovptpog top vlop , ovii top necrloet ê%ti , 
omnis qui neg at Filium, nee Patrem habet] Non habet 
Pat rem, id est, non tenet qaae sit Patris altima ac per- 
fectissima voluntas , Matth. ji: 37, loh. u 18, 14: 6,9, 
Hebr. u 3, a Cor. 4: 4, Col. 1: i5, ad qaae loca qnae 
diximus nihil opas hic repeti. Habere hic saai* at in~ 
fra 5: ia, o ê%€9P top vtop. Addit hic Manuscriptas, qaod 
et alii Manascripti habent et Latinas et Syras , c O £«0» 
Xo/coy toV vióp **l top narioa Ijw [Qui confitetur Filium 
et Patrem habet], id est, qui Iesam pro verace agnosci! 
verbis et factis, is et ostendit notam sibi esse Patrif 
voluntatem. 

mm 

24. 'TtnXg ovp 8 frovaatt eat\ *Q%fy f lp ifip (upiw) 
Fixum sit in cordibus vestris id quod a nobis ApostoUe 
accepistis. *Ai£ dQf$Q aumo de tempore praedicati Euan- 
gelii , idqae ex sabiecta materie ; cum alioqoi varie ea 
vox aumatur, ut diximus ad huius Epistolae initimn. 
Est aatem constractio %ata oyuaipóuipap [*ecundum id 
quod significatur] , ut et infra 37. Incipit enim oratio- 
nem quasi dictarus, Vos quod ab initio audistis , reti* 
nete : sed pro illo retinete posait quod idem valet, ma* 
mat in vobis* Simile vide Apoc. 3: ia et Eph. 1: i3. 

'Edp lp vySp uêlpfi 8 «V &Qtfle ynovoati , xal vpfls lp t$ 
ytö xal lp tü itcfrql pëPtïn, si in vobis permanserit quod 
audistis ab initio , et pos in Filio et Pair e manebitis] 
ld est, Eritis conianctissimi Patri et Filio, summo so* 
rum favore et amicitia fruemini. Cui rei quid sit con* 
sequens iam exponet, Vide Ioh. 6: 56. 

a5. Kxi avTfj lilp y InayytUa , et haeo est promissio] 
Quasi dicat i 

— Nee enim levia aut ludivra .petuntur 
Praemia, p r0w 



CAPÜT II. 169 

Promlsaionem. dixit pro re promissa 9 ut iam explicat. 
"Hr avróg / tnyyytiXaTO $jaip , 91*01» */>** pollicUus eet 
nobis] Avvog nempe Filins Dei Patris nomine. Sic et 
infra 37 , dn avvov [ab eo\. 

Typ £mqp vip aicipiop, pitam aeternam] Est constrnctio 
«milis illi, 

Urbem quam statuo pestra eet; 
nisi qnod ibi accusativus ante verbum ponitur, hic post 
verbum. Verum haec nostris Scriptoribns non ex arte 
sed casa provenerunt. 

26. Tavxa êyQcnpct vuïp rttql xwp itlapcirvwp vu&g, haec 
scripsi pobis de iis , qui seducunt vos] c Tpa$ id f st , Iu- 
daeos ex quorum geate et vos estis. lllorum occasione 
sermonem hunc orsus mm et produxi longius. Verbum 
nXapqp ie Ulo hotninuni genere habes Matth. 24: 4, 5 9 
% 34. 

27* Kal vfuTg to %qloaa , 3 &d(lèvt dn* avvov , tp vutp 
fUpH , ei 909 unctionem , quam accepiêtiê ab to , manet 
in pobis] Kal hic est pro sed. Opponit enim Iudaeos 
credentes incredulis. Et constrnctio par ei quae supra 24. 
Res autem eadem quae supra 20.. Amoliri valt a se sus- 
picionem quasi minns bene de eis speraret. *Aii avvov, 
a Christo. *Ep vuTp aipa, est intra pos, idem qnod su- 
pra ê%ëTi. 

Kal ov XQélap ïftvt, ïva tig dtdcfèfl vaag, neque necesse 
habetie , ui quis poe doceat] Nempe de eo qnod in sin- 
gulis circnmstantiis , ut dixi , faciendum est. Estis #*~ 
iïaxrol ©«ov [dooU ab ipso Deo] Ier. 3i: 34 9 lob. 6: 45* 
Sant enim differentiae quaedam quas exigunt tempora, lo- 
ca, personae. Ideo admonitione saepe opus ad inveniendam 
officiorum viam. Vide, si vis, Senecam Epistola XCIV. 
*A)X *\$ vi avto Jffioua Siddaxit vaag mol itdpvmp , ual 
akiftig i$i %ai ov iptvdog, Kal xa&wg iöiSa^tP vaag, utpitvê 
b avvéf , sed sicut unctio eius doeet pos de omnibus, ét 
Pera est, neque mendacium; et sicut docuit pos, ma- 
nets in eo] Est bene sperantts atque ominantis. 'jiXy&ig 
& %aï ov tyêvdog primnm est uivwvula [transnominatio] 
ftbstracti pro concreto. Nam ytvdog valet hic iftwdèg , 
quomodo dXj&ua valet dXrj&ig 2 Cor. 7: 14. Deinde idem 
bis dicitar, priinum affirmando, deinde negando opposi- 

L 5 turn -, 



i7io IN I. EPIST. I0HANNI8 

.tam , quomodo supra i: 5 , et hoc capita 4: 9. Pa* locotïo 
% San. 1: 11 , Ecech. 18: at , 33: i5. 

28. JCori pvp, rinpta, utpm lp avrt$, j*i nunc, fi- 
lioliy manete in e o] Hoc iam est monentis. Et xal valet 
igitur* 

"Ipa oreer (paptoto&fj , u* c«w apparuerii] Nempe jFï/tia 
Dei 9 qaod ex longo repetitar* Sic Col. 3: 4, "One* ó 
Xqiïw qxxyqpa&ji [Cum Christus apparusrit]* Sic et <pa- 
Momüiprog roS dQpitolufPog [Cum apparuerit princepê 
Pastor urn"] dixit Petrus, 1 Epist* 5: 4. 

"Jfyqpey THk^afor] Appareamue cum bona fiducicu De 
hoc ma yoois naffaalag vide a Cor. 3: ia, Eph. 3: ia, 
llebr. 3:6,4:16, ios35> infra hic 5: 14. Syrna vertil 
revelaiionsm faciei% 

Kal utj aï0%vp&*ouêp cur avtov iv rjj naoovoia avtov, 
nee confundamur coram eo in adventu eiu*] Ne pudeat 
nos ab Ulo conspicu Hoc est qaod stare ante Filiwn 
hominis dicitar Lnc. ai: 36* 

29. 'Edp iidtjn Sri dUuuóg £$*, ei id scitis, quod iustut 
.eet] Nempe Deus. Transit de Chrieto ad Deunt , quan- 
quam nomine Dei hic non expresso; nt mox 3: 5 et 1$, 
.a Deo ad Chrietum. Neo id miram, cnm ntriasqae mentio 
praecesserit. Similis transitio infra 4: 17 et 19* 

ripwoxttt n&g o noi&v dixaioovptjp , ecitote et koc % quod 
omnis qui facit iustitiam] dixaioavpyp itoitïp nt Hic, 
ioydtta&ati nt Act. 10: 35 et Hebr. 11: 33, xartoyaXtobou, 
ut Iac. 1: ao, dicitar qai rec\a atqne laadanda agit. 
Illud ylpcoanttt Latinns recte interpretator ecitote. Tale 
est illad: 

— — El 6é6p olo&a , 
*I<f(P ou xal £l£at daiuopi nap Övpatóp» 

[— - Si Deus est tibi natas, 
Hoc et iam noris , omnia posse Deum.] 
Sic et hic Manascriptas habet on xai. 

'£§ avtov yiyippqtai , ex ipso natas est] ld est, Sicnt 
•JFilii de Patre nataram trahant, ita illi de Deo, a Petr. 
,1: 4. Puto enim veram lectionera esee yêy&ppytai ,• qn*ö 
in multi8 libris apparet et quomodo Latinas legit* 



CA- 



CA PUT III. i 7 i 

CA.PÜT III. 

i. *l8*Ti novccjttjp dydmp didamiP yuïp 6 naryo , vide te 
qualem dilectionem dedit nobis Pater] Cohaeret hic ser- 
mo cum 8Uperioribii8 , sed per illad ÏÖm , *n 9 nova ex- 
citator attentio. Et nota provocabalum. notanfp , at 
a Petr. 3: a. 'Ayanyp hic utramjuinóog [per transnomi- 
nationeni] interpretarc signum dilectionie. 

°lva rixva 0éov xXyfrautir , ut filii Dei nondnemur] 
m W? 0U3 [filii Dei vivï]. Sic appel iati ab ipso Christo , 
qui falli non poteat, Matth, 5: 9, 45. Hic adscriptum 
habet Manusoriptus, quod et Latinus legit et Syrus, %ai 
hfur, id est, ac rever* talee ettmue f imitatione Divinae 
bonitatis» Vide lob* 1: ia. 

Juc xovro 6 xódfios ov yivwQBêi jjftêcg , propter ea mundue 
nos non novW] id est , Non agnoscit pro suis , imo odit , 
lob. i5: 18 , et malis omnibus afficit, Ioh. 16: 1, a, 3. 
Occurrit tacitae obiectioni : Titnlo nos solaris , et eum 
maxima pars hominum nobis non modo non tribuit, sed 
et contamelio8e nos tractat velut mancipia* 

d Ori ov% ïypco ot/rd? , quia non ppvit eum] Idem sensus 
dictis locis lob. i& ai , 16: 3* Est in bis verbis conso»- 
latio: Videte causatn cur id vobis eveniat, Qui vos ita 
tractant, caeci sunt in rebus Dei. 

a. 'Aycmtpoly pvr tixpa 6tov ifyêP , cariaaimi, nuno 
filii Dei sumua] Sumua nunc quidam filii Dei eo quo 
dictum est senstu. 

Kal ofntm lywtfw&f] ri ioófu&a] Et nondum apparvit 
quid futuri aimus , id est , quomodo futnri simus filii 
Dei in melioxe illo seculo. Kal bic est pro adversattv*» 
Tl solet etiam ad. qnalitates referri. 

OïSautp di 8u lap q>aptQ€o&y y scimue Autem, cum ap- 
paruerit] Nempe illud quod erimue. Est et hic lap pro 
Sxav , qaomodo et Manuscriptus babebat snpra 1: 7. Eft 
sic loquitar idem hic Apostolas Euang. 14: 39. Et He> 
braei sno '3 sic utuntur. 

"OfAQiot avrcp loóuê&a, nos ei aimiles f ore] Non sancti* 
t&te tantum sed et aeternitate et beatitudine ; ac sic roul- 
to magis filii eius quam nunc. 

On 



*7* IN L EPI&T. IOHANNIS 

*Oti óxffófu&a avtop %a&cig fci, quoniam tndebimw aam 
sicuti est] Ex promisso Mattb. 6: 8. Cum receptam tsset 
apad Indaeos Deum non videri , id est , coguosci qaalis 
est, niëi in vita altera, ex loco Exod. 33: ao , inde, 
ut ex confesso, argamentum dncit. Aeternitatem nulla res 
nisi aeterna potest comprebendere. Confer 1 Cor. i3: 13. 
3. Kal irag 6 lymf rijp Ifatüa tavn/p in 9 at/reu] Qui 
spem tanti boni habet in Deo, id est, ita sic ut Deus 
eam .spem valt concipi, 

'jjyrltii iavróp] Semet purificat , inttn, id est, param 
-se a rebus tnalis facit et servat. Nam utramque hac voce 
comprebenditdr ; estqae re ipsa idem quod lp jpcori ntoi- 
navétp [in luce ambulare] ,' saprê, 1: 7. Effectas idem modo 
Deo tribuitar , modo Christo , modo nobis , snbordinate. 
Hoc autem facit is qui sperare valt vitam aeternam, 
qaia scit illam minoris non comparari* 

Ka&ck imtpog dypóg l$t , sicut et We purus estj Respi- 
cit loca Lev. 11: 44 et 19: a, nbi pro dypog est aytog 
[sanctus], at 1 Petr. 1: 16, qaae adeo paria sant signi- 
ficatas, at Latinas bic pro dypl^u posaerit sanctificat % 
et pro dypog sanctus* 

4* Ilag é mtwp typ duaorlap %al typ dpofUap nout] 
ld est , Quisquis peccat (verbo boe sampto sicat in liac 
Epistota sami diximas) idem et Deum offendit. Hoc au- 
tem expressit per uêtowvuiap \transnominationem\ , qaia 
qui legem Regis alicuius consaltó violat , - non est qffod 
beneficium ab eo speret. TIouTp dpoulap est rfav W0 [ls- 
gem ifiolare , iniquitatem facere] Ps. tyi 1 , Esecb. 33: 
1$, 18, ant ffay SW) [pperari iniquitatem] , at Ps. 58: 3. 
Et Syras hic dpoulap vertit 161K. Sed aliter ea vox sa- 
mebatar tempore legis Veteris , aliter tempore legis No- 
vae, qnae Veteri non paulo est purior. 

Kal jj dfiaorloc l$lv q dpouia, et peccat um est iniquitas] 
Kal bic est nam. Ratio enim redditur praecedentis dicti. 
Sensas est: Nam nobis, ntcunqne varie Pbilosophi varii 
duagriag vocem et sumant et definiant, peccatum est 
actus qui vis quem scias et sentias pugnare cum aliqua 
lege Dei , id est , cum aliqua patefactione Oivinae vo- 
luntatis , qaalis imprimis est Lex Eaangelica. Tal* *W 
est et JV, Os. 6: 8. 

t. 



CA PUT III. 173 

5* JK*l oïiccn #rt ixtïpog i(pa*fQ9&&ij f et eeitie Mum 
apparuisse] lam diximua subaudiri hic nomen Chrieti 9 
qnanquam ex longinquo , et qaanquam Dei mentio inter- 
cessit. *E<paptQw&i] , id est , mundo apparuii , qaomodo 
ea yox sumitur Ioh. 1: 3i , 1 Petr. 1: 20. Dicitar et de 
Eaangelio 1 Tim. 3: 16 et 2 Tim. 1: 10 , Tit. 1: 3, Hebr; 
9: 8 et aapra 1: 2. 

ö Iva rag iuaqxiag jjp&p 4qïI * ut V eccata mostra tolleret] 
Ia Manuscripto , Upa apaoxlag aofi , id est , ut noe pecca- 
tor es immune* faceret a peccatie» Vide qnae diximua 
.ad Ioh. 1: 29, nbi eadem est locutio. Sensus idem aa- 
pra 1: 7 et 1 Petr. 2: 22—24. Tacite hic intellige, Quod 
si Christi in hac re consilium per Testram culpam caret 
eventa, eer te ia eo Christnm et pariter Patrem vehemen- 
ter offenditis , - ac . proinde vttam gloriamque aeternam 
sperare non debetis. Respicitur loens Esai. 53: ia. 

Kal dpaotia lp «tJrq> ov* &*] Praesens pro praeterito , 
peccatum in eo non erai , nempe cnm vitam mortalem 
viveret. Sic et Petrus dicto loco, Zg duaotlap ov% inohfle 
[qui peccatum non fecit\* Christus non verbis tantum 
sed et exemplo nobjs praeivit, vnMunaptp vnoyoafiuop 
[reliquit exemplar], ut ait Petrus. Deut. 32: 4, W pe, 
ovx h'gtp dimia ip atfap [non eet . iniuetitia *o] , de 
Deo. 

6. Hag o lp ctvté uipn&p , ov% duaotdptt , omnie qui in 
to manet , non peccaf] Putant quidam per dftaoraptip hio 
designari solum habitum. At Veteres credidere designari 
tctaa omnes tales quales iam ante descripsimus* Et id noa 
sequimur dnce Paulo 1 Cor. 6: 9 , Gal. 5: 21 , Eph, 5: 5. 
Tales non admittit qui yero amore Christo coniungitur; 
quod hic dicitur manere in Christo, sicut amantee di- 
cqntur eeee 0t habitare ubi amant* 

Uag 6 dpaDxdpwp ov% imqaxw avtop, ovdl i'yptoxêP ccvrop, 
omnie qui peoedt , non vidit eum nee cognovit euni] Qui 
peccat eo quo diximua sensn , cum peccat , neque de 
Chriato sic cogitat ut oportet, neque facto ostendit se 
«eire quanti sit habenda Christi voluntas* r*n, quod re- 
sponde t VQci ooqp, vertitur alibi per axixftao&cu, alibi per 
KOTayoéljr. ripoiaxtip vero , ut et alia verba similia , 
•*«pe non tam rem quam rei testimonium significant. 

La. 



f 7 4 IN I. EPIST. 10HANMIS 

Late M eocpèicat Maimonidet Duotoria Dubitantiam 
XXIIL 24. 

7. TiKpU* , pffciff arfoyafw tfsw f JUiott , nemo vo# «- 
4acaf] Et bic Manuscripti babent naiiia [infantes], non 
male* Nempe ita bene sperat Apostolus de provectioribna 
ut eos credat bis monitii non egere. Vide supra oz 12 
et seqq. Non frnatra aatem Hoc dicit. Mnlti enim et 
tune aibi blandiebantnr , et nono blandidntar , vokntes 
desiderium qaoddam bene vivendi ad - salutem safficere. 
Similia monitorum exordia babes Loc. ai: 8, 1 Cor. 6: 9, 
et in boe ipso argamento i5: 33 1 Gal. 6: 7, iac. 1: 16 , 
supra 1: 8. 

c O itowhr xip diKcuoovrtjr , dltcuóg fci] ld est, Is demnm 
apad Denm iuetus habetur, et ut iuetus tractatur, ac 
proinde ei soli competit promissum iustis praeminm, qiri 
actionea suaa ad Dei Legem componit : id enim bic est 
iuëiitiam facere , oppositum rü ccpccQtdvap aive auaoriav 
noulf [peccare; peccatum committere"]* Vide supra 2: 29. 

Ka&wg ixéïpog dixaióe fe«] Nam sic et Cbristus ipee 
iuetus f uit , sive Deo placuit , recte semper agendo. 

8. c O not&v tip afUXQtitt* in rov dtapólov fel, qui facie 
peccatum ex Diabolo «si] id est, Indole Diabolum refert. 
Vide de boe loquendi genere quae diximus ad lob, 8: 44 
et 47. Sic et infra 1 2 , in xov novrjqov ip [ex maligne 
erat\* Hoo vult, Videte quam foedum sit talem imitari. 

"Ori At* GQtfjS & 9tdpoXog éuaqxapti , quoniam ab initio 
Diabolus peceat] ld est, Ex quo semel peccavit, peccart 
non desinit. Talis looutio illa lob. \5i 27 , Sxt dn 00%% 
I&T* iftov é$t [quia ab initio mecum estis]* Est Diabolo 
boe proprium atque perpetuum male agere* 

Eïq xovxo iqxwtQci&ii 6 «/&>? toü Qtov , hu Xwsfl ra fyya 
rot; ÖiafióXov , in hoc- apparuit Füiue Dei, ut destruat 
JDiaboli opera] 'EqmptQtidy rursum sume- ut supfa 5. 
"Novum estargumentum : Non decet Cbristianos ea facere 
qüae Cbristus destructum venit. At peccatum Diaboli est 
opus , qui non peccat tantum , sed et alios ad peccandam 
instigat, Venisse autem Christnm , ut Diabolo anferret 
imperium , ac proinde opera eim destrueret , ex ipsius 
dictis constat Mattb. 12: 29, Lnc. 10: 18, lob. 12: 3i , 16: n* 
Aviw est destruere , ut lob. 2: 19, 2 Petr. 3: 10—12. 

9' 



9» IZft r*Q 6 ywipipot im xov 8é0v dpmotiap W 
noitly quicunque enim ex Deo natu* est peccatum non 
facit] ld est, ov% auaqtapw haec enim linie Apostolo 
idem sant. Illud autem yiytppyuipoq significat hic actnm 
non transeuntem sed permanentem. Peccare enim gravi- 
ter potest qui aliquando filius Dei fuerit. Tertnllianua 
libro De Pudicitia, enumeratis illia de quibus modo egi- 
mas peccatoram generibus : Haec non admittet qui natu* 
€ Deo fuerit , non futurus Dei filius ei admiserit* Est 
ergo hic praeteritam illad pro verbali , quasi dixisset 
rtppyrog , Th , lob. 14: 1 , ïó": 14 , a5: 4 1 aut rinpop , ut 
infra 10. Dixit ante dici nos Dei filios ob zndolem pi- 
vin a e similem. Talis autem qui erit, id est, dom eam 
indolem re tinebit, non peccabit eo modo quo bic peccare 
ponitur. Auenstinus Sermone, XXIX de verbis Apostoli, 
emn dixisset, homicidia et adulteria uno ictu perimere 9 
addit : Talia non facit bonae fidei et epei Chrietianue % 
sed Ma eola quae quotidiano orationie periculo tergun- 
tor. Idem ad Ps. 5i : Regnat peccatum ei consenseris m 
Didymus ad hunc locum: Dicendum eet idem eeee facere 
peccatum quod peccare , cum Diabolo datur locus. Dis- 
cipnlus Didymi Hieronymus libro I adversus Pelagiam 1 
Qui ergo natue eet ex Deo non peccat , quamdiu semen 
Dei manet in eo , vividum scilicet. Et ad Matth. 7 : 
Bona arbor non fert maloe fructus , quamdiu in boni» 
tatis studio perseperat, 

*Oti oniouot avtov ip avtcp uivu , quoniam eius semen 
ipsi inest] Semen Dei est verbum EuangeKi Matth. 1$ 19,' 
Mare, 42 14, 1 Petr. na3, Iae. 1; 18. Mipup hic est 
inesse * n% sapra diximus f Itaque Ioh. 14: 17 habemus. 
Pwh %al 2* vuTp h'gcu [manet et in nobis erit] , ubi illud. 
fxvu pvaesens tempus designat, ifecu futurum. I nes se 
autem intellige IptQy&e [ejficaciter] , ita u£ nee arefactum 
»it nee auffocatum , sed naturam efficientiamque retineat. 
Sic Aristoteli oculus qui non videt non est oculus. 

Kal ov Svyarat duaovdpav , Sri bt Qtoy yeyippyrai, nee 
potest peccare, quoniam ex Deo natu* est] ld est, yiy~ 
^k egt. Augustiuus de Gratia Christi libro I cap. ai ; 
Secundwn istam charitatem melius intelligitur dictum t 
Qui natus eet ex Deo non peccat; et quia non potest , 

quia 



l 7 6 IK I. EP18T. 10HANRI8 

qtda charitas , seeundum quam natu* est sx Deo , non 
agit perperam t non cogiiat malum. Est aatem ilJad 
tvpdrai bic dictaat moraliter. Solent enim actas similes' 
eise qaalitatibus. Ignatias: 01 oao%txol xd nnvfucMa 
nodmtp ov dvpdprat [Carnales spiritualia faeere non 
possunt]. Menander : 

Ovdtlg nopyoop noctyua tWfo* •* iroitZ 

Nemo bonus qui vir sit rem fdeiet malum.] 
Pbilo de Nobilitate : "JHty faalXafceu nop^od %Qiyfrl$ ov 
£aoW [Bono ut malus fiat difficile est], Seneca VI de 
Beneficiis: Vir bonus non potsst non facsrs quod facit. 
10. *Ep rovtxo yap*od Ift ta rinra tov Qtoït xal ti 
rixra tov duxfiókov nag é uij not&p ittatoovpvv ov* %if 
1% rov 0iov 9 mal i ut? dyanwp top diêhpop avrov, hae 
re manifest* sunt filii Dei et filii Diaboli: qui non facit 
iustitiam , non est ex Deo , et qui non diligit fratrem 
suum] Hoc valt: Non dabiam est, quin malhis e*«e Dei 
filii quam Diaboli. Ut ergo illnd sitis semper, ostendam 
Tobis discrimen. Ex Deo sunt^qui et iustitiam f aciunt , 
et amant proximum, id est, quorum et opera sunt bons 
et ex bono proficiscnntnr animo. Nam qui proximum di- 
ligit Dei causa , is et Deufn diligit , ut diximus ad Bom. 
i3* 9. 'Qui vero aut non faciunt bona, aut non ex tali 
animo, ii Diaboli sunt filii. Vides etiam bic rerum esse 
quod dixit Aristoteles : 

'Eo&Xop uip ydo dnlug , naproHanéoe 8i *axóp. 

[Est simplex virtus , omnigenum tritium.] 
'jidiltpop, rocat, ut et supra 2: g, top nXfpiop [prosi~ 
mum], bominem quemris, ex natura Euangelicae Legis; 
quanquam interdum ex ri materiae tox illa sumitor 
atrictius, ita ut solos comprebendfet Christianos. 

il. "On avtfi iïlp % dyytlia, quoniam hic est nuntius] 
Tide supra 1: 5. 

- *Hp yxovooTi dn* dgtfjg, quem audistis ab initio] Etiam 
•ub Lege: etsi none et vox fratris latius pateat, et dili- 
gendi aignificatio sit intensior. Sed nibil mirum imper- 
fecta praeludere perfeqtioribas. Videtis tarnen Deo in 
summo pretio semper fuisse dilectionem. 
• "Ipa dyamouep dXXqXovg, ut diligamus alterutrum] \*~ 
raelitae Israëli tas olim, nunc quilibet quosyia , sicut et 
ante Legeih fecit Abrabainus. 12. 



CAPUT III. .: ■ : ' , 77 

ia. Ot7 MoAofc Kdïp è$ rov nop^oov yr 9 non êlcüt Cain 
ex maligno erat] Defectns qui est in hoc sermone iU 
mihi videtur optime poaae auppleri : Ovx èusp in rov 
novTjQQv na&aig Kdïp rp , Ne Diabolica simus indoU, sic ut 
Cain f uit* 

Kal «aqpajfa top ddtkpop avtov , et occidit fratrem euum\ 
Kal hic valet qui. In Glossario, aydfa, iugulo, interi- 
mo, caedo, occidoy neco. Et Graeci Scholiastae wpdfa 
ant (fcpdrrco interpretantar <pop ê WB , %nlpa>. Latinas hic 
occidit. Syras top, qua voce et Hebraei utontor de qaa- 
vis interfectione» 

Kal xdqtv rlpoq ëoxpa^fp avtop i et cuius rei causa occi- 
dit eum] Per hoc nvüfia [intérrogatum] aditam sibi strait 
ad comparationem inter Abelem et Christianos. 

On td iofd avtov noptfëd ijy , xd èi rov ddtXcpov avtov 
Sinaia, quod opera ipsius maligna erant , fratrie eiua 
iusta] Acerbissima odia ex diversitate moram* Tale* 
autem frisse! doos istos fratres Dei iudicio apparuit, qni 
Abelem litare voluit, Cainum non itenu Vide quae ad 
istam hiatoriam et ad locum Bebr; ii: 4 a nobis. dicta* 
Ta tov ddeXipov , nempe ïoya , ex praecedenti; 

13. Mrj &ccvpd£ttê , ddiXyoi uw] Syras , 'Et nj mire- 
m «w> pro Ne miremini igitur : nam igitur bic aubaadiri 
debet: est enim illatio ex prafccedenti exemplo. 

Ei fuatï vpaq o xóauog , ei odit vos mundus'} Hominea 
nempe Caino non dissimiles. Vide quae sapra initio hu- 
in» capitis, et ibi dicta.* 

*4. 'HutTe oïdaftêp] Nos ex Christo didicimus f quo4 
ttuhdus non didicit. 

On uttapép<qndut* i* tod öapdtov iïg typ faijp, Sri «/*- 
w*HiP rovg dfcfapov?) nos e mörte e$se jtranslatos ad v*-, 
taj n, quia diltgimus fratres] Eo nos ius habere ad vitam 
a *ternam 9 quia fratres , nostros diltgimus ., propter Deunt 
«cilicety et ita nt actibas id ipsuin testemur. Talibua 
•«|m Dea» per Christam vitam illam aeternam de qua 
*gitar promittit. Mtraftfaxep i* tov Oapdrov *k tip X<*n*> 
«odem sensa quo hic habemns apud eandem hiinc Scrip-» 

**«& Eaangelii 5: 34, übi diximus, iis verbis significari 
09 velut e civitate Mortis in civitatem Vitae transcribi* 

1 *atem ad rem aaepe datur nomen rei «psias» . 

V1 H- M 'Ó 



i;t IN I. EPIST. lOHANNIS 

'O M sfyaitëp *o> dkhpór, pitu h t$ Ihrmrep, qid 
non diligit fratrem, mmmt in morte] Manet in morte, 
id est, in ea est conditie** qitae morti est obnoxia. /mpit 
dam pivunt sunt mortui , diotnm est Hebraeoram. Par 
fignra cum praecedente. Nos ius habemna ad Vitam : in 
illos Mors ius habet. In Hanuscripto toty ddtXyovs o pij 
dyem&p [qui f r afros non diiigU\> 

\5. Il&e é pufcoP top ddthpop safari? , quiounquo odit 
fratrem saam] Sicut isti mundani homines bos non modo 
non diligunt, sed et oderant. 

ê j4p&wnoxTÓ*OQ igl , homicida est] Nam si 

Quem q ui* que metuit i periisse espetit , 
ttnlto magis quem odit. Christi antem Lege> qaae inter- 
num Hominem potissimurn respicit, fecïsse qmsqusm een- 
se tar quantum • yoluit. Qnod enim de adulterio dixit 
Christus Matth. 5: 28 , pari inre ad aüa crimina aptan- 
dam est» 

Kal oW*ti Sn nSg drÖQamoxTÓpog ovn è%êi ï>wp> ateiriöf 
lp avtéf uépovoap, et nostis p quempis homicidam non ha- 
bsrè vitam aeternam in se manentem] Vitam aeternam, 
id est , ius ad vitam aeternam , in se , id est , apud se , 
non habet* Quod dicit apertum satis est. Nam ai Mom 
Lest in terrestri societale talem hominem ferre non po- 
test , qnanto minus enm Christus feret in coelesti civi- 
tttte ? Non de habitu sed, de acta homicidii hio agi fa- 
cile intèlligitnr ex Caini exemplö. 

16. 'Ep rovuf lypmaptp xr ê p dyémpr %ov 6**v] Unde 
discimus , quantopore Deus non dilexerit. 

"On ïmïpog vnio ijpap typ yv%fjP avtov ï&i]%ê , quod iUe 
otdmam aaam pro nobio poeuit] 'Exetyoe hic est Christus, 
Ut sapra 5. SaMntelligeiidain hic antem est, hoö Chris* 
Hum fecisse Deo sic decernénte noatvi causa : qnod expres* 
stom est Rem» 5: 8 et 8: Sa. Vide et infra 4: 9 et in 
Enangelio 3t i6. Ti&ipett yvfflP apud hnnc nosttvni Script 
torem ho» e*t £*oprie vitam deponere (quanquam et koe 
feeit Christus)» sed obiicere pericuüs , nt diximu» ad 
loh. 10: ït, iê, 17, i3: 37, 38, i5t i3Y 

Kal yu€ï$ oapéiXofiêV «Vrip t&p ddtkpüp rag yv%cc$ nfrffw, 
et nos debemue prè*fratribu8 animas p onere] Et hic deest 
igitur. Sensns est: Debemue igitur et nos pèneuia quoe~ 

. vis 



CAfrÜf IIL fft 

Ml êttfrè, ui nltos homines , frattei hoètros tn pritoü 
origine , ekitio aeterno eripiamus* Non debet nobi* cfr*» 
rior esse rit* nostra quam Deo Filius saus fuik Hoo 
praeceptam egregie implerere Apostoli et eoram attfata* 
fes , et post eos tot Confessores ac Martyres. 

17* *Og 8* ar «jjfl top plop tov nóopov , qui habuefiè 
victum mundï] Pergit et aliia rebus ostendere qaonsque 
se exténdat fratrem sive proximum diligendi obligatie* 
Blot apad Graecos éaepe significat ea unde pipitur 9 ut 
in Froverbio i 

£lo9 plov Siófupog 01/» hip QI09. 
[Vitalis non est pita 9 quae pictu indiget,] 
Et sic' Lucas asnrpat 8i 14, i5: ia, 3o, ai: 4. Additur 
vero bic tov nóöjxov , nt intelligamas de iis agi quae ad 
vitam pertinent non alterius scd huius aeculi. Nam id 
modo ai&poq tovtov [huius sêcuW] , ut 1 Tim* 6: 17, mo- 
do %ó<fpov voce signifi catur* Rabbini tth tfa?» SyruA Wc 9 
*chn KTjp. 

Kal &HOQJI top diïtkpöp avtóu %Q*laP ijppta 9 èè l>ldefiè 
fratrem suum necesse habete] Defici nèceèsaril*. £xem~ 
pla vide Mattb.a5: 55, Luc« 16: 20, Iac. 4: i5, ubï quï 
bic est %Qiiap tycop dicitur Xunóaivoi tijg iqajpiqov TQtoqnjj 
tal tap tmtijStlcop tod (ftquaro; [indigéüi t>tetn qOótidiÖhd 
et eis quae necessaria euht torpori]. 

Kal tlelaji td önXd/xPct avtov dn uèróti] CtóuséM m4* 
serationem suam ab eo 9 id est, elélftsèrit énm & effe^tu 
misericordiae. De roce mtXdy%t<or vide Lttc. V.j8, tfCott 
6: ia, 7: i5, Phil. 1: Ë 9 Ccrt. 3: is, PMfcin. 7, la, ao* 
Claudere ab aliqïio est aliqüeifa excïudfere. 

ïïwg 17 dy&iti) toO <6«oC fiirit tp dttitojf] Quomodó èiset W 
'o dllectio füatH Deus exigü ? De tócfc fdrtip dixlttftf* 
iam aliqüoties. 

i*. ^xr/a f*o«y, w dyort&tiW Xfyc? JfyJt f%éia&lf 9 èfljT' 
«W«p «cel dXy&ticf , ,/ïtfofl uw* , nöft Üttiétaiid fttfbo , ^e^ 
Kngua 9 sed facto et vetittite] Vétl'o abiai qfti- praedicat 
» «e diligi proxitnum , non aïiténi Verte diligit. Ei óppb- 
»itur is qui diligit dkrj&Uit , id feit, rere ac éiricere. 
Lingua diligit qui egenti dat doüö Verba ; facto autem , 
V* ètiam ertm luval. 0/ %ofa dyaft&pTt$ sic dicimtür qno- 
niodo aretalogi, qui dè VMüte loquttntur, net eam ha- 

M a bent* 



ito IN I. EPÏST. IOHANNIS 



bent* Boni* verbis solari miseram non est malam; sed 
inane fit si copiam eam iuvandi babeas.nec ntnris, ut 
diximns ad Iac. a: i5 , 16. Debemns dib'gere et animo 
et factis. Refellantar bic qai ad salutem snfficere patant 
bene rivendi desiderinnu In Mannscripto est ip Zo/c* 
nol JXy&ila. 

ig. Kal lp rovrcp yipóoxoptp Sn 1% tijg dXytolag la§Up f 
et hoc re eognoeeimue 9 noe es peritate eeee\ Magnum est 
illnd monitum, Tv&bi Otavtóp [noece te ipeum], Malti sibi 
blandinntar, et Christiarios se patant cnm non sint. Ideo 
diligenter nosmetipsos explorare debemns, 1 Cor. 11: 28. 
De se quisque , au desideriam tantam bene agendi ba- 
beat , an vero quale requiritar propositam , nalla re me- 
lias qaam perpetoa factor nm serie cognoscet* Si ent es 
Deo ewee est babere Dirinam indolera, ita ex veritate 
eeee, id est, ex Euangelio , est congruere Euangelio. In 
Mannscripto lp vovtte ypwoópeÖa [hac re cognoscemus]. 

Kal €pnQOO&êP avrov mioofup rag ttaodlag 7pa>?] ld est, 
fiducia in Deum tranquillabimue animoe noetroe. Op- 
ponitnr ml&ap ei qnod sequitur xarayipcioxup [reprehen- 
dere\. De boe nsn vocis ntlfttip diximns ad Matth. 28: 14* 
Syras pWAD quietum reddemue. Malta dispatant Philo- 
sopbi de animi tranqnillitate : sed nulla est res qaae 
Terins tranquillet animum qaam insta persaasio de tanto 
Dei erga nos amore nt nobis yitam aeternam destinet* 

20. "Oh lap xavayiptoOKji tjp&p y xaodia, quod ei repre~ 
henderit noe animoe] Solet dici: 

Ulo nocene ee damnat , quo peeeat , die. 
Seneca Epistola XCVII, Coarguit Moe conecientia et ip~ 
eoe eibi oetendit : et Epistola CV , Dat poenae quiequU 
esepeetat. Cobaerent baec cnm soperioribas. Non frnstra 
in illa. tranqnillitate animi magnum posni bonum : liquet 
id ex iis qni aliter se babent. Tormenta nnnc ex meta 
sentiant, sensuri olim malto maiora. 

"Ou iui&p Iglp 6 0éig xrfi %aqilag ypó&v , quod maior 
est Deus animo nostro] Illad secandam Sn abest in Ma- 
nuscript o, et bene: neqne legit Latinns. Deus multo ma* 
iores poenas in prompta babet. 

Kal yivc&G*H navta t et novit omnia] IayenaKs de DiisJ 
Notior eet Ulie homo qaam eibi. — 

Tbs- 



CA PUT III. .: 181 

Tbales interrogatns an quis male agens Deum latere 
posset , dixit , Ne cogitans quideth. Qafeum convenit 
quod babemns Rom. 2: 16. Qai se damnat, baud dabiam 
est quiu a Deo damnationem exspectar? debeat: «git 
enim quae aut scit aat putat ésse non recta* Vide quae 
dicta ad Rom. 14: 23. 

21. 'jé/aitijTol, iap ij xaodia Tjpofo u$ narayipwanj} jp&p, 
carissimi 9 si dnimus noster non reprehenderit nosj Si 
nullius mali facti aut consilii nobia simus conscii* Est 
enim ptrayvpla [transnominatió] effecti pro causa. Intel- 
ligenda autem haec verba de eo homilie qui praecepta 
Christi bene novit , et ad ea se tanquam ad specolnm 
explorat. Illud prins ^/uo* abest in Mannscripto. 

TIccQQipiap é%op*r itQQQ top 0eóp] Fiduciam habemus In 
Deo positam. Confidimus nos ei esie cariasimos* 

22. Kal 3 lap eurocup, et qtdequid petierimus^Vemp* 
cum illis conditionibos de qnibns diximns ad Matth. 18: 19 
et Iac. 1: 5, 4* 3* 

jiappdpofAéP nuf avrov y accipimuê ab eo] Ex pronissa 
Matth. 7: 7, 18: 191 21: 29, Loc* 11: 9, lob. 14: 14 > 
i5: 7 , 16, 16: a3> 24, 26. Est antem bic praesens, pro 
futuro , XapPapOfup pro Xifatofiép* Sio et infra in re ea- 
dem 5: i5 , *%opëP pro êHopiP. 

"Ort rag iproXdg avrov TyooifitP, %al xa doê$d Ipmua* 
uètov noiovfAtp] Illud posterins ual est l^yyijriuèp [explica- 
tivum]. Non mirum est Deam precibns nostris annnere, 
qula praecepta ipsius serpamus sedulo , ei sic facimus 
quod ipsi placet, Hebr. i3: 16. Solent qui boni snnt 
gratificari iis qui grata ipsis faciunt, Ioh. 8: 29. Idem 
sensus qui boe loco est lob. 9: 3i , nbi dicta vide. 

a3. Kal avnj fclp 1J iproXy avrov, Ipa m^tvo^tp r$ 
Wfiotn rot/ vtov avrov 'Iipov Xqv$ov , mal dyanwptp dXXr^ 
hvg, et haec eet praeceptio eiué, ut credamue in no~ 
"line Filii eius Iesu Christi , et diligamus altsruttum\ 
&<1 uvrij bic valet haec ergo. Potuerat dicere ivroXag, 
sed maluit unitatis numero uti, quia altera ex altera 
fluit Et ba%c est egregia illa {waip<? [connexio'], 
ï&ae si in animo sit et in factis , nibil ultra ad salatem 
&eterham reduiritur, ut diximus ad locnm Iac. 2 et Gal. 
5: 6. Ita^ue est in bis paucis verbis xn f0 réXog Xóyov 

M 3 [finis 



il* IH L EPIST. IOHAHNI8 



[jU»»««i] f sjnod fidtar EecL lat ïS. H>e«f" «? 
ieóemn idem faod dg se ïeoem infra Si i3, nra ]D70, ut 
lue babet Sjms* ld rero est propter 'Ckrietum, me 
Chrieto eme4orm At credere. Sic ld «y deapost Miitli. 
ifc 5, Lne. 9: 4*, 49 et alibi. 

JEafti? «oWrr trnlJj* qpfr , asesrf derft praeceptmm no- 
bie] Nesepe Be ne per Cbristnsa, lob. ia: 49 , nnde intelli- 
fbeiu in praecepto illo dfligendi bomines praeceplam 
dfligendi Dei tacke cosaprebendL Faejnras enim ioo 
propter Cbristwn, lob. i3c 34, 55, i5: ia, ac prelude 
et propte r Dense. 

94. Kal i «jptV tig irvolag otVeff , ei qui eervol dus 
praecepto] Dei praecepta per Cbristnni data. 

*E* etfaf §d*u wal esMg h «vrf , in Ulo manet et if* 
in eo] ld eat, Dena et ipse inter ae amore sfent ton- 
irnifftitrimi* Tide sopra ac 6, 34» 3: 6. 

Kal h tWnp funamofu», dr* ph» hr tjptjr, tu rov «iw- 
patog ov 4gS9 êbautw, et hoe re ecimue , eum manere in 
notie, es Spiritu quem nobie dedit] Certieumum hoe ar- 
gumenten* eet 9 Deum eeee in nobie , id eat, noa tmaria 
Deo, quod nobie dedit de. Spiritu euo. Qao certe nibü 
maiaa in hac Tita nobis dari poterat. Illnd euo bic in- 
telligitnr , cxprimitnr aatem infra 4: i3» Syrua antem et 
lue addidit, #*m [Spiritu euo]* A tertia peraona singolari 
bic transit in primam pluralem , quia anavior est sermoj, 
com et «e aliia Cbristianis ediongat. 

C A P O T IV. - 

• 

1. ^AyomrjtQl) #j narrl nrevpan mgëitre, cariseijnj,»* 
evivis oredatie epiritui] Spiritum vocat PropbetjLain,, »iv c 
▼ere sive falso ita dictam, 1 Cor. ia: 10, infra 5: 6» 
Sicut snb Vetere Testamento faere Propbetae veri, faere 
et falsi, sic et sub Novo, 2 Petr. 1; ao, ai, a: 1. 
- 'AXki doxifiafai ra itptvpara , eed probate epiritu*] 
Paeudoprophetae sub Fetere Testamentc* duob?& si^nif 
digaescebantur. Primarn , si abdacerent fcunineB a vero 
Deo, Deut. i3: 1, 2. Eaque res et aperfa et facjli* ti 

euiasqcie Isreelitao notiouem pejrtiaebat, öe»t, 1&8. in 

No- 



oAtuT rr. i«s 



Novo Testamento «ddendam eêt f amt tl homilie* aVAuêat 
ab Iesa Christo. Et e* qnoqoe cógnitio facilf » est , et 
cuivis Christiano patens* Itaqae hoc do*fpa£ci? est fin* 
guloram, at Rom. 12: 2, Eph. 5: 10, PhiL 1: io > 1 Tness* 
5: ai. Altera disquisitio erat in Veteri Testamento *%. 
eventu, au is praedictioni ad amnssim conveniret. Et 
qaia haec cognitio non erat adeo faciKs, ideo «ab Veteri 
Testamento pertinebat ad Synedrium; sab Novo verp ad 
conventus Episcoporum, advocatis iis qui donUm habebant 
iiaxQlö&og npwuatiop [diecreiionie spirituum'], at dÜsinme 
ad dictam locnm 1 Cor. 122 10 et 14: 99» Htfc vwo 
de priori ista diiudicatione omnibus exposito agitup* 
datorqne eadem piane regala quae 1 Cor» ia: 8. abi die* 
ta vide. 

El 1% voO Qeoiï {£•?] Jèn per* sint es' 2W, oa; disusnfe 
Nam quidam eorqm aut D&dboli instinctn aat pvwat» an* 
dacia vaticinantur , Deut. *8t 22., Ezecïu ifrs, 20c a&V 

d 0n noXXol ytvdoTtQOcpIjvcto iiihfi^&ccönp cfe rdp zoop»*? 
quoniam multi Pseudbprophet&e exieruné »#* mundurm\\ ha 
est, publice se ostenderunt. *E%iQ%*o&ai *ïg< vopt noouom 
idem est qaod itftiO&ai *fc top uóofiop, de qBA loAntione 
diximus lob. 1: 9 et alibi* /\ 

a. *Ep Tovrop ywwGxixai to nptvpm rot/ 0*ov , fa*, r* * 
cognoscitur Spiritus Dei] Dicit daturum se notam qua» 
Pseudopropheta , etiamsi stapenda qnaedam ex praedictot 
faciat, aut alia hominibus incognita praedisat, noatift 
poterit. 

TL&p TtPiVfia 8 éfwXoyit *Irpovp Xqi^op lp ooq*1 IXijXvöórm 
& rov 0tov l$t, omnis spiritus qui lesum, qui im carne* 
venit 9 Christum agnoscit, ex Deo est] Nempe. si et eren* 
tns praedictis respondeat. Qui lesum pro Christo agnomeit: 
*a ipsa Prophetia,' et Cbristi nomine ffgoqftyret/tt [vatici* 
naW], is etiam Deum verum retinet, ad qtiem Cbristtiai 
aos dacit* lesum agnoseere Christum est agnoscere leswas 
Nazarenam esse illam promissum Messiam« Vide» supra 
^ 22 et infra 5: 1. illnd ip occqkI iXyXv&ÓTct, per traiec- 
üonem Iofcanni non infrequentem, ad illnd *Itpopp referri - 
debet. Volui* antem Apostolus hic nomini lesu addere 
buiie titulnm, qui venit in carne , quasi diceret, eum 
dico lesum qui non eum regia pompa et exerciübus venit', 

M 4 sed 



184 IN I. EPJST. IOHANNIS 

eed fflf sUta humili, abi^cto, maltisque malie «c ppstr*- 
mum oraci obnoxio. Nam haee carnis nomine solent 
eignificari apad Hebrfteos, qai dicunt leo [carnem] vel 
Om ITO [<?<mw/i» ** sanguinem] ubi sortem caducam et 
fragilem volant intelligi; séd et apad Scriptores nostros, 
at Hebr. a: 14 1 5: 7 , 1 Tim. 3: 16, 2 Cor. 4: 11, Gal 
4: i3, *» *«ro* penisse idem qaod nenie'se cum carne. 
Sic particala jy. tomitar saepe apad Hebraeos et infra 5: 6, 
Bom. 15: 3a, 1 Cor. 4: ai et alibi. Non frustra aatem 
hoc addidit Apostolus, qaia malti ne Iesam Haberent pro 
Meaaia promisso addacebantnr aorte eiaa contemptai ex- 
posita) qaod et Christus ipse praedixerat, Matth. 11: 6, 
a6: 3i« Hoc eat qaod Iadaeoa et olim retinoit qao minas 
Iesam pro Messia agnoscerent, et adbac retinet. Pari de 
caoaa Apostoloa Paalne, com dixisSet a ae Christum prae- 
dicari, addidit orucifixum, addiditqae praeterea ludaeis 
OxapSaïor [offendiculurn], 'Nam malti erant inimici crucis 
Christi, Phil. 3s 18, eive Christi ob crucem. Magni est 
animi non tantum ea crace non offendi, aed et honori 
dacere vocari ad eioa participationem , Act. 5: 41 , Phil. 1:29. 
3. Kal nSp nptvua 3 uq óuoXoyrt 'Ifpovp Xqusov h oaqttl 
IXyXv&óra, i* roti 0tov otfo ifci* *al rovto l$t ro roe % Af- 

' *i%qLïov, et omnis spiritus qui Iesum, qui in carne venit % 
Christum non agnoscit f sx Deo non est y et hic est jtn* 
tiehristi] Propbetia eius qui in ipsa Propbetia Iesum pro 
Christo non agnoscit , qaia eam non adfert in nomine 
Iesu , non est fttónpeviOQ [diidnitus inspirata]. Imo con- 

'•• tra talis Propbetia viam atroit magno isti et eximio An- 
tichristo. In illo ip oaoxl iXylv&óra causa est cor illi 
impostores negent Iesam Naxarenum esse Christum. Et 
recte haias loei sensum expressit haias Apostoli discipa~ 
lus Polycarpus in Epistola ad Philippenses his verbis: 
H&9 yo)q 3$ &y uij ouóXoyfj 'Iipovp Xq^op lp oao%l iXylvöi- 
pai , ccvtIxqi<3Óq égi* nul 3? Sp uij óuoXo/tfoj] vo uaorvqiop 
rov &XVQOV , in vod diaftóXov i$l [Quisquis non confitetur 
venissé Iesum Christum et quidem in carne , Antichristus 
est : et • quisquis non confitetur testimonium crucis , es 
Diaboho est]. Ubi pari loco ponnntur cara et crux, qnia 
ernx est complementum * carnis , id est, status humilis 
Christi. - Videtur autern in illo • Polycarpi loop errore 

qao- 



CA PUT IV. i85 

qnodam extfcribentium , «ut odio Marcionis , scriptuin 

IXrjlv&êrai pr<| IXyXv&órct , cum apertum sit, Polycarpum 

haec verba Iohannis in memoria haboisse cam id scri- 

beret. Est aatem iXijh&óra aliquanto clarius qaam si 

dicas iXijhv&ipcti , quanquam et hoc in illnm sensnm ac- 

cipi potest. Nam qui lesum agnoscit pro Christo , is 

agnoscit Messiam non cam pompa Regia venisse, sed in 

carne. Atque ita si aocipiamus 'Iijaovp, erit non neces- 

sario sed i^yijrituös [expUcative] additum, ut intelligatnr 

eum Christum qui in carne venit non aliom esse ab lesa 

Nazareno. Pari de causa dubitari potest an non scripse- 

rit Polycarpus dpuyigigov igl 9 sicut Iohannes tovto Ï£i 

rov dvTtXQigov. Est Antichrist*, id est, Anti christo ser- 

vit, est de Antichristi spiritu , at citat hunc Iohannis 

locum Cyprianna. In Manascripto tantum hic est, o pi) 

èpoXoyeï tüV 'Jfyffovr 9 in rov Qeov ovn %$tp. Quod aatem 

8ocrates dicit, Hist* Eccles. VII. 3a, ab initio hic 

scriptam faisse, nap itptvpa 3 hits top *Iipovp [omnis 

spiritus , qui Iesum solvit\ , sed a Nestorianis id sabla- 

tam; id qaanquam verum non arbitror, agnosco tarnen 

istam lectionem esse veterem, non ex Latino tantum 

Interprete, sed et ex Iranaeo III. 18. Sed arbitror non 

ita primitu8 scriptum ab Iohanne, sed mutatum at con-* 

grueret in Gnosticoram illos qui alium dicebant. esse 

hsum 9 aliom Christum, alium Mopoytpjj [unigenitum]. 

Vide Irenaeum dicto loco , et nostra in Anteloquio. ad 

Enangelium Iohannis. Iohannes ut hic, ita alibi solet 

eomtraria contrariis opponere , verbis prope iisdem , ut in 

Euangelio 3: 36, 5: 10, hic supra a: 4. . 

"0 dxijxócrrë Sri fyjprórt » que™ ajujistis venturum\ 

Quem spiritum aliquando venturum Christus praedixerat» 

Hoc enim est spiritus illorum Pseudoprophetarum de qui- 

bas agitur Matth. 24; 2, 34* "jfygtra* est sono praesens , 

ttnsu futurum , et refertur ad tempus illud cum hoc 

praedixit Christus. Sic et supra 2; 18, 

■K«l pvp lp Tq> xooyup i$ip $$1} ,* et nunc iam in mundo 

"*] In variis locis iam ostendunt se tales Pseudopro- 

pnetae, qui Messiam dicunt venturum cum potentia 

Wa mundi. 

4* 'Tfufc in .tav . Qtov i& , xi%*L(* , pos. ex Deo estis , 

M5 fi- 



ttt IN I. EPIST. fOff ANNIS 

Jtdioli] Laadibus eos ad constaotiam excitat. Pos ex 
Vso estis , id est , Diyina non hamane sapitjs : ideoque 
crux tos noa offendit. Vide sapra a: 4, 16, 3: 9. 

Kal #m*9**rê avrovg, et pieistie eos] Moltos iam talet 
Pseudoprophetas sprevisti*. Sic aopra as 14, ptPixrpuat 
tor itorijQOp [yUfiêtiê malignum)» Illad at/rot/? non ad 
nomen aliquod sed ad rem nomine significatam refertnr. 
ö O*i fuityov fel? é ip iulp t) o ir r<£ xóouss, quoniam 
motor* est , qui in pobie est , quam qui in mundo'} Chris- 
tus qai per unguentum, id est, Spiritnm stram, in vobis 
habitat (supra 2: ao) potentior est Diabolo, qni in mnndo 
dominatar, loh. ia: 3i , 14: 3o, 16: 11, a Cor. 4: 4, 
Eph. 6: ia. 

5. Avroi lx tod %oöuov itttl, ipsi de mundo sunt] Af* 
fcctus habent qnales habet Man das , id est, pars longe 
maxima baoiani generis. Amant splendorem hoins Titae, 
opnientiam et Tolaptates, sapra a: 16. *E% xo% xóöpov 
élvai significat pari esse ingenio , nt apparet ibidem 9: i& 

JUa vovto ix rov xóouov XaXovoi, ideo de mundo lo+ 
quuntur\ ld est , ra in vo€ xóauov [sa , quae de mundo 
sunt] docent, et praedicunt Mundi affectibus congruentia. 

Kal o xóopoe* avT&r axovti, et mundue eos audit] Eos 
eeotatur , eis morem gerit* Solet dxovtip dici de disci- 
pnlis, at apad Laërtiam aliquoties. 

6. *0 ywaaxcw top 0*6p , dxovti $u&p , qui JDeum no- 
id* , audiê nos] Noa eectatur , nobis ee dat docendum. 
Qui Deum nopit , id est, qai sicat oportet considerst 
Deam esee aeternam* neqne eam iadicia saa hnios secali 
ambita metiri. 

*0e ovx l$ip ix rov 0*oti, qui non eet ex Deo] Eodem 
vecidit Deun* noeee eo qao iam diximns sensn , et e» 
Deo esse. Intellectio et affectas matao se snbseqnantar, 
eed per gradus quosdam* 

Ovx dxova Jjumr , non audit non] Talis qai est alias» 
qaaerit Doctores et Prophetas. 

*Ex tovtov YiPtoOxouêP ró. itpsvua rfjq dXij&êlag xtd ro 
nptvaa rfji itk&vtfi , ex koe noseimus spiritutn pe/titatis , 
et spiritum deceptionis] Spiritus peritatis , id est,, ver ai. 
Spiritus deceptionis, id est, spiritus deceptor. nXdptj, 
deceptio, ut Eph. 4: 14, a These, a: 11. Pro ix rovtov 

in 



CAPÜT IV. .: t8 ? 

in Manuscripto est lp Tovnp, ut supra z. rtpoianoutp dU 
gnoscimus, internoscimus , simplex pro camposito , at sa* 
pra 2. Illad aatem in tovtov refero «d effeetam illum 
circa aeterna et circa mundum. 

7. 'Ayanqtol, dyambutp dXXylove, carissimi , diligamue 
nos inneem] Uic redit ad id quod iam ante dixerat, 
'AXXylovg hic non minus quam sapra 3: a3, ad omj»** 
traho , propter argumentum qaod iam adferet de amore 
Dei erga hommes universum spectatos. 

d 0w y dydmj lx tov Qiov &*] lpsa hoc diotat ratio f 
ex Dêo esee , id est , Beo, maxime placere , honitatenu 
Nam Dei nomine quivis optimum quid iutelligit. Ex hoc 
principio dixit Cicero in Som aio , nihil esse UU principi 
Deo f quod quidem in ter ris fiat, accepjtiue quam consilia 
coetusque hominum iure sociatos. 
Ka\ reds o dyun&p, bt tov OtoS ytyippqroQ , et omnie 
. qui difigit , ex Deo. natue eet] ld est, Dei eet FWue:. 
yi/ivptfcog enim hic in sensa permansionis sumendum est. 
Jiomines semel gignunt hominem, Deus perpetuo, nisi 
homo sibimet obstet. Vide supra $; 9, la, Manuacripto , 
«ofe 6 iyctn&p top Qtóp [omnis qui diligit Deurn]. 

Kal yipwtón top 0*0* f et cognosoft Deum] ld est, os* 
tendit se Deum nosaé, sicut oportet; quomodo ytpto$nup 
Wmpfimiu et supra 3i 6. 

$• c pij ayaiwv ov* fypm top Qtop > qui non diligit, 
*9* nov\t jpeum] Nou ostendit se Deum Ua nosse. 

*Oti 6 Qtóg dychni J&iy , quoniam Deu* gjtleptio est] ld 
tot* plenus est diJectione» Tale illud : 

Tik quantus quantus nil nisi eapietntia ee. 
9. *Ep tovts* iqxwipfify $ dy&w\ waj} 0«ev ip foïv , Svi 
top vtop cetitofi top uovvytvïj dni^nhv d Qfo <fr top xoöuop , 
SVa (ipfttyttp di avrov , in hoc apparuit dileetia Dei in 
nos , quod Filium sunm unigenam misit Deus in mun- 
dum } ut p ê r eutn vivamus] Nempe omnes qui ei obse- 
quirnur. Est enim sententia eadera quae in Euangelio fo- 
nannis 3: 16. 9 Ep yuïp pro «V i^idfc , frequenti locutione» 
Cam aatem hic nominat dilectionem, non quamvis ihtel- 
"git > sed illam adm^rabilem erga ingratos , nihil tale 
mentos, nihil tale qogitantes. Et quorsum? Ut viva- 
m "*> nempe in aeterntun. Hac de causa mJ^U filium 

et 



i88 IN I. KPI8T. IOHANNIS 

et qnidem unigenüm, aive êibi delectUsimum (vide de hac 
voce quae ad lob. i: 14) in mundum adeo corruptum, at 
iüi non nisi maxima mala inde advenire possent. 

10. *Ev xovrto tfeir 17 dydntj] Qaod generalias dixerat, 
id specialias explioat. In hoc , inqnit, est, id est ap- 
paret, admirabilis Ma dilectio. 

Ov% 3« $ft*7g yyamjaauêp top 0éoV, quod nos non diU- 
ximus Deum] 0v% Sri pro Sri ov%. Est qnidem et qui- 
dam amor Dei erga Dei amatores, et qnidem maior quam 
nllns ante; 'séd maxime admirabilis est amor erga infestos* 
Hoc ipsam docet Paalas Rom. 5: 6, 8, Tit. 3: 4. 

*AIX or< avxog jjydirqoëp *jfricg> **d quod ipso dilexü 
nos] Ultro ac prior: quód additor infra 19. In Manu- 
Bcripto pro autog est ixêïpog [*//«]. 

Kal ehti&tkt top vióp ccvtoë iXatfuop mol t<&p dfmoTuop 
tjp&p , et misit Filium ~&uum propitiationem pro peceatis 
nostris] Ut exstingneret in nobis peccatnm. Vide supra 
st: 2. 

ii* 9 Afanf[tol 9 ti oërcog 6 0eog JjyditqOiP $!*&$> *<*l jjpitg 
&p*LXou*p dXXjXovg dyanap, carissimi , $i sic Deus dilexü 
nos, et nos debemus alterutrum diligere] Hommes qnoa- 
via, nt supra 7. Ovrcog, id est, nullo hominum dfocrimine. 
12. 0top ovdtlg müTtvrt Ti&iarai, Deum nemo vidit uur 
quani] In hac vita scilicet, qaomodo explicat Angastina» 
Epist. CXI et CXII. Et samen dnm est praeteritam pro 
quovis tempore , more Hebraeo. Confer Ion. 1: 18 et 
infra 20. Nemo ergo eo modo Deo frni potest. Sed 
possamns Denm amando. Amor enim %pmoig [unio], Qaod 
hic dicitur Dens inadsp eet ab ilie , idem dicit Xenophanes: 
Ov% ïgtp mXaoaod'* ovlf oy&ccXpoToip iaptnxop 
'Huéxiooig , $ ftQoi Xafleïr, fjftêfi tb ufyigq 
ïlei&ovg dp&QWTtoiotp dpa&TÓg tig q>oêpec nlitrtt. 
[Res ad eas non est accedere , sed neque nostris 
Usurpare oculie manibusvè prehendere f as est, 
JDucit ad 'humanas via quae certissima ment es.] 
Citatur et hoc nt ex Sibyllinis : 

Tig ydo <uxq£ dvpaxog top inovodpiop tcat dXy&ij 
9 Ckp&dXfAÓïatp ïdiip Qeop HufigoTop f Sg itóXop otxêT; 
9 AXX* oviï* dxupcop HOTtpaprtop ytXloto 

"Ap&Qdmot tfjpai dvpaxgl, öpytöi ytya&vtg. 

[Cor- 



f : 



CAPJJX-1V. 



[Corporei* oculis etpnim quis cemer* perum 
jÊeternumqu*. Deum possit $ coelumqMe colentem ? 
Cum neque splendentis radiantia lumina solis 
Sustineant homines mortales cemer e contra.] 
'Edp d/OTtwuéP dXlrjXovg, o dêóg ip jfrïp uipa> sidLU- 
gamus nos inyicem , Deus in nobis manet] lungit se a- 
manti, supra 3: 24. 

Kal jj ufa-wi avrov T&tkèuoulpri i$lp ip ijfiiïp 9 et dilectio 
eius in nobia perfecta est'] Is perfecte Deum amat, supra 
2: 5. Accommodat enim se Dei voluntati, ut ibi diximus; 
adde et Deum imitatur: quae duo in amore maxima* 

i3. *Ev Tovro? yipoioxouèp Sn ip avrü uipouiP t xal avrog 
& ijliïp , Sn i% xov nptvuaxog avrov didooxtp qutp'] Est idem 
sensas qui supra 3: 24 > nisi qnod bic additur Sxi Iv 
avTto uipouip , quod sic explicandum est : Inde cognosci- 
mus , quemadmodum nó8 in Deo 8 umus , ita et' Deum in 
nobis 688 e. Jiïos in Deo sumus per obedientiam , Deus 
in nobis per operationem. Deus cum Spiritum suum 
nobis dat , dicere potest , Plus dare non potoi , nempe 
in hac vita. 

14* Kal yutïg Tt&tdui&a xal uaoxvopvutp Sn o Ttaxifa 
wiïuXxe top vlop OmrrJQa xov xóauov, et nos vidimus ei 
Ustificamur 9 Pat rem misisse Filium Servatorem mundt] 
Hoc volt : Qnod dixi , missam a Deo Filium ad liberandos 
homines . de eo dubitare nemo debet. Sumus enim nos 
complures eius rei testes oculati. Vidimus Iesum mor- 
toon , vidimns et resuscitatum. Dixerat autem se mori~ 
torum ad redimendom genus hamanum, Matth. 20: 28, 
26: a8. Neque Iesum Deus a mortuis excitasset, si is 
Iesas decipere voluisset humanum genus* 'AittgaXxe aco- 
it}Qct id est, misit ut esset Seryator. Sic i%^h)^ag 6V- 
biaxaXog f Ioh. 3: 2, id est, venisti ut doctor esses. 
Sic modo uni$uXtP iXaauop valeteïg rp ëhat iXaauop [ut 
met propitiatio]. De nomine oantjoog. vide Luc. 2: 11, 
Ioh. 4: 4«j ^ Act, 5: 3i , i3: 23. Magna est salus^ eripi 
exitio et perduci ad vitam aeternam. , Mundi autem fit 
pentio, quia Christus rieminem excludit. Vide supra 
* a , Ioh. 3: 16 , 4: 42* . 

*^« "Og av óuolo/rfijj Sn 'Iqaovg i$lp o viog xov 0«>v] 
W non ver ^j 6 tantum sed et factis profitebitur Iesum 

'es- 



!#► IN I. EÊÏSf. IOttANKIS. 

«tt* Filhun Bei\ H est, nota's in exemplar propoaftura, 
Qaem enim pöthtd imitemor quam JPfi FiHam? 

'O 0t6g ip atit$ f*fo*if nai, avrog ip *$ &ep, Deus in 
eo manet , et ipee in Deo] ld est, sicat ipse Deo «dunt- 
tur, ita viciasim Deus ipsi. Sopte 12» 

j6. Kal rj*tv: iyptA*afup %al -wriftvacr/ur rtjp dymrijp, 
ï}p ï^H 6 Qi6g ip yuTp, et noe cognopimme 9 et eredidimvs 
dilectioni, quam habet Deue in nobiê] Quod nos de Dei 
ih üos amore amore docemus alios, id ipsi cognoYimiis, 
M est, didicimus, nempe a Christo, lob* 3: 16, et ere* 
didimus : quod ostendimns satis , tot mala propter istam 
fidem fererido. In Manuscripto pro 7tém$êvn*fA€P est jw- 
ftéoptp [credimue]. 

*0 &eog dyani] l$l , Deue eet dilectio] Supra 8. Am at 
I'obtthnes qaae vulde valt haerere aadi lorum animia, non 
4femël sed aaepiüa dicere. 

Küi <5 ufvcop h *fj dychtij , ip t<3 €hco phèt , aai o 0tos 
fr &VT& , et qai manet in dilecHone , in Deo ïnanet , ft* 
OeüÉ in ed] Sapra 3: 24 et hic 12. 

17. 9 Ep tovto» rtrtXtlwtai 4j dyditij (**&* ypëp t in hèo 
pèfféctd ent dilectio nobiscum] ld est: Hic eat aummus 
gfadua dilectionis Dei erga nos, si qualis in boe niondo 
Cbtfètüa fait, id est, mandi odiis et propterea pluritoi» 
dialis eXpoaitua, talee et noe eimue. Debet enim iptovftyt 
ift £lure* iam monuere, connecti cnm illo bV* %oe&wg etc, 
nön cum ?pa. Parem enim locationem babuimus post h 
Tbtittip supra 3: 214, bic gr 10. Sed qnod alii de amore 
noètro erga Deum intelligant, nos intelligere matamus de 
amore Dei erga nos , qnia odio nrandi et ernciatua anb- 
Bfequentea testimonium sunt aummi in nos Divini amori'; 
frt nos Petras docet, 1 Epist. ± i§ et 4: 16. Vide et 
Maf tb. 5: 12. Et videtur hunc aensum poseere illod 
fièé 9 Jjfl&p* Eat enim similis locutio 2 Cor. i3: i3. 

*Ipöi iïce^(jfj(fic(P ï%<Df*tv iv tjj fy&oci tijg XQianog] Ideo hoe 
Deoé aic disponif, ut cum bona fiducia appmreamus i* 
die iüdlciiy qüo sensa iTCcQ^ijaiap babuimus ét supra 2: 2& 
Debènt antenï haec verba accipi per traiectionem anti' 
cipata , cum genuinum locum obtentura fuissent in fi» c 
Irtrtas periedi. " Nam constans "perpessio malorute ad ex* 
emplnm Cbriati efficit, ut a Cbrfato optima e^spéetemas, 

qnip- 



CA4UY fW tfff 

quippè iprt silttileft» litgtta «taf rei Wérées , Mattk. 5t ïö, 
1 Pet*, ir 7 , Rota* 8: 17» Faeta est tuttin bafcc traiefctw», 
quod ea quat de timoris expnlsione snbiicere Tolait me- 
ting cnm verbis illit , qaae ostendont nos Christo esae 
similes, cohaereant» 

a Ovi ta&cog l*ét*ó$ i$t %al foéïg hfiip ir r$ xóopc? tovrto, 
quod èieui Me èst % et nos sumus in hoe mundo] Senaat 
idem qui lóhi 1S1 18 , 19* *E*ttpo$ bic iterum est Chris*' 
lus , u\ 3: 5. 

18. <Pó(h>3 ovx hip ip tjf Jcy*tty, dik 9 $ ttUla dyditq c$ta 

fldX%H xov (pófiop , metus non est in dilectione : eed per** 
fecta dilectio pellit metwn] Apottoltts, sicut in etnni bac 
Epistola tlternis loquitur de mansione Dei' in nobis , et 
de nostra in Deo, ita etiam a dilectione quae in Deo est 
transiit ad eam qaae est in nobis , nt bic : atque nbi 
perfectns est amor * ibi expelli , sive ibi ttltra non esse 
metum , periculorum scilicet et malornm. Est hoc pro* 
Verbium veram etiam in vulgari amore , in qno esse róJU 
p&P dpdoog [audaeiam piri] dixit Alexis , èccpavop plctw 
[vim insuperabilem'] Sopbocles. De eodem Aristarchos : 

— Top doftivij G&ipuP 

Ti&ifiu 
[— Robur addit iHjirmisJ] 

Eoripides enndeti 

— TóXpijg mal öodaovg dtddónaXor 
[— — NU timentis auetoretn audaciae\ 

vocat» At qnanta eius amoris vis sit qua in Dettm et 
proxitaum Dei causa accendimnr, ostendit tot Martyrum 
fortitado in spernendo metu paüpertatis , mortis , toröten-*- 
torua*. Ita nt nos hujie loénm accepit Tertullianus 9cor~ 
piace: Quarn dilectiönem perfectam adfitmat 9 nisi fuga* 
tricem timoris , et anima tricem confessionis ? 

Oti i <pópo$ nóXudtp *%H f narn metus poenam habet] 
Torsit Interpretes baeo vox* Sed non dubito qain script 
tam fuerit noXovöip , mntaverint tutem quibns vox erat 
tonus nota. Significat autem mutilationent. Glossae , 
KoXovto, dttlij notw [mutilum reddo]. Metus amorem mu~ 
Mat atque infringit , aut prohibet ne se exserat» 

'0 *c (po(iovpepo3 ov tiuUiertm ip tff dyonty , et qui me~ 
tu it , non est perfectus in dileeUone] Poscit voeula Si, 

in 



i 9 s IN I. EPIST. IOHANNIS 

in connexione /daarom propositionum ad con&rmandam id 
guod diotam eat posita, .at tox qaae praecessit repet*tar, 
aicat fit apud Axabem. Is enim recta legit, o di xoXovó* 
utpog ov ttuléUatcu t* rjj dydrtfj, qui mutilatur (aat m- 
peditur) in dilectione , ie in ea perfectue non est*. Per- 
fectio enim ex operatione noscitar. Est hic Syllogismos 
non ex Oialecticorom regalia, sed ex popolari asa posi- 
tas : in quo primam ponitar id qaod probaudam est, qudd 
ovumoaOfioy [conclusionem] dioimas j deinde ij iXdmop 
rtQÓTctaig [propositio minor], inde vero ij pii{wp \maior] f 
qaod apad Oratores freqaentissimam. 
.• 19. 'Hfufc dyartóuéP avvop , nos dillgamus eum] In 
Manascripto qu*(& ovp [nos ergo] , qaomodo in sais Codi- 
cibas habaernnt et Syras et Latinas* Potest dyanwfup 
esse aat Indicativi aat Subiaactiri modi; sed cam dyaitq 
mox ai sequatar in Subiunctivo, pato Latinam ïnterpre- 
tem recte • yertisse diligamus. Bene hoc cohaeret cam 
saperioribas. Nam iam per dilectionem in nomines nos 
.ad diligendam Deam perdaxerat. Diligamus , nempe ex- 
pulso timore maloram haias seculi. Et afkop recte ex- 
plicat Deum , at et Syras. 

. a Oti avroQ TtQWTOt yydniptiP yu&9, quoniam ipse prior 
dilexit nos] Repetit qaod dixerat sapra 10 addito irowvog* 
In Manascripto, Sn 0tog [quoniam Deus] , et infraigo/ief 
dito Qéov [hahemus a Deo]» 

20. *Edp ng Hnji • "Oti dyanóo top Qeop , -%al top diei^ 
yèp avTQv piofi, ytiv£i]Q Iglp, si quie dixerit, diligo Deum, 
et fratrem suum oderit , mendax eet] Rursus ostendit 
connexionem Dilectionis atriasqae. Dici solet, Qui dili~ 
git me, diligU canem meum. Qaanto magis dicendam est, 
Qui, diligit Deum, diligit et hominem Dei opus pulcher- 
rimum? 

' c O ydo w dyccnap top dSthpop avtov, op ioiomtë, top 0éOf, 
op ov% 4cioa%e, itmg dvpaxgn dyanap , qui enim non diligit 
fratrem suum quem vidit , Deum quem non vidit , quo- 
modo potest diligere] Philo ad Decalogam: ^Auffiatof 
€vat($tï(5d'cci top doqatop vno tAp tfc Tovg luyaptig kcU iyyvf 
oprag datflovpTap [Fieri nequit , ut in eum pil eint, qui 
videri non potest , qui quos et vident et prope ee Jiabent 
in hoe sunt impii], Solet dici, 

— Ignoti nulla cupido» At 



CA PUT IV. ló 3 

At notitia maxime per oculos. Ipse. adspectas ad aman^ 
dam excitat: et miratur illum Poeta, 

Qui nunquam vieae flagravit amore puellae. 
21. Kal tavryp Iprolrjp fyopev dn* avrov, Upa o dyanéap 
top 0top dyaita %al top ddiXyop avrov, et hoc praeceptum 
habemus ab eo , ut qui diligit Deum, diligat et fratrem 
suum] Alterum argamentüm cnr amare proximum debea- 
mus, quia Deus id praecipit. Amantia est veile ea quae 
vult ia qui amatnr. Omnie qui Deum amat , id est, qui 
a Deo pro amante ipsins haberi volt* 

C A P ü T V. 

i. IZdfc 6 ntgêüop Sn 'Iyöovg l&p o Xotepe, l* tod 0*oS 
fiyippqrai , omnia qui credit lesum esse Christum , ex 
Deo natu* est] Venit propius 'ad specialem illam dileo 
tionem quam Cbristiahis Christiani debent. Est tic quo- 
que ^ èXdrrcop iroóraatg [propositio minor] posita priota 
loco, y utl£cop [maior] posteriore. IUatio subticetur, quia 
ex illis positis facile a quotis intelligitur. Qui credit 
lesum esse Christum , id est , credere se os ten dit ^ id 
profitendo , sperando rés ab ipso promissad , et sub ea 
spe praecepta eius sequendo. Idem est bic sensns, sed 
▼erbis aliis , qui supra 4: i5. 'E* Qtov fhykpptyrat ; id 
est, Dei Filius , ut diximus supra 3: 9> 4: 7. Hoc dïc-. 
tom eo minus probare bic opus babuit, quia eundem sen- 
3um et eius probationes iam supra babuimus , praecipue . 
mitio Epistolae, et 4: 14 et seqq. 

■Kal 7rafc ó dyctrttov top yipprjaaptce, dyaurif %al top yty&- 
vtjfiivop l| avrov, et omnia qui diligit eum qui genuit p 
diligit et eum qüi natu* eet ex eo] Hoc probationis noit 
mdiget, quia sensu commuyi patet. Graecorum dictum 
e »t , JJarQl qtlXratop tinpop fyPatri amicissimus filius]. 

2* Ev rovtco yipwóxo(iip oti dyait&iup td tixpa tod dêov, 
Q*<xp rop Qtop dyatt&^p , %ai tdg iptoXdg avrov ttjo&utp $ 
m hoc cognoscimus , nos diligete natos Dei, cum Deum 
Wigamue , et mandata eius faciamus] Multum laborant 
werpretes ut baec verba cum prioribus et sequentibus 
c onnectant. Facilis fit eonttexio si traiectio fiat; qualem- 

V UI. N ego 



ig4 IN I. ÊPI8T. JOHANNIS 

ego libenter face rem si librum aliqaem veterem haberem 
auctorem , *Ep rovrm yipoiaxofup Sri top Gulp dyaitwatp , 
Stap dyanmutp ra rixpa avrov , xal rag tpzoXdj avrov tij- 
oautP t Dei n° 8 amantes esse patefit 9 si amemus summe 
Christianoê f ut Dei Filiös, et id faciamus quia Deus id 
praecipit. De locutione ip rovtof yide supra 4: 6. De 
sensu yide supra 3: 10, 18 , 24 , 4: 7 , 8. *Eprokij modo 
singulari dicituf* , at supra X 7 , 8 , 3: 23 , modo plura- 
Ü, ut supra 2: 3, 4» & 2*9 24> sensu eodem, quia idem 
praeceptum saepius repetitum est. 

3. Avtni yaq i$i ij dycnti] rov Qtov, ïpa rag iproXdg av- 
rov TijQWUêP , haec est enim Dei- dilectio , praecepta eius 
eerpare] *Ipa bic est tldixóp [speciale]; et in dyanijg roce 
est utrtopvula [transnominatió]; significatur enim ostensio 
eius dilectionis qua in Deum ferimur. Vide Exod. 20: 6, 
Deut. 5: 10 , ubi 1 est ifyyrjuxóp [explicativum\. * 

Kal ai iproXal avrov (lagéïai ov% êïalp] Kal pro relativo, 
quasi diceret, quae praecepta eius grupia non sunt 9 
nempe propter opem Divinam. 

NU desperandum Christo duce et auspice Christo. 
Considera quae diximus Mattb. 11: 3o, et quae iam se- 
qnentur» 

4. "Oti nap to ytyiPPt}*lpop ix rov Qiöv ptxa rbr *otf- 
upp, quoniam omne-, quod natum est ex Deo, pincit muiir 
dfini] Certamen quidem nobis est cum mundo , id est , 
cum. illecebris, malis exemplia, periculis et malis e mundo 
ingruentibus ; sed qui verbum Dei et promissa eius ae- 
terna sibi habet insita paratam habet de mundo victoriam. 
Vide supra 3:" 9 , 4: 4 , 1 Cor. i5: 5j* 

Kal avji} iglp ij plwq tj pixrflaoa.rop xóauop, y nt$tg %¥&** 
et haec est pictoria. quae vincit mundum , fides nostra] 
lïixrpaqa est dÓQiïQg [tempus indefinitum\ pro omni tem- 
pore. , quomodo accepere Syrus et Latinus., Et (Atrc9PVfd<* 
[transnaminatip] est in voce vlxy , effecti pro efficiënte* 
Causa victoriae est verbum, sed fide concoctum atque di' 
gestum. Vide Hebr, 4: 2. Intellige autem fidem non qtf&~ 
lemcunque , sed efficacem , ut supra initio buius capitis. 
5. Tig i&po vtx&v top xoappp, il pij 6 m^vmv ou 7?- 
oovg l$iv o vlog tov 0tov, quis est qui r pincit. mundum ntf* 
qui credit Iesum esseFilium Dei] Interrogatio veheinen- 

ter 



C A P ü T V. . t9 3 

ter affirmans , qnalis snpra ox aa. Idem est credere /*- 
sum esse Christum quod esse Filium Dei , nempe modo 
euiinentissimo. Vide quae diximas ad Matth. 14.' #3 f 
26: 63 , Luc. 22: 67. 

6. Ovtó? i$ip o iX&top di vdarog *al aHuatog % Ifflov$, 6 
Xgigog , hic est qui venit per aquam et sanguinem, leèus 
Christus] Venit , id est , apparuit id quod erat , Dei Fi- 
lias. Per aquam et eanguinem , id est, per ritam pa- 
rissimam , quae per aquam significari solet , at Efcech. 
56: a5 , sive per lotion em , qaod aqaae est opus , at 
£sai. 1: 16, Ier. 4: 14* qua de re plura diximus ad Ioh# 
3: 5. Et in signum huias puritatis baptizavit eum lohan- 
nes Baptista Ioh. 1: 28. Vide et Eph. 5: 27 , Tit. 3: 5 , 
Hebr. 10: 22. Qnare cnm in omni acta sanctissimas fhe- 
rit, non est quod de veritate eins quod dixit se Christum 
sive Dei Filium qaicquam dubitetur. Deinde apparnit 
Dei Filias eo qaod in testimoniam eins professionis qua 
se Chris turn siye Dei Filium dixit, mortem crnentam noxf 
recusavit, Ioh. 18: 37, 1 Tim. 6: i3. Vide Tertollianam 
De Baptismo , ubi quod hic de Christo dicitnr, etiatn 
Christianis applicat* Bene aatem haec dao coniunxit lp- 1 
hannes , 'quia etfam in Veteri Lege sacrificatnri prins se 
ablaebant : nnde et proverbium Hebraicam , Slrie aqua 
non esse sacrificium. Item , Legem incipere per aquam, 
et finiri per aquam* In Mannscriptó hic est' di SSarog 
tal atyaxoq tal itptvuarog [per aquam et saHgüinem ei 
spirit urn]. 

Ovk lp toS iSatt fiipop, dXV iv téf vdóii xal tS' a7fOXti , 
nón aqua sólum , sed aqua et sanguine] Quidam quod in 
vita professï sunt id mortis mëtu deserunt :' at riofcter 
Doctor ih vit** ét in nlorte sibi constans fait. Ostendit 
fogens ad faciendam fidem eWe moméntnnl in ip'sa ChrSsti 
norte et Ruiden! tali. In Mannscriptó est dXV ip t$ Üdan 
tul rtvtVfiUti [sed aqua et spiritu]. 

Kal rd rip&pd l& fè (jtaQtvQOÜjf , et spiritus esïy qui 
httificdtur] Praéterea testimonium ei fide digriissimum 
ïfeddidit ipsë Dei. Spiritus, id est, per uttanfiUutap [trans- 
nominatiönem] adtniranda eitfs opéra ; a virtute Diirina 
Manifeste procedentia. Deds enim'hatic hctaorem concés- 
•uïob ei non faerat, sx falso se Filium Dei dixi«aet, id 

M 2 est , 



196 IN I. EPIST.10HANNIS 

egt, ri blaaphemus fuisset, Ioh. 10: 36. Hoc lestimonio, 
Ut invicto, saepe atitur Christus ipse, nt Ioh. 5: 3a, 36, 
io: a5. Adde Act. a: sta. 

*Ou rd rtvevpd h$ip rj dXyfcux, quoniam Spiritus est ee- 
ritas] Tam Syrus quam Arabs legerunt dhqfttia sine ar- 
ticolo > quod rectius. - Nam dXrfttia ponitur pro dXq&èg f 
qaomodo dydnij sapra 4: 8 ; dXyftig vero pro eo quod fi- 
dem meretur , quomodo eam vocem sumi diximus loh. 
6: 3 1,8: i3. Dicit non frnatra se. adferre supra alia 
illnd ex operibus Divinis testimonium , cum id citra ullam 
controv^rsiam sit fide dignissimum. 

7,8. d Oti TQétg voip 01 pccqtvqqvvus lp r« oÓQarm , o 
TtarJJQ , nal 6 Xóyog nal rd üytop npivfia , nal oi TQttg tk 
%o %v tïat» Kal tQkXi tlaiy oi fUXQWQoyprtg inl xrfi jvjg, to 
itptvua , nal rd vösdq nal rd alpa, quoniam tres sunt qui 
testimonium dant in coelo , Pater , Verbum et Spiritus 
sanctus f et hi tres in unum sunt. Et tres sunt qui testis 
jnonium dant in terra , spiritus , aqua et eanguis] Quae 
plurima Viri eraditi hoc de loco dissernere hic non re- 
pet am. Tantum dioam Manasqriptum illnm antiquissimum 
cuius auctoritate plurimnm utor, non aliud hic habere 
qaam, "Ovi TQttg êïaip ot uaQrvqovvttQ , Tonpevpa, xal ro 
vdcoQ , nal rd alua [Quoniam tres sunt qui testimonium 
dant, spiritus, aqua et sanguis^, non adiecto illo quod et 
Syrus et Arabs legere, nal ol TQtig ïv tloi [et hi tres unum 
su,nt].. Ego hanc quam ex Manuscripto posui lectionem , 
et quae a multis aliis confirmatur libris veteribua, veram 
puto. Neque vero Arianis ablatas voces quasdam , sed 
potzus additas , unde colligerent ,. Patrem et J^ilium et 
Spiritum Sanctum non esse unum nisi cpnaensu» quomo- 
do spiritus , aqua et sanguiê in unum testimonium con- 
sentiunt. Qnod cum videren t Catholici, abstulisse quidem 
eos illud quod de Patre, Eilio et Spiritu Sanctp insertum. 
fnerat , sed reliquisse illud tres unum esse , quia id ito 
positum ipsis nocere non poterat. Alios vero ^ relicto 
illo loco de Patre, Filio et Spiritu Sancto ibi quidem 
posuisse unum sunt; de spiritu vero r aqua et sanguine, 
in unum sunt, ut alius modus unitatis significar^tur. 
Iohannes hic causam reddit cur locutus fuerit non de 
Spiritu tantpm , cuius praecipua in hop. negotie est anc- 

to- 



CA PUT V. i 97 

toritas, veram etiam de aqua et sanguine ,* quia in illia 
etiam non exigua est testimonii fi des , et ternarius nu- 
merus in testibus est perfectissimus. MaorvoovpTëQ He- 
braeo more pro udorvotg [testes*]. Solet au tem vox testis 
etiam de rebus inanimis dici, at Gen. 3i: 48, 5n. 

9. El ttjv uccqtvqIócv TcoV dp&Qwnanr hxfiflóipoutP , si tes- 
timonium hominum accipimus] Nempe èx Lege Deut. 17: 6, 
1 9 : 1 9 9 9 ao l° co ntitur et Christus Matth. 18: 16, et 
Paulas 2 Cor. i3: 1 , et Scriptor ad Hebr. 10: 28. Jtuu- 
(tdpeip est testimonium iudicio suo approbare , nt Ioh. 3: 
11, 3a, 33. 

*H uccqtvqIcc rov Qtov [ah^cov igl , testimonium Dei ma- 
lus est] Dei enim testimonium multig hommum testimo- 
nii s praeponderat. 

d Ori avtrj i$lv y paoTvoia rov Oeov rjv ufuaQTvQijxë mol 
rov viov avfov 9 icim ver o hoc est testimonium Dei quod 
testificatus est de Filio suo'] a Oxi bic valet iam vero. 
Nam generale dictüm buic speciali cansae applicat. 111e 
Spiritus , id est , illa opera, sunt maximum 'testimonium 
quo Deus ostendit lesum esse Filium suum , lob. 5: 36 , 
10: ?5, 38, 14: 11 , ïó: 24* In Manuscripto Sn (ituaQ- 

10. c O Ttiïtvwv &G rop vlov rov 0tov ljj« typ uaoxvolap 
Iv èccvTÓj) , qui credit in Filium Dei , habet testimonium 
in se] In Manuscripto rrjv ucxQXVQiav xov 0tov {testimonium 
■Dei], Qui fiduciam suam in lesum ut Dei Filium repo- 
nit , ia recepit Dei testimonium. In se habet dixit pro 
recipit , qnia qui recipit aliquid is id in .se , id est se- 
cnm, habet. *Ep enim pro <fvv poni solet, nt Matth. 6:29, 
16: 27) 26: 3i, 2 Tim. 12 i3.. 

'0 utj mgêvay rof Otco, qui non credit Deo] Latinns le- 
git r<p vl& [Filio] , quod rectius. Solet enim Iobannea 
affirmanti sententiae addere negantem'rei contrariae. 

Wwgijv ittitoirfttv avxóp] Nempe Deum, de quo sermo 
praecedit. E urn facit mendacem , id est , ita agit quasi 
Deus mendax esset. Vide supra 1: 10. Iltnoiijxép prae- 
teritum pro quovis tempore , more Hebraeo : sic et remi- 
Srox** in verbis sequêntibus. 

*Oti ov rtmt&vxiv êig typ uaqxvqiap i}p utuaoTvQTjxep o 
^09 mQÏ rov viov avrov , quia non credidit testimonio , 

N 3 quod 



jg8 IN I. EEIST. I0HANNI8 

quod testificatus est Deus de Filio euo\ Mantucriptus 
Sn odn tni&voiP. IUnd Qêèg est pro avrog [sp**], Nomen 
pro Pronomine, more Hebraeo. Sensus est: Quia fidem' 
non adhibet ei testimonio , quo Me declarapit , quis essst 
eximius suus Filius. MetQTvnlap uaqtVQéip at servituten 
servire , mortem mori ; quae locatio frequens Hebraeis , 
Graecis et Latinis. 

11. Kal avTtf fair 17 paotvoia, Sri £wqp aïdpiop tdanup 
r\\iïv 6 0*oV tal avxrj ij faty ip T<3 twVjf avrov &**» , et hoe 
eet testimonium 9 vitam aeternam dedieee nobie Deum: 
et haee vita in Filio eius est] 'Ep pro per , et J£t pro 
contingit. Hoc vult: Isti pronnntiato, Iesum esse Chris* 
turn sive Dei Filium , connexum est hoc, Deum nobis 
per Iesum aperoisse viam veniendi ad vitam aeternam, 
idque per eundem Iesum: quia scilicet de Hessia dictom 
est in mysterio, eumfore Patrem futuri seculi, Esai. g:6. 
Explicat hoc Ioh. 1: 4, 3: i5, 16, 36, 5: 24, 26, 40, 
6: 27, 33, 35, 40, 47* 48, 5i, 53, 54, 63, 68, 8: 13, 
io: 10, 28, 11: stS, 12: So, 14: 6, 17: 3, 20: 3i. In 
Manuscripto est, %al y avnj iflp ij fawj 2? Tcjf v*<p avtov, 
illa vita aster na ea ipsa est quam Iesue revelavit, 

12. 'O i f %ojp top vlop, ï%£i rijp t&ijp] Qui Filium reti» 
net , id est , verba illa quae Pater Filio mandavit , qao 
sensu i%ap habemus et Ioh. 5: 38, is et vitam habet 9 
id est, ius certum ad vitam aeternam: quomodo i^i f 007* 
ajcipiop \habet vitam aeternam] habes dicto capite Euan~ 
gelii 24, 6: 47, 54* Pari modo Christus in nobis habi- 
tare dicitur per fidem Eph # 3: 17. 

f pij *%(op top vlop tov 6*0$ rijp {coyr ovx *%h, qui non 
habet Filium Dei, vitam non habet] Hic rursus ést op- 
positie) qualem saepe habuimus* Intel li gen dum de iis ad 
qnoft Enaiigelium pervenit. Idem sensus Ioh. 3: 36, et 6; 53« 

i3. Tcivta tyoaxfa vpXp ioXg m$tvowHp iig ró h'popa roi 
vlov tov Qtoti , Upa tidiJTs Su £ayijy aJciptop *%&* > *<*l '** 
wSivijTè €/V ro ovopa tov vlov tov Qtov , haec scripsi pobis 
qui creditis in nomen Filii Dei*, ut sciatis vos vitam 
habere aeïemam , et üt credatis in nomen Filii Dei] 
Melius in Manuscripto: Tavra tyoaxpa vpip, ïpa tï&rjtt Sn 
Cw 7 /V ï%ttt aïdpiop oi mgevovrtg *fc to opopa tov vlov roti 
©tot?» Nee aliïer legere Sytus, Latinus, Arabs. ïdeo tot 

mo* 



CA PUT V. lg ^ 

monita et hortamenta vobis scripsi, ut sciretis certum vo$ 
ius habere ad vitam aetemam , quamdiu er editie Deo* 
auctore lesu , Ulo qui a nobis dicitur et est Dei Filius. 
Quid sit nomen boe loco, de eo yide supra 3: 23. 

14* Kal avxrf l<*lp y nccQQijaia qp typt? noog avxóp] 
Nos qui in Deum credimus , etiam hanc de eo fiduciam 
habemus , nempe iure optimo. De voce mxQfaolag vide 
supra 2: 28, 3: 21. 

*On idp vi ahcipi&a %axd xo öiXijua avxov, dxovtt jjpwr, 
quod si quid petierimus secundum voluntatem eius , ex- 
audiat nos) Clarius hic explicat quod dixerat sapra 3: 22. 
Secundum voluntatem Dei absolute peti possunt augmen- 
tura fidei, Luc. 17: 5, et Spiritus sanctas , Luc. 11: \$ m 
Alia non nisi hac conditione, si ea nobis dari quam non 
dari sit Dea gloriositts, nobisque salutarius. *A*ovh f^uap^ 
exaudit nos / praésfcna pro quovis tempore. Sic et lol*. 
9: Sij it: 41. In Manuscripto est, afrciuê&a xaxd ro Syo- 
uoc avtov, id est, in Christi tiömine , ut Ioh. 14: 1 3 14 
i5: 16, 16: 23, 24, 26. 

i5. Kal idp oWauep on axovu f t uwp 8 ap aïxoipsd'a % 
oïdaptp on typutp xd ah^uara & jjt^xapep naq ccvtov, 
et si scimus eum exaudire nos, qui c quid petierimus 
scimus nos hahere\ petitioneè , quas ab eo postulapimusl 
*Eypiup pro ê^ouêp , praesens pro futuro : Deus statim ex- 
audit , at non statim dat. 

16. 'Edp ng ïdfl top dSéXyop avtov dpaoxdpopxa, fii quis 
viderit Fratrem suum peccare] Multum est quod Deus nos 
non pro nobis tantum, sed et pro aliis qui Christo nomen 
dedere, exaudit. Ita enim vox ddtXcpov boe loco sumenda 
ex subiecta materia; eoque magis quia bic additum est 
avxov, ut in re simili Mattb. 18: i5. 

'Auaoxlap urj 7to6g ftdpaxop > peccatum non ad mortem\ 
lampridem multum agitata est baec quaestio , quae sit 
èpaoxia irgog ftdvaxop , quae ^ itqog iïdpaxop. Veter urn 
multi intellexere peccatum ad mortem esse peccatum eius 
qui baptizatus esset , non tarnen ojnne quod cum aliqua 
deliberatione aut spatio ad deliberandum dato fieret; sed 
aliqaod ex illis gravissimis , puta idololatriam , bomici- 
diuui , adulterium. Talia enim qui admisisset post Bap- 
tismurn plerisque in locis nunquam recipiebatur ad com- 

N 4 mu- 



aoo IN L EPIST. IOHANNIS 

/ 

ê 

munionem , ut nee in aliis criminibus si quis iterom lap- 
sus esset* Non excludebantur qaidem tales destricte t 
'misericordia Dei, sed ob incertam eventus Ecclesia spon- 
sor esse nplebat. Tertalliani tempore Epiacopus Roma- 
nas ad poenitentiam recepit seniel in adnlterinm delap- 
sos : eamque sententiara , qaanquam multum exagitatam a 
Tertulliano, non plane novam fuisae Romae ostendit 
Pastor Hermae. Cypriani tempore de lapsis in idolola*- 
triam vel adulterium varia fait observatio, etiam in 
Africa. Ideo de lapsis in idololatriam nihil ille constitaere 
voluit, nisi de consensa alioram extra Africam Episcopo- 
ram, et maxime Episcopi Romani. Ac re dia expensa, 
placnit etiam sic lapsos, sed post longnm tempos, recipi« 
Neque eüirn credebant hominem rfubito porgari, sed quo 
crimen esset gravius, eo tardios ac difficilios. Idque pro- 
batum in Synodo Nicaena magna, quae din regola fait 
Ecclesiastici regiminis; et in idololatriam deliberato lap* 
8is praescriptam tempus poenitentiae annomm ondecim, 
aliis aliquanto minos pro criminom gravitate. Qaod de 
sdololatria, homicidio et adulterio dixi, verom es$e ap- 
paret ex Tertalliani De Pudicitia libro praesertim capi- 
te 19 et ex Socrate Historiae I. 10, ubi hoc av&joo* 
Itccvóvcc [eeuerum ca none m] vocat, qoem mordicus tutati 
sunt Novatiani. Qaod vero dixi de aliis criminibus , si 
repetita essent post Baptismnm , non datam sontibus Eo 
clesiae reconciliationem id docemur a Tertulliano De Poe- 
nitentia , cum dicit ; Collooavit in vestibulo poenitentiam 
eecundam quae puleantibue patefaciat , eed iam eemel f 
quia iam eecundo , eed ampliue nünquam , quia proxime 
fruetra* Non enim et hoo eemel eatie est? Ubi cum 
dicit poenitentiam secundam, intelligit a Baptismo, quae 
prima poenitentia est» Sunt et alibi apud eundem similia. 
Et quidem quod ad mores antiquos attinet , res sic se 
ïiabet. Et ad eos mores hunc locum referaat Ambrosius 
aliique, Caeterum ego loei huius sensum eo spe et are non 
arbitror : sed ad mortem dïci eos delinquere , qui , cum 
peccaverint, moniti peccare pergunt, aut certe disciplinae 
quae in Ecclesia constituta est subiicere se nolunt. Quae 
enim spes sanitatis ei qui medicum sibi a Deo datum au- 
dire non vult ? Hcrmas 111. 6 ; Quaecunque pecora vi~> 

K di&~ 



* CAPÜT Vv aoi 

% 

disti valde laeta et exsultantia , ii sunt qui in perpe- 
tuum a Deo diseesserunt , et tradiderunt se desideriis 
huius seculi. He ergo non eet per poenitentiam regressus 
ad vitam, quoniam quidem adieeerunt ad reliqua delict a 
sua , et nomen Domini infandis insectati eunt verbis. 
Huiusmodi homines morti sunt destinatu Hae sant f*r- 
gae putridae apad eundem Hermam III. 8. Nee aliad 
videtur veile Clemens Alexandrinas hanc locum citdns 
Strom. Il ; qai et Strom. VII eos vocat dnijXyijxÓTas 
[kominee qui dedöluerunt] y aitqae virum sapientem iuste 
talibus aliqua mala temporalia imprecari. Cyprianus 
Epistola LH: Et 'idcirco, frater carissime, poenitentiam 
non agentes , neef dolorem delictorum euorutn toto cofde 
et manifesta latQentationis sua e . prpfessione te stante 8 , 
prohibendos omnino censemus a spe communie at ionis et 
pacis , ei in infirmitate atque in periculo coeperint de- 
precari : quia ro'gare illos non de liet i poenitentia eed 
mortis urgentie admonitio compellit , nee dignus est in 
morte accipere solatium qui se non cogitapit esse mori- 
turum. Idem admonitis de peccato et instrnctis negat 
posse ignosci Epistola LXIIL Basilius ad Amphilochinm 
capite 84 : Jldpra Si ravra yoacpouw , &£t rovg xaonovg 8o~ 
tt'/ta^arfoxt, *V? utrapoiag. Ov ydo ndpxmg rep fg&vcp xqIpo- 
ftf* ra rotavra , dXhx rc3 roóitc? rijg utrapoiag ngoai^ouip* 
tav Si dvaonwand^cop Hymprai tóop idicop i&wp , mal rciïg 
rfiovaig rijg aagxog uaXXop SovXtvtip faXyaartip $ f} fep Kvgtcp, 
*<*i rijp xctrd ró edayyiXiop £<aqp ui} naoab*i%a>prai , ovSêlg 
ypip itoog ccvrovg xoipóg Xóyog. t Hn*Tq ydq lp Xam dit€i$êï' 
*M> drrtXiyoprï dtSiddyuê&a dxovtip , on Ga£><op <tó>fe rijp 
tuvjov tyv%yp [Haec autem omnia scribimus x ut poeni- 
tentiae fructus probetur. Non enim haec omnino tempore 
iudicamus : sed modum poenitentiae attendimus* Quod si 
qui a propriis moribus non facile aifellantur , et carnie 
voluptatibus quarn Domino servire maluerint , vitamque 
ex Euangelio institutam non admittant , nulla est nobis 
cum Wis communis ratio* Nos enim in inobediente et 
contradicente populo audire docti sumus , S er vans serva 
Qnimam tuam]. Ubi Balsamo : Mrj xctl Gtccvróp dTtoXiüijg, 
«oiogfrcoiroig avyxoipmpojp [Ne et te ipse per das cüm üs 
v °nuersans , qui corrigi nequeunt]. Paria habet Zonaras» 

N5 Et 



aoa IN L EPI5T. IOHANNIS 



Et in Nicaena Synodo II duaorla irgic &d**rop exponitor 
adtÓQ&coTor yApitp [inemendabilem maner*]. JSêêe ad mor- 
tem hic intelligendum comparate , sicut mortiferum dici- 
mua morbam aut venenum ande non sit spes convales- 
cendi, cnm et alii morbi et venena homini mortem ad- 
ferre possint, et saepe adferant. 

\Ahtflti, %al dtoOw avr<3 t<oqp, tó% éuaqrdpovoi pij iq>os 
ftdpavop % pet ei , et olabit ei vitam , peccantiba* non ad 
mqrtern] In Manascripto pij dpaordpowrip dpaqriap [non 
peccantibu* peccatum]* Alxtpa hic est fatoram positam 
pro imperativo ; quod ostendunt verba opposita in boe 
ipso commate. Illad dabit ei vitam Syrus exponit da- 
bitur ei vita , at activum cnm suo accusativo samatnr 
pro passivo , non designata persona agente. Sed rectins 
subintelliges Deu* ex praecedentibas, et qaia illad aitffiH 
valet ahJjtiêt Qtop [petet a Deo]. Deas ad preces fide- 
lium ei homini qui Ecclesiae medicam manam non re- 
fugit , servabit fidem , dabit cor hamiliatam atqae con- 
Jritum , et sao tempore reddet Spiritam sanctam ; qaae 
omnia viae sant ad vitam aeternam ; nee in mana sant 
hominis , sicat est sabmittere se Ecclesiae. Est autem 
hic coastractio 'convenientiae singularis cum plarali per 
övvöéGtv [con*truction*m rem non voce* *pectantem\ f nt 
loquuntur , qaia illad singalare non nnam certam de- 
signat, sed qaemvis professione Christianam. 

*E$tv duaqxia noog ödparav ov mol Intircog Xiyw ïl*<* 
lonTTpri i **t peccatum ad mortem : non pro Ulo dico ut 
TQget qui*"} Non impero preces fundi ut tanta conturoa- 
cia deleatar , qaia nallam est promissum qao tales preces 
nitantur. Hic habes sensam mysticnm loei Ier. 7: 16 et 
Ezech. 14: '14* * 

17. TLw$a dSixicc du&QTia igi * omni* iniquita* peccatum 
eet] *u4di*iap vocat non q aam vis ignorantiam, aut obrep- 
tionem subitam , sed quicquid peccatur aut cnm delibe- 
ratione aut dato ad deliberandam spatio. ' Talia in se 
habent cogitationem iniuriae circa Deum , aut hom i nes > 
aut bos et illum. Et tale est quod in hac e pi stola lo- 
hannes dpccoriap vocat, ut iam aliqaoties diximas* Vide 
et sapra 3: 5. 

Kal 



CAPÜT V. ao3 

Kal t&p dpaotla ffl noog ödpatop, êt.*$t peccatwn non 
ad mortem] Eventu. Qaomodo et corporum morbi qui- 
dam, quamvis periculosi, dicuntur qvn élpcu noog &dp*~ 
top, Ioh. 11: 4* 

18. Oïdautp ou nog ó y*yiPPijpUpog in tov 0*o9, ov% 

apaQTdpii , ecimue omnem \e Deo nattun, non peccare] 

Non est hic snbintelligendam noog ödpatoPj sed vo* 

anctQTdptw generaliter sumeuda, vernm eo qap iam.dixi- 

nius senau. Et ytytvvquipQg hic, ut snpra 3: 9, qualita- 

tem per manen tem notat. Qui Filiue Dei eet, id est, 

qui verbum Dei vividum conservat, ia ov% dpccordpet, id 

est , ov 7rovqaii udixlap [non faciet iniquitatem] , kom. 

6: i3, 1 Cor. i3: 6, 2 Tjm. 2: 19. Merito aatem hoc 

addidit, ne <fai putarent se et Filios Dei «sse posse, 

et interim illa peccata quae non ita sant ad mortem 

committere. ldeo admonet eos sui nominis , ut eiug 

memorea alios labentea erigant, non eorum exemplo la- 

bantnr. 

% AÏX 6 yiPPij&èk in tov 0«ot7] Qui Dei Filiue eeee per~ 
seueret. Sic legernnt et Syrus et Arabs. Et sic habet 
Manuscriptas , non f/ yipptfitg tov Qêov [generatio Dei]* 

TyotZ iavtov , conserpat se] Vigilat atque aoliicite sibi 
cavet a peccatis talibus. Sic, dtavxop dypop xïJqh. [te ips* 
castum cuetodi] 1 Tim. 5: 22, aömXop ioivtop tyoêïp [in*r 
maculatum se custodire] Iac. 1: 27, Par l^cutip Prov. 
7: 5 ,, 16; 17, 

Kul 6 nopyoog ov% Snurai ctyvov, et malignu* non tanr 
git eum] Est htótqg [exten,uatio] 9 pro. non pulnerat eum, 
ut Gen. 26: 29, Pa. io5: ió, 18, 19, 21, Esai. 53: k* 
Qai talis est fidei souto rep e Uit ignita D\aboli tela p 
Epb. 6: 16. Tentatur , sed non incidit in tentationem $ 
Liberatur ab Ulo maligno , ut est in Prec^ Dominica; 
ad quam dicta vide. 

] 9« QïdccpéP Su 1% 0tov iöfiiP, s ei mus nos ex Deo es se] 
C ons cii nobis 8 umus nos per Euangelium Dipinam quan-. 
dam induisse indolem : quare miram non est si nostri . # 
mores discongraunt ab aliorum moribns» 

^«i $ xóvpog SXos ip Tcp, novriQq %tïiw > et mundum to-, 
turn in mulo iacerts] Potest illud èp. T(jJ mvn<$ *»fflJ a «* 

neu- 



ao4 IN L EPIST. IOfiAMNIS 

neutro genere aut masculino. At quanquam itopijoos in 

"masculino praecessit, satius est bic sumi in neutro, cam 

allusioae» tarnen ad masculinum iïlud. Ille , Diabolus 

scilicet , malus est , et mundus ad mala fertur. Est lo- 

cutio sumpta ex ïllo Exod. 3s: 22, KW ma O [quoniam 

in malo UU esï\ ", übi Cbaldaeus, jworf pronuê est ad 

mdlum , quasi dicatj inpolutüs est malitiae. 

~ 20. (fï9ccftfy 9è 8r* 6 vlóg tov Qêov $xh, et scimus J7- 

'Hum Vel penis se"] Post monita ad ca ven dos Anticbristov 

«et Pseudopropbetas , addit nltimo loco monita contra Si- 

ttiotïianos ,• et tovg tijg ipevdcwvfiov yvcioteog \eos qui sunt 

ifaièl nominis sciehtiae] , qui dicebant illttm Deum quem 

lesus' colendam docuerat , non esse illum summum Deum , 

«c praeterèa Gentium Deos coli posse sine peccato. Vide 

(quae diximus in Au tel o qui o ad Euangelium lobannis et 

ad Matth. "24: 11. Pro fjxei videntur Syrus ét Arabs Ie- 

-gisse i]xc, 'puto et Latinus. Quanquam Latina vox am- 

bigua est inter praeteritum et praesens. Sed quia prae- 

teritnm statim sequitur, rectiüs est accipi, ut dixi, ^xj. 

Sic accipe sicut iXijXv&órcc aüpra 4: 2,3, iXö<op 5: 6. 

Patefaciat se ho minibus per verba et facta. 

Kal diSwxtP jjulp didpoiap , et dedit nobis sensum\ Tik* 
cpcbuxt rïjp Sidpotccp \illuminavit men tem] Epb. 1: .18, 
dtqpotl;* top povp [ap eruit sensum] Luc. 24: 45, nempe 
docekido , et quod docebat miraculis comprobando. 

°Ipa ytPWHuoutp top dXij&ipóv Qtop , ut cognoscdmus ps- 
rum Deum] Sic et Manuscriptus et Latinus. P'erum 
Deum , id est , summum , aeternum , optimum , auctorem 
rerum omnium et visibilium et invisibilium. Sic dXrftwof 
&(6p babemus et lob. 17: 3 et 1 Tbess. 1: 9. Sensus 
idem est Act. 14: i5. Vide quae ad ea loca diximus. 
- Kal iauip lp rob dXij&tpü , et sumus in vëró] Supple 
Qk$ [Deo], ex eo quod praecedit et sequitur, illi Deo 
Vero facti sumus coniunctissimi. Nam tlvcti lp 0«5 et 
uivttv [manere] pro eodem usurpat, ut diximus* 
; *Ep t& viS ccvtov *Irpov Xqi£& , per Filium eius lesurn 
Christum] *Ep boe loco valet per. Ista coniunctio facta 
est per filium Dei veri illius. 9 Irpov XQi£ép non est in 
Manuscripto, sicut abest et in Latino. 

o5- 



CAPÜT V. 



sto5 



Ovtóg l$tp 6 dlrjd'ipog 0*og t hic est perus Deus] Is 
nempe quem lesus monstravit colendamqae docait , non 
alias. Ovvog saepe refertar ad aliquid praecedens non 
dfiiaoog \immediate\ , ut Act. 8: 26 et 10: 6. 

Kal rj fort) aïooviog, et vita aeterna] Mtrcovvpla [trans- 
nomindtio]. Valt enim dicere illum Deam esse auctorem 
primum ac summum vitae aeternae. Sic et Christus vita 
dicitur, Ioh. 11: 25, 14: 6, quia causa est eiusdem vitae 
proxima a Deo Patre, 

ai. fpvhi^are iavrove dnó réop êiScihop] Cavete vohis a 
fakis Diis , colendifl scilicet: qui Dii a Iudaeis Graece 
loquentibus dicebantur iïdooXa , quia per simulacra re- 
praesentabantur et in illis simulacris colebantur. Ita 
factum est ut vox ildtoXoXccTQtlcce \idololatriae\ succe- 
deret in locum vocum Hebraearum rhl JTTDP. tpvXdaatip 
iavtov 9 quod et brevins, per passivum pro verbo re- 
ciproco , <pv%d<sata&cu Luc. 12: i5 , est sibi cavere a re 
aliqua. Hebraeum *W modo vertitur per qwXdmip f 
modo per irQoai%€tv* Syrus hic JDIWU mö [custodite ani- 
mam vestram] , quod est a Graeco tijqhp. Sic supra 
babaimaa njQtï iavtóp [conservat se"] 5: 18. 



1 
1 » 



.■ . * 



• » * » 



AWr 



ANNOTATIONES 



IN 



EPISTOLAWU QüAE DICITüR IOHAWN19 



SEC U N D A. 



«IJ ii. ... ,. i .'. .ijM...if ..' .ty ,w ---^j n «g«. ji.^ .. ,^p-...-.T-tr 



Hanc Epistolam et eam quae sequitur* non eèsë' foliafl- 

nis Apostoli Veterum multi iam olim crediderunt , a 

quibus non dissentiunt Eusebius et Hieronymus. Et magda 

sant in id argumenta. Nam duos fuisse Iohannes Ephesi, 

' Apostolum ac Presbyterum eiua discipulum, semper con- 

êtitit ex sepalchris alio huius, alio illiua: quae sepulchra 

vidit Hieronymus. Deinde hic Scriptor non jipoatolwn 

se yocat aed Presbyterum , cum nou soleant, Apostoli; 

etiam ubi ad privatos scrïbunt, otnittere eum titulum quo 

ip8orum scripta maxime commendabantur. Nam quod 

Petrus PreAyteros alloquens se quoque taxa OVyxatafiaiHf 

[per demissionem] yocat eorum <fv/AnQê0^vTfQOP [e ome* 

niorern] , id fit extra inscriptionem ex quadam comitate , 

quali et Imperatores se cómmilltes vocant. Praeterea apud 

multas Gentes hae Epis'tolae non fuerant reeeptae, imo 

nee in sermonem earum yersae, ut nee Altera Petri quae 

dicitur , nee Iudae , quia non habebantur pro Apostoli' 

cis. Turn yero credibile non est quenquam qui Christia- 

nus dici Tellet, ea fuisse audacia ut Apostolo se oppo- 

neret. In Clementis Constitutionibua Vil. 45 ha bes : 

Iflf 



IN II. EPIST. IOBANNIS. ab; 

Kltjurp ii fura top jiipov' d'dparop vrf ipod Tlitoov itvreoog 
ttltiQOTciïijTai' rijg di 'Eyiaov Tiuó&êog uip vnó TlavXov, 
'laxivptjs di vit ipov 'Icourvov \Defuncto Lino Clementem 
ego Petrus alterum in eius loc urn suffed: Ephesiae Ec- 
clesiae Timotheum Paulus , Ioannem ego Iomnne*]. 
Quod qain a veteri fama veniat , dubium] non est. 

i* c TtQ&pvTfQog , senior] Eo nomine satis erat notua: 
qaippe a Iohanne Apostolo ordi natas. 

*E%Uwtfi nvoiq, electae D omina e] Diximus avptxkxrrjp* 
[coelectam] 1 Petr. 5: i3 ad Ecclesiam tacite referri. 
At hic omnino una indicatur persona, ut videmus infra i3. 
Et ixXéxrfj puto fuisse nomen propriom , Hebraice JTfTQ 
sicat Thomas et Didymus. Tale nomen Toanrij apud 
Herman, *j4ya&tj f ^Ayaitrpc^ et siinilia ex adiectivis facta 
propria. Sicut viri qnilibet appellabantur Kvotoi, nt 
videre est lob. 20: i5, ita ffeminae Kvolat, nt videre 
est etiam in Encbiridio Epicteti 62, et apnd Chrysosto- 
mam. Contra ovpiiödxrovg [cokabitantes] , et alibi. Vi- 
detur autem haec femina faisse gente Iadaea, non Epbesi 
' sed in alia nrbe babitans. 

Kal roig rinvoig avrijg, et natis eins] Educatis a matre 
in religione Christiana, 

Ovg iyto dyccrtü ip dXtj&èiq] Quos ego sincere amo. Sic 
Sir. 7: 22, Mattb. 22: 16. Hebraice DtXO at Esai. 10: 20, 
11: 5, 16: 5, 38: 3, 61: 8, Ier. 26: i5, 28: 9, 32: 41. 

Kal ovx~ iym popos * dXXd xal narrig ol iypooxórtg ryp 
wdftuap , neque ego solus f sed et omnes , qui nouerunt 
veritatem] In Manuscripto, ov* iyto Si uóvog. Per dXfj&tiap 
intellige Euangelium, ut Hebr. 10: 26, 1 Petr. 1: 22. 
Et per nosse intellige notitiam verbis factisque osten- 
dere. Sic describit eos qui Epbesi et in vicinis locia 
erant Christiani. ^ 

2» Aid rqv dXrftttap Ttjp uipovdap lp jjuTp , propter ve- 
Matem , quae per ma net in nobis'] Amamus vos , inquit , et 
e g° et Christiani alii, ainore iusÜBsimo, quia Euangelium 
wtin nobis, id est, in me et vobis. Par loc ut i o 1 lob. 
2: 14. In Manuscripto pro uepóWccp est otxovoccv [quae 
habitat], sensu éodem. • 

Kal fju& yptop > êgai top al&pct , et nobiscwn erit in ae- 
tornum] Kul pro quae more Hebraéo. Et «£«* pro ?£<ó 



*>8 IN IL EPISTOLAM 

[«**]> ut et yeraa aeqnenti; optat enim sibi aoli et fllis 
persererantiam. 

3. *Bgat pttf iu&p %ccQiG, ïUog, tiQr t vfj dito tüv natoog, 
%al itaqu 'Iiflöv Xqi£ov tov vlov tov natQog, ëU vobUcwn 
gratia t misericordia , pax a Pair e et a ChrUto lesu 
Filio Patris] Hic egcu Latinoa bene vertit sit. Saepe 
enim Hebraeia futora ponuntur pro precativis. At in 
Mannacripto deannt baec ï$ai uéif vuwv. £adem precatio 
1 Tim. ï: a et a Tim. ï: a. 

*Ep dXy&êiq nol dydny] ld eat, per cognitionem peri 
et dilectionem mutuam. Nam per baec in noa Dei be- 
neficia provocamua , conaerfamaa , augeraua. 

4* '-EJW7* Map , palde gavisus sum] TWCD Wff. 

ö 0n tvQtjna i% twp tl%pwp aov mQtnatoyptag lp dlijfciq, 
quod inveni de filiis tuit qui in peritate ambulent] ln- 
peni , id est , yidi > 'JVXD, Filii qnidem eins matronae 
Ephesum , nt credibile eat , venprant negotiornm. causa. 
Utatnautp "|Sn, eat pitam institueren 'Rp dXy&tlq, ein- 
cere , ut modo diximua. 

Ka&dg IvtoXtjv èXdfiouêP ituqd tov itatQÓg] Sicut a Deo 
praeceptum acoepimue , nempe per Chris turn* Cognovi 
eo8 animo , inquit , seqai praecepta Enangelica : qaae 
inaxima est laus. In Manuscripto est ■ dno tov nccTQÓg» 
Daas ista8 praepositiones dno et nccQa promiscue uanrpari 
vidimua aapra commate 3. 

5. . Kal pvp ifHDtco ae , xvQia , et nunc rogo te, Do* 
mina] *Eqhot& poaoit pro precqr , more Graecoram Latino» 
ipritantium. Diximns de eo ad lob. 4: 3i. 

0v% ds IvtoXtjv yQaqxov ooi xaiïijv , dXX' ijp tïgo/u r da 
*QW * " va dyartwper dXXrjXovg , non tanquam praeceptum 
novum scribens tibi , eed quod habuimuê ah initio , ut 
diligamus alter utr urn] * jin dQ%ijg , id est , etiam sab 
Lege didicimas , qnanquam nanc latiore et intenaiore aensn* 
Sumpta ex Iobanne 1 Epistola a: 7 , ubi dicta vide. 

6. Kal aitrij l$lp 17 dydnr) , Upa mginuTÓSuev xotxd tas 
ivrqXdg avrov] In eo apparet dilectio Dei , nempe ut 
pitam inetituamus secundum praecepta eius* Similis aen- 
tentia lob. 14: ai , et 1 Epistola a: 5 , 5: 3* 

,^vxtj iglp ij ivroXr] , xafitmg rj%0vaavt dn aQ%rg , Upa lf 
apry 7tiqinatJjvt 9 hoc est praeceptum r ut quemadinodum 

au* 



IOHANNIS. X* 

audistis ai initio , in eo ambuletis\ Hoc „ est quod Deus 
semper exegit a nobis eliam sub statu Legis, ut ipsum 
diligeremus', non unum aat altertim praeceptum , sed 
omnia eius praecepta factis , quantum fieri potest, im- 
plendo. Habes baec coniuncta Dent. 6: 5 — 8. Adde 
Exod. i5: 26. 

7* a Ort noXXol nXdpat êtoijX&ov &g toV xótipop , ol pij 
o/io&o/ovyrt? *Irpovv Xoigóp iQ%ó(têPor ip oagxi, quod multi 
impost ore 8 ex ie runt in tnundum , qui non confitentur Je- 
sum Chris tuin veniese in carnem] Jmitatur Iohannem A- 
postolnm , magistrum suum, i Epist. 4: 2 , 3. Hic sen- 
8us noTUs incipit et cohaeret cum eo quod sequitur 
BXéntn iavvovg. Designat au tem et Anticbristos et 
Pseudopropbetas , qui lesum ideo pro Messia non cog- 
Hoscebant , quod venisset in statu buraili et multis 
malis obnoxio. Vocem nXdpov babes Mat tb. 27: 63, 
2 Cor. 6: 8, 1 Tim. 4: 1. Tïkivoi O'WD* 

Ovxog i$tv o nXdpog xal 6 dpti^Qigog , hic est impostor 
• et Antichristus'] Post plurale intulit sin gul are , cofttra 
qaara Apostolus 1 Epist. 3: 16, quia in talibus idem 
valet locutio utraque. Sensus est : Qui talia docet , ia 
est impostor : quod si et se met dicat Messiam aat populi 
vindicem , is est Antichristus. Videntur baec soripta 
paulo ante tempora Barcbocbebae. 

8. JBXiitiTi iavtoiQ, cavete vosmetipsos] Eadem locutio 
Mare. i3: 9. l$XinêTe hic idem est quod yvXdöötTi. 

*Iya pij ditoklamutv a eÏQyaödpé&a xaXd , dXXd pia&óp 
^tjorj dTtoXdp<ouw , ne amittamue , quae operati jsumue 
bona , sed ut mercedem plenum recipiamus\ In Mann- 
•eripto , ïV a pjj djtoXiafjTt & uoydodafo \ne amittatis quae 
operati est is] ; quae melius cobaerent cum eo qnod prae- 
cesait: nee aliter legit Latimis* Amittere operas est 
HtTwvvuix&g [per transnominationenij di c tam pro amittere 
fructum bonorum op e rum : quod fieri posse et bic ; . doce- 
er et Gal. 3: >4 , Hebr. 10: 34 , 35. Merces plena est 
mei-ces vitae aeternae. Nam est et, minor merces in h*c 
Vl **, ut Luc. 1,0: 7. Y 

9« Ilccg 6 Ttaoafiaivmv nul M piv<op % h Tjj didaxjj tov 
fysov , 0^ fa, fy H 9 omnis qui transgreditur , nee per- 
m «net i n doctrina Christi , Deum non habei] IlttQHpaU . 

V *U. O vtiv 



ajio l N II. F, PI STOL AM 

rtiy eximi* dicitni 4 qui Legem Dei contemnit, ut diximua 
Bebr. a: a. Contemnit au te in Legem Dei qui in Euan- 
gelio non per stat. Est enim hic uipup pro dtapipéip [per- 
manere], Qui id facit Deum non habet , id est, non 
Bovit , nt 1 loh. a: a3. Nam Dent hoc tempore non 
noscitur niai per Filium,,ut olim per Moaem. 

'O uipo*p ir Tfif dida%jj toü Xqiïov, permanene in doc- 
trine* Chriëti] Permanent dictie et factia* 

Óvtog %al top natioa, %al top viop ï%êi f hic et Patrem 
et Filium habet] Ja ostendit notam aibi esae volnntatem 
et Patris et Filii. Ita aaepe habuimoa noese pro osten- 
deré noeee . locutione Hebraeia admodam familiari. 

10. Eïug ëQXêvai noog vuag , ei qui* veniat ad vo*\ 
Si qoia ae inainuet in veatraa Eccleaiaa. 

Kal xavTijp ttjp itia^qp ov cpêQti] Et non adferat doe- 
trinam Ulam quae eat in Euangelio* Si quia profitetnr 
ae abhorrere ab Euangelio. 

Mij XappdrtTt avrop tig oixlap , nolite eum recipere in 
domum] Hoc non dicitur de iia qui alieni aemper fuere 
ab Ecclesia , nt videre jest i Cor. 5: 10 , aed de iia qui 
rolunt fratrea baberi et doctrinam evertunt. 

Kat %aiQHP avttf uf} Xiyttt , nee ave ei dixeritie] Sig- 
nifioat talinm familiaritatem devitandam. Et mos erat 
multia gentibua ne alloqui qnidem qnoa a versaren tnr. 
Hérodotua Thajia: Aoyop ovdira idldov [Nee alloquio 
dignabatur]. Et Polyhymnia: Ovdè duXiytTO [Nee allo- 
quebatur], Iohannee Domini diecipulue in Ephèeo ieru 
lavari , cum vidisset intue Cerintkum , exeiliit de ba Ine o 
non- lotus , die ene quod timeat ne balneum concidat cum 
intue eneet Cerinthu** inimicue veritatie. Ita frenaei In- 
terprea UI. 3. 

il* ' s O yao Xiyctp avtó} %aiotip f qui enim die it Mi ave] 
Svpwiofij [complex io] Tel etiam virêoftoXJ} [auperiectio]. 
Vult enim dicere , Qui cum tali amicitiam colit. Vide 
quae a nol) is ad Matth. 18: 17. jÊkyoyp fal^up , iubens 
salvere. * 

Koivcovtï roTg ï'oyoig avxov roTg nopyootg , particeps fit 
operum eius ma lorum] , (n partem venit cnipae , tan- 
quam approbator» Par locutio 1 Tim. 5: aa. Vide Pa» 
5o; 18. 

12. 



IOHANNIS. sit 

ia. TloXld êfmp vfu* r(xiq>itp] Multa habene quae eert* 
bere poter am vobie non inutilia. 

Ov* i(tovXJjfriir.did'%dQtov xal piXarog, nolui per char- 
tam et atramentum] Nempe yoiyai [ëcribere], quod ex- 
primitur seqaente Epistola , com. i3. Est autem duplex 
acceptio vocia yqaycu, propria et impropria. Ifnproprie 
enim et qui dicit , et qui bene caiqnam facit , dicitor 
cordi eiue inscribere , Prov. 3: 3, Ier* 3i: 33, 

*AXXd iXnifa iX&iiv irqog vpccg, eed epero me venturum 
ad vos] In eam nrbem ubi tos estis* In Manascripto, 
iXnitca yaq yivtöbai itoog vpag [êpero enim me futurum 
ad fo«]. 

Kal ï&p* noog zopa XaXffiai , et ore ad om loqui] Accu- 
sativns prior Graeco more positus , pro qno Latini po* 
nerent ablativam. E adem locutio in Graeco Nnm. ia: 8« 
Si milis rero ï Cor. i3: 12, noóoomov noog itoóaamor [ƒ<*- 
cie ad faciem\ % 

"Ira rj %aoct tjp&p jj mnXrjQcoufvrj , ut gaudium noetrwn 
plenum *it] IltiTXijQwuiri] pro 7tXtjQrjg , qaomodo ytytppff- 
pfaog , et sinrilia. Et dictum boe com parate ; qnia ple- 
niu8 gaudium ex conspectu, matuo quam ex commercio 
literarnm. Vide Rom. 1: ia et a Tim. 1: 4, nbi par lo- 
catio. 

i3. % A^naXkXoA üi TiApa xrjg dStXcpfjg aov rfjg inXéxtijg f 
salutant te filii eororie tuae electaeX Filii sororis eias ad 
quam scribitur , qui tnm ob negotia erant Epbesi. Vide 
quae diximns in Anteloquio ad Epistolam Paulinam ad 
Epbesios. Pro rijg ixXtxrijg alii libri.sine articnlo babent 
ixhxTtjg , alii rero EvShrrjg , qnod verum puto , ut sit 
nomen propriam , sic ut 'ExXtxrq , et Hebraeam nomen 
haius feminae . fuerit HTpSj, 



AN- 



ANNOTATIONES 



IN 



EPISTOLAM, QüAE DICITUR IOHANNIS 



TBR T I A. 



1. *0 7tQ£öpvT£Q0i , senior] Vide initio Epistolae prae- 
cedentis* 

TaUf réf dyccTtijTÓp , Caio carissimo] Est nomen Roma- 
num. "' Vix fert aetas , nt idem sit hic Caius qui nomina- 
tar Rom. 16: 23 et l.Cor, 1: 14, aat qui Act. 19: 29 
et 20: 4: Vocabulam erat val de commune ; sed inter 
bene notos et amicos sufficiebat praenomen dicere. 

Gaudent praenomine molles 
Auriculqee , 
ait Horatius. Tale illud, o Tite , apnd Enninm et Cice- 
ro nem. 'AyanijTOG blanda appellatio qua Chris tiani inter 
se utebantur, ut Rom. 16: '5, 8, 9, 12, 1 Cor. 4: 171 
Eph. 6: 21, Col. 1: 7 , 4: 7, 9, 2 Tim. 1: 2, Philem* 
1 , 16. Vixit hic Caiua in aliqua Ecclesiarum guarum 
mentio in Apocalypsi. 

*Ov tyw dyanw iv aXijfrelq, quem ego diligo in verltate] 
Ut Epistola praecedente, commate 1. 

2* 'Aycertqvi , carissime'] Post inscriptionem incipit 
Epistola. 



IN III. EPIST. IOHA lfmSi ' a»S 

• ■ » , 

TJegl narrtop] Quod attinet ad ree omnes. Sic Phil» 
1: 27 , 2: 19., 

Ev%ouai oe èvoSovö&ai , oratio nem facie >, prospere te ïn- 
gredi] TV^TXrb* Vide Rom. 1: 10, 1 Cor. 16: 2. 

Kal vyialrup , et valere] Hoc velut itaotvbttuuDQ [per 
parenthesin] positum est: nam re dit ar ad vocem wodova- 
&at. Sed quia tov tvodovö&ai maxima pars est to vyiai- 
niv , ideo post generis nomen addita est species excei- 
lentissima. 

Kcc&<6g êvoSovtai oóv rj ipv%^ , sicut prospere agit ani- 

'mus tuus] <Pvx7] hic pro, toto animo ponitur, 'ut Matth. 

aa: 37, Mare. 12: 3o , 33, Luc. 10: 27, Eph. 6: 6, 

Col. 3: a3. Kon dubito quin animo sis tali qualem optare 

possem : idem opto de corpore et rebus aKis : 

* • 4 

Optandum est , ut eis mens eana in corpore sano. 

3. *E%aoi]? yaq Map , vulde enim gavisus sum] Vide 
supra 2: 4* 

EQ%ouipanr óSikpwp] Ourri Christianij quidam venere ex 
veatris partibus. Est hic praesèns pro praeterito. 

Kul paoTvoovproyp (tov tfj aXijfrelq] Qui testimonium per- ' 
hibeht de tua sinceritate. MaoTvow solèt regere dativum, 
Luc, 4: 22, Act. 14: 3, i5: 8, 22: 5, Rbm. 10: 2, 
Gal. 4: i5, Col. 4: i3. 

Kccfr(03 <*v iv akribtitf niqtitartiq] Est explicatio eins 
quod praecessit ip dXij&tlq 9 quasi dicat, id est , quomodo 
tu 8incere vitam omnem instituas , nempe ut decet Chris- 
tunam re non nomine. Abest av ia Manuscripto. 

4« MaZorioap tovtcov ov% fyco faoap , maius kis non 
habeo gaudium] Alii Codices habent ravrijg [Aoc]. Me*- 
foré^air . est ad intendendam significationem comparativua 
e comparatiyo factus : quomodo li\a%igótêQog [minimus] , 
comparativus è superlativo Eph. 3: 8. 

Ivu dxowo ra ipo) rixva Iv dXrj&tiq momaTOvvra , quam 
quod audiam filios meos in veritate ambulare] in Manu- * 
*cripto 'i v T fi dXy&tlq , id est, secundum Euangelium. 
"lane eadem constructio quae Ioh. i5: i3^ ubi diximus ' 
*'« esse expbsitivum ravnjg quod praecesserat. *J?/ia 
T *xy«, id est, eos quos ego institui, 1 Tim. 1: 2, 18, 
a Tim. 1: 2, 2: 1; Philem.' 10. Iohannes quidem, ut et 

eLra ', maxime circa Iudaeos laborabant, sed occasione 

3 da- 



ai4 IN. UI. EP1ST0LAM 

data non omittebant institaere et Qentea j at Petraa Cor- 
nelitim* 

5. 'Aycrmjri , mfop nouTg , carieeime , fideliter facie] 
Rem facie bonam. Nam sic TON tPtt [vir veritatie] ver- 
titur dyabog [bonue] Neh. 7: a; alibi dixatop [iustum]. 

"O lap ioydofl êïg rovg afcAqpotfc «ai e?? rot;? £spovg, ** 
fa<4 operarie in frojtree et in peregrinantee*] Lege ut in 
Manuscripto afc&qpov? «ai rat/ra %ipovg , fratre» et qui- 
dem peregrinantee : et tic legit Latinas. "O £aV , ** 
ga/af, at Matth. ia: .36 , 14: 7, i5: 5, 16: 19, Gal. 6: 7, 
ËdK. 6: 8. 

6. O/ ifiaorvoijöap <tov tfj dyaitfi, qui testimonium red- 
diderunt dilectionia tutte] Constractio qaalis modo 3. 

'Epcomop ixxXijoiag] Coram Ecclesia Ephesina. 

Odg xaX&g noifpug iroortiutpag , quoe bene facies dedu- 
eens] Legendam yidetar litoiipag [fecièti]. Ostendunt id 
seqaentia. KxxX&g ïitoliflae est laadantis, at diximas Act 
10: 33, 1 Cor. 7: 38, PhiL 4: 14, lac. a: 8, 19, 
a Petr. 1: 19, noonipmip hic eat cum viatico dimittere, 
nt Tit. 3: i3. 

'Altoos roti Qtovf digne Deo] ld est, sicut Deo debe- 
mus. Similia locutio Col. 1: 10 et 1 Thess. a: ia. De 
ré vide Matth. 10: 37* 

%• % Tniq yaQ, xov opipatog avrop i£fjl&op , pro nomine 
enim eiue profecti eunt. In Manascripto vnio ydq xov 
öpóuatqg fêijX&ofi. *Titio ydq rov Spóuarog , id est, a 
ladaea eiecti sant per Iodaeos incredalos ob Christam. 
Nomen enim per excellentiam, nomen Chris ti, lac* a: 17* 
Vide et qaae diximas Act. ó": 41* * 

'M$iP %auftapoftfi s drto rüy l&p&p 9 nihil accipientes a 
Gentibue] In Manascrioto dno t&p I&pixwp [a Gentiïibus], 
qnomodo Matth. 6: 7 , 18: 17. Potaerant in ista calami- 
tate adiavari misericordia rSp itto [extraneorum] , sed 
maluerant omnia Christianis dcbere. 

8. 'Hpfif ovp 1 nos *rgo] Noe Chris tiani nbiqae loco* 
ram* 

'OqxiXopep dnoXafifidvtip rot/g roiovrovg , debemue reci* 
per e hui us modi] Manascriptus vnoXaufidvHP , id vero est 
opitulari r nt in Graeco Ps. 3o: 1. Saidas explicat 
vjrodi%t<5d , cu [excipere]. 



1 OH A NNI 8. 2,5 

*Ipa avpêoyol -yipwfitd'* tff dfafttiq , ui adiutorés simus 
peritatï] Ut quantum in nobis est Euangelinm promoyea* 
mus collala ope. Similïs locutio a Cor. i: 34. 

9. "EyQcctpa rij ix*Xi]<slq] Scripsi Ecclesiae ven tra e , ut 
illo8 vobis commendarem tanquam fratres. In Manu- 
scripto , ïyQaipd tt xf\ t*%ki}Oicf [scripsi nonnihil EccU- 
siae\ At Latinus legit êyocnfHx ap , scripsissem : aed 
nolui operara perdere. 

% AIX o yiXoTtQWTiv&r avtóop , JtotQiq^g , *W *# 9*» 
amai prima turn gerere in iis , Diotrephes] Bic quoqne 
singulari collectivo subiungitur plurale , ut aaepe. Dio- 
trephes bic fuit aliquis ex Presbyteris eiüs Ecclesiae in 
qua erat Caius, ex Gentili factus Chrislianus, et Epi- 
scopatura tune vacantem ambiens. Is vero ex illo erat 
aominum genere, qua Iudaeos< quanquattt Christnm pro- 
fessos , si Legfa ritns obserrabaat (qiftkl au' ludaea Chri*- 
tiani faciebant ad haec usque- tempora, ut Sulpitius nos 
docet) , ad suos coetue non* admittebant. Talis ingenii 
fait qui in Epistolam Ignstii ad Pbilippenses ista infar- 
8>t : Eïxtg (Aitd 'lovdaioop imxtktï xó naoya , $ ra ovpfioh* 

Ttfi éOQTtji CCVTÓJV 8i%tX(Xl ,' XOtPWVOQ l$l XWP StnOXXêlpdpXtOP 

tov Kvqiop [Si quis cutn ïudaeis c e Ie brat Pascha, aut 
tymbola festi eorum recipit r portie eps est eorum qui 
Dominant oociderunf[\ lohanne» autem Apostolus mul tam 
fiolebat largiri'Iudaeis conversis , ut ex ludaica per Asiam 
Paschatis obaervatione apparel. Et hunc imitabatur lo- 
hannes Presbyter ,. ludaeus et ipse ortu. Vide Irenaeum 
ad Victorem, et Euaebium V. aa«— 24. 

Ovn htidi%itat ^ju£?] Est pmopvpLa [transnominatio]. 
Non admittit nos , id est , momta nostra , av^aundg [epis- 
tolas commendatUias] nestra». 

10. Jid tovtq , tap i'X&w 9 propter hoc , si penero] Si 
res meae permitteai ntt ad" vos transcurram. 

Tnoiipqooo avvóv va Soya &■ Ttötêï , XoyoXg TtopijQoTg JcpXvctQwp 
i}HÜi] Ü8tendam UU quam rem faciat se indignatn , quod 
[verbis ma Lig nis'] mihi obtrectat instanti yestigiia lohan- 
n »3 Apostoli., 'TnOfiifApiJGxtip proprie est in memoriam re- 
ducere, Tjin. Sed per translationem quandam sumitur 
P^o quovis modo m onere , Tit. 3: 1 , 2 Petr. 1: ia, 
WuuQttp est garrire , blatterare , in Glossis. Sed verba 

O 4 , neu- 



»i6 IN III. EPISTOLAM 

neatra solent interdam poni transitive. Qoi sint qXvaou 
vide 1 Tim. 5: i3. 

Kal uy donovutpoe M tovrotg] ld non satie habens. 

OjjTê etvtói htM%ètai tovs d$tXyov$\ Non admittit Mot 
ex Iadaea venientes , Legi deditos , ad saam commanio- 
nem ; contra quam Paulua praeceperat Rom. 14 , ubi 
itQoakxfipdpeo&ai est quod bic lmb*i%é<$frcu. 

Kal rovs povlofUïOvg , et qui voluni] Nempe avvovq 
lmdi%to&ai [Mos admittere\* Si qai Presbyteri aut in 
plebe sant leniores* 

KmXviif prohibei] Nempe ea auctoritate quam apad 
plerosqae sibi paraverat, tanqaam Christianae libertalis 
acerrimus vindex«« 

Kal In rijg ixxXiplae InpdXXêi, et de Ecclesia eiicit] 
Efficit factione ut illi leniores , tanqaam Indaei magis 
quaoi Christiani , abstineantar a commanione. *E* tffc 
ï%%Xrpl*Q Infidllttp est ITO dqtool^tip [separare'] , quod 
aliter Iudaei dicebant dnoovpdyayop notHP [extra syna» 
gogam facere]. Vide quae dixinras ad Lac. 6: aa, lok 
9: 22, 12: 4a, 16: a. 

11. 'Ayantfti, uij uipov to xaxop , dXXd to dya&óf, 
carissime , noli imitari tnalum , sed quod bonum est] 
Noli illius Diotrepbis et similium doritiem imitari! qoan- 
quam et tu ex Gentibas vocatas es. Simile monitam 
Esai. 8: 11. 

*0 dya&onoióbp] Qui bene facere studet , nempe qnam- 
plarirais. . Vide Mare. 3: 4 , Luc. 6: 9 , 33 , 35 , aro. 

'Bk rot? 0éov l$ip , ex Deo est] Divinam babet indolem. 
Locntio Iohannis Apostoli in Epist. 3: 10 et 5: 19. 

'O xaxonoicop ov% iwoaxë top Qtop , qui male facit , non 
vidit Deum\ Est hic praeteritom pro praesenti, et oq&p 
pro noa 8 ê ; nosse vero , pro noese ut oportet , et id rebus 
ost endere. Locntio est snmpta ex 1 lob. 3: 6. 

aa* JiMiijToiop] Er at is qaoque a Gentibas vocatas, sed 
inter lenes» 

MêpaoTvoyrai vno ndptc&p'] Ab omnibus qai eam norant 
habet testimonium. Vide 1 Tim. 3: 7. MaoTVQèia&ai 
eodem modo samitar Act. 6: 3 et 16: 2. Sabintelügitur 
êipai dya&óf [ipsum bonum esse]. 

Kal in avriji xr t s dXtj&èiae, et ab ipsa veritate] ld est, 

tes- 



10HANNIS. 217 

testimonium habet etiam & rebus ipsis* Eae comparate 
dicuntur dXrfttia , quod minus solen t fallere TéxpiJQta. 
[signa] quam hominum testimonia, ut docent Oratoriae 
artis magistri. 

Kul yfuïs 8i fMXQVVQOVfAip'] Airco* [ei] scilicet. Noe quo- 
que probitatis ac pietatis testimonium ei reddimus. Noe 9 
id est, ego et alii qui Epnesi sumus. 

Kul óidare Sri (taotvoia rftubv dXij&qg i$i 9 et id nostis f 
quod laudatio nostra vera est] Est fide digna, Ioh. 5: 3i, 
8: i3, 14) 21: 24, 1 Ioh. 5: 6. In Manuscripto oldag 
[nosti]. 

i3. TloXXd h%öv ygdcpttVy dXX' ov öiXoo Öid uiXapog nol 
wxXuuov Goi yochftai , multa habui tibi scribere , eed nolo 
per atramentum et ca la mum scribere tibi] In Manuscripto 
est hic quoque oi% ifiovXq&ijp [nolebam] pro ov öiXco. 
Deinde yodqwp ooi* 

14. 'EXni£(o dè iv&icog idtïp at , nal gófux noog zopa 
XaXfjöOfuy , spero autem protinus te videre : et ore ad os 
loquemur] Sensus idem qui in praecedente Epistola , 
commate ia. Sed hic magis pro certo ponit se cum 
Caio collocuturom. 

i5. Eioypy aoi, pas tibi] Hebraeo more *|S ofw 9 Vide 
1 Petr. 5: 14. 

% Aajto%opxai at oi (plXoi, salutant te atniei] Qui Ephesi 
suiit, et te norunt. At in Manuscripto ol ddtXyol [fra~ 
tres] , id est , Christiani omnes. 

*Aana%ov tovg (piXovg nar opopu] ld est, saluta ami~ 
cos , qui apud tos sunt , non generatim , sed singulos* 
Vide Act. 1: 55, Exod. 33: 12, Pa. 147: 4. 



AN- 



ANNOTATIONES 



IN 



EPISTOLAM I ü D A E. 



1. 'IovÖag Xoigov 'Itjoov HovXog , Judas leeu Chrisii 
êervus] Non addidit AtófoXog [^postolus], quod Apostoü 
facere solent in Epistolis, etiam ad privatos. Deinde, 
si Apostolica faisset babita baec Epistola , versa faisset 
in linguas omnes et recepta per omnes Eceleaiaa : qaod 
nnnc aliter se habnit. Quare omnino adducor nt eredam 
esse banc Epiatolam Ludae Episoopi Hierosolymitani f 
qui fait Adriani tem por i bus , paulo ante' Barchocbebam, 
Nam Simeoni , cuius esse credimus Epiatolam qaae Petri 
altera dicitur , successit lastus, Hebraice ünt JZaSaxoij 
hüic Zacchaeus , Zaccbaeo Tobias , Tobiae Beniamin , 
Beniamini lohannes , lobanni Mattbias , Mattbiae Phi- 
lippns , id est , 'S) *hü [os mirablle] rel tch 'fl [os cordi 
congruent], Philippo Seneca, id est, MJpr [Senex], Sene- 
cae lustns alter, huic Levi , ei Epbres , Epbrae Ioses, 
Ioseti is quem dico ludas. Scripta est autem baec Epis- 
tola adversus Carpocratianos maxime, ut et illa Simeonis. 
Quare cum in eodem Tersetur argumento , non mirnm si 
et easdem bistorias veteres illi aptat , et verbis modo 
iisdem quibus Simeon modo paulam commutati* utilur. 

Seri- 



IN EPIST. IUDA£. % ai 9 

Scribit autem ad ludaeoa gente* religione Chrisliauos , 
ubique dis pers os. 

'Adéfapoe 8i *Ia*aL(lov , frater lacóbi] Hoc additum puto 
esse a Scribis, ut ludas hic esse Apostolus crederetur; 
quando et in illa Simeonis Epistola quaedam addita no* 
tavimus. 

ToTg ip 0«5 navol tjyiaopipoig , iie qui eunt in Deo Pa- 
tre sancti/icati] Sic l Cor. 1: 2 , jjyiavuipoig ip Xqi$($ 
'Itpov [sanctificatie in Chrieto Ie$u\. Per Christum enim. 
dala est Christianis sanctitas eximia* In Manuscripto est 
toi; ip 0èW navol yyanypipoii [iis qui sunt in Deo Patre 
dilectï] , quomodo Jegit Latinus. 

Kal *Irflov Xotgtf tivyoyuipoig , et Ieeu Chrieto servatï\ 
Est participium praeteritum pro praesenti. Significat eos 
serva.ri in Chrieto , neuipe ut ab eo suo tempore prae- 
miura accipiant. Cotifer 1 Thess. 5: 23 , ubi idem ver- 
bum vyotloOai. Adde 2 Cor. 11: 2, Eph. 6: 27. 

KXtjvoTq , vocatï\ Oslendit fontem om nis boni, vocajio- 
nem ex mera gratia. Sic et 1 Cor. 1; 2. 

a* "BXtog vuïp %al éioTjpi] Kal dydni] nXijfrvp&iii] , mise- 
ricordia vobie et pax et dilectio adimpleatur] y 'EXtog et 
UQVvy, est et * n ea quae Secunda lohannh dicitur, et 
apud Paulum saepe. Illud nXtj&vp&tli] , 1 PeLr. 1: 2. 
*Ay<xTiri , in salutatione Pauli , Eph. 6: 23. 

3* % Ayani^xol , cariesimi] Sic 1 Cor. 4: i3, 10: 14 A 
l5: 58, 2 Cor* ia: 19, Eph, 5: 1, Phil. 2: 12, 4:. 1, 
1 Thess. 2: 8, Hebr. 6: 9, Jac. 1: 16 , 19, 2: 5, 1 Petr. 
a: M, 4: 12, 2 Petr. 3: 17, 1 loh. 3: 2, 21, 4: 1, 7,11. 
Tldaap anovdijp noioiiiéPog , omnem 8ollicUudinemJaciene\. 
Par locutio 2 Petr. 1: 5, 

Todytip v/aïp mol rijg xoipijs acovijoiag , scribendi vobi* 
d* cotnmuni salute] De iis quae pertinent ad communem 
salutem. Sic %avd xoipyp nlgtp Tit. 1: 3. In Manuscripto 
noivtjg tjftwr ocoryoia?, pro quo Latinus legit vud\p. 

'Apdynyp taypp yodtycu vutp nagctpaXüp] ld est • ei? ro 
n <*Qct*akHp. Nihil potiue habui t quod acriberem quam ut 
"o* monerem de periculis praesentibus» 

EnaywvifcoQQi tjj aftp£ Ttaoctdotfifofl voïg dylotg nl&i t , 
&?ft« toert fidem, eenkei sanciis tradtiam] Tligtp vocat ip- 
•aw doctrinam pe/ ntiqpvjiiap [trafuinominationem] , qua- 

lis 



aao • IN EPISTOLAM 

lis est et Act. 6: 7 et alibi. E dm dicif êemel iraditam 
sanctie , id est , iis qni none sancti sant , nempe per 
Apostolos , ut 1 Cor. 11: 2, 23, i5: 3, nbi eadem yox 
nagadidóvai. Vide et 2 Petr. 2: 21. Et dicit se mei , quia 
de ea doctrina nihil immutandum. *Enay<opiZ&fr(*i, rij ni&i 
est eam bene tueri , non sinere sibi eripi. *Eni enim 
bic valet pro. 

4. IIuQetGtdvöap ydq xiptg dpfroantoi] Latenter [enim 
quidam] irrepeere. Sic naotiïijX&op Gal. 2: 4 , Tragtiöa* 
£ovoi 2 Petr. 2/ 1. Carpocratianos, nt diximus, designat 

O/ ndXcci irQO/êyQafifiipoi tig rovxo to Mot'po; , j*« o/i/» 
praencripti eunt in hoc iudicium\ Translatio inde sumpta 
quod sententiae ex script o recitari solebant , Pa. 149: 9. 
Et xoïpa bic est pro KaTaxoipa , pro poe na. Sic xoifta 
babes Mattb. 23: 14» Mare. 12: 40, Luc. 20: 47, Rom. 
2: 3, 5: 16, Gal. 5; 10, Iac. 3: i« Hane poenam Deus 
pridem deer e vit in eos qni ' Euangelium reiiciunt , nt sibi 
ipsis per mala dogmata et flagitiosos actus summam 
arcessant etiam apud nos Cbristianos infamiam. Vide 
2 Thess; 1: 8, 9, 2 Tim. 2: 16, 2 Petr. 2: 3. Sed prae- 
cipue respici videtur loens iller 2 Petr. 2, nbi bi ipsi bo- 
ni i nes praesignificantur. 

*jé(f((lttg f impiï\ 2 Petr. 2: 6. 

Tr ê p vov Qiov tjfMÜp %doip (Juratt&hTeg èïg daiXynar, Dei 
nostri gratiam tranttferentee in libidinem] *A<5e\ytia$ H~ 
lornm hotninum praedicit Simeon , 2 Petr. 2: 18. Xdqig 
Töd 0töv est' Euahgelium , snb cuius nomine isti alios in- 
escabant , sed revera Enangelium transformabant in doe? 
trinam libidinosam. Xdgig Qtod per furcowfilap [trans- 
nominationem] dicitnr Enangelium , nt Hebr. 12: i5 et 
alibi. 

Kal top pópop Qêóp xcci dttfTtórtjp top Kvqiop jjptop *ItfiovP 
Xqi£op dovövuepoi f et solum De um et Serum DominuM 
nostrum leeum Chris turn abnegantes] In Manuscripto, 

Xal TOP (AOPOP . dêG7tÓT7]P %0& KVQIOP fjfJuSp *It](fovp Xqi$oï 

dovovfitvoi. Datnr Christo nomen' StGirórov etiam 2 Petr. 
2: 1 , ubi de iisdem bominibns a'gitnr. Abnegabanl Ie- 
eum f quia eum dicebaht hominem natum ex homine, et 
multos snorum ipsi pares. Non ergo eum pro suo Re- 

demptore , et per id Hero ac Domino, agnoscebant. 1 

5. 



T Ü D A-E» 921 

5. 'T-nopvrpat 8i vp&g povXoum , tfdotag tyag &na£ tovto , 
commonere autem vos volo , scientes pos semel hoc] In 
Manuscripto, thtoppijoai, di vu&g (tovXofiai, tiiotag &ra$ 
itavra [commonere autem vos volo, scientes semel omma\ 9 
quomodo et Latinus legit. Omnia cum dicit , intelligit 
orania narrata in Vetere Testamento. £a cum semel illi 
Iudaei gente a prima aetate didi cissent , brevi tantum 
indicio opus habebant ut eoram reminiscerentur. Sic 
2 Petr. 1: 12 > Ovx dpfXfpn dtl vuag vnQfiuppijaxHP mol 
xovttoV) xaineo iidórag [Non negligam vos semper commo- 
nere de hie , quamvis scientes]. 

ö Ou é Kvoiog Xaop in yijg Aiyvnrov <k£oag , to dtvrtoop 

rovg ui] mgtvoaprag diroiXiOëP , quod Dominus populum dm 

terra Aegypti servans f tarnen eos t qui non crediderunt, 

jperdidit] 'O Kvoiog hic , nt in rebus Veteris Test a men ti 

est nvï, qaod Graeci vertunt Kvoiog, quia legebatuv 'JTM, 

Nam qnod hic in Latino est Ie sus venit ex Graecorum 

librornm compendio, in quibus. scriptnm fait 7? pro xXg. 

JwufQOP autem hic valet ex contrario, quomodo et ndXip 

8umitar Matth. 4: 7 et Iac. 5: 18. Perdidit nerope per 

serpentes, per morbos, per Angelum, per manos Levita- 

rum. Vide 1 Cor. 10: 5 f% 8, 9 et 10, Hebr. 2: a. Mrj 

nigtyaaprag dicit pro dTTH&ijaavTctg , quia qui non obediunt 

os ten dunt se non er e der e , aut non credere ut oportet» 

Sic Hebr. 4: 2 o Xóyog [sermo] dicitur uij ovyxixoapivog 

?fl if/fti toTg dxovoafU [non commistus cum fide apud eos , 

qui audierant]» 

6. 'AyyiXovg re tovg /«1} rijoijoccvrag rijp êavt&p doitjp , 
Angelos que , qui non servaverunt suum principium] 
Principium suum , id est , statum in quo a principio 
faerunt : lutwvvpia [transnominatio]. Minutius : Simpli- 
citatem substantiae suae onusti et immer si . viüis perdi- 
deruntS Liber de Morte Mosis ait de iisdem : Aza et 
Azael coelo descendenten viam suam corruperunt, Chris- 
tus de eorum Principe: *Ep rfi dXy&tlq ov% leyxep [In ve-. 
rüate non stetiê] , lob, 8: 44. Contra de bonis Angelis 
nierocles : Mt]Ü lp A^0;j) proi^. yiypófiepoi /u$r* rijg iavréap 
owlccg, uijtt tiJ; tov nafQog dya&óriiTog^Nec suae naturae 
Un Wam 9 nee patris bonitatis obliti]. 

*AXXd 



*i» IN EPISTOLAM 



pk anohmptag td XSiop oIxijttjqiop , sed dereliquerunt 
suum domicilium] Desertis lucia sapernae locia Tenere 
ad inferiora. 

- Big xoiotp ui/aXyg ijpioag dtoumg aïdloig vno {ócpop t*t^- 
QijxtP , in iudicium magni diei vinculis a et e mis sub ca- 
ligine servavit] ld est, Lege inelactabiü vult illos in 
loert a lace snperna remotis circa terram detineri ad tem- 
pos nsqne iadicii. Idem sensns et verba similia 2 Petr. 2: 4. 

7. *Sie Uódoua xal rófiOQQa xal al mol avxag nóXtig, 
iieut Sodoma et Gomorrha et finitintae civitates] Actama 
et Zeboim: TTEV [vicinae eius] Ier. 49: 18. Et' nóXtig 
dixit pro ho minibus , ut et Graeci saepe. 

TJóXtg yao tïoip Spdotg > ovx loijuia. 
[Non êolitudo 9 eed viri sunt ei vit as,] 

Top Zuoiop rovroig toonop Ixnoopvóoaaat xal amXfrovaat 
imaco Gaoxog Irioag , simili modo esfornicatae et se et ante* 
carnetn a Ut nam] Sic 2 Petr. 2: 10, MdXt^a di rovg oniaa 
öagxog lp imövulq utaauov noofvopipovg [Magie autem eos, 
qui carnem concupiscentia immunditiae ducti sectantur], 
nbi diximns voce e ar nis 9 sive, at bic est. e ar nis alienae 
"ff "U5a , intelligi non tantum eatn' quae naturaé Iegibus 
non convenit, sed omnem quae nostra' non est, id est, 
extra matrimoninm. Nam et illi Sbdomornm viciriarum- 
que nrbinm< babitatores , sicut Carpocratiani , in omnem 
Venerem erant proiecti. Nee minus generale verbum 
ikTTOQvtvfafrai , quomodo verti solet Hebraènm rut. Vide 
et quae de voce noqptiag diximns ad Mattb. 5: 3a. 

TlQÓxtivrai ÖtTyua, propoeitae sunt exemplum] 'iW&i/pa 
ufXXóvTcoy cfoifiiip [Exemplum eorum ', qui impie acturi 
sunt], 2 Petr. 2: 6. Et bene noóxtirrai , id est, velut ob 
óculos positae sunt. Vide Hebr, 6: 18, 12: 1, 2. 

tlvoog aïaplov Mxtjp iiti^ovoat , Hgnis aeterni poenam 
siist rnentes] In Manuscripto vTttQt%ov($at [exhibentes]: nt 
sensns sit, eas nrbes incensas instar exhifrere ignis ae- 
terni qtii impios exspectat. 

8. 'Ouoicog uiproi xal ovtot , similiter tarnen et hi] 
*Opw uiptoi in Manuscripto, id est, nihiiominus , quam- 

vis tanta exempla habeant ante se. 

*KpVTrpia£óutpói , eomniantes] Esai. 56: 10 ONn vertitnr 
IvviiPiaXouiPOi. Significat autem stulta imaginantes , ita 

nt 



I Ü O A Ê. É*5 

nt tt qui somnlant. Utltar sïc illa HebWëa Voëe ttbseè 
Maimonides in Anteloquió Ducis dubitantium. Arablbus, 
apad quoa «at saepe 1 pro f Hebraeo, ^yj* est insanite. 

2ttxQ%a pip lAialpovai , carnem quidem maculant] Cor- 
rumpant mares et feminas , im&vpiq uiaauov [concupie- 
centia immunditiae] dicto loco 2 Petr. 2: 10. 

KvQiótfjra 8i d&iroihn , potestaten* autem contemnunt] 
KvQiórnta xarayoopovpTag , 2 Petr. 2: 10 , nnde vide mus 
d&êTtÏp hic esse contemnere , nt 1 Thess. 4: 8. tD modo 
d&éTêïp modo narayooptip vertitur. 

Ao\ag Öi (tXaayiJiAOvtH , dignitatibus autem maledicunt'j 
Crescit oratio : nam &>$<*£ intelligit eos qni in summis 
sant honoribus , rag l^ovtiiag rag vrttotfOvGag [potestatee 
sublimiores]. Sic 8o£ccg ov ToiuövGt, §Xan<pi]uovpTêg [digni- 
tatea non metuunt , maledicentes\ , 2 Petr. 2: io. Non' 
miram id fecisse Carpocratianos , qui leges avitas omnea 
pro nibilo dncerent. 

9. % 8i Mt%aJjX 6 aQfiyytlog Sn v$ SiapóXcp diaxoipó- 

utpog duXiytto mol tov McovOêoag öwparog , ovx itóXpyitt 

xoltfip impt/xiip (thmripijuias , dïX timp • % Emuurpai aoi 

KvQiog y eed pel ipse Michael Archangelue , quum cum 

Diabolo certaret et altercaretur de Mo 8 is corpore, non eet 

ausus iudicium inferre ma Ie die um ,' eed dixit , Increpet 

te Dóminus] Kgioig (tXaocpijpiag , 2 Petr. 2:11 xgioig j?Aa'<r~ 

(pijuog , est , ultio quam quie eumit maleJicendo. Nega- 

verat in Epistola Simeon, id Angelos face re nbi cum im- 

periis , quanqaatti impiis , certandum babent ; qnod ibi 

exposnimus. Addit ludas amplius, ne turn Quidem id fa- 

cere Angelos, nbi cum Diabolo certameri babent, qni et 

ipse quanquam impius , polestatein quarldam a Deo in. 

fcanc mundum accepit; nnde xo<fyio*(>«rcoo [Princeps mun- 

dï]' dicitnr. lila verba iniTipijGcci aoi Kvgiog nihil sensa 

differant , sono pene nihil , ab illis qnae sant in Graeco 

Zach. 3: 2, 'EmTiutjaai Kvoiog lp nol, *p Trm UW [Increpet 

te Dominus] , quae verba ibi pronuntiat Angelus magnus, 

qui et nVT ibidem vocatur, quod Dei partes agat adversus 

Diabolum. lllum, qui ibi et Angelus et HVT dicitnr, esse 

Micbaelem ibi diximus, hoc argnmento quod ille eo tem* 

por e- quasi defensor etfset Iudaeorum , Dan. 10: i3, 21, 

13: 1; itunc sub 'Cbristo Christianornm Apoc. 12: 7. Qno 

sper- 



sa4 I» EPISTOLAM 

ppectat ei Hennae III* 8* 8e4 et etdem verba Michaeli, 
contra Diabolum decertanti de corpore Mosis , quod Mi- 
chael ex Dei imperio vblebat abscondere , Deut. 34: 6 , 
Diabolus aatem in apertam proferre at ad idololatriam 
populus alliceretur (quod acilicet metaendom fuisse , si 
id corpus apparuistet , £estatur et Ioaephas IV. 8), tri- 
baerat Scriptor .libri qui Hebraice dicebator TWD ITVB3, 
Graece rero ^ApdXrjxpig Mwaimg \Assumptio Mosis], unde 
haec desamptit Iudas , velut concesso utens. Solebaat 
Rabbini et Angelis et magnia hominibus tribaere ea ver- 
ba quae verisimiliter dicere potaerant. Tale illud qnod 
de Enocho habebimua ; et illud quod Hebr. 12: 21 et 
Act. 7: 26. Similia habes in Midrasch ad Deuteronomium, 
in Aboth Rabbini Matban et aliia. Libram illam 'Ara- 
Tflltyuog nominant Origenes • mol aQ%wv [de . Principiis] 
III* 2 et Epiphanius in Synopsi. Nee dubito, quin in- 
didem sit desumpta narratio quae est apud Clementem 
6 trom. VI. Simile certamen inter Angelos bonos et ma- 
los de Abrabae salute et interitu commemorat Origenes 
Homilia in Lucam 35. In libro Hebraico , qui vocstur 
ffiPD hor tföVl '*vn \Verba dierum Mosis'], referuntur verba 
quaedem Diaboli ad Mosen ante m.prtem eins , et minia- 
teria quae Angeli Mosi exhibuere. Sed quae bic legantur 
verba in eo libro non comparent: unde credibile fit. li- 
brum illum 'ApctXtpfi&og pridem intercidisse. *AQxd/yihg 
est JttftO T& [Princeps primus] Dan* 10: 1 3, nf>i de eodem 
Michaele sermo. Vide et 1 Thess. 4: 16. 
. 10. Ovroi di oaa pip ovn oïiïaöi §Xafff^povaip t . hi autem 
qua* res ignorant maledictis insectantur] 2 Petr. 2: 12, 
lp oïg dypoovai pXaocpijpovpTtg , ubi diximus Carpocratianoa 
non intellexisse quanto usui viris. probis essent Leges et 
Imperia. .Vide etiam quae diximus ad Bom« i3. . 

c 'Oact di qwaixófe wg ra aXoya %cocc imzavrqu, ip rovroi$ 
(pfriiQOPTai , quaecunqtte a ut e pi natura liter lanquam muta 
animalia norunt ? in his corrumpuntur] Pleraque anin\an* 
tia observant sexuum djscrimina; ab ilb's saltem- disqere 
debuerant isli. At hoc,«ipsum illj <^t -actibus suis et d$ia- 
yoQiccg \indifferentiae\ K dogmate pervertunt*. Gonfer qoae 
diximus ad 2 Pejn. 2: 16 ; . ubi est iccpatpop, icj quod ibi in 
praecedentijms et hoc Tocq &Xoyjop* Mrtia animantia, ea 

«o- 



1DDAE. ui 

solent dieere Latinij ideo qaod sermöms tuü careaut* 
ip&HQOvrai yx, id est, •**»** deprapant } passimm pro 
rerbo reciproco. leremias de talibas W3 bruteecunt f 10: 8* 

il. 0tfol «vroljp, *"»< *//*♦] Est tox conditionem eornm 
deplorans. Est eadem tox Matth. 11: ai et alibi saepe, 
tam in Eaangeliis, tam in Apocalyps!, nt i Cor. 9: 16. 

d On tg odéf tov Kaïp inoQtv&iflap , quia in vla Calnê 
abierunt] Cain fratri yitam cadacam ademit, illi fratri* 
bas adimant aeternam. IJOQêVia&m ódéf JTQ *pn latfacta 
alicuius imitari , a Petr. ai i5. 

Kal vjj nhipji rov SaXadfê utófrov Ihxvbrjaar , et erro» 
rem Balaami pro mereede ërrarunt] ld est, eundem er~ 
rorem ërrarunt quem Balaam $ idquo pro mêreede* '£{** 
%vftijoctp est ërrarunt , declinarunt* Sicut Ps. 78: a 9 
*i«* ros* po , Graece , Tlccq oXiyop i?f gt/P? T « Sia^^atd 
pov [Pens declinarunt greeeue mei]* Mtó&ov Tero pro 
ftVrl jutfttod. Sic dicunt Graeci : 'Rrrflapn* itiptt d^apwp 
[Quinque draehmie emï\. Beraclitas : XtAiTtop &vp& ud- 
l&fïar *pv%ffc y*Q npéttat [Irae pugnare difficile* Animo 
quippe venit]. A eschi nes : AVfittto? 1} dqttrj dpia [San- 
guine ifirtuê emitur]. Men ander de adttlteros Qapdtov 
Y*Q &*? mptop {Nam morte constat], Sensüs hflius loei 
«at: Sicot Balaatn mercedis causa in een tor fnit libidinmn, 
sic et illi. Conïer a Petr. 3: i5 et ibi dicta. 

Kal tfl dptiXoyiq tov Kofi chtvolopto , 'et eeditlonè Coré 
pereunt] Est dÓQifos [aoristue] pro futuro, ant prd prae- 
«enti, nt poreunt snmamas pro munt in exltium. 'Aptt- 
I0/19 tov KoQè 9 id est, <èg rot? Koq*' n*m illa particala 
wepe apnd Hebraeos sabïntelligitar. *Aptt%oyla bic est 
es vox quae in libris Mdsis transfertar WW, qaod' saepe 
teditionem signiGcat. Illa erat seditiö contra 'Mosen , 
haec contra Chris tam. Vide quae diximat de Yerbo tfr- 
tiU/tf&ai Loc. a: 84 * Kom. 10: ai , Hebr. ia» 3. Haeo 
omnia dennnciant Carpocratianis exitinm lllnd in qaod pet 
Bsrchochebam , sectati partes eins, incidernnt, 

^. Övtol ttdiP h tccTif ayunetis tfyioV ömXddêg] Dedecori 
*unt ventrie Agapi» , id est, conviviis qnae memoria 
Öominicae mortis claddebantor. Vide a Petr. an3, ubi 
quidam Codices , nt et bic nonnolli , lp taïg chtdfcag at/- 
T <5" [in deceptionibus $ui*] $ errore manifesto. Quod bic 

VIII. P om- 



«6 IN EPIST01A1I 

<mil*fa> M *«* EpiatoU Simeonis okwLo*, 90» Dent, 5* 5. 
' 2vp*vwfpV(UP0i vptp , conpipamtee pobUcum] Et hoc de 
ijla Epistola transamptum est. 

*jiq>ó§(*Q iavtovg itoipalpoprtg, secure *emetip$os paeeew- 
#>e] t HSov^v ijyovfupoi typ lp jjpiqq r^aepyp [Foluptati do- 
centes in diem $aginari] y at in dicta Epistola legen dam 
•ensnimu*. Sed verba quae hio sant re$picinnt illa Ezech. 
34; 8 et m>, DfflK WW, abi in Graeoo, ipóoxijvap &* t/rot*, 
90 dum eagineni , gregem negUgunt* *Aq/ó(la>ï bic eat #*-* 
cure f TTI3D Prov. i: 33, per puroepvpiap [tran&nominatio- 
***»] i quia qui curam habet , is et mj&toit. 
- NêtpiXai &PVÖQ01, nubee eine aqua] Sic nsfyctl £pv$qqi 
[foute* eine oqt*a] 8 Petr. o: 17* 

. 'Tito dvituop n<XQc«p(QÓfttp<xi t quae <a pentU circumferun- 
ttér] lbi est papiXai vnó XaLXanog iXavpóptpat [nebulae tur- 
hinibue exagitatae\ Dno notat in illis, qood nihil fer- 
ment bonae friigis , et qnod in constante* - essent* Vide 
et Iac. 1: 6 et ibi dicta* Sant rmn Wit \yiri penü] 
Os* 9: 7. 

JtpÜQa q>&iponcoj>ipci] Si nsam vocis respicias , dicit af 
boren Qutumnal&e* Sed magis rcfrpicitur irvpoloyia [prigo] 
Vocis , ut dicat eos eimiUe eest arhoribue , quarum frue- 
t+9 perit illico. Sic «alices Homero wkéatxagnot , qa*e 
Plinius XVI, 26 vertit frugiperdas* Ea quae isti sibi 
congevnnt non dia sant daratara. Similis comparatio 
Eaai. *: 3o. 

. * ^xaQTtet) Nulli; bono ustri , quippe bonoram operam 
fterifea* . Vide Matth. i3: &s, Mare. 4: 19, Ephes. 5: n* 
Tit. 3i' 14 > dPetr. i: *. Ad de Matllu ai: 19. ' 

dlg chtQ&apQpm, H$ maHuae] Bit peribunt. Vide Mattk. 
jos a8v Neqve bic bonam habebant exitam, neqae in|secalo 
aUero«! Simile «pad leremiam 5u 58, W &*# nudata. 

'SuQitmdipta p eradieatae] Et hic est aóoteog [aorutus] 
pro futnro. Radicitos exscindentur ; ne nomen qaideffl 
sectae erit jreliqnam» Verbam 1%qi£ovp habes Matth. i3: Q%t 
15: i3, Luc. 17: 6» Respondet Hebraeo BtfU Ier. 1: 10 et 
yv Dan» 7: 8, Sopb. 2: 4. De re ipsa vide Esai. 40:34» 
Prov. 12: 3, Esai* ft 214, Ezech. 17: 9 , Mal, 4; *• Don 
ernnt tam fetices qnam Nabuchodonosor , cni radix aer- 
v*ta est, Dan. 4: »«> 90 « 23. 

i3. 



Eph. 4* 14. Sicut saevi ftmttu» mare -turbant , ijta itt$ 
orfreftf totam. 6ic Tribunes eeditipjo*. ;««»{**, :populam 
mar» oom par At Cicero. Vox Ayolav *a feria fraotibus e$ 
airimmxtfibat ad' omnia 'dmra tranafertan In, Gloaaario* 

• % BitacpQi£ovru rag f&vriêv 'afogtfrita % deepumantee ^f 
con/uaétfn**] Egregie dictaat* Nam. aicut fluctus aor^M 
ex imo maris eractant, iia.illi.jaa0 £n|)ic]il*te*. ex coydfe 
in apertatn edacunt. Despmmmadi voce in pai$.ré4itituf 
Seneea/ et etun t aepe imitana Hiertmymua, cuiua ]p#p 
est ad Goeanamc Venter nwa aeêtuan+dto.despumafyin* 
libidines; ' AiQ%i9Ut fignrate dietam pro ?i* fUQtwa me^ 
rtto ea* pudere deberet y .XWIO. . 

'AoiQèC *A*rf**i] Stellos vocant Hebraei eoa qni jpooi 
torea awnt aut uDoetoram flibi pejfepnam sumuntp Vi^e. 
qaae. dicta ad Matth.^24: .39.. Stellarom 'aliae jftcuntu^ 
cfaaaycijr, inerrant*ê> Cicer4ni,et ir^fisae ; .aliae flrAottffcWj 
quae mc/do errantee y modo ?a £«* , , alüt e** at uwe dicnn* 
tur; 'Riaetfgo CarpMsraüaaiQa eomparat 9 quia ae non te* 
nebant in una atatione , id est, in dofltrin.* aemfil, ab> 
Apoatok^tradita. Vide aopra 3 et» ja. ». t 

Oi&O ZéfO? TQV. OKOTQVf éfe TQV UjêVOt 'TtTgfftgfll #. WkW 

fröbelt* tenebrarum 'sèritata.eet jn, . ael&rjwm\ Egreji* 
oppoaitiov Yoiimt dici sidera ; seü perpetua& efe ttytf* 
krae exspeetants* Sunt au tem verba <teaumpta t ,ex^ Petr. 
a: 17 ^,übi dicta videv r *j 

14. TlQQ^rjTtvo^ M nal rovroif $p6ofip$ duo K Aièfk 'Jfcqfo 
vnHcbnatuë eet tdntenï de his eeptimu* a& vaVafW jffftPfA} 
Solebattt, ntr mode dixi }' Rabbini et Angel** at, .vqpf 
magnSa* tribdere <*a dicta quae dixjate pot^*nt. Ea ve/^ 
verlia -quae bic citaritur ■ ut Carpecratianift >ene £0*17/1* 
nientja , reperiebantur in libro qui dicebatnr t Afoiftei\^n 
*B*»l [Réi>eiatió Enochi], quo nem «at Celen», «t pa?ti« 
culam ex «o preduxit, 'quam babes apnd Orfgenem coptpa^ 
Celaam Hbro V. In dé étiam «ampatt Isenaant ^o4 blh*% 
IV; go; TertolWanua inde hoo hausit et m hbvwf) •>; 
Hololatria tran»tnHtt Anteceuerat Enoch , praedieenje 
omnia element a 9 omriem mundi cènaum^quoe *oela > j}ua+^ 
T*> quae terra conjtinentur , in idololatriam vereuroe 

P a >Daa« 



** IN EP1STOLAM 

Daemonae ei epirïtu* deeerlorum Atogelorïtm , ui pro Deo 
adpereue Deminum ameecrareniur. Et de Cultu femina- 
rnm I ait Enocham filio sao Matbasalae mandesaej at no- 
titiam eoram qaae ipse baereditaria trrfditione andierat 
poateris snia traderet. ' Clemens Alexandrinns in Excerpt» 
indidem citat : Kal tldop rag €%etg naöag **[JSt vidi omnet 
mpUriae\ Ibidem paado post ah Enoeho ait traditum , 
Angeioe oUeeHoree fuUee , qui homimbim Magietri f ve- 
rin* Aettonomiae, DwinationU 9 allarumque. ariium» lo- 
daêi ei ltbro fidem tribaebant: ham citatar in Zokar* 
Habait Georgias Syncellns - libram Graeenm eo nomine , 
unde nbbi* partem • satis maguam dedit Iosephna Scaliger 
in doctiasinti* ad Ensebinm Notie; in qua et illa snnt de 
artibas qaas nomines Angeloram miniaterio aoceperiat. 
Credo initio libram foitse exigaom , sed eum tempore 
qaemqne ea qaae voluit ei addidiese, ut in libris iilia 
abatroeioribna factmn est aaepe*. Dicit ahtem *Qo*ij>yTêW 
róvtoif , qüia praedixit id quod illia eat eventaram* Par 
cbnatrnetio Ier» 97; \5 et alibi» Dieitor antem Enoch 
eeptimue ab Adamo , id eat, bomimun septima» si Adam 
primas nameretar. 

MyW 'Iiov yl&i KvQioéf dicene: Ecce.venU JkwUnui] 
Praêteritnm pro fotoro. Sie'Ps. 5o: 3, Vrhft.ftQ, id eat, 
vindictam faeiet y interprete Chaldaeo. «Pro eo Rabbiai 
dicont firn OT, WH p*- [Komen, Dominue. ?#»*'*> .;,.„, 

*Ev d/fat? ftvQtaOHf avtov , eum eanctie millibue euit] 
«np nar» Deat. 33: 2, abi LXX , amt pvetdoi Kfidjt [eum 
wljyriadibuê Öadee] , at Aqaila , dito pvQiddw el/ietopoy [<» 
myriadibue eanetifieationie] ; abt Aqaila rectio», eredit 
fip'esse appellatirani •: at LXX rede ft Terternnt per 
#69'. 'AyLovv vöcexi Angelos notavimos ad 1 These. 5: i$% 
*bi f <piaé dicöi ' nihil opa» repeti. Simiiis .Dei deecriptio 

: ï5.. : IïariJrtfft uQÜtr mrvel mirnop , ut iudicifêm e^eraaf 
èontYa- omnee\ 'Qnod tnnc : Enooh . aut dixit. aat dicere 
^ötcrit hrifeinente Dilttrio, idem Iadaa ad ingenténi illam 
ifrteffriéféneta qaae Iadaeia contamacibus immjnebat re- 
ffcrrè eotnmodé potait. « Kolotv noui* habea et lob» & aji 
Mebtaei dknoit (^orav, J. t - 

l ■ 



10 DA E. $*g 

» 

Kal \ liften mxyta? ftf datfiït cttrm* et omneê eorum 
impios castiget] Avvw «best in Mtnuscripto. *£Xiy$m$ 
T& Hem est ca*Hgare\ ■ ' •• 

TI(qI Tzdvxtov xwp igytep d<u(lttag avt&p , m tflk$rp**> 
de omnibtfê apetübu* impietati* eorum f quibuê impie ege- 
runt] 'Amptiv, 'WD. Hoc ad fact* pertinet. 

Kal mol ndprwp tap g*Xijqwp f top ihxktfiap *ar' aitêO > 
ét de omnibus duris , quae loc ut i èunt cotttra eum] Hoc 
ad dicta. 2%Xijod, dura audiiu , Ioh* 6: 60 , Gen. 43: 7 , So. 
Sic et Ps, 3i: 19, 1 Sam. a: 3, Prov. 18; afr, ü«pw. Talia 
verba Lantech lbcntttt erat^Enochi' tempore» * 

'A^QTvékoi dótfttïg, peccatofe* impii] Ir homines Deum~ 
que iniurii. 

16. Ovroi êïwyoryvecA, hi eunt obtrectatores] Hic ite- 
ram ïadas incepit suis verbis loqui. FoyyvSal sunt ffui 
libenter obtreetant sUperioribo», atrdiximns 1 Coivió: 10, 

vmrm TSum. 11; u •* • • 

Mêfmfd^OiQOi] fron conUnti medici*: non eüpUnte* intfia 
forêunam *H*m e$ se j ut Pt bpertius loqnïtar. In Gloasa- 
*io, Mi uxftiuoiQOï i queruiuê : (ifutpiuoigict, Xd&Qio? xpoyeg 
[querela , occulfwn vi*up*Tiwn] aptid Clementem Alexan- 
drinua* Paed. 1* $• Querebantnr illt de hnperio Romado, 
qao tarnen nullum externum ludaeiè ftterat, aut futurum 
erat lenias. ' '....* , . \\, 

Kaxd ras tm&vptaé avtöv itóQeirÓiitvói , êecundum €upi- 
ditate* *ua* ambulante*] &Ep im&vf*i% f*iaa/4Öff rtOQ&Ofll- 
fovg [•» lèbkUné immünditiae ambulant**] vooat eoadem 
bdmïnes Epistola quae Secundi* Petrt dicitor. Omnia üli 
libidinum genera sectafcantur. " ♦ *t \ ' .o 

Kcd to sópa ttvrmr Xc*X*ï wtt$opta\ ét oê eorum loquitur 
super ba] Et hoc ex eadem r EpistoIa >aTi8. -Mii*a iactabint 
de virtatifiatf Sllie qöi «a^riores e««ent Mandiiabricato- 
ribus. - - "•: ' * ' r ' • » 

QavudtottTiS TtQÓóbm* btyèXtictg %dotp, miranteM^ personae 
quae*tu*~ eau* a] Supple ttat [*uht)i Oav^HP noeeamop 
HvpdwhrVt *» Ttfi Levi-ig« »!#> -*'-«st iudickm .gmtificari 
•* qui potentior «•f;""8ic illï difitibtté , qui in' Ecclesia 
erant , adulabantur , vitii» eorum iavendo , idqaê ut éx 
«orum largitionibus quaestum facerent. Sic eta Petr. 2: 14; 
^lt«Coyr«tf ipv%dg dsyoinrwg , noodiot* yi/vfupao^iptip nJ*o- 

P 3 •*- 



rrfo IN BPiflT.qLAM 



*aya*Mae habsntes]. j ..;..„. . [ 

17, 'Tfuv .dè , drcrmfrol, voê auUm f eariësimi} Vos 
qui rtiuttam abüli* distaf? 4el}eti«. . 

<o^ verboruin, q*¥*e fpq^Hta .tffpi] ld est, £1100 pridem 
ditta ïunt. £adem locotio a.Petr, 3: a« fotellige aatem 
nofr tfttttam ..quae. .scripti* mandata, sed et quae voce 
djcta per. manu* tradebantor, 

Apo&tolis Dpmini noêtti>Jsêu%GkriêU] Marine : a Petra, 
-Fauk> ,• Jobfttute* Vel Wup yideej .Stpptoiftfe luwe ali- 
qatfnto posteriorem fuisse Apostolis. 

. i8.;: c '0r& .&€ƒ** 4**Vi Sr* ir ^«?? j#é><p., 9^ fHceèant 

eobis f noviêêimo tempore] ld est, 'laiufrfl», PPR. JtnriO , 

quoAveitfi solet {? iophius jfriafoit a Tim. 3: i, èr* &x«- 

fcoy rcor iqÓvwv [novisëimiê diebus , têmporibuê] 1 Petr. 

2; ao» In Mauuscripta eat hio, w iaxdrov TQtLj#é*?tr. 

- ^Etortói ipjtaiHTMi, *or* w«k icmrtvr imfrvpiae no$H>op*P04 

v ttjr datftiü* y êrunt } illutortt. êeaundum cupldtiatm$ sua* 

ambulante* imphtcttum] Somptum ex Petr. .3; 3, Sfi 

JAwWttx* (Vi tot? itymv ïaV ^«^*V «)ur«1»rtf4 *«m t<w 

rWw? Im&vuiw Htérwr . MQtvifêêPOê [viUUre* novUsimi* 

diebus illusorea 9 iuxta propriaê libidineê ambulant**], 

4Hmntiti' iumnnrat maxime quoi^ resarrectionem irride- 

renk . iJlad ró* da*p*mv -ponstfeaitar <ajn «fe im&vpias 

e»f qa*> vioe* imöirov [agnomitph] , qua* cupiditatès taant 

impietatum > , id, .est*, .{dam impia*. Pro iWrat M«nn- 

acriptat babet iXivooprat [venient].. 

. igï« Ovtoi f/W -o* ^w^o^'C***^ SoppIe,tóvr<HV' q oo<1 
ftddi • nihür ffecesse.. est., cumsoieat aabandirj apad. He- 
btaeö*:Jbutf>iiUt* aotiYo^ o^m »h* f atsivo, Idem est quod 
modo dieet 8ia*Qtpouivovg , qui temet a caeterU êepararU 
siy^.diêtirvguunt^ quasi molto sapiejntipres ae peritiores 
essent aliis , oom ma^tio contemta aliornm , tmu. . 

Wv%***k> üOJ»rtlA/#*3 , Nqh.« carant nisi- rea* Wmf vitae, 
1 Co£«.;a:. 14 f. Iac* 3: i^« Hoc nomen , contra eos, qui 
Ecöksiae Romanae ^dhaerebaflt # Tertollianoa - sed Mon- 
taüiaana, a^ripuin :> .... . , ... 

Tlnv- 






» • 



I U DA 'E.' • air 



IZpevna pjj'fyoittfc*' opiritum non habentee] IavCant *«> 
mjvaa . feabere inspiratiou** ,< at nuliaa habent* . . • * 

HO. 'T/tóe di 9 dy antivol, rfj dyuordrji vnm ofca &k»xou 
dcqAQvriee ictvzow, vos aulem^ cariseimi $ inaedifieantee 
voemetipéoe sanctiwimae veetrae fidei] lila rfj dytmtdtfl 
grift* -in Manascdptö. pastponnntar. , et coniangtmtur cam 
aequente exhortatione ad precef t quae certe adem reqoi* 
runt* Solet aotem et imixoiouiïp et iTcoveodoutïo&ai sim* 
pliciter.poni f>ro dare pro/ectum et proficere , *iy&atf#ar» 
##ret , Act. 20: 3a 9 Cpl, 2: 7. . * , 

'JB? Ttpsvaan dyite nooatvfóuepoif in Spiritu tand o orari» 
te$~\ Dictante Spiritu sancto , Rom* 8:- a6» 

ai. 'Eavrovg lp dydnrj rov Qtov rtiqrflax% , pos ipêi iq 
dilectione Dei 4ó*sprvAi9].'uiycniy rov 0*o£> et dici po test 
et diciüir modo qua Deüm diligimoa , modo qua Den* 
jaoa diligit. Huic lo«o prior sigoifioatio melio* conremfc 
JDate operatn , ut voemet ooteervetie in cf Heetten* ergk 
Dèwn ; qood fit turn per preces , -lom per actus pio*. 
Locatio non dissiniilié lob. 17: 11. 

TloooiUfófUPOt ti ïXtov ro§ Kvoiov tjp&p 'lijaov Xffapif êk 
£e*jjv awviop , enépectantes mtoericordiam Domini nottri 
Ie*i* Chrieti in vitam aeternaat] "Bfaog TOR, beneficium* 
ctf (ttT/it aïmtrioVj per %uod óopeequamur vitam aeternanu 
Est quidem ea promissa ; sed «Juod libéraliter promittitnr 
ex iao foute nomen btnefioii feftinet* 

' aa* Kal ov^ nip ilithe diaxotrófMepoi > et aliorum quir 
dein , habiio delectu > meeereminï] Mannscriptns , \*al otfc 
ui* lUy%etë $M*Dt*opi*ovf [et hoe. quidem» arguiie iudica~ 
toe']. N«c aUter lept Latrons. At . senaos hic videiur 
etse: Reprehendite illoêqui ee caeteri* praeferuné. Ita 
eninr stunitur StaneipHP 1 Cor. 4: 7* Est autemluc pas* 
siram pro reciproco more Hebraeo , Niphel pro HttpaeL 
93* tófe ü lp ipófo Oda£*n , alioe vero per terrorem 
servate] 'Er pro per : Jp qpo/Jcp terrore -iniecio irae Dirir 
nae* Sed nön ett id in Manuscripto hoe loco*. £v£hp 
aatem hdminibne tribuitur suo mpdo 1 Cor, 7: 16^ 

1 Tim. 4: 16. 

-En tov mtQog dqnikXortëQ , de, ignerapientêê] Proveiv 
biale. Vide 1 Cor- 3; ia , Zach. 3: >a, VW ^. Ser 
quitur in Manusoripto , otfc JU iktTtè i* q>ó(l<p [aiiorum 

P 4 au- 



aSa IN EPISTOLAM 

mutem vmieeremini per m*tum\ ld est , iam laptornm tui- 
sereminij metuentes ne et vobis qirid simile eyeiriat, 
Rom» ut ao. 

MmvrsiS tal w aW *ft 004*09 Imuluftirop girór*, 
odientee et quae carne mdeulata eet fitatcam] Et hoe 
proverbiale est ei. Ler. 1 3: 47 f 48* MMv bic pmorvptró? 
[per /raasi»oa»fia#ioji#iii] est fugere. Sicat fusdttébeu [in- 
fuinari] dicitar id qnod lepVa aut alio morbo contaotom 
est, Hebr* 1» 1$ , sic et <ftr t Aofr tart , eordeeeere. Sic 
veetem puinere infectam dicit Serrins ad IV Aeneidos, 
Sensus est: Cavenda diligenter omnia per qaae mala 
dogmata' aut exempla Carpocratianomm possent irre- 
pere« 

34. T<$ 8i dv**fU*t qwXaicu toiïrovg ehnatgove , ei au* 
éem qui potene eet eoe cuetodire ne cadans] In Mann- 
scripto qpt/lof oti ypag ehrvaicove [»oe cuêtodire ne cadamus]. 
At Latinos legit vpag [yoe] non male, qaomodo est Rom. 
16; a5> qaem loeam ob ocalos' babaisse videtar Iudas. 
Ibi est CifëilScu [euetinere] quae bic qx>la$*t chnal&vg. 
Qni aliqnem euetinet , is eum cuetodit ne cadat. Voce 
ehtretieov ntantur Xenopbon et Plutarchus, Hebraeis 
&rrat£p? SfU 16. £t^q1^hp et yvlaottctr Ai© tov «rojtypoir 
[cuêtodire a ma/o] coniangit Panlas 2 Thess* & 3. De 
Deo agi ostendunt seqnentia. 

Kal ïïfloti xartpc&mop xq; ül&tfi avvoti olpciaovg ip efyaU 
Juaaut et conetituere coram Maieetate ipeiue immacuta- 
toe cum exeultatione] Sic itaQa&jrcu fft&g ctylovg nul dp&- 
uovg [exhibere poe eanctoe et immaoulatoe] habes GoL 1: aa. 
Et in Manuscript© pro ctpeipovg est duiumovQ [inculpatoe], 
at 1 Thess. 5: i3» Kanpcmiop rijg dó£tfl avrod, quasi di- 
cas«, coram Maieetate ipeiue. Sio et Svfautg xov Om 
[virtu* Dei] pro Deo Lnc. aa: 69. *J?r dyctUUaw ]wea 
pom eummo gaudio , nempe tuno com pii intrabnnt in 
Regimm Dei. 

iii>. jyera> #&qpsj 0«5, ao/s eapienti Deo] Sic et 1 Tim, 
j: 17. Sic diöitur quia solas sapientiam a se babet. 

£<oliJQl ypwv , Ser vator i noetro] Hoc nomen non sem- 
per Christo, eed iiiterdum et Deo- datur, tanqaam eansae 
priucipi saluli* uoslrac , ut i Tim. a; 3, Tit. 1; 3, 3: 4. 

Scd 



I Ü D A E. 



sas 



Bei Biannscriptns adiicit dia 'Itfiov Xoi&H RvqIov {per 
Jesum Chrieium Dominum], qoae et Latinus legit. 

Jó£a nol luyalwovvij , ngatog nud l&Hrtla, gloria ei mag- 
nificeniia , imperium ei poieeiae] In Mannscripto' legitnr, 
&$«,. furakxsïrii, xqvtos nol govula, m TUD tïi itn. Ha- 
bea dó£ctp at «pon»? ïn «imili exclamatione i Petr. 41 11 
et 5: 11. Addidit Iadas i£ovoiap Wdo, agnoscens in Deo 
non poieniiam tantum, sed et iue imperandi, et fuya- 
hrtvrqr rfru, qaam vocem babemus et Hebr. 1: 5, 8: 1. 

Kal pvr *ai cfe naprat rotv aiftrag, «' «wie *f si» om- 
nia e*cula\ In Mannscripto ngo narroQ tav ai&rog nol pvp 
\anim omne eecidum ei nunc\ id est, Sicut ea babnit 
ante omne tempus, sic et none habet, et babebit semper. 
Sic legit et Latinns. 

Setnper honoe, nomenque iuum $ laudesque manebuni. 



t • 



i' ..v 



AN- 



» , ' • ê t 









•« •» 



I « 



;a;.n;,n';:.o;:t' a t i cx :n. e s 



** i 



.x ;,, , ,». :: . i AD 






-' ,l " *....... \ ' . -. .--■;. . 



t • 



•'•■ l ■'■ ' ■ X p'o c 



A L Y P S 1 N. 



»« « • 



V * . ' • » » 



Cur de baius libri aactoritate et auctore addabitatom 
sit , causas esse arbitror , quod dia in pau co rum fuerit 
manibus , non additus Codicibaa in Ytilgas datis , ne 
accenderentar Imperantiam in Christianos odia ex W* 
qnae de Roma bic praedicnntar. Deinde, quod qaae hic 
dicnntar de resarrectione , ' de mille annis , de Gogo et 
Magogo, ea sono congrooat cjun Iudaicis libris, et qnan- 
qaam hic sensa posit* alio , attamen a Cerintbo et 
Christianis plus aeqao Iudaizantibas in sensnm place 
Indaicnm rapiebantnr; ut et illnd de Hierosolymia ex 
coelo delapsis. At vero Apostóli lobannis esse banc ü~ 
bram credidere illi qaibas merito creditar, Iastinas Con- 
tra Tryphonem, Irenaens IV. 3j , 5o f V. 3o, TertolH*- 
nns Adyersus Marcionem IV et aliis mnltis in loci*J 
qaibas consentiant Clemens Alexandrinas , Origenes, Cy- 
prianas , et post eos alii malti. Adiiciam de bac re 
Dionysii Alexandrini locnm : 9 Eyto di afcrijoai pit oi* 
ar roXfiTJaaifu ro flt(lXior , ivoXhap avto du* anovdijg ifópW 
ddshpaóv. Mtt^opa 9i tijg ipavrov tpQorifatng rtjp vnótyip* 
rtp néQÏ avrov Xapfldpwr , XfXQVfifiipfjp tlpai xiva tal öw* 

p&fuaTfQav %r t i> xa& exa$ov ixdoxyv vnoiccp(lay(o. Kul '/«f! 

il 



«t:.4r9C*b¥RSlAt *35 



toïv iripaaiu^t+ün ?iikf fccSw mrowr *al xfliw Xq/io^ 
nigti dl itXéta*' *Upo»r ; v^Aórtya tjyn' Ipov uajaJ^p^af 
PêPÓpinct. [JRgo: repudlar* éum librum non ausim r quetn 
tam ttkuiti fratree in prstio. habent x denique #4 qfe eo 
eentio ., • at* *«*» .mei »ikge\*ü 0cfam pujem exc»a\ere et ; rf«- 
bere omnia quae i* ?* bgQPjur, arcaniore quodam ao 

qua/n non • aeêequan , <at .fmfpicor. tarnen pro/ündiarem 
seneum in verbis latere* >~Nec ego haec meo-ingenio aut 
metior art iudico 9 eed fide , ductus sublimiora haec eeee 
credo , quam ut ea ego capiarn]. Credo autem ab Io- 
hann«~ Pre*{>yterp A pos toU dis cipulo custoditum huno li- 
bnun :..iada factum;, ut eius. esse opus a q ui bus dam per 
erroréoa crederetur. , Quod autem in quibusdam libris in- 
stribitnr *JexippêV O&Xiyov [Johannie Theologï\ , non ali- 
und* factu*) est, quam quod post Origenem Chrjstiani, 
quetn tituLtm Qrphqodant Platonici,, meliori iure dede- 
rant lohamii* ld verum ^t$e, apparet ex ipso Qrigene, 
Athanaaio , Chryso stomp , et Cyrillo utroque. 



». • 1 



c ap tot I. : 

1. 'Ano*<fivyHe f ïdpocaJjrpeU] rhiï aTto*otlvTtXk* ffou . [r*- 
velarï\ saecpe ent apud.QAnie.Lem de « jis rebus quarum 
coguitió Divino manere habetur. In^e^foQjm'tayie, quo 
nomine- dieebaiur. ljber ilie Enochi, fle quo djximnsad 
Iadatn, : Apu4 Eaaiam a5: 7 ÖlSfl y^ï [adeptit operiryentum'] 
est cir.cttrtvlocutio aTfOMlvfw ^Gr,aeci verterunt fJceQccdog 

T«vra mina tob *9vwp . [2Y<vfc h a **i ? mn *<* (f* 7 ^ 1 **}* 
Dtitur voce **o%*lvqw .hap .,aensa faulus |t| ut i, Cpr. 
U: a6 , a Cor. ia: 1.7, Gal, a: a. . 
'irpQv Xoigoi}, Jeeu Chrieii} id est,, fvcta per lesum 

Chrietum. 

'*## ftwup ***?<$ <$ ©*<£ $ quamdedit Mi Deus] Sicut 
•aim potestas ,, ita et cognitio,taliMm. in.Cbristoest 1 Deo 
Patre, Joh* f: 16 , 14: 10, infra ó; 7, Sic Esaiaa de fili^a 
»«i« rerum faturaruin jpraftftnnti^ ,, nvr ,^ ]W TW ( [jïwi 
**4 «iA« JDominue] 8: 18.. r 



*36 AD APOtALtPSEOS 

Jê$* t»T(? toftftt* vétri]- Pro rff f* dtJftfjy tsf spit 
ChrUtus *erpU *ui$ , ié è*t Chritöaftorum praecipois, 
**** ptitêfaceret $ ex promisso qood eet lolw 16: 12. Par 
loqaendi genat, Loc. 1: 7a', loh. 6? 09 et alibi. 

°-^ fct yètU&at lp té%H , qua* fiió fUri opprteat] Alit 
citias ; serissima , 0110 tut altero loco exceptia qui obker 
addantar caeteris , intra annos sapra qningentós* Param 
enini hóe ad tempo* quo atetit mafldas. Sic Agg. a: 6 
adhuc modlcum esse diximns -anno* quingento*. n j£ iti 
fipla&ai , tnr6 *n no , Dan. ac 28, 

Kal lafoartr] Copula pro pronómine relatiro: qwu 
tignificavit. Hebraei dicerent imw 

*AnoftiXas Sti rot/ óyyilov ctvrotf, miiten* pêr Jlngêlom 
9uum\ Modo per liane, modo per Ulam Angelam, qaem 
miserat. Est antem constrnctio non dissimilis Matth. 2: 16 
et 14: 10. Disce binc etiatn f cara Deus aat Cbristai 
dicitar apparuisse , id intelligi debére per Angelam Dei 
aat Christi nomine agentem et ipsias attribata reprae- 
aentantem. Vide qaae diximns in eemmentario ad Deea- 
logam et ad Act:' 18: 9; . Vide infra i5. 

T$ dovltp ccvtov 'Iwappfl , êtrvo *uo Johanni] Non dicit 
jipoëtolo: quia qoi Divinis viais iïlastrantur, eos maxime 
decet animi submissio. Sic et Esaias êervum Dei te vo- 
cat 49: 5 et Daniel 9: 17. Nomen antem toom et ponerc 
' et repetere aliquoties sotent Propbetae, at qai ipsos viros 
bonofr credant, etiam dictis 'eordm* adbibeant fidem. 

2* *0q ifutQitvQffit top lóyop ro9 Btov) Qnia Iohannet 
|XTf nomen erat maltas ' commune , ideo propius se desig- 
nat, et se^eum esse dicit qid 'verhutn Dei, id est* Euan- 
gelii praecepia, annuntiauiê popnlia complnribns. Ma$~ 
'rvQitp plèratnqne dativum regit; at bic accusatrram, quia 
poriitur pro ^Qwktip sire drayyilXnp. Vide lob. au 24 

• 

et infra 112: 16, 20. * u 

Kal y iqr ^uaQtv^lap *Jfy<fO& ' X$t£ov , *t U*timt>nium letu 
Chris ti] 'EpoQTvQiHSi paQTvqlap locatio et Hebraica et 
Graeca. Sic ü Rëg. Ï7:" i5 , MaQtv^ct criroV&sa SupaQ- 
tvqccto [Testimonia dim r, quae cöntèHdtusr «#!}• Egt an- 
tem boe loco" péTfovvfiia [transnominiatio']. N&m>per a«r^ 
XvQiav ihteïliguntür res ipsae de quibas fertitr testimo- 
nium , ea quae fecit Christus j ut os ten dunt sequentia. 

«Om 



CA PUT !. , aSy 

"Owr ti&iynai Snpm tfot, nai a fgq /epiööai futa rnrm, 
quaeeunquë iddit , turn ea .qua* êunt f turn ea qua*~po8i- 
hac futura êuni] llanttafcrfpti optimi nihil habent am- 
pliua qaam $0* tldi , nee aliter lept Latinns. Caeterm 
ex commate infra 19 hoc irrepaere. Explicat .qaid intel- 
ügat paoTvqUcp 'Iijöov<Xqi&Vi nempe ea quae ipse viderat 
Cfcriiti mïracula* mortem, vitam reddittmv erectionem 
in coelum. Vide 1 Ioh. 1: 1— **3L 

3. MoauxQUOQ i irtt/tpoiatuop 9 beatue qui UgU\ SU Dan* 
ia: ia, jtfcxaQiO£.6 vmptpctn' [beatue qui exepecttt]* Chris- 
tianis nbique vexatis magnum, aolatium adferfé poterant 
praeaignificatae Dei nltiones in Iadaeos et Romanos* 
Vide infra i3: io. 

Kal oi' axovWTte roti? Xóyovs rifc vQótyV*** 4 **.* ** Q u * aUrm 
diunt verba vaticinii] ld eat, ravvifi nowpijTtlaï [huiue 
vaticinii] f qoomodo aecepU Latinns. Vide qnae diximoa 
Rom. ias 39, Addit hoc quia. liber hic non statim ad 
omnea erat peryentnrjaa ; aed qui eum nacti erant, aliia 
ea qaae legerant bona fide erant recitatnri. 

Kal Tr}QQv*T*$ va ir avtfj yéyfauaipa] Memori animo 
retineniee haee êcripta , nt nempe cttm eventibus compa- 
rentur: nnde magia et magia in fide roborantnr Chris* 
tiani. TyQiip hio qnod ovpTyQélp Lac. sa 19 , titarijQiïp 
ibidem 5 ju 

c ym$ neuQOQ lyyvg* tempus eiiitn prop* adeet] Quorun- 
dam; nt de bellis civilihns Romanornm , de Hieroaoly- 
morum èxcidio. Frequena apud Prophetaa W 2flp [prop* 
mI dies] i: u% Dent* 3a: 35, Eaai, i3: 6, Ier. 48: 16, loei* 
i: i5 y . Abd» i5. Soph. 1: 7, 14. Non rnlt aibi obiici 
Iohannea , qnod Ezechieli obiectum fnerat ia: uj. . De 
voce «ffi^KV vide A<|. Xi 7.. ... 

na* septem EceheUe ,ï quae enni in Aeia\ Braecipuia Ec? 
desiis in A»ia proprié aio diota, ubi fuerat Regnum Gog; 
Ad eaa japecialiter scribit, qnia dom poterat, eaa praeaena 
rexeïat. Sed aub: earum nómine tacite' cömprehendit et 
*liaa Ëcoleaiaa , quia • earam atatue • ei qüalitates ad aep*- 
iem quaai genera, poaaant revocari $ quorum exemplnm 
praebent illae Aajaticae. > > . 

X(tQi$ vuïp- tol UW*?], grat** vobis fit pa.x] EQdem mo- 
do 



a3* AD APOCAIYPSEOS 

do Paulo* Ecclesia* k salntare tolet, ut i Cor; ir 3, aCor, 
i> a % Gal, i« 3, Eph. i: 2 et alibi.' 

- 'Anó tov 6 ür , x*t oyr/nali ifffavWr -ai •o qui est, 
ét tfui èrat , et qui itentvrruê est] Nphrit boa articolos et 
partioipïa >deelinare , ot eo ntagis' Dei immntabiLHatem 
ostenderet ; qaoraodo Proolns ' dioit furd' roti tV [cum ilio 
Unum] ad Tfaladam , nt~diximns ad Mard. 6: 40. Qoia 
Ter o ttfü non babet participium- praeteritnm , ideo ad 
praeieriti )*ignificatioiiem' 'coaeias fcqt «tt vooe modi »- 
dicaiiti. Sic et infra * 4* 8, 11: yy. 'Empire? aotem 
•ignificat ideni quod Latino futurus >, «t ét infra 4: 8 et 
lok. i<rr i3y Act; 181 m et alibi* Hebraei sio nsorpant 
IQn. Sic et 1 Thess. 1: 10, am> rijg ÓQffjg tijg tQ%Ofdf^ 
£«r£ ira vsntifru] ,\ idem jjnod Ari T^TiéilW^Tr ^7; [«* 
*>* futuru] ,' Metth. & 7 , Luc. *5s 7. Vide et Hebr. 10: 37. 
• -J^ol dnè> wwv i*v* rtïèviXtittt» 'A frr ircintor tav tyeVo* 
itttov-, eï- a-séptêM Spiritibtéê quk coram throno ëiuw sunt] 
In Maiwscripto it*ettfiixT(op >rmp tpwmor* Septem Spiritu* 
et bic et infra 5: 8' et 8« 2 essc Angelos mttlti patarunt, 
qnia receptam est apnd Hebraeos septem esse maxiiBof 
Angelos qui Deo adstent, nempe. quomodo septem Prin- 
cipes adstabant ~Regi Pers ar om ; qnae aula qnia erat 
magnificentissima , ideo ad eins formant Dei anlam for- 
mant Hebraei. Vide Tob. ia; i5, Mattlu 18: i&, et-utro- 
biqae a iiobts- dicta*. Adde Her mam II. 9^ Glementfem 
Strom. VU. Sed Tecte ornnia qui éxpendet, et conferet 
locum qui infra «est- Si 6 ^ obi iti<$em Spiritus dicantnr 
ócuti ,D$i } .per qaos odulós diximne ad'Zaehr^J 10, sfg- 
nificari^nitiltiformem' Dei proyidêntUtn , e<££oü«s feretar 
ot hic existimet denotari septem ifla Teint menibra Diri- 
nae proridentiae quae nominantu* infra 8: ia et 7: 12* 
Etsiè erit &> dui dvbTï \unump9*-diu>\ï 4>ptatHr enim 
pax ü'Dêo et §eptcm &pir4tibu+y\d *êt , a Deo per sep- 
tem 'bus modos operante. Firmat bane interpretatipnem 
qaod infra. caphe 6 diatingimvtur Spiritu* et Angeüé 

5+ Kal dno 'Irpov X?t?rf] Non f a Deo tantum Patre 
per ilfos qnos djximus modos operante , sed et a hw 
Cktisto optat Efcclesiis prospera dmnia. Sic et Paulo* 
Rom. 1: 7, 1 Cor. 1: 3 et alibi. 

'O uaort/? 6 KiKoS > qn* e*t tcvtiê /Milis]* Etiam bic no- 

mi- 



minattTos nsurpavit -uxhlreig \indèelinabiHter\ , ut siöut 
Dei ionnatabilitatenr significaverat, ita et Christi in i^sti» 
monio euo et regno immatabilitatem significarat. Vide 
Hebr. 1 3: 8 et 3 Cor. i: 20. Dicitur aatem Christus o (Mo- 
tvs o 7ti$6g , qaia in omnibna quae Dei nómine ad nos 
pertulit, et quorum malta a Christo generaliter dicta in 
hoc libro spectaiiter expiicantnr, dignissimn* est eui cre^ 
datur. Vide Esai. 55: 4, loh. 3: 3 , 8: 58, 18: fy , et de 
Voce nri^ov 1 Tim» 1: i5. Idem titulua Deo ipsi triboitur/ 
Ps. 89: 37. 

'O ngoróroxoff iic t»* rtXQcfo , primogenitue mortuorum] 

ld est, Qui mortuorum primuë ad uitam reeuecitatue eet 

immortalem. Vide 1 Cor. 16: 20, Col. 1: 18 et ibi dicta* 

Resurrectie est nativitas quaedam, Matth. ïo^aö, Act. 1 3: 33* 

jfcxi o jf$xw T ^ fatotetoy rijg yffi t et princepe Regum 

terras] MaUh. 28: 18 , infra 19: 6» Hoc rolt: Nolite , 

quominus Christi praecepta et exenrplnm sequamini ^ ti r 

mere Mnndi huius Reges. Christi enim tanta est poten tiay 

ut nbi volet eos ait destructurus , aut sibi aubiecturua. 

Daniel Deo eundem titulum dederat 4: 17. 

Tcp dywtqaam ïju&g , qui dilexit f»o«]:,NoTus incipil 
sensns,. et connectontur hi dativi cum eo quod- se- 
quitur at/re? ij d6£a. Vere aatem Christo convenit hic 
titulus, nt discere est loh. i3: 34, ló; 9. In Manu- 
scripto , TcfS dyana&U [qui diligit] , ut 1 indicetur per-» 
petua dilectio. 

Kal Xóvaapn ypae dnó rwp auaovtmp fjfi&p lp xt5 ofiuctvi 
dvioVf et lavit noe a peccatie nastrie sanguine euo] San* 
guine euo , id est , .morte tolerata , * certos nos reddidit 
Teritatis eoram qaae docaerat , quae talia sant at nihil 
ftit aptias ad pargandos a vitiis . animo*. Confer Esai. 4: 4, 
Eph. 5: 26, Rom. 3: a5, 5t 9, Eph. 1: 7 , x Z, CoU 1114, 
Bebr. 9: .14 , uk 19 , 29. Hnmidae. natnrae , sab qua est 
H sanguis , proprimn est lavare* ld Tero per egregiam 
i^fj/êolccp [allegoriam] ad animaal transfertur. Dicitos? 
•Qtem Christus euo eangaine noe lavieee , qaia et ipse 
otnnia praestitit quae ad id requirebantur , et apparet 
teentum in plnrimis effectam. In Manascripto Xwavn 
*H*&$ t% t&v ttfutQTupv [qui solvU noe ex peccatie]* Memi- 
uit uiriusque lectionis Arethas. 



»40 AD APOCALYP8EOS 

6. Kei ivolepêp *jsOg pémksista oei hoste r$ &* *r J 
HotqI avtov , el f telt noe Rsgnum et SaeerdoUs Deo ei 
Patri euo] Hic iternm loentio qaalis snpra ie^ftaPéP* ett 
enim copula com verbo loco participii 2 reeta enim locutio 
fuerat itoitparri. Deinde (taodilap pro (taodiïg [rege$], 
aicat Uoanvua [sacerdotium] pro Uoste 1 Petr. as 5, 9. 
Sic et infra 5: 10. Latinns, feeieti noe Deo noetro Rsg- 
nam et Sacerdotes. Et illnd mal ante natel eat ïSqfqriwit 
[sxplicativum] nt a Cor. 1: 3, 11: 3i, Eph. i. 2, CoL i:3, 
a: a, 3.' 17, 1 Thess. 1: 3, a Thea«. 2: 16, Iac. 1:27, 3:9. 
De re ipsa dixinras ad dictnm Petri locam. Reges tont 
Christiani ob victoriaa de carne, nrando, Diabolo; oV 
eerdotes , quia Deo offerunt corpus param , preces sanc- 
tas, opera pietatis et misericordiae* Rectins igitor nol 
nsarpabimns dictum illud Stoieoram, M&poe o mxpog Uetig 
[Solue sapiene Sacerdos]; de qao egregia nabet, qaan- 
qaam non accedentia ad ro riXtior [perfectionem] 9 Hie- 
roelea ad illud Anrei carminis, . 

'A&ararovg uip iro&ra — 
[Primum immortalss — J« 
lostinns Colloqoio cnm Tryphone : Aia te8 ipóuarog toi 
noforóróuov avrov viov ra famaoa luehtia , Tovrfei velg dpaQ- 
riag f dmjtupuöfUwoi , iWQto&iprtg 81a rov Xiyov T%g xXrflwi 
avrov, aQiitoatinop tü dXij&tpcp yipog stuip rav 0sov, (fc 
aal avtog o 0tog uaotvoèT, timer > Sn ir naprl tótttf h 
róïg ï&ptai (rvoiag svaolievg avr$ aal na&aodg nQoeteiqQpf 
[Per nomen primogeniti eiue Filii , eordida veste depo* 
sita , id eet , deposito peccato , per verbum vocationb 
eius tanquam per ignem explorati , verum SaeerdotaU 
Dei genue eumus , eivnt et ipse Deus te&tatur > dieen* f 
nas ei omni in loco inter • Gentee saerifteia aeeepta 'f 
puraofferre"]. iMarcns Antoninoa libro 111 : 'O yao tot 
dpr t o é roiobrog, o$% m vntori&iiAêW; to tig h aqi&Hg ^f 
êipai, itQivg tig aal vttovoyèg 0t&p [Huiuemodi sant 
air , qui virtutie studium usque adeo non differt , ut 
iam sess optimus , quam evadere aliquando malit , mi* 
nieter et velut' Saeerdoe Deorum], etc» Ettam Ptra- 
phraates Chaldaens Saeerdotem rocat. In Manuictipto 
hic , %cd inoiijötp fyRr paoiMap rép ©üJ [et feeit nobi» 
regnum Deo], 



CA PUT I. 241 

Aitü C Si£<* *al ti xqJtw cfe tovQ al&vaQ tap ttto? ito* 
% Aiirp i ipsL gloria et imperium in sempiternam. , Amen] 
E adem verba. 1 Petr. 4: 11» Est aatem hoc Amen et 
aflirmantis et approbantis. 

7. '/dot; «(ft«Ta* futu %mv viytk&v > «^c« 4/0*1** cwirt nu* 
£t£zt«] Aderit eum magna teinpestate adveraus incrednlo4 
ludaeos et Romanos. Eximie quidem et xatdc xvQioi*l;Lccr 
[secundum propriet a tem loquendi] in ultimo adventa 
Christus in nubibm aderit : sed et omnis alia ultia, quam 
Deus de inimicis suis suroit , sic figurate describitur ; ut 
Esai. 19: 1, Ezech. 1: 4, Ps. iq4: 3, Dan. 7: i3, nempe 
quia ex nubibus sant tonitrua, fulmina, grandines» Quad 
autem Deo tribunntur in Vetere Testainento., eadem in 
Novo , et in vaticiniis de Novo , tribui solent Christo , 
ut loei. 3: i3, hic iafra 14: i5. 

Kal oifJtvai avtop itag óy&abtAW , et videbit eum omni* 
oculus] Ex Esai. 40: 5* ld est, sentient omnes eius vjin* 
Hebraei omnes sensus vjsionis nomine exprimunt, ut 
Exod. 30: 18, Ier* 3: 3i et alibi. 

Kal oÏTive? avrar è!;e%imp a * » ei <l ui 9Um pupugerwu] 
Qui ipsum et Ecclesiam eius omnibus juodis vexarunt* 
Vide Act. 9: 5. Desumpta verba ex.Zach. .121 io# Vide* 
quae. ibi diximus. Talia dicta varie .usurpantut, .441* 
aut erant proverbialia, antequam Prophetae ea poneren!^ 
aut ex Prophetarum scriptis facta sunt proverbialia. . 

Kal xóyovtai tn avroy naocu at qwhxl rijg yfjt, et plan* 
gent se propter eum omnes tribus terrae] 'En avróp r id 
est, propter mala ipsi et Ecclesiae eius illata: It& pro 
propter. Hebraei dicerent \hv m Sic ItA ti quamobrem 
apud Aristophanem. TLatuu ed (pvkxl tijg yïje , id est , Iu> 
daei domi ac foris : deinde eüam populus Romanus et 
provinciae Roman ae. Et hoc ex eodem Zachariae loco 
«umptum est, sed ea quam dixi libertate. Vox yvlal 
aaepe de populis usurpator, ut Gen. 28: 14, P*« 7 as x ? > 
ubi in Hebraeo EHJU 

Ncd, 'Auijp, etiam, Amen'] Approbat Iohannes iutura 
Dei iudicia. Idem est pal et d^p , sicut dföa et nat fa 
[pater]. Sed placuit uti utroque serinone, quia haec 
tangunt et ludaeos et Gentes. Vide 2 Cor. 1: 20 et in- 
fi a 22: 30. 

VIII. Q *> 



*4d AD APOCALYPSEOS 

& *£fó f fyw ro ^4 xal *o 'Si , etQp! *«* ***** > &/#* o 
KvQtog 6 &*€$> *o° * w,n A et Si, principium et finiê , di- 
dt Dominue Deun] In Manascripto "^Iqp* tal ró *Si [Al- 
pha et Si] t non male. Nam *Al*pa eo sensa totam pro- 
nantiari solebat. Sic Alpha penulatorum apud Mar da- 
lem* Si aulem non aliter quant Si pronuntiabatur. Au- 
tonius : 

Et suprema notie adscribitur Argolicis St* 
Neque enim addi solebat fUya [magnum] , at nee (uxqo* 
[parvutn] ad o , nee ytiXop [tenue] ad * vel v< Est au- 
tem locntio a Rabbinis desumpta , qni diennt tn *V1 ijSkd 
[ab Aleph uêque ad Thau] ab initio ad finem, ut lal- 
fcath ad 2 Sam., Isaac Benarima ad Ler. 26, et con- 
tracte I\*H 9 principium et flnis t in libro Zohar , in Porta 
lu ei s , in Portit iustitiae , Bahir et alii. Iohannea eara 
locationem aptarit ad Alphabetom Graeeum , quia ipse 
Graece scribebat. Quid autem hac' locutione velit, ex 
aeqoentibns faeile intelligetor , nempe Deum eundem et 
es* e semper et fuisse , ac proinde certa eius promissa : 
qnod olim signifieatnm per WV et rrm ytm [lehova , id 
eet , qui eet]. Vide qnae dicta ad Exod. S: \5 et 6: 5. 
Et adde Esai« 41: 4, 44: 6, 48: 12. Plato : 'O uir ft} 
Bêèf, &&itèQ xal 6 itaXaióg Xóyog , <*Q%y* tt %al teXtvrijp 
mal fUaa r&v trtwt ehtaptwp i%cop [Deus profecto , ut est 
vetus verbum, principium flnemque et medium rerum 
Cómplectens], 

'O w nal 6 ip Hal 6 lo%óuwog , qui eet et qui erat 
ét qui venturue eet] Supra 1: 4« 

*0 napTOioatooQ , omnipotens] Non sine causa et boe 
addi tam» Nam hominibua evenit at promissa nön im- 
pleant aut per ineonstantiam aut per impotentiam : quare 
utrumque a Deo remorendum fuit. Solet autem per jrar- 
tonoatooq verti Hebraeum rmcv vfat [Deus exercituum], 

9. *Eyci 'Iaapvifi 6 ddihfoe ip&p , ego lo hannes frater 
vester] Eiusdem fidei. Ego lohannes , nempe ille iam 
designatas. 

Kal xoirwrès ht tfj &Xitpn %al (laoiXtia xal vnoporfj b 
Xoigóp *IrpoVf et particeps adversorum et regni et patienr 
tiae per Ckristum Iesum] Graeci non videntar Iegisae 

%al vnojMpfj. Potest tarnen id ferri , si fiaoiXiiup inter- 
pre- 



CA PUT I. a*3 

» 

preteri* iun ad regnum ; nempe »t partietpem je dicat 
lohanne* advepsoram , sed cara cerla spe regni futari , 
quae causa sit cur ilta adreraa magno animo perferantur. 
KoipmrÓQ est TUTU 'Et Xot$$ *Iipo9 est per Christum f 
dante Chrieto, 

'EriPÓfHp i* tfj sHJmp tfj uakwpirfi ïldtttno 9ié tot 1 kéyèt 
tav SeöVyfui in intuin, quae appellat ur Pa § moe , pr op- 
ter verbum Deï) In Manascripto iyoi bic repetitnr 
ante iyttópfjVn In Patmo scriptam Apocalypsin tradit 
Dorotfaeua , Tyri Episcopus \ EpHeei acrlptam , Eaaebius. 
Utrumqne veram esl distincti* partibus. Priora in Patmo 
visa et peracripta , posteriora Ephesi , ut infra dicemna* 
Puisae anten lohannem in Patmo Clandii fos*a , et iW 
▼isis illustratam, tradidit Epiphanias in Alogie, non Aah 
binm qnin Veteres secatna. Et id Yerom pato. Nam et 
alü ante excisa Hierosolyma scribi liane iibrurn eoepisse 
argumentis non malis colligant. Proconsul Asiae cunt 
intelligeret Ephesi riovam exsistere eectaat ludaeoram # 
caiua princeps esset lohannes , atqne iwde tnrbaa oriri , 
quales illae, qnae deacriberato* Aat. 19 acripsit de eó f nt 
credibile est, ad Claudiojn peregrinis religionibus inimi- 
cum. Cains iusso Iobannea, f**** aeitftiosa*, deportataa 
est in insalam, quae frequent poeaa eo teaapere, Ls Bei 
capitalift § Constat L. relegati $ * D. De poenift 3 maxime 
in caasa seditionis , L. Capitaltm* § eeUnè , quidem. D# 
tit. De poenis ; Pau-lus Sententia/runv V tH> XXII § r. 
lnter seditiosos antem habit* et illi qev aoperstitsone nor* 
hommum animos cemmoreren* f L. SI quU eüiquid , tit. 
De poenis. Eleetae auiem ad höt plerumque iaaulae 
exignae et prepe detertae, qualis Seripha* et Gjmnm 
apud In vertalen) et Tacitam , Amorgns, Cererua, Paadav 
teria. Tal ia et Patmo» m Aegaeo. Aped Tacitum XV 
Aanalfam habcfe 1 Ctmndieno Qui&Co , laliae Agrippae, 
Blotio Catalino , Petrtonio Ptieco , Iuèia Atthio , velut 
in agmen et numerum , Aêgaei mari* inêulae permitium* 
*ur. Firmat hanc de deportatione. Iohanriis per ClatfcHnm 
facta sententiam , qnod lobannes infra Imperatores Ro- 
manos a Cleudio numerare incipit , sicut tempera E«e- 
cbiel a sua deportatione nnmerat. Non obstat bis quae 
dixtmus id quod ab at ik traditum est, a Doiwitiane 

Qa lo- 



144 AD APOCALYPSEOS 

Iohtnni irrogatnm Patmi exailium* Nam vetera eontrt 
Chriatianoa edicta anatulit Veapaaianos, ut ex Tertulliano 
diacimaa , reatitait aatem Domitianaa* Qaare qai Ves- 
paaiani tempore domam ab exailio redierant, ii iternm 
in idem exailiam miasi aant a Domitiano. Ea antem-yi- 
aomm para qnae lohanni in urbe Epheai obtigit pertinet 
ad Yeapaaiani tempora, ut et infra patés eet. Dicit anteni 
Iobannea se in Patmo fuisse dtd rap Xóyop vov Qtov wn 
Sta paotvolap 'Iipov Xqi$ov, qnibas partibaa eliam aapra 
Eaangelium deacripaerat comm. a. Habet enim Eaangeliam 
aaa praecepta ciim promiaaia; habet et hiatoriam rerum qaae 
praeceptia aactoritatem adatrait. Haec aatem doctrina, 
ut pote.nova, nee Paganis mJnua qnam Indaeis invisa, 
in seditiqnia crimen rapiebatar , at iam . disimua , et ap- 
paret Act* 17: 6, ai: 38. Magna aatem Ciristianornm 
conaolatio in boe erat, qaod lohanni terria exclnao coe- 
lam patait. 

10. 'Eytpópqp & 7tPtvpc&i,fui in spiritu] ld eat, cum 
J>eU Spiritu» \ Sic et qai a Daemombua poaaidentnr di- 
jcuntar eaae lp Ttvavpccri dxa&aQTcp [in spiritu immundo] 
Mare* 1: a3, 5: 2* Idem dioit qaod Ezeciriel verbia aliis, 
rwf^ 1 vhv VW [Fuit mper ,eurn manu* Domini]. Non 
ergo qaae iam narrabit vidit corporis senaibna, sed intra 
*animnm, at Pet»a Act. 10: 10. 

*Ep vff Kvoutxjj JJid(M$f Dominica die] Ita Christiani 
Yocarufct eam diem qaae ladaeia dicitnr pla aa^dcrwf 
[prima sabbatorum] , ob reaarrectionem Domini qaae ea 
die { contigerat« Qaa dié conventoa Chris tianoa solitoa fieri 
et Pauli Epiatolae no$ docent, ut Inatmua Apologetieo 
seeondö > abi Graecorttm more diem eam eolia nominat. 
Komen KxiQtaxijï ypioa$ babea in Ignatii Epistofc ad Tral- 
lianoa et ad Magnesioa, et in Conatitationibaa demen- 
tia aliqaotiea , item in Irenaei loco qaem eervarit nobis 
Scriptor Reaponaionum ad Qrthodoxoa* Inter Dominica 
eolemnia , Tertallianua De Anima* Sic olim feati diea 
Tfflh. W [dies Domini]* 

11. Kal ijxovaa qxopyp inioca pov wg oaXmyyog , et au» 
divl post me pocem tanquam tubae] Illud ónloco pov re- 
spicit locam Eaai» ob: 21. Magi8 improviaa aant qaae a 

tergo obvëniant* IUud aatem cfc aaXmyyog respicit Ps. 47: 5 

et 



CAPÜT U % 3*5 

et Zach. $ i4« Intelligit autem rocero valde sonoram : 
nam quicquid sonorum est tabae comparatar f Eaei. 18: 3, 
58: i* • « 

e O (Aimtg yQ&y&t t?$ (kftUor, quod vide*, eertbe in li- 
bro\ ld est, Quod iam videbie et audiee* Eat enim pra»- 
aens pro fnturo proximo;. et videre pro quovis . aenau. 

Kal niutyop rccXg énrd ixxXyoLatg, et mitte eeptem JEacle- 
süe] Nempe bain* riai descriptionem : neqae enim ad 
caetera buiaa libri hoc pertinet. Diversa viaa direrais 
temporibas Iobanni obtigere , ut et Prophetis. aliis* Sepr- 
tenario numero maltam utitur Apocalypsts, quia Hebraeta 
rerum aammam denotat» • . . 

Blg'Bytoor , val é!g £uvqv*p> %al afe IliQyauop, nak tig 
&vccT(tQa, xai tig üc^dêtg , xal &g fahxdikpna* , xos erg 
jlaodixuap , Epheeo, et Smyrnae, ei Pergamo , et Thtfa+ 
ürae, et Sardi* f et Philadelphiae 9 et Laodiceae\ Solent 
Propbetae alïadere ad nrbiun* nomina, ut Mich. u 14, 1 5* 
Haeo 'nomina omnia Gnristiaiios aai offioii palcnve admo- 
nent. *Eyefog raonet'accendi cos debere desiderio rerura 
aeteraarnm : fyétt? enim eat dêeiderüm. JSu9Qpa , ut 
sint incorrupti>, qualis est myrrha ; qua de re dixinsna 
ad Mat tb. a: il. Pergamum, ut .sublima cogitent. Sub* 
Umia enim omnia dicta Asiaticis TtiQ/aua notat Hesy* 
ébias , et Snidas , et Servius ad aecundum . Aeneidos* 
Thyatira, $faw dtHQéa> id est, in bonorem Dei inter- 
ficere indomitoe affictue. Xaq&tig , béne impresaa animo 
tenere Christi praecepta, steat inter gemmas omnes signa 
optime imprimit Sardas iptXadiXcptut ad amorem frater- 
num f Jheodlxticc ad iustitiam erga populus omnes de- 
monstrandam excitat. Sunt atitem hae urbes nobilisaimae 
Ioniae , Lydiae , Aeolidoa , Cariae , ut ex Stephano , Pli* 
nio, Ptolomaeó apparet. : 

ia. Kal l*ö, ét illic] ld est, turn, adverbium loei 
pro adverbio temporis, Sed boe i*tï abest in libris 
multis* . . 

'ETtêïQtipa $UrtHV typ (p*wv*> fr* llaUi uW Ipov > 
retpesi, ut viderem vocem , quae loquebatur mecum] Ia 
Manuacripto JluXh [toquitur'] , quasi in re praesenti. Eat 
et bic fxèrcopvfiiu [transnojninatio]. Wam vocem nomina t 
cum ipsum qui loqnebatar intelligi bellet» Similia locatio 

Q 3 MatÜu 



Xfi AD APOCALYPSEOS 



Matth* J: 3* Recte autem reêpexiese se dixst, qnia • 
tergo vox sonabat, at iam ancUvimns. 

Kal im$Qiipa$ ildor iitxa Xv%rUtg %qvo&q, et respicien* 
pidi eeptenv candelabra aur&a] 3W DTOJO. Sic ut in Templo 
nntun erat bandelabram cum teptem lucerais, Nam. 8: 3, 
Zach» 4; 9) ita nunc in Signum multiplicatae gratiae 
teptem candelmbrm septenas habentia lncernas. Per has 
aignificautar primo septem Eocleeiae Asiaticae, deiude 
per eaa etiam alias eia similes , in id factae , ut mondo 
praèluceant. Vide Phih ar i5> lofa. 5: 35, Matth. 5: 16. 
Septenarius numero*, nt Philo explicat libro de Haerede 
rernm Divinarum, de candelabro . Templi agens, parits* 
tem rignificat; anram rero, imumnitatem ab onmi rabi- 
gine: qua epectat et quod infra est 31: 18, ai* Deacri* 
buninr hic Ecclesiae qnales esse debent* 

i3* Kal ir piotf tmr fata Xv%rtur flpoior vlA dp&Qwtov, 
et in medio septem eandelabrorum similem filio hominis] 
Aagefaim in Christi fignra, qoi Christus tali nota descri- 
bitnr ft&gat&g [areano sensu] apnd Danielem 7: i3, 101 5* 
Vide tuin ibi, tnm ad Matth. 8: ao dicta. Par locutio 
infra 14: 14. in Mannscripto legitnr, %al ir piot? ré* 
fa)%ti&r ipblaqm vtod dvfrowrov [et in medio candelabro* 
ripit eimUUtèdinem Filii hominis]* Oicitnr autem Christus 
fWeürt in medio candelabrorum , quia adest Ecclesiis: 
sietit ei de Deo ittmotitatür [inambulare] tuürpat Mosei 
Lw« 361 ii) et Paulas 2 Cor. 6: 6, et eeee in medio 
Esfiias io: 6. Rem ipsam halma .Matth. 18: ao et 28* 20. 

*Ev9êdvfvir*P itèdyoy,, veetitum podere] Sicut et Angel* 
describuntur Ecech* ge *, Dan. 10: 5. Utrobique in Be* 
brac*» eet ü«a, quod ia Ezechsele. LXX feansferant «wrf^a* 
ia Dattiele *e*o TJbeodotion retiuttit vocem Hebra*etnt 
alii Interpre tes ponant éfat'gtra [eximiv] , alii tfvaatp* 
[tyttsteui]* Est ea vesftis Sacerdotalis , £xod, 08: 43 , 
Lexr* 6: 10^ i£: 4, a3, 3a. Datur autem Angeli* at iti- 
dem Dei ministris, qnales siint sacerdotes; sicut viesssim 
fiacerdoti datar Angeli nomen apad M*lachiam« Christo 
autem hic datur poderes ut Sammo Sacerdoti ; qai ei 
litalus optinto i«re trifraitur saepe in Epistola ad He- 
braeos. De podere vide loeephunt et Hieronyraum libelio 
de Vestibas ' SageardotaUbtts. Est idem nomen et apad 

Apu- 



CAPUT I. *# 

Apnleinm. Quod kic nodtjiflg* ^r* Mvop lapnaop [limtm 
candiduni] \5i 6. Byssus lini splendi dissimam genas? 
de quo videri potest Piinias XIX» i. 

Kal 7réQi£coaphov itQog tóïg uago7g Cw^r XQvdjp, et pratm 
cinctum ad mamillas balteo aureo] Eret hoc Regum 
balteos gestare aureos , lob. ia: 18 , quo alludit Esaias 111 S 
et Ps. 18: 3a, 39. idem tribuitar Michaeli ut Angelorem 
Principi Dan. 10: 5, abi Theodotion , ual'jf ompig avtoê 
mQit^oaOfUpij h XQvaito 'StopaX [et lumbue siue prascinctus 
auro Ophaz]. Tribaitar aatem ut linea Testis, ita et 
aureus balleus etiam Angelis , infra i5: 6. Cbristo ' anten* 
merito idem tribuitar at regnasjti saper Angelos ip*oa* 
Eph. 1: 20, sfi.. 

14* C H Si nêcpaty «tJrofl nal ml rgifig, Xtvxal afol fye* 
Uvnor , sig y«»r» eaput autsm eius ét oapilli srant can- 
didi tanquam lana alba tanquam nis] Qood Deo apaé 
Dtnielenl 7: 9, idem bic tribuitar Cnristov Significantar 
aatem, at ad Dan iele m diximus, iudiéia pura a torbidie 
affectibas. Vide et Mattb. 38: $• Lanae sinral et nivis 
comparationem habet Esaias n 18. 

Kal ei 6q>&aXuol aihrov «Sc f *të iropof , ** oeuü eius tanquam 
flamma ignis] Hoo Deo tribnitur apud Esechielem 1: aj 9 
Michaeli apud Danielem 10c 6, Christo iterum infra 191 ia» 
Ignis omnia. penetrnt* sic Christns omnia etiam intima per- 
vide t Hebr. 4: i3. Ideo nulla Ecclesiarnm vitia disatmulat. 
i5. Kul of nódèt odfrö opotöt faXnehpipsf , et pedes 
«iu* similss auriehalco] Et hoc Michaeli tribaitar Dan. 
10; 6 , ubi in Graeco , wi aniXq tig Sgaatg fptïatov eiXfhvroc 
[crura quasi spedee aêriê oandêntis] , et Cherubinia 
Ezech. 1: 7 , ubi LXX, <ég aïQecrrrtor %aX*óg [quasi aee 
candsns], Significari diximus per haeo actionnm probita- 
tem. Nam per pedis aigninoantur aetiones, ut diximus)' 
ad lob. i3: 10. Sunt autem malta e adem. in viso Da* 
aielis et in boe viso lohannis , quia sicut ibi praedicantur 
adveria et prospera populi Iadaici, ita bic populi Chris- 
tiani, XccXxoXifiapop st vitre et lapide fisri ait Saidas, 
At Latinus hic vertit aurichalcum , quod aeris genus 
esse praestantissimum Piinias nos docet, et Schoüastes 
ad Ctypeum Hesiodi , et Servius. Vulgus ob similem 
auro fulgorem aurichalcum dixit , ut apud Festum est. 

Q4 Vi- 



2U& AD APOCALYPSEOS 

Videtqr yahtoXlfktrog vox esse hybrida ex Craeoo %alwi 
et Syiiaco fh , qood est giïfiêir Tel iSaggoTmtp [rcjd- 
gere]. Pari de causa infra Angelo dsmtar pedee quaxi 
cetumnae igneae* . 

'ft? >£r nafUpa} rtëiWQcqiipoi $ eicut in forndce purgaii] 
Sic Prov. 10: 20 TI3J *pO vertitur Sgyvoog rtertvowpim 
[argentum igne purgatum] Etiam «pt vertitar mjpofttóat 
malus .in locis, et de avgento dicitar Ps« 66: 10, ZacL 
1 & 9. :Ka»ipog autem.hic id quod alibi %coptvTyoiop [for- 
nax]. Significatar ergo aes . et ana natura praestans et 
praeterea igne pargatnm. 

, Kal tj (fxarq avrov efc 900*9 vdarcop mlX&p, et vos illiut 
tanquam vox aquarum multarwn] Sic de Cherub inia 
Eaecb; 1: 24 et 43: a. Vide et infra 19: 6 et Esai. 17:12, 
Ier* 5qi 42* Sicut tabae ita maris clangentis ingens est 
jonas. Sic Enangeliam longe lateqae anditar* 

16. > Kal ïfout , et habene} Snpple ip [wat]. At in 
Manascripto deest spar» 

'E* rjj d&cc avrov %êtol Azioag Ima, in dexira manu 
êtellaê septern] Stellae sant Doctores , at diximns ad 
Mattlu.24: 29. Doeere autem-in Ecclesia Christiana praeci- 
pne est Episcöporara , quos his figarari djscemoa infra 20. 
Sic et Apostoli per stellae fignrantnr infra ia: 1. Stellae 
non diesimiles gemmis : nnde et Poetis qnae gemmata snnt 
steUata dicuntur, ut apnd Ovidium eet Metamorph» VI II: 

-~- Gemmae nitidoe vertuntur in ignes. 
Id öst> in .stellae* Gemmae antem in manu desstra ferri 
splebant, Ier* 22: 24, Agg. 2: 24, Sirach. 43: i3. Per 
id significatar^ bonos Episcopos in magno apud Cbristum 
esse pretio et ab eo sollicite custodiri.: . 

Kal ix rov eópetroQ avrov QOfupala <%tyiog o&iï* ix-rrooevo- 
fiipy > èt de ore eius gladius. utraque par te aeutue extern] 
Rarsus stibaudi tjv [er at]* Sermo Eaangelious ex Christi 
ore profioisce^s intima penetrat, neque actiones tantam 
göd et cogitata bona malaqae discernit. Vide quae dicta 
ad Hebr. 4: 12, Eph» 6: 17 et infra 2: 12 > 16. Alibi 
gladius ultioriem significat: sed quod dixi conrenientius 
est iis quae sequentur ad Ecclesiaa pertinentia. Mci^atQap 
difQHQ* ensem bis acututn vertit Tertullianus Ad versus 
ludaeos, et terlio Adversus Marcionem. Vide et infra iq' i5« 



CAPUT f. 34 9 

Kcd v fy'S <*$***> °fe ^ 3*W <****«* «V *# 8vrau*$ cttrroS] 
Tota facièB eius ita spiendebat eicut sol cum splendet 
maxime» ld.* signum maiestatis, ut Matth. 17: a. Adde 
Abac. 3: 4* Angelo idem triboitur iufra 10: 1. Magna 
autem piorara consolatio, qnod et ipsi, suo tarnen gradu, 
tales erunt, Matth. i3: 43. 

17. JSorl &V* «ï8or avrov, ïn«sop iïqo$ tove nódas avrov 
ég VfXQog , 0/ cum vidissem eum , cecidi ad pede* eius 
tanqaam mort uut] Frae metu, ut los. 5: iS et Dan. 7: 17 
et 20: 8,9, ubi Iacchiadem vide. Idem Apostolia eve- 
nit, Matth. 17: 6. 

Kal Ini&rjtê typ $t£iap avrov ftfya iir 9 iui> Xiyw Mij 
<po(iov 7 el posuit de x tram super me, dicens, Ne time as] 
Gestn simul et voce me erexit, ut Danielem Angelos, 
8: 18, 10: 10, 11. Ia Manascripto, t(hpt« tip dt£idr 
avrov in lui* 

*Eyoi e* fit o ngwrog aal o t6%ttT0$, ego sum primue el 
ultimus"] Uowrog y id est, summae dignitate , cam potes- 
tate mnlto maiore quam ante quisquam. De hoc signifi- 
cata vocis itomrog vide quae dicta ad Ioh. 1: i5. *Eöya- 
rog y id est, cöntemptissimus 7iominum t Esai. 53: 3, ni- 
mirum captas , irrisns , verberatus , flagris caesas , ad-* 
dictus snpplicio et quidem servili. 

18. Kal o tab, et \>i\>us~\ ld est, £coo7toicw \yhvificana\; 
qno sensa tfiv ponitur et lob. 6; 5i et Act. 7: 38» 
Christus in terris agens vitam attnlerat mortuis , valetu- 
dinem (qnae et ipsa Hebraeis vita dicitar) aegrotis. 

Kal kytvómv Pixgog , et fui mortuus'] Et ipse tarnen 
morteni revera subii. Hoc ideo dicitar, ut sciatar is 
me qai misereri alioram possit, Hebr. 4: i5. Id vero 
maxime pertinebat ad demendam Iohanni metom illam 
ex Ghristi maiestate snsceptom. 

Kal idov t&p tlui tig rovg aïawag rmv aïcwtov, et ecce 
*um vivens in sempiternum] Ita vivo ut tibi et aliis vitam 
et temporariam. et aeternam praestare possim, Ioh. 10} 28. 

Afi^p] Videtar esse interlocutio Iohannis; et post eam 
continuari sermo Christi* Personae loquentes interdom 
sabticentur. Vide circa finem huins libri. 

Kcd fy(o rag nXtïg rot? ftavdrov %al rot/ ctdov, et habeo 
claves mortis et infernï] Quod de Deo dicitur, Vivificdt, 

Q5 'et 



05o AD A P O C A L Y P S E O S 

t 

et mortificat; deducit ad inferos , «l reducit, i Sam.as6, 
et 2>#£ «smt exitue mortis, Pa. 68: ao, id Christus sibi 
quoque iure vindicat. Potest claustra Morti* et claudere 
et apexïre. Clavis imperium potestateroque significat, at 
infra J: 7 , 9: l , flO: 1. in Orpbicia habesr 
"00001 viD&éoLcop (itoi&QCfiP xXijïdag égetrfi* 
[Regni in/ernalis claves quicunque guóernant.'] 
In iisdent Hymnis et alibi claves saepe pro potestaten 
Qdparog est more, $$ijg status post mor tem* Vide Matth. 
16: 10, 1 Cor. \5\ 55, infra 6: 8, aoj i3, 14. Hoc 
vult Christus : Non morieria , nisi ubi ego voluero 3 et 
Ecclesiam meam liberabo ubi volnero. Et titali aatem 
et ornamenta Chris ti mox in memoriam reduceutur Ec- 
clesiis , pro cuiusqne merito. 

' 19* JTochffop ovp & iidtg] Primum hoc ipsum visum 
scribs , scripturus deinde et alia. Ovp [* r g oT \ > iel est, 
quia me tam potentem vides. 

Kal & éïoi] Statum praesentem Ecclesiarum per Asiam, 
sub quibus intelliguntur et aliae. Hoc scribetur capite 
secundo et tertio. 

Kal 3 fUXXéi yipto&at] Qua* futura sunt, et acribentur 
capite 4 ac deinceps. 

20. To uv^rjoiov twp iitva aziowp wp iVdg M rfjg S£utg 
uov 9 *al rag iitrd Xv%piag rag %QV<sag , mysterium septem 
stellarwn quas vidisti in dextra msa et septem candela- 
bra aurea\ Snpple etiam koe scribe* Et fiveyoiou vocat 
uircowpittiog [per trahsnominationem] id quod per mysti- 
cas figuras significatur , ut Dan. 2: 27, Ephes. 5: 3a > 
sic et infra 17: 7. Tag invet Xv%pictg brevïter pro r© pv- 
^rjQtoy rmp iirtd Xv%puZp [mysterium septem candelabrorum]* 
In Manuscripto legitur , ovg tïdtg ip vfj df$<4? f* * 9 

01 intd dgigêg, dyytXoi v&p intd IxxXtpuop *ï<ü, septem 
stellae Angeli sunt septem, Ecclesiarum] Diximus ad Mal. 
2: 17, post Davidem Kimcbium, summos Sacerdotes die- 
tos Angelos Hebraeis , qoia et Dei mandata ad popalum 
et preces pópulr ad Deum deferrent Angelorum instar. 
Ostendimus etiam boe loqnendi genas ab Hebraeis venisie 
ad Aegyptios, qui et ipsi top aoyisota [summum Sacer- 
dotem\ dixere èlyyeXop. Summis Sacerdotibua Teropii 
respondent in Ecclesia Christiana Principes Presbyieri, 



CAPÜT I. aSi 

ei npofgotof [Pratrickè] apud tastinant , qni per evcel- 
lentiam dicti jTrfaxoflro* [Episcopi], Pari modo Saeerdo- 
tibus ei Levitiê respondent Presbyteri et Diaconi, ut 
intelltgi potest ex yalicinio Eaaiae 66: ai. Non sant qai- 
dem omnes functiones eaedem , eed latis est rot? dpaMyov 
[proportionis] propter quod nominum fiat communicatio. 
Hi i/fiXoi istaram Ecclesiarrim ab ipso Iohanne erant 
constitutie et illis alü deinceps Epieeopi suo ordine sac~ 
cesserant , at Tertnllianas nos docet de Praeicriptionibae 
haereticoram , et Ad versus Marcionem IV, et ante enm 
Irenaeus III. 3* Hic iterum oi inta dglgtg positum pro 
To pv&JQtop tmp inta d^igaw [mytsrium sepiem atêllarum], 
Similia loctttio Gen. 41: a6 f Exech. 51 5, Dan* 4: ai, 
7: 17, a3, 8: ao, ai, Luc. 8: ia* Caasam eor stellos 
Episcopos significant , diximas sapra 16. 

Kal ai iittd Xv%ptai er; ildês, invd inxlipia* ti<u f et c*n- 
delabra septem t quae vidUti , septem sunt Ecclesiae] 
Vide snpra ia* In Manuscripto deest «fc éfö<?> at et in 
Latino* 



CAPÜT II. 



u Tép dy/ilsf tijg inxXijabxe lp 'ütytap f$a\p*p > Angelo 
Ephertna* Ecclesiae scribs] Ehtnc qaidara patant faisse 
Timolkeum. Ego eliam aliquem gente ludaeam. Vide 
Act. t8{ a5. 

Tdh Xt/u i xêatrwp TOtv inta d^isstg ** *fj **!<? ***<>#* 
haec dicit qui .aeptmtn, ate-llas dêxtra tsnet] Saepe repe- 
tent ur in seqtientibus verba ex oan* 1, qoia in eo est 
quaedam siaaywjry {introducsio] ad onrnia sesjnentia. Et 
'iugiiia aptantur snis locis. Quod Christus hoe loco di- 
cit, boe est: Sant Episcopi apnd mepretiosi et diligeti- 
ter cnsloditi ut gemraae in manu. Ideo dütgenter atten- 
tere sibi debent ut puritatem suam servent. Nam gemma 
corrupte facile abiiciiim Qiiae similitado aptatnr Iecho- 
n >ae Ier. aa: a4« 

ntQênarcop lp piacp twp imd Xu%pt&p xgwJksV, qüi am~ 
bulat in mediis septem candelabris a ure is] Candela- 
° r <* sunt Ecclsaias ; inter pas ambulo , iiempe ut videam 

au 



a5a Ad afocaltpsïos 

au bene • luceant ; si non satis lucent, ut emungantor-, 
ai ne Aio quidem lucent, ut yelnt inutiles a loco sao 
Bmoreanintt. Jöie sensu». nobis indicator infra 5. 
*• a. Olda ta êoya 'tfov, novi opera tua] Sant quidam viri 
boni, quidam eatiê boni, ut ista distinguit Cicero in E- 
jriitolis., Episcopus iate ex posteriori erat genere , ut ae- 
quentia indicant. Laudantur hic opera eiua, id est, ple- 
raque xaxd rtjp irnxoaruap [ex part* pottere]* . Quomodo 
Deus epeculatur et bonte \et malos Prov. i5; 3 et est 
mnn pr». [.ponderator spirUuum] Prov. 16: a, ita et 
Christus. 

Kal top xóitop xal tijw wtopopyp aov f et laborem et 
patiënt Lam tuam] ^Ep Sta Üuotp [unum per duo"] pro Ttjp 
ip Tto xómp vitouopyp , Jabot urn et quidem gravium , qua- 
les Episcopis incumbere sotent, patientiam* -Multum est 
tale onus perferrê. 

Kal Sri ov èvpif jfagaotot. tovs xaxoig , et quod non poten 
eustinère molos'] Eê uiöOTtópifêög ' [maïorum osor]* Landa- 
bile enim hoc. Vide Plutarchum ittql dooyyoiag [de irat 
defect u]. In Manuscript o deest xai , ita ut illud on sit 
explicatio constantiae. Non posse qnïs dicitur quod ab 
ingenio eius abhorret, Matth. 12: 34, loh. 8: 43, 13: 3$* 

Kal ircHQaaag tovg Xiyoprccg iavroyg dnozóhwg êivai xal 
ovx sïöl , et explorasti eoe qui ee dicunf jipostolos esse 
nee eunt] Iterum hic xcd more Hebraeo èst vice re- 
latiyi. Potes et '«sic vertere } - Qui dicuni se Apostolos 
esse, cum non sint. In Manuscripto deest Aveu* Dicebarvt 
ee per Christi > revelationem factos jipostol&e : quod rere 
dicebat de se Paulus , UU falso. Hoc eapiorare non erat 
cninsvis. Optimai eos dïgnoscendir .ratio haec erat, si 
pecunia*, quas coxrtemneré se dicebant, olani appeterent, 
et divitum peccata dissunularent. Tales attnt qui descri- 
bunttir 2 Cor. 11: i3 etseqq. *. - • 

Kul wQeg avtovg xptvdetg] Deprehendieti eorum faUa* 
ciae* 

■ 3* Kai ifidgaGag xal vnouvvijp tjgu? dia ró Üpofid povi 
et sustinuisti et patientiam habes prop ter nomen meum] 
ld est, Ba$afeoov x did ró tpoua uov jhtoaopijp èjpte [sustir 
nenè prop ter nomen meum patientiam habes]. Jn Manu* 
scripto est alius ordo verborum , quem sequitur codex 

La- 



s 



C A P U T II. ( $53 

Latinus, nai vmpaprip *%tig xal é/fargonrap. Est vatopoyy in 
laboribas , est et in adversis : fle quo bic agitur. Ata. 10 
ovo^u (êov mea de causa, sicut Matth. 1 o: aa, dut to oVo- 
pd pot; idem est quod tptxep ipov, Matth. 5; 11. JBa^aXti» 
*&} 3 Heg. 18: 14 , de omni re dicitar quae iiobis gravis 
est; qualea sant calamitates. 

Kal ovx lx<mia<Scci , et non laboraeti] nvr 16. Vide Esai. 
iG: 2, 47: i5: Habet sic et Manascriptus ille ; non, at 
alii libri , SHttomctxaf , xoi ov xixpyxag [laboraeti et non 
defecisti']* 

4* *j&IX i%» %axd aov, eed habeo advereum te] Habeo 
tarnen aliqaid qnod de te querar. De hac locutione ride 
Mallh, 5: a3. 

*Oti rij* dydnijp aov vijp ttqwttjv dyijxag , quod dilectio- 
nem tumm primam reiiquisti] Mul tam remisisti de prima 
illa cara circa pauperes. Ea cara semper qaidem Epis- 
copos spectavit, sed maxime eoa onerabat in novis Ec- 
clesiia, ubi nondum erant Diaconi. Illad dcpijnccs bic non 
omnimodam dydnfjp significat, sed Typ ttqwtijv , id est, 
illam adeo ferventem. Solet etiam acribos animis cnm 
tempore lasaitodo quaedam obrepere. Qnare et ab aliis 
per monita, et a semetipsis per preces et attentas cogi- 
tationes velut e somno excitandi sant. TIqwttjp , id est, 
itomrioap [priorem] > at lobu 1: i5 , ubi dicta vide. 

5* MpijfxópêVê ovp no&t» ixnimmxaq , memor eeto itaque 
unde exciderie\ Cogita e quanto Honoris *gradu decideris. 
Sic fipijfAOPivtip habemus 2 Tim. 2: 8. Et Hebraeis saepe 
ita sumitur "OT. In Mannscripto, nó&ep itémmxag , rhsü* 

Kal (i&apóijOOP xccl ra nomu i'oya itotqtiop , et age poe- 
' nitentiam et prima opera fac"] ld est , Mtrapóyoop rtoo$ 
to noiTJaat ra eoya ra nooora [4ge poenitentiam , ut prima 
opera facias]* 

El di fwy , ÏQxopal aot ra%v , nai xivrflco rijp ïwypiap oov 
& T08 xónov avttjQ , ia» pij ptTapoyarjs , alioquin , yenio 
tibi cito f et movebo candelabrum tuutn de loco suo , nisi 
poenitentiam egerie] Efficiam ut plebs taa alio diffugiat, 
aempe ad ea loca ubi maior babetur cnra paupertim. 
EQXOficci tafv xctl xipipm nihil aliud est qnam xayy xivijgco. 
Sic è'kd'wp TrgóecpfQt [ventene offer] Matth. 5: 24 > iXOmp 
ötQamvaa [ventene curabo] Matth. 8; 7» Sic itootvou xai 

nol ft 



*54 AD APOCALYPSEOS 

néiit [pad* êtfac] Loc 10: 3y, TtOQtv&irtêg paftttt [ew* 
tss dincite] Matth* 9: t3« 

6* 'AXk* toiro *%éi$, on luofig tot ioya x&p jQTutoXuïTÜp , 
eed hoc habes, quod odieti facta NicolaUarum\ Mira arte 
reprehenaionem mitigavit et antepositia et aubiunctis laa- 
dationibua. Eodem artificio Panlua ntitar 1 Cor. 1 et 11. 
Nicolaitae nomen habuisse ab nno primoram Diaconorum 
Nlcolao eatia in ter Veterea constat. Sed am mala illa 
dogmata ab ipao fluxerint , an rero falao aab ei«a no- 
mine fuerint venditata, non item. Mihi Veterom testi- 
monia conferenti media placet aententia, qoae baèc est} 
Ni co la urn aceuaatam tyXorvniag [aemulationis] , qnod uxo- 
rem pulchram habena, uaitata illa inter Chriatianoa utrius- 
que aexna pacia oacala non aatia f er r et, in contrarium 
eocarriaae , et exemplo Laconom ac Catonia uxoria aoae 
nsoram permiaiaae aliia, plane qoaai in eo qood marito 
et uxore volentibna fieret non peccaretar. Sed hac aperta 
semel contra Euangelicam caatitatem feneatra, postea, 
ut aolènt non aiare nbi incipinnt mala , tota fore ad- 
miaeaa libidinea. 'Qui vero eo uaque disciplinam contemp- 
aerant, eoa non mirum eat immolatitiaa carnea aibi per* 
miaiaae aine ullo dis cri mine. 

"A %4y<*> /** 0( *>> quae ei ego odt] Nempe xtt Euangelio 
contraria* In Manuscript o abeat a aenaa aalyo. 

7. 'O èyw ovq, dxovödtco , qui habet aurem , audiat] 
Formula attentionem excitantia, Mattb. ii; 16, i3: 9,43* 
Mare. 4: 9, a3, 7: 16, Loc. 8: 8, 14: 35. Infra 17: 29, 
i3: 9. Hóe eat velut tf?D in Paalmia. 

Ti ró 7tp€Vfm Xiytt rdtg ixnXipicctg , quid Spiritus dicat 
EccUêiis] To nptvfuc , id est, hoc Divhnum yiewn: de 
qua yocia huius acceptione vide 1 Cor. 12; 3, 10, 1 Ioh» 
4: 1— -3. Sic apud Hermam , llle Spiritus FUiuê Dei est, 
id est, visum illnd. Aiyu, id eat, iubet dici Ecclêsm, 
nempe Epbeainae et aliia quae aub Ephesini Epiatopi 
cura erant. 

T«3 pixwvn, vincenti] Ei qui neque inedia neqne in* 
commodia aliia patitur se a Chriatianiamo abduci. 

dcitoo qwcytip int tov IvXov rijs £»§? , 3 i$w h u4ocp tod 
itaoadéioov tov &tov uw, dabo edere de arbore vitae , 
quae eet in medio paradisi Dei mei] Eat oppoaitio aimüis 

iati 



C A P O T II. 155 

isti Matth* 5: 6 9 M*xuQtOi o! nnrmptêï tuA 9itp&mg rijp 
dmaiaavMifP , Ört stvtol %ooTaöOy<fopTcci [Beati qui esuriuni 
et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur], SvXop 
LXX ponunt pro arbore yv. Per fructum arboris vitae 
intelligendus hic Spiritus Sanctus , qui ritae et quidem 
immortalis noa certos facit. Lex Hebraeis cibus animae, 
arbor vitae , Prov. 3: 18 , quia vitam dat felicem in ter- 
ri8. ' At multo iustiua Christus , vitae aeternae auctor , 
oqtoq rijg {arijg [panis pitae] loh. 6: 35, 41 , 48, 5o, 5\ , 58« 
To iirÖQOP rijg twyg [arbor vitae] Philoni de Mundi Opi- 
ficio explicatur 1} öéoaiptta [pietas]* in Allegoriis o xifr 
filtiag ccQéTijg ^aoantyQ [perfectne virtutis criterium]. 
fiunc locam ad Eucharistiam non male refemnt Veterum 
quidam , quia per eara , ut oportet sumptam , Spiritus 
Sanctus introducitur et augetur. In Manuscripto est ip 
«5 naoaSelacf* lllud Qtov pov habes et infra 3: 12». Sic 
et loh» 20: 17. 

8. Kal T(3 ayytltf rijg ip Huvovjj InnXtfilag yodiftop f 
et Angelo Smyrnae Ecclesiae scribe] Et hic puto non 
Polycarpcun designari , sed aliquem eo priorem. In Ma- 
nnscripto vsf lp Suvqpji ixxXyöiag [qui est Smyrnae Ec- 
clesiae]* 

Tddt kiyéi ê notatog nul i tajatoq t haec dicit primus et 
noviêêimus] Is qui cum summae esset dignitatis s aannam 
ignominiam pertnlit, supra 1: 17, 18. Hoc eo pertinet, 
ne Smyrnae Episcopus ignominiam defugiat. In Manu- 
scripto 6 itowróroxog xotï 6 ttyoroff [primogenitus et novis- 
sinus]. 

"Og iyiptto pexgog xotï iXyöfP , qui f uit mortuus et \>ipit\ 
Hoc eo pertinet ne idem Episcopus mortis metu ab officio 
tbduceretur , sed certus esset , sicut Christus revixit , 
>ic et se revicturum. Vide indicatum iam locrou supra 
i: 17, i8. 

9* Oidd aov roe ÏQ/cc, novi opera tua] Diligentiam in 
obeundo munere. 

&*i rijp öXixptv , et calamitatem] Metus perpetuos» In 

Mannscripto tantum est, oldct (tov typ iïXiifnv, ut in Latino. 

Kal rijp 7trw%dap , et paupertatem] Aegre habebat ille 

Episcopus tuide viveret , ideo qnod Smyrnae qui essent 

"hriatiani essent pauper es. Vide simile i Cor, 1: 20. 

De 



356 AD ATOCALYPSEOS 

De voce mwjpbp diximas ad Hailh. 5: 3. - Aactores nostri 
sammam inopiam sic exprimunt* Sic {oitogartfe [egenua 
factue eet] de Christo 2 Cor. 8: 9. Sic nTw%tia 2 Cor. 
8: 2, 9. 

. *AJAd nXoirttog H f eed dWee es] Hoc per naoipüm* 
[interpositionem] legendam, quasi die at, cum tarnen di- 
vee sis. Divee nempe pietate et aixaoxiia [animo eua 
sorte contento] 1 Tim*. 6: 6, 18, Mattk. 6: 20, lac. 2: 5$ 
Simile dpvi&itop [oppositum] 2 Cor. 6: 10 , 8: 2. 

Kal rijp (tXaoyijuiap vSp Xtyopttop 'loviaiovg elpeu iavrov$, 
et bldephemiam êorum qui 88 dicunt ludaeoe eeee] JBhrt- 
qtijulap maledicta gravieeima» Sic plaoqyqjitïp Mat LH. 27:39, 
Mare. i5: 29, Act. i3: 45, 17: 6 et alibi» Judaeos illos 
dicit nominë, non re, alladens ad originem yocis, plane 
ut Paulus Rom. 2: 28. Quomodo vere ladaei tint qui 
Deum in Christo patefactum non agnoscunt ? 

Kal ovx iïalp , alXu ovpayayi] %oy Saxava , et non 
8unt t Bed eynagoga Satanae] Vocant se ovpayayijp tov 
Kvqiqv HVT rw [eynagogam Do mini] Nam. 3i: 16, sed re 
ipsa sant Satanae eynagoga , qaia enm imitantor tam 
calumniaudo bonos tam eoram vitae insidiando. Pari de 
causa eos ex Diabolo patre eeee dixit Christus lob. 8: 44. 

10. Mqdip yofiov & uiXXtif naa%np , nihil eorum timeas, 
quae pas sur us es] Non metue, etiamsi maiora ingruant* 
Sam enim is qaem me esse dixi supra 8. 

'Idov dij uiXXn paXtïp i£ vp&P d Jid(ioXo$ iïg qwXanJjff 
ecee missurue eet Diabolus ex fobie in carcerem] Prae- 
visa tela minus feriont. Ideo persecutiones graviores vi- 
débis ferme omnes olim praedictas Ecclesiis. Dicit au- 
tem Diabolum facturom qaod factari erant Pagani Magia- 
tratus Diabolo instigante, Eph. 2: 2. Nóli hoc referre 
ad tempora M. Aurelii, Veri et Antoniui, Propiora enim 
tempora respiciuntur , sed quorum historia , ut malta* 
aliae , ad nos non pervenit. # 'jE$ vfmp , supple rtpag [ali- 
quos] , de qua locatione diximus ad Matth. a3: 34* 

*Ivet miQuod'TJn , ut tentemini] Ut raagis quam antehac 
periculum fiat constantiae yestrae. Vide' lac. 1: 2. 

Kod ?fm öXitfrip tjpeowp dixa , et habebitis vexationem 
dierum decem] Non quamlibet OXiipip , sed istam, nempe 
captivitatis plurimorum. Clarius id explicat Manuscriptas, 

nbi 



CAPÜT IL ggf 

nbi est *al *%tjTt &Xlipt*>, id est, ui hab+aiU anguetiaé* 
Et decem die» intellige proprie. Est enim coBsolatio ex 
brevitate temporis. Diee etiam apad Prophetas dies sant, 
non aani , ut quidam sómniant» Apertum est quod dico 
ex Daniele , qui cum praedixisset rem duraturatn dies 
bis mille trecentos, 81 14 9 ait piêior^sm hanc esse peram^ 
8: 26 , id est , simplicitér non figurate ititelligendam , ut 
docet collatio loei Dan. at 45* . Nihil adferunt quod ad 
rem sit qui contra sentiunt. Nam vox ipdopaiog [hebdo- 
madis] generalis est , et tam de annis quam de diebus' 
rebusque aliis accipi potest: quomodo autem accipiendsv 
sit, docere nos debet loei cuiusque materia. Num. 14* 39 
rero non annis datur dierum nomen , sed per totidem 
annos pertrsJritur mora in locis desertis , quot dies ex- 
ploratores isti in exploranda terra male insumpserant* 
Apud Ezechieiem 4: G iubetur Propheta per quadraginta 
dies incumbere lateri euo , nt intelligat Dei patientiain, 
qui per 'annos turn quadraginta pessimos mores populi 
pertulisset. Cbristiani autem isti Smyrnaei post decem 
diee liberati sunt a etreere , «Magistratibus meliora de ip* 

sorum, vita edoctis f aut aliis acceptis a Boma ttteri** 

Decem dies tempus exiguum , Num* »** 19 , Satia tamen 

ad experimentara capiendum , Dan* 1: ia. 
riwtto mgoi &xQt öavttrov] Peseta ad Jinem wque vitae* 

Idem monitum quod Matth. 102 22 ^ 94: i3, Marc^lS: i3# 
Kal iwacü ooi top $iq>aro* tijg £arijg , et daba tibi coro- 

nam vitae] Dabo tibi honorem regimn in vita illa ae» 

terna. E adem locutio lac. u 12 , nbi dicta vide, iet 

Esai. 62: 3 et Ps« ai: 3. ... 

11. 'O *%&* ovq, dxouoatco, qui habet aursm y audiat] 

Vide sapra 7* 
Ti to nrtvfia Xiyu , . qutd Spiritus dicat] ,Vide ibidam, ; 
Tew; èxxXiplcng., E cel* si is] Nempe Smyrnaei et *£i* 

eiuadem imoxonfj? [epiecopatue^k » 

'0 yixce»', qui vieerit\ Qui nee paupertate nee oftrpaxe 

nee graviorum metu vinci se patietur. Vide supra j. ' 
Ov pij ddtxtj&f}* in rov Öcwdvotx rov dwrioov , ei non no~ 

cebitur a mor Ie eecunda] Quia qui ininriam patiuntur » 

üs nocetur, ideo Chaldaicum pU, Esdr. 4: i3, Dan. 6: a, 

e * Graecum d$i%*ïv , sumitur pro nocere per pitdXtpfHy 
VIII. R' [trane- 



4M AD APOCALYPSEOS 

[Jranssumptièneri]. Mort{e eecunda* tnentionem habea irf- 
fra aOt 6, 14 1 apud Chaldaenm Pat* paraal em Dent. 33: 6, 
$»ai. aa: 14 , ubi Kimchi exponit , HOn obtJO Mlt WVD 
[jpiortem anima* ia futuro seculo]. 
> ia. Jfcl «jl dyriitp cfc l* ïltQ/aitm ixnXfjala; yoehfiop, 
at Angelo Pergami JUccUsiae eerihej Haec est Pergamna, 
ragia Attalidaram. 

Tafc 1*V'* o e%a>u .xr é p QOufalap xfyf difo t uop rt/p offiay» 
Aa«£ dhU f qui Jiabet gladiwn utraque pari* acutum] 
Qai omnium, etiam iutHnorum in bomine exact) s* imam 
facit diaaectionem -et omnia rimatar. Vide auprai: 16 
at ibi. dicta, . 

,, i3. Öld« : tA ÏQya *w, «of* opera te<i] Bona opera 
plnrimaf* in Maiwia^ripto eat, diSa jwu xaTOixtïg [nopi ubi 
knhtta*\ | quomodo legii et Latinua» 
* Kul nov xaro«céij?, Smv 6 &oapog tqv Satapu, et vbi 
habitus, > ubi sed*s> est [Satanae') HahUas in ea urbe 
mbi Satanas, regnat in idolo Aeacolapii. Vide Papiniam 
na Coma Earini,.et Ariatidem de puteo Aeacnlapii* Quare 
vcséte bic Aretbaa: Gqopop, di rot; Zatupa lÜqyaywp uaXti, 
éff **r*i!koloï otxuw vnio typ 'Aaiap n&tap [Sedem autsm 
Batunas \Pergamum paeat , quod' idolorum ibi quam in 
universa Asia cultus maior]* 

' Kal %Q*t&$ to S?0pa' pov , - et retines nomen meum] ld 
eet, Qaanqaam in praecipu» Paganicae aaperatitionia ae* 
de babitas , tarnen reHnühti prqfsssionem * Chrisüanam. 
Magnum eit inter malos bonnm ae praeatare , a Petr« a: 7 , 
MuL a: i6« *Op6p* Christi eit profeaaio doctrinae a.Chriato 
traditae, ut Act. ai: i3 et alibi. Kqaxktp Tero ntinsr$ t 
sW- st*en# etebi } \ ut infra a: a5 . & 1 u 

Kal ov* r^pTflm typ iti&p pov ip tdig yuioaêg, ip *U % Af~ 
timeé & uJtqtvg uw 4 it*$oe , fi? dnênrap&y naq* vuïp , ftwJ 
t imtapag ««reiNé? , nee negasti'ftdem meatnr. diebus illit, 
quibus Antipas testis meus fidsli* , qul oecisus est apud 
P9èy> ubi S atan** habitat] In Manaaeripto egt, ip tab 
jjuiopug ^Aptijtaq ê fiooriv pot/, ó'irtgóe pov , dg [diebus Aft* 
tipas testis meus \ fldéiis meus , qui] , etc* Nee aliter legit 
Latinuè. Est 'autem iXXunfixtj \defectivd]* coiutructio, 
sim til cum traieótione* qualia, 

Urbem quatn statuo pestra est, 

pro 



CA PUT H. a5» 

pro ffrbn'f qnHm urbem statuo, nestra •***•' Ita hic sen- 

sus est , tv ruig JjuIqoci; 'Aptlna , 3t 'Aprkrag i p**?*** 
(tov , ó mgóg uov, dittKTUP&y [diebus Antipae > qui Anti- 
fa* testis meus , fidelis mèus , occisus est]. Quod ex 
seris Graecorum Menologiis dicitur hic Anti pas passfia 
sub Ddtaitianó , non magis fidem meretnr qaam quod 
dicitnr in bovem eoniectui aeneara: qnale snppHciam lg-» 
notam est Roman is legibns, quae et Pergami valetant* 
Quare pro rero haberi debet , Anti pam hnnc fuisse inter- 
fectum a plebe commota per Sacerdotes Aescnlapii: qaa- 
lis mortis pericula saepe adiit Paulus. Multum er*t tam 
saeVa morte non fuisse territum. 'AQPtïo&vi niftw est 
aut verbis, aut factis negare se e»se Chris tiauum , qup4 
aQPUQfrui ti Üyofut infVa 3: 8. Car Satanas Pergami patina 
qua m alibi kabitare dicatnr , iam diximns. 

14. *A1X *%a %cttu aoZ e*JU/a, • eed hub4o advereu* U 
paucd] Vide' supra 5. * 

"Oti fy«ff «x« rovg %QuxoZirt<*s ttjp dida%rjv Balt/cast ,. «V 
idtdctlp top Bakdx , quod habes Mie Unenies doctrinam 
Balaami, qui doe eb at Aalacum) Regem Madianitarnro f 
Num. 22 et aëqq* ld vero quod narratur Num. u5 , fa*» 
tam esse ex Balaami consilio, e*» tradhioao seifcper apo4 
Hebraeos cotislitit, at diximtfi tuin «d illum MasJs locaal 
et Mieh. 6: 5, tum ad a Potr, o: i5 et Intl* 11. Et col* 
ligt id ipaun* potest ex alio loco, Num. 3 1: 14. • 

BccXiTp öxdp9ah>p ivtLmop rü* piep ' löfa ïjt, mittewe of- 
fendiculum ftliis Israëli»] ld eat, pernUiem sirièere Israe- 
litis, Deunt ipsis faciendo ir a turn. Sic 9*dr&aloP anml- 
tor los. 23; i3, I $am#- »8: 21, P*. 6g: 22,106: 36, 
*Krt6mop cum genitivo hic tantum valet quantum daÖYua» 
Sic 'JaV saepe apud Hebraeos. In Mffnttscrjpto eat p % 
\Sida%e t<5 J&a'lax £a<irJUi oxdpdctlop [quiJocebatBalaaum 
regem ponere óffendiculum] , id eat, docnit Madianitas in 
U8um et ad preces Balaci Regis* 

tpa'ytïp ttbaXo^vta *fti noqvivöaH *d*re immolata etfor- 
nicari] Non tantum Israelitae illi ederant de immolatis, 
sed et Diis Madianitarnm cultum exhibuerant. Veruni 
«atis hic habuit Christus id dicere qaod illi Israelitae 
cara Nicolai ti 9 habebattt commune* 

Ra >*• 



) < 



J 



rfo AD APOCALYPSEOS 

- i5. OSttSs tyêtt wtd 0v nowfoOttrag wi t p dtèapp twp Hu 
toXctVrwp 9 ita haBé* et éu teUénte* doitrinam Nicolatia- 
rum] D eb uer as ad vers eis eos uti-gladio Chrisii f * sicut 
Angelna ille gladium habens Balaamo restiterat, Nam. 

%% 23, fl3. 

' i6« 'Ofioicog utraróijaop , êimiliter poerutentiam age] 41- 
lad dftoicoe in Manaecripto pertinet ad praeceden* camma, 
«t tit irkéOVWJflóï [abundane eermc] in ovtng et ópotag. 
Sic èpoiwi %otl (èg Lnc 17: a8. Et qoia arktopufipog iste 
qftbsdam offetidebat , eo faétam est at in quibasdara hic 
Codicibus éfxoicog mataretar in 3 uitka [quod odi]> Jllad 
aatem utrapórjoor 'hoc . loco significat: Noli poathac tam 
re mis sas esse. Utere mcribna remediis ut in grari peri- 
tulo< In Manaaoripto amplia* est, juraw^aor ow [poe- 
nitentiam ergo age]. v 

' * BÏ 8i u4{] Ni id facit. . . 

"Eofpuai <sot ra%v s verdam Ubi eito] Eadem Jqcatio quae 
stippa 5. " . . 

' K*l nohurpn uti? avtóp ip rff^opupaia ifrv gópmfo povt 
€t pugnabó cüm ïllU g{adio orié meï\ Prophetas. soacitabo 
in Ecclesia qui id f&ciant qiiod.Episconua negligit, et 
fortkep^SB opponant Nicolaitis et : < pieken* ab eia abstra- 
kattt; Dicitar Cbriatua faceitt. qno& par. JPrppb^tjis. fa- 
tzit, sicnt. Ded» dicitur pugnaéêe 9 pngpaatibus- Isrmeliti»* 
Exod. 14:14/ z5, Deut* u»3o # jfc.aa, Jos. 40:42* £3: 3> 
«*i Pa*^ fco: i5» Allnsio *68t ad biatoriara vqterejn. Nam et 
Salaam et eins consilium -secnti ♦ Israelitae ; gladio periere, 
fitafl». a5: .5 ,. 3i: 8. . a • ' 

.«'lyi • c «tfow ove 9 cvtovodto) ri t& itpev?ut Xlyn taïs is- 
jt&iprfcrt? >' 9M- £**** aurjem-j -audiat quid Spiritus % rfkoi 
'Jfcc/asü*]: .Quid TXsuEaihoc dici vetit Pergamenae Eccle* 
«iae~et eios filiabUa» Yideaapiva; 7:. u. , , 
4 >T$ PM&pti, vincentï] Strenae se opponent! Nicolaitis, 
Jwöto ctvT$ (paytïPt dabo Mi edere] Nam solebant vio- 
tores epuló excipi, Gen. 14: *8. .In Mannacripto non est 
<ptx/t7p , «tfd doMfco «t/ri^ to ua*v* [dabo UU manna] , quo- 
modó legit Latinns» 

' % Jino rov udpya xov nitovuuirov , de manna abecondtio] 
ld est, rov pofftov [inteliigibili]. Vide quae de. sjmilibas 
locationibus diximas ad Mattb, 26: ag, Lac. ua: 16. 

Sic 



CA PUT It.' *fe 

Sic i t* nQvntto Ttom» a: 29 , o xQvmog Hp&Qomog [qüi ab~ 
êconditus est homo] 1 Petr. 3: 4* Est autem papt* to 
vorjroy cognitio exactio* non tantum 'praëceptornm' Dei 
aed et dispensationum eins. Vid« qnae dicta «ad lob. 6: 33. 
Earer magnam in se habet tlalcedinetn -<juae per* manna* 
dalcedinem adumbrata est. ' » 

jföoi dcotfco at/rol ipfjfop Xivxrjv , et dabo itli calcutum 
canafócfam] lis qai in éacrïs Graecornm certaminibtfs vi-r 
cerant ,' dabantttr tfotfta£ixa, id est, frumentationes ♦, aut 
reditus quidam. Docent id nos Vïtrnvros Praefationè 
libri ÏR. Pliriius Epistöla ad Traianunr 119 et seqq., 
Instfhus ad Zfcnatai. De ea* re, dam a certamine abiba'fïti 
accipiebant tèssérèun cum inscriptione quantitatis» eids 
quod accepturi erant. Et boe est qood bic vult dicere 
Arethas. Et tetserae^hrc cotnparatur Spiritus Saoctus f 
qaetn qai babet certus est perpetuae opimitatis. " '"'- 

Kat inl rjjv yifyop ovopa atowoV ytyoUfipipop , el 11* oal- 
culó hoinen hotram **criptüm\ Nomen Fiiii Dei, in sensa 
Enangelicb. ' NómiHitt ftovi appellatio desampta est ex 
Esaiv 62:* 2, 65:'i5 9 ut èst in^ Gfraecov - , 1 

"0 ovdéh *V4<D *? pijf S [ Ixiftpdrcop , quod nemo erft , niëi 
qtd ahcipW] ld 'nómén quanti sit, nemo~«cit, nasi qui' id 
experitut* f Gal; 4: 6-, lob'. 1: ia.' Vide qoaritum ditferat 
baec tessera ab illis th{%a$txotï. -In illis q ui vis legit^quid 
Valeatit; haec qnahtuot' voïedt' novit ia demüm qui aatn 
babet."'* ' >«-V~ "•:!•? ,; .• N " > ' \, 

' t8. •* jfo*J r<5 dyyikép rffc*ip ^fodnlooig IxxXfftlae yo&pópi 
et Angelo Thyatirae Ecclesiae scribe] Non fuit : bic Cap* 
ptis , sëd alicfüis ëo vetüitior. Qnod autem ii qni Apo- 
calyps! * contradiceba'nt^iA ' aïgnmentunt - afferebant , - non 
faisse cam Ionanirts baec acriberët Écclesïam Tbyaürae-y 
*4 id respondeo, fhisse Ecclesiam, se^d'ë^Ittddeis^ non 
ex Gentibtia, ut TbessaTóriicae aikte Pauli advejötum; E»t 
autem Thyatita ttrbs modo Mysiaey ifiodo Lydiae «ttri^ 
buta. - i 

<£? ?io/a to^oJ , Artet? tiiök Flliuè Dei , qui habêt éculo* 

tanquam fiammam ïgMsl ld est, Qni est perspicacissimus* 

Supta'u 14. x Avtod' deeat in Mtfnuscripto, nt in Latino 

^2 ot *e'&? avtov opoioi %al%b%tpclp<$f at> pèdèh êimite* 

R3 a«- 



p6a AD A.PO<JAiYPSEOS 

* 

jtw'tchfiko] Cvint jRctiope» oranea sunt et pnrae et splcn- 

alidae. ., ■ 

*9« Ol8d 0ov ta *QjWj,*oy* opera tua] Facta laudabüia, 

Ktfl TTp.iyMtHP *<** *V* nlitv^et dilectionem et fidm] 
Egregiam>bigaia f: GaL $ 6 f Eph; fc a3, i Thess, ?: 6, 
1 Tim. ï: 14, & U» 2 Tim. 1: i3, a: aa. - 

JK4I Tip ductopiav 9 et minisferium] Benefacta in pan- 
perea. lta vox itta aamitor 2 Coi\ 9: 1, 12, f3. 

JCal xr\f ptpouorijp oov f .et'patieutiam tuam] In adyersii 
foreiMlu consjtantiem. < f 

./Pffl *« fyym aov Ta taftxra nkiiorx x&v nQcirarp , e* ojwa 
?P4 wviiAima . plvra prioribus] Magna l^ns Episcopi, 
non modo non fatiscere anj> longo labore, ao malia, led 
i» dies progetr* in meljna,, 

SD. 'AIX *ip n&T* <UW, eed.habeo adv* reus te] Ut 
aupra 4: 14» ' • 

- "Ow <lfé% *<* fvraTawf ew *#* 'litapjjl, quod dinuttU 
mulierem tuam faabet] Sic et. JMaimscriptns , et ita le- 
gfrqgt Vetere* &m»aa # qui hanc feminam fnisse patant 
Episcopi uxorem f dictam Iexapel ifleo; q u o# reram. mal*- 
»m eaaet w*gi*tr*> fit in Ecclesia primi viri uxor, aient 
vetRs iUft le«abd, regis «xorfuij Acjifbj, * Regéjp: 3i. 
Bcriptwm AWtec» We per incuriem aqpétj? pro ehfjjs [dimittas], 
JE* frreat iföwov [speciale^, ut Matth. a6; £4, 1 .Cpr. 11: 
*7 > 23 1 ff Cpr; n 14 et alibi. Sensas enim est: .^/o ut 
dimittas ulam uxorem. ld enim dqtifaai , ut videre est 
> JGqA 7- U*-*5. At yero .dqyfc v ifl; indk^tfco, Grwce 
non dicittfp^ __,-_ i ol , > - ,,*.w, » _ ; 

Siout iUia' tempori^ !-.ftjr)U|( (l q«f«4l\ffi.Awm ,W »- 
stowoH* propb^tiae doqq, Act* ai; 9, ita eront qoa,e falso 
id «i1)i arrogarent; quales postea illisin lpcia Priscilla, 
Maximü)** QttiïrtiJl*. Ja Mannacripto ^ ^©^i* W*V 
[4* v t&c€M}i.iüK.x»QtaB,& pro obliqao; «guo^ lobanni p^r- 
quam familiare. 

• Kal 'Ik&hm* % «d'9ll4^\t9 ei dotet et 

eedueit «^♦^a.mapi] Jd. est , € ff 9*tUi<s**vaa nXauq fguo* 
docent' 9*dwk]i Dvcet niwira«| flpaai ProiJbietico spirita: 
pa-m &oqj^ewmkk dwtr* ntin perwütebatur. Vi^e quae 
dibla,M Cto* i4i 3&:- • f . * ^ - 

T TlOQ- 



. CA' RUT AU, >. * afl* 

. JlnQvtxkkxi xat ^a/éi> iidwXóbvrm , fomieari et eéere d+ 
immolatW] Utrutnqne Icontr* decretum Apustolicum Act; 
i5: 29, nbi dujte vide, ♦ 

21. Kal ïim*a avtfi xqÓïo* ïpa fitraroifafi,. et dedi UU 
tempus ut poenite,ntiam ageret] Won siatim itlam ex haft 
vita eripni, neut mérêbatap , "<etiani secundunr Mosir Le* 
gem , cam ad malas doctrinas saam etiam ünpudicitiaim 
adiungeret . auspicante - fprie setf non plan* id sciente 
Epiacbpo* Facile .a. soortalione ln& mdnüeria venki ast 
Dion> Prasaeenftis. .-Nou étant iafct nbi inoipiont.. * . j'. .♦.-.«• 
Kal ov &il*i ptravoijeaê ix rij? itoertlctf atfcjfp, "nee entt 
poeniientiam egere fexuiomtioni* *uae] Uofttiu saep* ita 
generaliler anèlitiir ut et povftlup [adulterium] corner** 
hen dat, ut et Matlh. & 3a , 19: 9. Et ito >k samendom 
tam rea . ostenidit» tumrerba sequentie/; in* Mauusoripto ; 
%ai ov* ijpihpêP [mee Houdt], 

, aa. /fopt) QalAm Javrij* <*t$ «Aun?** eoo*. miito eam in 
Uctum] Non in lectam «nèrit , » sed<tn lectam in qup 
cubant aegroli: da quo <vide a $aan. i3i 5, ft, 3 Reg. 1:4^ 
1 Macc* & 8* Ju Mantx«cadpto 4!$ qmJmafr [}* carc*rem\j 
jqaod irrepsit per errorem ex eo qitod tapra eat 10. • j 
. üücl rot)» /t*wj(#t/o*ra? pee* avrffc *#V öMtyt* fuyah}v • *# 
9111 ?na*cAa»»*i*f 6«*a ea in eeentianem maximant\ fit boe 
«impliciter mtelligo. < MeeGhab*tt»r> illa own multis suarum 
sententiarutn Ho mini bus c quibu* Peus m*l* gravia mina^ 
tnr» Confer Ezech», l3: 18 et seqq, , etibi a nobia. diëten 
*Eap w ^r*t>Or é (keew in %ép èoyxoy aiwijs] Niêi mbeti* 
neant at .adtttivrüe cmm. *A* 

a3. Kal ra rinea «vfft *hte*têm& ie ftiwecrep) Adulteri* 
fcam eiue eobolei», ne ad heroditatera jibi non debitam 
perreniat, inttrfieiam jMt*#« Nam ea xar ê$*%iir [p*r '*? 
cellentiam] dicitar ödpatog [mors], nt llattn* 24; 7», 

Kal yvcMQMJCu n&Gat ai imtXtfliai r ét scient omneê Eccle- 
tiae] Quae simt in Lydia ,' MyaiaT et locis viciqia, 

*0u Iy<x> vpi é iotvpcfo vttpeovg *al xaQ&iag , me eeee qui 
•crutem renes ei corda] Eadem locutio ^t io, Ier. JHfiO, 
l V 10, ao; ia» Per renee intellignntur desideria, ut et 
P». 139: i3, Ier. ia: a, Prov, a3: 16. Per cor cogitataj 
^ Satn. 16:. 7, 1 Reg^ 8; 39, 1 Par. a8: 9,. a Par. 6:. 3o, 
1 lob. 3: ao. Hoc vult Christus: Quoniod> adnUeria 

R 4 quain- 



«6* AD APOCALYPSEOS 

tpUMviê maxime tecta me- laterent -^ qoi ét primas cnpi- 
ditates eC dèlibe'ratioftes eo tendentes iatrospicio? 

Kal dcioca vpTp ixaga %axa ra i'oya vpuZr , * et dabo uni- 
euique peêtrum tecundum opéra vestra] Hic sermo per- 
tmet *d Thyatiréntes ^a| te a falta Prophetide deeipi 
aireront. lobetur £piscdp«s ,haec ülis dicere;. bonis rere 
9«> quae seqaantüc • 

. . 24. c !Fpcjr & ^i/co rol* lotnoïg rotg ip Bvarelqotg , *»öfc* 
iautem dico oaêteriê qui Thjatiras 4» lis] jSic et Man»* 
scriptus,. non Mal voïg Xömoïg r bt bene. Duo enim«Tbya- 
tirensntm designat genera Christus. 

s "Oaoiov* tgoi/ft typ didaj^P tavnjp , quicunque na» Aa* 
£*»f docfrinam hanc\ lstias Pseadoprophetidos. Bic dixit 
ijst? qaod sapva koore?? / adhaerers doctrinae. Est hio 
yerbnm tertiae personae pro verbo secmidae personae: 
qaod frequens apad Hebraeos post pronomen relativom. 
. Cfluptg ov% h'ypmoap xo\ §a&ia *pv £a*ap&, sfc liyo&up > 
qui non cognoverurit altitudines Satanae, quas dieunt\ 
IJlüd we Xéyovoiy referendum ad ra {Labéa. Ipii yocaoant 
fa (la&ia rijs ypw<S*a>C , TIDSfil {ttpQP [altitudine* gcitntiae], 
pntanies se' per spie ere qnod non perepicerent alii, &$&-> 
fyova [in rebtt» mediW] \fiase scortari et yesci immolatitiis. 
At Christus dicit esse xa (fa&iu to§ 2*taP& soiertia Sa* 
tanaê consiliaj quiba* oppon»ntvv ra (Id&i] rot/ &*o$ [pro- 
funda D$i\ y 1 Cor. a: Ao, Hom. in 35. Simile ioqaendi 
genas, ubi in termone alieno ponantnr yefba rei non 
personae iati ^otrgraentia ,* habes Esai. 3i: 9 et 44: 19. 

Ov §a%& l<p' vfiSg aXXo §dgog 9 non aliud vobis imponam 
mus] Iactant illi se rerum multarnm cognitione 't eam a 
▼obis non éxigo. JBdXXttp (taQög M rtpag idem qnod 
imjt&rt&at ftóoóo > exigero afafuid ut ad êalutém nêcet- 
ë ar iu/to , > Act. i5: 28. ; 

a5. TlX^p] Tantum* Sic nXqp snmitnr Luc. 11:41^ 
13: 3i, Act. 20: a3. Respon det Hebraeo -Jt. ^ 

"Ó typTê] Dogma Euangelicnm qnod bsne percopisHs. 

' KtpcrqoaTi] Retinet* aine nlla mutatione. - . 

*j£lQiS ov b)p fjxco, donec veniam] Ad iadicinm j qdod 
qttiaijicerta die promissum est, semper a Christianis ex- 
spectari debet. In Manuscripto, ïw$ op, iquomodo Matib. 
1; 25 et alibi saepe. 



CAPÜT II. z65 

a& Kal o pix&p f et qtd weet] Qui ïsta mala dogmata 
epernet. Repetitur semper iihid 6 pix&p, sed intelligen- 
dam pro re qaaqae sabiecta. 

Kal 6 TijQ&p &%Qt rikovg ra toya pov , et qui eustodiet 
u$que in finem opéra mea] Est' uttanrvula [transnominatio]* 
Nam êqya dicantér praecepta de óp e rib uê. Hoc ipsnm di- 
citur rijQêïp rag IproXdg [custodire mandata] infra 12: 17, 
14: ia, rrjotip ra %&fop \**rvare verbum] rel totfc Xóyovg 
[yerba] 3: 8', *itf, 3» j , 9. % Est ét Mo' Hebraismas': nam 
Graéca constrnêtio füerat n&^ pctfcforrt %a2 njQOvprt, omisso 
iiio airü qood' sequitur; *A%$i rilovg , ff IV , ad finem 
pitae: cc%Qi> öapdrov f supra 10. 

Joxno crtfrtf t£ovoiap ini rap i&póbp, dabo UU poteetatem 
super Gentee] ËTeham illum in graduih Presbyter!, ut 
iudicet de üs qui non Ckristianë sed i&pixaig [more Gen- 
üum] vivurtt. Vide Matth. 18: 17. • 

27* Kal notuaptï avrovg ipfrzpHtD otdijQci, èt paecet ede 
pirga ferrèa] Est ex Senibus LXX , Ps'. 2: 9 , nbi non 
legerunt ut Masorethae DPWl [conform' 00*]', sed DTVl [pa*- 
ce* *o«] , a rtH, non a W>, sensu eodem recidehte.' Nam 
quia pastores regnnt pecua , ideo regimen qualecunque 
per fiévdXijjfftp [tratiesimptionem] «pprimitiir paecendi vo- 
cabulo , etiamsi in mal urn tendat eorum qui reguntur. 
Apparet id Mich. 5: 5. Virga ferrea non aliud est quam 
gïadiua , ait ad Psalm um seéundüm ex> Davide • Kimchi 
dixiraus. Figurate autem per- gladium bic intelligitur Ver- 
bum Dei , cuius pars est et extiommunicatio» Sic et in- 
fra ia: 5 et 19: i5. * 

*Og ra axtvtj ra xioautxd ovprQtpijanat , tanquum vasa 
fictilia confringentur]' Est fulnrum pro qnóvïs tempore, 
more Hebraeo. Ita eos tractabit, quomodo vasa fictilia 
frangi solent, sine spe restitutionis , Ier. 19: 10, 11. 
ArgiUa dunt in manu est figuli fingitur et refingitur fa- 
cile, Ier. 18 \ non idem in fictili'fracto. Verba sunt ei 
Ps. a: 9, nbi in Graeco, dg axétiog xegauicog avproliptig av- 
rot/; [tanquam poe figuli confringes «00 ] r Bes ipsa allu- 
dit ad id quod praedictum iebu 2 Reg. 9: 6. Significan- 
tur autem exclusio perpetua a communibne , quae poena 
idololatras et adulleros primis temporibus seqnebatur. 
'&» xo/to ttXtiya nocQCt roS naroóg uov] UU a me Jiudi- 

R 5 eau- 



366 AD AP : OQALYPSEOS 

candi poteatatem accipieni. é^ a^qr a JJafr* accêpi, 
JHad c& aliqaam similitudinem non paritatem signiffc&t, 
nt xafto? Lac. 22: 29. c 

28. J£a2 iaJöco qvrco roif.agfia «F Tr^caïyói'^ Est pfqovv- 
jUa [tr.ansnominatio], . V^t cnira. dip^re , Z>a£o et Jul; 
gorem, non qualiacunqne atellae , aed Lucjjferi, qni cae- 
teras. atellaa maltom vincit. Homerus : t 

Olog d* ipjq\ atf*-/ur afgaat ri/xro? ^iol/cp 

, "Eqtuqqs, otf 1 **Wh?P«: *t ovQapuf fyarat «$&•.- 

[EmUat in reliquis noctu pefat . Uenperue astri* 9 
sistrum $ quo in poeh non eek formoeiu* ullunu\ 

VirgiliaaT •, 4 

Qualis. ubi Oeeaui perfnnus Ifudfer unda, 
•Quem Kenuf ante alioa • amtrorum diligit ignee f 
Extulit os sacrum c.oelo te neb ras que reeolpit. 

*A$kqa rop ttqooïpop [stsllam. ,matut\nam\ locutio Rabbino- 

ram , dicnnt enira 'VOft 3?0.., 

29. 'O hmp qvq t dnoyodtto rl ró nvtvpa Xiyéi rafe **- 
%it]<ticag f qui kabel aurem , -audiat quid . Spiritu» dicat 
Ecclesiis] Nempe Thyatirae, et ri$inja.eias», „ 

r • • • 

CAPOt til. 



t . » 



* - 

i. Jfol x# ayyiho. rjfc lp. JSdoHtqip ixxXij<fia3 yodyop, *t 
Angelo Ecclesia^ Sardisseribe], $*rdes, Croesi regia 
Hona.tio;, opuleqtissima olim urbs. 

Tddi Xiytt 6 i'ytop ra êmd nptvfjuxrec, tqv Qeop , hqec dir 
cit qui habet* septem spiritus Dei]. Qui f in potestate j«aa 
habet aeptem illos Divinae proyi^enliae modos,.de quibns 
snpra 1: 4, et infra 5: 6 , et per , eos , ^ominsim talotem 
procurat. .;..«, 

Kal rovq tirtd dfioaf f et septem stellas\ Qui Episcopos 
omnes officium facientes . charjssimos habet ac plugqtyam 
alioa carat, et ojficium non. facieqies . abiicere potest* 

Öldd aov ra ïqya 9 novi opera tua\ Quaedam facit apö- 



ciosa. 

Cl 



Oxt TO o?o/ia *%**£ &' ri C^fff > 7W<?ü? nomen hqbsa , te w 
vere] Qai intima taa non nornnt te pro bene Chriatiano 
habent. Vipere hic est secundum Chri^tu^ vivere. 

Kal 



CA PUT HL j& 

-Kal wêXQog d t et mortuae **j) iVolntaris in peccato ho- 
minea latente, ac tali qnpd,te, a meo favore ei vita ae- 
terna excludat. Tales mor tui dicuntnr Eph. ai 1, j Tim» 
5: 6. Vide qnae dicta ad Matth. 8: 22. 

2. ; rlrov ym/otwp , e*to *>igi(ane\ Arende tibi ;. care 
ab omnibns criminibus : non enim safficit ab aliquibtu 
eaae immunenn Vide Matth. 24: 42* 

-Kal S^otSap *<* Ao*w a £)ttAA*? dno(ta%ëip , ** confirma 
caetera, qua* futurum er at ut amtiteres] In Manuscripto, 
eyQt£or va Xotrtfi pc ïuiXXêP divQ&artip [conftrmq caetera , 
quae mor Uur a erant] ^ qaomodo legit Latinus. Virtates 
matuo gaadent comitala. Qaod si una desit , facile pev- 
eunt, caciterae, Deo hommes obdurante et trahenjte ,m 
malos senaus.. , 

Omnê in praecipiü vitium stetit. 
Hoc ergo rnlt ; Vide.ne ununi crimen negfigendo plano 
fias flagitiosua, atque eo difficilior tibi reddatur poenig 
tentia, • 

Non aliter . quam qui adverno vix Jlumine lembum 

Remigii* subigit f ui brachia fort* reminit f 

■ Atque illum in praeceps prono rapit alveus amne. 
Reliquias bonae mentia serva ,. expelléudo venenum quod 

eas paulatim 'solef inlerficere. 

Ou yctQ tVQop tfov *d t *oyjx mitXyowuipa \pvyrciov rov Qtov 
fiov s non, enim invenijua opera pUna voram^&e-q meo] 
Varjns ea. Qnaedam Ijene agi* , alia male. Deoa.antem 
non amat nisi. in sojidum suos, Matth. 6: 24. Opéra hic 
intellige ryfi QJidSa [uryversitatem] eoriun^ operum qnae \n 
Euangelio exiguntux. <; Christianas in sua militia, ita ut 
in ar ra at a Caesar,,»*/ debet, actum putarerdum quidagen- 
dum superest* Vide Iac. m 10 et ibi dicta. Chrisfns Pa- 
trem etiam sopra. Deuxn suum dixit.2.' 7 et dicit infra 12* 
Cornm Deo % id est r Deo -ieste ac indice. 

3. Mpquópévt 0vP n&i $falty*G x<*i tfxovoag, mentor eU 
ér go : quo modo acceperis et audierie'] ld esf , dxqvwp t&rjyaf 
[audien* acceperis]. .Etiam atque etiam cogita.qualem 
doctrinam ab Apostolis acceperis. Pari sensu upijuóyeve 
kaboimus et supra x 5. Accufidpup aut naQ*hxu§£vwv HpS 
*ut Sap de doctnina dici solet t 2 loh. 4, 1 Cor. 11: 23, 
l5 « 1, 3, Gal. 1: 9, Phil. 4: g, Col. 2: 6, 1 Thes». 2: i3, 
45 1 , 2 Thess. 3: 6. Kai 



o» AD APOCALYPSEOS 

' Két tt}Qh, tïobierva] Observa ista, non quaedam, sti 
omnia. Sic rrjQfTp habëmus lob.' 14: i5 > ai, 23,24, 
|5:'iö, 20, 1 Tim. 6: 14, 1 Job. 2: 3— *-5, 3: 22, 24, 
5: 2, 3, 

jfai fUvapoyaóp] Poèhitentiüm agë de illis quorum tibi 
es conscias. ' 

9 Eap ovp py yQfjYO^rfljii ffêto inl at ck xlirrtijs , %a\ ot! 

'p$ yV&k itoiup Sqocp ij^wlirl at, quodsi'non vigilaperu, 

vèrilaWddte tanqüatn fut\ M nexcievyua hora ad h 

veniam\ Venire* Christus dicitar et cnm ad ' iudicium' ont- 

'^ersttlé veiiie"t, ét tune ctim quemque ex bac vita abdacii. 

"Yi'de'Ioïu 21: 22. At sicut furlx Cdmptu'atio' tiltimo io- 

dició 1 aptatur , Matth. 24: 43, i Tïiess. 5: <4 ', 5ta et morti 

improvisae , ut bic , et aliis iudiciis improvisis', ut infra 

16: i5. Apposite autem * ad rem boe dicitur, qnia peo 

catores pi er um que eo sibi blandiantur quod putent satia 

sitï 'temporis f ore ad poenrtentiam. 'ÏSni ere bic deest in 

Manuscripto. JJolap Soap pro xarct noieep Soap* anoqtri 

diceretür nota; &oq, ut Mattb. 24: 42. Gastodes in Templo 

etiam nocte vigilabant. 

4. X AV£ oklya t'xèti ipófiata ip Sa^9tdip 9 S ovn iftófo* 
'pap rec tgidria dvT&p , eed - hahee pauca Sar dis nórriina , 
qua e non polluerunt veetee euae"\ Excittat Episcopaal ex- 
ëmplis dè plebe propasitis. "Orojuorra surit personae, ut 
«Act. ï: 15 èt infra 11: i3. Veetïs ahimi «st conscientia. 
'Ea : potlüitur crimimbro , para «ervatur per innoceritiam 
ét sanctïtatem. ' Molvopóg est quicquid sanctitéti repagnat, 
2 Cof. 7': i , pidöpaTcc 2 Petr; 2:' 20^ oizïkoe Iao. i: 27. 

Kal TtêQiTtatifaovat per ipov ip'Xtvxói?', ëi ambuldbunt 
fhècüni th albis"] Non 'idem est veeHe'pitra '*t : %tvxij [ dlba). 
Ham" Xtvxa ïadxia Boe J Ibcd et fnfra 5: 18, 4: 4, sant 
vèstes coruscantes 9 ui dïicimus Mattb. 17: 2 et Luc. 9: 29 
et lob. 20: 12, et sic «urne ?o&<& Xa/xtt? [stoias aibas] 
infra 6: '11,-7: 9, i3. Qüos Rex maximo in bon ore ba- 
liet ',' ëös' et sini comités vult 'esse et magnifice yestiri. 
Tale8 ,> iHi 'èrantf Cbristo m hac ipsa vita. -*> • 
' "On i^idi 'tTai , quia digni tont] Vox illa digni ' con- 
grtiéntram qnandam significat inter actus et bonorem 
actibus redditum , etiamsi honor saperet • actus / ut Luc. 

7:'4.' 

5. 



XAPUT III. a6 9 

. 5. K rukB*j qul vicerit\ ld est, Non illi tantum Sar- 
diani , sed et quotquot pari modo Yoluptatit ac terroria 
tentamenta super aver int. 

Ovro? itéQi§aXitxai luarloig Xivxöïg,, induetur vestibu* 
albW] Erit apad me ia honore quali losephua apad Pha- 
raonem, Gen. 41: 41, 4a. 

Kal ov pq l£aXêiifHn ro oVopa m/rot; lx rijt (fipXov %rfi Zorifc f 
nee de leb o nomen ei os de Ubro vitae] ld est, lus habebit 
ad yitam aeternam , et ipse id intra se, sentiet» Simili- 
tudo snmpta a more civitatum apad quas cive* inacribe- 
bantar albo ; et ex eo eradebantnr ai facti esaent Jtri/40* 
\}gnaminio*ï\* Vide Luc. 10: 20, infra i3: 8, 17; 8, 
20: ia, i5, ai: 27. Eat aatem.hic taror^ [ixtfaiwatio]* 
Nam op m ,jifl i£cc).iixfKo dicitar pro diligent er asservabo* 
'ü&aAtt'qpctjr est nno. Vide Act. 3: 19 , Col. . 2: J4 et 
Exod. 3a: 3a, 33, ad^ito loco hup* g::a5, 12: 8, 9. 

6. c ö êjpop ovg , dxovodreo ri rd nptïiua Xlya rats, &*lf- 
Gutêt , 411* habet aurom. % audiat quid Spiritus die Ut Ec- 
cfeaüs] Nempe Sardianae. et in.Lydia suis. Quae.dico 
Episcopo., dico et auditoribus. 

7» JCai rcj* dyylh$ jrjg lp (ptfadtkptitf ixxXijaiac yQ*tpQr f 
$t uingslo >Fhiladêlphiae Ecclesiae scribe] Urbs est Mysiae 
condita ab Attalo, caj cognomen erat PJiiladelpho. 

Taiê < My*i & Mytog , . o - «A^fcjroff , haec dicit . Sanctus et 
Ver,us\ Sanctus Christus, dicitur • etiam . Act* . 3: J4> Wc 
antem additnr, ó dXy&ipóe f >i& eat, eximie sanctu*,,, JTe* 
rum enim aaepe dicitur id quod in unoquoque genere 
eminet, Ier. 2: 2i , Ioh, 1: 9, 4:. 23, 6: 32, i5; 1 , 
l Thess. 1: 9, l Petr. 5: 12, 1 Ioh. 2: 8» Boe ideo 
dicit at Episcopi ipsius sanctitatem, quantum fier i po test, 
imitentnr. Ia Manuscripto mutato ordine, .0, dfaj&ipog, 
& <*yiog. 

'Q ïfw typ xlétSa xov JajMï't gui habet clavem Da- 
vidiê] ld est, Qai non tantum Mortis et In/er yi* ius habet, 
ut mpra 1: 18, sed plenissjmum imperium in domo Dei, 
quemadmodnm Eliacimus in domo Ezechiae qui erat ex 
Öavidis posterii. Is Eliacimus fuit, ut Constantinoppli- 
tani loquebantur ,- xopQonccXfxTtjz [curator palatii] . Eze- 
cKiae, cuius funclionis insigne erat claris figura intexta 
epomidjL Vide Esai. 22: 22. 

'O 



ïjo AD APOCALYPS E OS 

'O éfoiftotf nat ovdélg nXiUféê avrïjp, qid aperit nee 
quiequam claudet eam] Avttjp non est in Manuscripto. 
Est aatem locutio plane Hebraea, pro qaa Graeci dice- 
rent, ov dpolyoptos ovdtl$ xiUfci [qub aperiente nemo clau- 
dit]. Nemo in 'palatio ei andet contradicere aut contra 
eipa iossa facere. Esai. 22: 22 , quo nic locas respi- 
oit, legitur : Kai dyoi&i, xal ovx Zgcu o dnoxXéWP' %cd 
nXêlaa , xal ovx i'gat 6 dpoiy&p [Et aperiet , nèque erit 
qui clauddt ; et claudet y n'eque erit qui aperiat]. 

Ei (*q v dpoiyqrp, xal ovdélg xXtiöét avrïjp, nini qui ape~ 
rit; et nemo' claudet eam] Me lias in Manuscripto, xJiilfop 
xal oJdêlg dpoiyH [qui claüdit et nemo aperit] , ut ia 
Esaia, id est, xhloprog ovdélg dwUyti [claudente nemo 
aperit]. Omnia ei par ent. Latinna haec 'et praecedeiitia 
legit ita nt sunt in Manascripto. 

8. Oitia' uov xd ïqja ,'novi opera tua] Laborem tuum 
in propagando Eaangelio. 

*ldov iiStoxa IpoLmóp oov &voap dpécpytdptjp , ecce dedi 
coram te ianuam apert dm] 'Epcimóp oov pro ooi > nt et 
sapra 2: 14. Ianuam interttge occasfonenl'liberé annnn- 
cfandi Eaangelii , nt 1 Cor. 16: 9 , 2 Cbr. 22 12, Col. 
42 S , ribi dicta vide. Et bene hoc comrenit cum dictii 
sapra, Ego aperui, et quie claudet? ■ 

"Hr ovèélg ivpaxaï x&etoat avrïjp , quam nemo - poteet 
claudere] Rnrsam Hebraismus. Senstfs: Nemo illam Ii- 
bertateni praedicandi impedire poterit. 

"On (tixoap ï%tvi ivpapip , quia modicam habee' idrtufem] 
Hoc ideo fecx qnia nnnc 'modicam habeè Ecclesiam , qnae 
hic rocatnr dvpauig , id est, exerbitue , rüS, nt Mattb. 
22: 29, 3ö,' ad ' ex e m pi urn Danielia, apud qnem populo» 
ladaicos rocatnr DWfl rti*j dvpaptg xov ovoapév [pirtu* 
coeli] , 8: 10. 

Kal frrjQrjGdq uov top Xóyop] ld est, Et tarnen peretitisU 
in obiervaridie praeceptie meie. Vide supra 3* 

Kal ovx jjopqtioj tó Üvopiï pov, nee neg anti nomen meten] 
Nón dissimalasti 'te ease Cbristiannni. PnsD' vh. 

9. *ldov, didcopi in tijg ovpay<óyfjg tov T 2oxapSt, xép k- 
yofUvmp iavxovg 'lovdaiovg éïpat, xalovx'ïïólp, dXXd tptv- 
Sopxai', ^éCcè dabo dé Synagoga Satanae , qui dicuni 
se Judaeos eeee , nee sunt ,' eed menliuntur] Interpre- 

ta- 



• ••" ca put nr. ' a^ï 

tar* ut snpwi «ï -fl, êt hte> qunque rabaudi rt*»? [<»/*-> 

7^ot) noiijo» avrbvi , «cc* faclam illos] Post malta verba 
interposita solet repeti ant vox qaae praecessit, aot alitt 
similis. Ita hiö Wat) itotifoi* idem est quod Mot) dtdcqtr 
nam Hebraei }XU [</«<#*] sic nstirpant pro OP vel IW [dis* 
pos uit]. Vide Gen. 3: 2, collato 1: 17, Ezech, 34: 26, 
collato Pa. 24: 7. 

d /rft ^§axft , 1** vetdant] nitopuapog [abandon» »ermó] , 
de quö diximua snpra 2: 5, 18. Deinde noujoco ïrcc ifêtoot 9 
faciam venire* Sic Luc. 5: 35, notföai vyswêiy } in Sy- 
riaco., facere ut ieiunent. 

Kul ngowtuptjötoöip Ipwntop rap meimp cov, et adorent 
ad pede» tuos"] ld est , Christiani' fiant , et turn tibi nt 
Episcopo bonorem exhibeant, constituti in locis inferio- 
ribus. Vide Act. 22: 3* IÏQoaxvpêïp proprié quidem manu» 
08culari , aed per xat<i%Q7]0ip [abusionem] qualecunque 
honori» signum exhibere. Ad pedes aatem prosterni ma* 
xima submissio , 1 Sam. 25: 24 , Loc» 4: 7 , addito Matth* 
4: 9 f infra 22: g. 

KoA ypcfacp Su iym ^jydntjaé at , ei sciant , me te dil+» 
atsss] Tune agnoscent quanti te fecerim f qui te tanqnam 
ïnstrumento electo uti voluerim ad eorum conversionem* 

10. *Oti Iryoiptag top Xóyop rfg inouoprfi pot/] Quia in 
moltis adversis obsertfasti praeceptum meum patiënt ia e 9 
id est , de patientia. Duplex genitivus , alter cansae effi- 
eientis, alter materiae. Praeceptum hoc est Luc* 21: 19 
et alibi. In Manuscripto est nal lnjQ^<scxg 9 et sic lejfit 
Latinus. Tijöêïp Xó'yop praeceptum obeervare f locutio fre- 
qnens in Euangelio Iohannis.' Patientia* Chris ti dicitur 
ea quam Christus praecepit, etiam 2 Thess. 3: 5. 

Kqyd o* rqqtjm 1% xfj[g wgccg toü neiocuspüv xrjg uéXXovaijg 
*Qt*o&cu iixï xr$ olxovfdrij; Slys , ntigdöat tovg xaroixovprag 
M rijg yjjg , et ego servabo* te ex tempore tentationié 9 
quod . venturum est in orbem universum ad tentando» ha- 
oitantes in terra] ïltigdaoci pro s?g to , nêigdaett. Deinde 
•fatpeVq et yrj sgnificant hlc terras itaperfi Romamy trt 
L«c. 2: 1, Tentatia de qna bic agitur est persecutio süb 
Nerone, de qua et infra 12.' Servabo te ab illa saevitta 
mUctum, ut niibi diu sis UB ui , quiindoquidem «idorleum 

te 



i r a AD APOCALYPSEOS 



ie reperi. *J2$are>t quodvis tempus, etiam satis longmn, 
lob. 5: 25 et i Ioh. 2: 18. Et (mtcopvuUc [transnominatio] 
e&t in voce imocto/iovi quia'oninis grayis ipersecatio adfert 
tentationem. Par locutio ix mtooutoiov èvtofrai [e tentatione 
eripere] a Petr. 2: 9, quod ibi explicateur Lothi exemplo. 
. il. *EQ%opai tcc%v> vento cito] Brevi immittam in Ec- 
clesia» illain perse cutioneni. 

Kq&th o *%tt? , retine quod habes] Retine tune fidem et 
professionem. Servabo te in vita: tu -vide ne metu de- 
ficias, Nemo eousqüe' profecit, nt non carere siii.de-> 
beat , 1 Cor. 9: 27. 

"Ivft uydilg McPfl top siqxxvóv ffot>, ne qide.aucupet coro- 
nam tuam] Ne. tu hoaorem persereraniiae amittas,< aliia 
ejum accipientibus. Vebeineritius urit iactnra dignitatis, 
si non tantum nos ea excidamus , aed et alterom yidea- 
rojus ea potiri. lob. 34: 44, Matth. ü5: 28. • 

12* c O vixoóv , itatqoto avtop gulov ip *# veem tov Biev 
pov , qui vleet , faclam illujn columnam in templa Dei 
mei] Quae ad Epitcapum dixerat, ad fclios qooqne exten- 
dit , ut et supra semper. Et est Hebraismus , • o vtxónr 
noiy<ko ccvzop pro quo Graeci dicer^ent , . ra* ptx&rra icoitfka 
[vïetorem faciam\* Cdm . columnam ■ dicit , respicit : daas 
illas columnas quae erant in fronte Teüipli Salomonia, 
et ob firmitatem vocabantur la hin et Boo% f 1 Reg. 7: i5,2i 
et 2 Par. 3: i5«— *17» Cur autem hac similitudine utater 
iam explicabit. 

Kal f$o» oi fi7] i$iX&rj tri , et fora* non amplius egre~ 
dhtur] ld est, Non iterqm cogetur effugere 9 nt aub Ne- 
rone. Perpetuo manebit in Ecclesia Sardiana [Pbiladel- 
phensi] * sicut columnae illaé manebant in Templo. 

Kal yQatfm in avtov xo ö'#opa tov Q*qv i$ov 9 et scribam 
super eum nomen JOei mei] Persequitur .translationem. 
Nam in columnia fiebant inscriptiones quales sunt quae 
in Psalm is dienntur 3TDP, [inserjptio'] : ita enim legere 
Graeci Ps« 16 \et alibi, ubi mme libri fiebraici babent 
DTOD [abscondittim'] > vertunt Graeci zijXeyoxxyia {columnae 
ineerpptio]* Nomen D#i qpod aft, a criptum iri in columns 
est nojnen.nv?, quod significat De urn impleturum promissa, 
nt inteUigi potest Exod, 6* 3 , et iis quae d^cta bic saprs 
*:,4 & 8. 3ensus eat, eos .qui in pepsecjitione Neroniana 

con- 



» • f • 



C*PUTtIU.- t>; ^| 

« 

tohstantèa fnerint • *iat*roa * apirjtar» Frofdteilcq; gmmojfa 
DeOs aecaiidtun. . saa f : proroiaaa trmmphatenu . ,ait j d«t i Ifcr 
daeia et Roroaniaj quod f preecipaom< et Apocalypseo* .jue* 
ffamentam* - 

Aa/ to tfro/ia «^ mlpof toS ©tov >4t* tjs «xAariftr '/ego** 
aaAifttt, ^ *tna(laim arrnuhetjparwt/ florp rot? .@eov ,p*tf j:: #fl 
nomen civitatiê 'Deu.toek novae Hleróeoiymae ^ qua$ «* 
io*/o dtscendit a d)eomeo\ Hoc notnen oet ifftflfa&ajipfe 
öolixff [Eccleeia Caihaliea\\ nempe Jibera et florens aafe 
Imperatof-ibna Chriatiaaria. Ea a* coefo rfeseendit % id §it $ 
Dei beneficio' admirabiH proCar^ta eat«, Vide Ioh. 5i £&j 
38 > 4* > 4*/ 5o j 6i , Sè , -et ibi dicta cottfev cnm eis gu,aci 
liabebimas infra 21. Verbum deeeendendi «aignificat id 
qaod bio descfibitnr in ter?is fore. In Manuacrjpto est 
9 xcvro(?atVot*fct f qnod aatia redolet locQtipnem. Jobaunia,* 
qui rectia «ti tolet p*o obliqoia. « 

ifai rd fyopa .pon ro xturop > at nomen meum novum] 
Hoc noyom homèu Chriati est, BA£14ET£ BAZIAESW 
KAI KTPIOJS KTPISiNT [AEX..JUSG&M.JBT BOM/* 
NÜS DOMINQMUM], >at vidjira eat infra j$: .6. Vide 
et snpn^'UV i"fê" * r • ■*..'•• »* •••) <•!.'*. •, * 

tlifiicus , < qui* habèt aurem f audiat^quid tSpirUu* <ficag 
£cci*am] Ecclesiae Philadelpbiae et. aliu in alia parte 
«*yaiae* • , t . » ♦ -.'-^ % .»*•■♦,•.•' • ♦ t««»f»..» ., 

14* Kal T(3 d/yélto rijg ip Aaodinrfq i*%hplw .%&*#9ï$ 
et utngalo Lnodiceae JSctleèiae^ êcrü>4\ Utba . e«t , Ly$»ae 
ad Lycüm amnen , ubi ante* Paali eo adrartaffl. J$cclesifi 
aliqna.ecat «x.Jjidaei&.dbpersis*. ....::,:.„• i«.5«, ; ; 

Tcide Uyu 6 ^Aw*, haec dicii Alnen] Ex ad^erbiq&cit 
aomen y aicuti Xatini dicant clarum, man*, cr0f s Ufufl % 
cras hestemum. E 8 ai. 65f 16 D^ns vocatur JD»t6m [2?««# 
^»]. -Stgnific^t ,aaten| Chris tua.s^euin. esse per quem 
omnia promissa implentuxr quod Paulna dixit a Cqr^ l^Q^ 

'0 fUKQtvs è lti$b$ nul dXtj&wos , ^aa^/a fid*H* et ^^1 
Su P r « 1; 5. ld ideo Juc rc^etit,, 9t promiaaorum jï^ yft* 
^eterna certitudo languidoa eatGitat. ; ... . t 

ü* Dei] Novae creationU , de qua agittty a Cor. 5: 17,, 
Vlll. S Gal. 



*H KD AÏOCA-LTi^SEOS 

ttet; €e iSi : V*ieeï Col? i* i* et 'rac. u i*. Hoe ideo 
lüeit at' Laodicenas Epikcopos *: Cbristo sibi exemplam 
•omet, qoi vere est Sn \7YV0irv[i;i#*tJa#orKj»ft Zte* priin 
ajuin»]. 

160 €i9d 0*9 tti *'?/<* 1 iwi. opara *ua] Describit id 
fconfaam genat qax Chrittinnoraar cactus adeant et eii 
fe ftggfegant, sed vitain non institaant ad normam E&- 
ottgelii t qa^let et Pauhu déacribit a Tim. 3: 5 et j* 
Vïde et Mattlu 7» 32 et Hehr. 10: 39. Non longe Line 
abtbal ille ad duem Epictetus apad Arrianam IV. 7; 

'&HTttnfiy<xS 4*7 T ° & •# $*t* »an», w # «ra ov paspif 
fct «Vfr*r [Coatuit *an* tonr+e radix f a# quae mmpra eunt 
floretn far* non fe**nt]. > 

* *Ott ovT« tfr^xe^ ** i *$ Té i*9og * nsquê frigidum te ***e 
nèqne fervidum] FHgidi iaat qttl n al lam bakent Eoangelii 
ttotitiam, ao proinde nee altos moto* Cbristianoe. Fer- 
iridi, qai praediti «uht Christiana diiectume, qaae igni 
ootnparatur , nt tnor omais, In Glossario, C*$os,/*rvi~ 
flfes , fêritonë. Vide Cant. 3: 7 et ibi dicta. 
- v Oqp* W y"ZP°? «Sfl* ^ frtffe 9 utineun aut frigidus aam 
aut fërvidus] Hoc ideo quia levius est vernm ignorare, 
qftufc éognito non uti, Loc* ooq a8 9 2 Petr. ai 21, nbi 
ftfofta rtde. Adde . qaod waiutati* mjior apes h a*ald#f 
[& MeMpfralrtè] , qaam ir d*Q*t*ï [in incontinente] at 
ostendit Aristoteles. "OtptXop *br«, Utantar Dioscarides, 
Sfctaroèy *1H* 

' 16. 0$ftt# Sw gXiapfe d, sjftai» owa tepidue **] OSrotf 
Be Wet p% ^ur. ia Gleaaario , fSUa?ó> , tepidum. 
Utantar Aristoteles , Galenas et alii» XXmqoQ X*. Boa 

• Kal öfoé fa&, *fa« y*fl*>?> ** n*c f*r+idus neefrigi* 
ên*) Chriu* *x$6eift qfcid ait y\iaQQQ. 
kt MXXhv (rt fy&ttt 7* ro0 t^MTt-dt /»w, f» «vo*»**» «r «i's 
wét>} rVóseqoitar compaerationehü* Tepida annt i/untd 
[vomitoria"]» CelsnS !• «a: Qm vomerê po§t ioièmn eolct, 
êi ~é*facïïi fhvil $ uqumm ianquam Jêpidam «ntt debet 
ttêbünürré. B^rtflkrt émteth Gbrirta» Ulet hominet sibi 
esse molestos, sicat iHa ; qnae -narasesm bmtbxU Jfoormt 
CliVist&i qaos «admrmene ilesinit^ Ber translatio *cam oiii« 

diciiixr refn^atlqumtn evneof&ene non po&ee. % 

17. 



<ujpt. iiii : wt 

if. 'On Uw, nhMfótdf*, {*» m*Uvt*m, mt o*? 

9ê»oe %Q*i** ïy*> 9*** dicie,diuee eum f et loGUftlefatttê + 
et nulliue rei indigeo] Est gradatio* Maltoni est divilem 
eese i plat vero coat dives ttt, adhac locupletari* max*» 
mam vero , nulliun plaue rei indigere* Telles sjbi Ti- 
den tor qni £<}em qnaletqcimque in se sentinnt , et Chris* 
tianismum profitentur; et haec com habeant, putant sjbi 
nihil deease ad aalutem» Vide Iac. fl: a& Talinfn jigarp 
lsraelitae Decent tribnum 9 qoi *t ipsi «e divitee dicefraoij 
Hos. ia: 8. 

Aal oux otdac, *V* ut) 4! o TahtiTttoQOQ xal 6 ftffijipf* ei 
neecie , gaan» «»* miter ei mieerabilie] Eom qui felicejn 
se putabat ostendit ita esse jnfelicem , nt omnium miaerj- 
cordienj eommovere debeat, idque in lummo gradu, qnod 
indïcat appositus artictilna. TalalmoQOi VW W&. 5: 27, 

Kal mw%ó$] Egem rerum ad salutem neceatariarum. 

Kal TiMpXoe, et coicw] Non riderts quam ais znfre?* 
Tvcphiy dixit xaf afëtptv [per tfugnpenti+ri] pro iipptentej 
ut infira apparebit. 

Kal yvppoq, ei n*diui\ Care» iusiitia, qpae veatitua 
.esi Christianpjrpm , infi a 19: i£, 

18. ( jivppQwkivm tos, nuafeo tU?ï] JfóeT/Lt itoperajp, se/1 
mavalt saadeiitis personam aui^ere, qftia jd jfqLO/l di^tnrqi 
est isii Episcopo et eiu* jjflniljhns eat fttititsini^ai. 

*AroQ*<tot* ygvatov itaq èptov, eisere a f/tfi auru/v] Emerf 
est comparare cum aliquo labore, yt £#??,• 3: )| ; s^; a& 
Aurum hic eat affecta* permaneos , par £WM9 d$£Jfatr 
Deus et proftimua. is eomparjtffljr ^<Wd%9P WFfii» *t 
precibos asajdai*,. ffide MftUh. ^: ^5» 

TlijtvocóiAtv&r ix wqwI Prabgitufi fg+e. Jfcjp tfi f) \U$r 
braeum saépe nota est uutrumen& fltnfiSf ;«•* &$&* > 
ex co que re. Aurum optimum eat qnctf igpe perpwgqtup 
est. Vide supaa 12 16* 

*Iva 7tXovT?jOj}g , ut locuplee fia*\ Ut ,ma&>rs, ig. diq* 
dona accipias, non in qpjinjooe, epi 4p *e , j. JJym»^: 17, 
Tit. 3: € . 1 Cor# 4: 8 , a Cor. «?: ,Q. ^ 

Xal i/uitia Uv**, %*a 7t^i§öJi^\ €ompar,fl« tfbji.fticpp 
splendidae t>e*tee f qmpbue amkiarie 9 , id , <eat t , jopera e* 
dilectione procedentia. • . . « ; . : •»■ » 

Mi} (paviQv&f n aiöivvn rfy yvurivp&QW, P*-PB&W*fi Ê 

S 2 P«- 



V6 AD A'POCALYPSEOS 

pador nvdtiotU tuae] rvr*, qnod -modo «fogvry modo 
YvprtóOtQ vertitur. Est ergo koe dictaat ticat Urra luti, 
bis idem. Pudênda autera per figuratam locationem sig- 
nificant peccata. Ea in homine. emendato non amplios 
apparent: non meminit eoram Deus* 
- Kal HoXkovQtor * a /%Qi£op hei rovg Sq&aXpovff oov, Vpa (Ai* 
njfi 9 l et coüyrio inungs oculos tuQê , ui vide as] Kollov- 
yiop scribit et Anetolius. Alii volant nolovotop scribi, nopt 
ro uoXovhv ró £d>, quéd fluxum ëitfai; alii xoXXvoiop, 
quod fiat ad forraam panis cuiusdain. Collyriorum ad- 
versus oeuli -mdrbo* descriptiones habes aliquas libro 
sexto Celsi, nbi ét inungere dicit qnod bic I/jqUip. Ma~ 
nnscrfptas bic , iyfglaui tovg o\p&aX[tov$ [ad oculos inun- 
gendos], id est, impetra a Deo clarnm conspectom myste- 
riorum Dei et rerum futurarum. » 

1 9* 9 Eyd tiaovs tó* <pttö, ego quoê amo] ld est, quos 
'non plane ob diutnrna peccata abiioere etobdnrare con- 
stitui. Dicitar enim bic quiao nVm absolute sed comparate, 
nt alibi (AiatTp [odio habere\. Tide a Cor. ai a4, Gal. 6: n. 

*Ë%i/x co **' iwc&ewo] Rtprehe'ndo verbis, c at Ugo verbe- 
ribus. Sic verbum iXiy%i& habes Ioh, 8:46,11 Tim. 5: ao, 
"mxiSé'VHy rero 1 Oor. 11: 32, 1 Tim. 1: 20, Hebr* ia: 7. 
Snmpta verba ex Prov. 3: 12. 

Zijhooop ovp] IncaUêCé , til tepide. Nam ardens amor 
£ij\og dicitar, tap Nam; 11: 29, Ps. 69: 9 et alibi. Ia 
Manuscripto, tyXeui ovp. 

Kal p&apotpop'] Ex amore in me vitam corrigê* Vides bic 
alternas circa conversionem actiones Christi et hominum. 

ao. 'Idov, %&pta M typ övoap, %al xoovto, eccê Ho ai 
ostiuto'it puUo] Redit ad ostium, sed alio sensa, sicat 
pastoris similitadó' varie usurpator lob. io* At dicat ali~ 
qnis ,* cnr pnlsat qai clavem habe{ ? Dicam , qoia pessn- 
lus erat obditus ostio, qui amoveri debebat. Is pessoloi 
'est peccandJ oonsaetado* 

*Edr tï$ <i*6v<fji *§* V»*#» pov 1 ii qui* audierU poëem 
meam] Nam solent qui pulsant aimul clamare , . Aptri , at 
In Comoediis* Bt clamor bic et pulsaiio significant cogi- 
tata è 'Deo-iniéota ad monendam paccatoris conscientiam. 
ld Deus aliquamdiu facit, non sernper* Mnltos enhn aai 
coatmnacéé rfiMuraV . . i 

Kal 



Kal dkfofffi Tip fivgap, et aperuerii ianuam] Sisafc- 
taria monita admittat. 

Kal ëfaêXtvaofwu ngoff avtèp , ** intrabo ad Mum] Kal 
faic naoikxH [abundat], more Hebraeo, et abeat in Codi- 
cibas qaibusdam : . neqae legit Latinas, Intrat Christus 
ubi Spiritam saam reddit. 

. Kal Stm*ip& (Ut av*at7, kal avtog far' ifiov, et coenabo 
turn Ulo et ipse mecum] Magnus bonos Regem habere 
convivam. P t er conviyiunj aatem in£elligitar gaadinm 
tam Christi ob conversqm peccatorem, tam peccatoris 
convêrsi ob Christum..m se habitantem. . Solent enim 
magnae laetitiae exprimi CQnviviorum similitndine 9 . JLuc» 
ia: 37 , i5: a5. ( 

ai. € suxtfy, ia**» avt$, qtd vicerit % tfabo ei] Eadem. 
locutio qaae aupra ia. Qui vicêrit % nempe peccati con- 
gaetudinem, 

Ka&locu pv? ëpoS h f$ &f6vy pov , tedere mecum in 
êolio meo] ld est, In solio qaod ego ipsi dabp. Vide 
•npra a: 36 et ibi dicta, et loh. 17: a4* ; 

€ Sie %4/oo ivlmfaat *icut et sgovici] Tentationes omnea. 
De bac Victoria mystica praedictio Esai. 63* 

Kal ixct&ioct funx xov vtaroos f*<w h f$ &qqp<$ avtov % 
et sedi cum Patre meo in eolio eiue] ld est, In eo 
solio qaod Pater mihi dedit, Pa. 110, Dan. 7: 9, 14 » 
Mattiu aa: 44, infra aa; 1. 

aa. € timp ovq, dxovaam vi ro itpêvpa Uyti ratfi &- 
tlfptais f ' qni . habet aurem > audiat qyid Spiritus dicat 
Ecclesiis] Nempe Laodicenae, et alüs ei proximis. - 

C A P ü T IV., 

Post absolütam visum , monita salataria continens ad 
septem Episcopos et Ecclesias, 'sub qnoram exemplo alii 
quoque Episcopi et Ecclesiae intelliguntur, sequuntur visa 
alia, qoae diversis temporibus> Apostolo obtigere, et postea 
ia unum volumen redacta sant: qaod et in propbetiis 
aliia evenit, saepe etiam non annotato temporis discri- 
m *ne, sed dato intelligi ex iis quae loco qnoque conti- 
nentar. Pertinent autem haec visa ad rea Iudaeorura, 

S 3 «»- 



5 7 ft AD APOCAtt P5LOS 

nfcqhê ad firiem èapitia tradecitni* inde aóTréa Komamw 
ram , uaqne ad finem capitia viceaimi : deinde 4d ataium 
florentisaittium Ecclesiae ChfiatUuae , ad finem naque. 
Sicnt ihterii Prbphetae retêrea non tan gunt res Aatyriasj 
Babyloiiidaa, Aegyptiaa, *niai quateriaa cónnexae aunt cam 
rebua ludaicia , id eat , ad praedicerida mala qaae Itidaei 
kb illia fit-ant perpeaanri> ët rararim poenaa qnaa ab iilii 
gentibua aüinjltarna' erit Déaa , rit et praemunirentor pit 
fcdVerana ihali praeviatt ; et Ui ipsia malia aoUtitim tto 
ciperënt ex phievitft ültibnë; lts et bic Apoatoltia prae- 
flicit pHmnm infnriaa Iadaecfrüiri et Romanorum iil Chri*? 
tianoa , deinde Bèvera Dèi iadicia adrerana lodaeöa , et 
porro adveraua Romanos idololatraa , at intelligerent Chria* 
tiani, hèqüe iiibi mala evenire niai aingulari Dei diapositn, 
neqne in ipaia malia ae a Deo negligi, qui et certa tem- 
pora illia malia praefinierit , et acerbiaaima anpplieia 
snm^turua alt ad vindicandom liartyrum aanguinem. Sic- 
nt aatem et Éaaiaé © et Eaechiel 8> praeaignificatmi Dei 
iadicia, Divinam Maieatatem ét Angelioam famtilatum th 
deht in Temjplö Hieroaolymitano apparentem ; ita et lo- 
Jtannea in Patmo Videt iv £*£aW [in fnentls aiienatione] 
Dei ét Chriati Maieatatem , et Angelictm famnlatnm re- 
luceritem in i^ao coelo, et eo aaanmi praeaides Ecclesiae 
Hiéroaolymitanae , Ut 'oom ipso fatara contemplentar , 
norintque non tantam a Deo ae aamme cürari , rerütu et 
uham Ie facere cnm Angette Dei ac Chriati farailiam, 
ii ciVéa cóeleatia patriae *e erte *pe ac iore, Pbil; 3: qój 
Eph. ac 6, Hebr. ï af: aai 

1* Mttd tavta tldov t post haeo \>idï\ Alio tempore , 
qaod peculiariter notari nihil era,t opus. Eldop JWi NR 
Dan» 4: io» 

Kal Idov övQa dpHoyidpfj ir rcjJ Q$Qap$, et ecce ianuam 
Ufariitfk ¥h cóëto] ld aïghififcat Deam lohattnï imra ac 
èoèté&U ï&Wactoum. Yide Matth. 5: 16 et ibi dïct» 
Per ïaVc WHuaU Ioftanne* I» iktfob {in mtntis aliena- 
tfohè) \ik WeTum èVfthittitur , aicnt Etecbfel *fe*ena in 
temporal. Simile Vide 4 Cor. 12: * 

tpov , ét vöic pïihict qhatn aüdUram tattqüam tubae lo- 
^uentïs n&Ciüh) ^<*X illt fVttlh* quam iu primo visè au- 

die- 



OAFÜT jv» c;, «j^ 

dicram, «ape% is io # *a , id aet, roit.fihrfoti pWita'jtn- 



wdtéjow» , (femij Sopple iyr '{'rat] > ^aelea paitieulaa 
saepe i» hoc dilro-aabaadiuirtar»; ? t , ; ":ü 

'jdrapuSdtr ndscende huc] Tanqaam .per eoalam <I«cobii 
In Manittoripio 9 Ardfiufa ■ ■ •- — 

Kal delf* aa* &&*? yntkOxct pnm *ttfr«*J0* eafaasAaft 
ti£i f«a* opartêi fi*ri poU hmec] Hempe .da Judaèis. ;Jn 
JÉasnecrapto , Aar 4t? [goartwnoaé oporieij. v . ;*,.* 

tpiriiu] No» * oorpöTe in eoelaar adscenditj -seti ok«mm£ 
£pt»icfo*]v qaae. foiiVifaii dtcitar *ta*in *apra L:tn<> :;„*.,, 
JGfti Wow 6|pyo? «rara -ft taf oqpvajfi, !*< eet* helium 
powdtum mm$ in cötlo] Dat-Patne/nt apparct aafita £*-5xlp* 
Sfo-etfiaai, S: u Oeam d* *oU* videt, roempe poraiaatf 
ad indfUaa R w a n da* Adöm Daa. gi g y «bi ioffcpaa* 
quod lbo #ttt«H Stilet «ram «««tffaa idem valere qmwi 
pom, at 1 tam. 1: ^, * Tke«. f; 5. AftjJunt •tfinia ad 
vetoa Tabernacirtum» Saliism boa neepoudot Adyta» 

3* Xal M ia* Oyóiw a a fr ifo ua c v » * ia wOm ««taaj 
Sao» Pater Regie specip. Jdeo soÜutn iiiad vocatur 11a* 
braeis "ïUJ MQ3 , tyóVo? dól-ye [sedm* mmmimtii} t tafi'aaa, 
Rtguie* in Jfasuaeriplo Jaren» aal «S jfaftiyiap^ Jfeo 
aEber Lattana* 

"O/mbo; Óqcco* Utyïmmti aal flhegfcp , «finilïa araf adU: 
tpecto /ap»«K laeaa dS a* aordaa] . - /«nafta . Tacattt G&aeci 
Interpretes EsoiL afeift, 3gc ai, gemauaa qnae JJefaaa»* 
afar-, ita dietam «aoid idttaiia nemmtat* Qualem aesfêdea^ 
videtur et Virgiliua poncre in capala. arak qoaoi dat 
Aeaeae» Per hmc sigmficatar iniricto Dei jrotentia» Jidem 
Graeci Exod. *& 17^ % la^ Sseck. aft: i3 <a«poW 
poauaf nM in flafrraao Jm <a ira&oro, JA significajfc vimt 
Dei acti^vam.^ qaalia ia igne «est. 

Kal Iqv xvxXóêtp *om êq&PêVp «t iti*. <mrat ^anra a«H 
foua] Ea Eaaelu 1: Ji8, aki douniqs per iridtm -Dei .fcdna 
significara «k dastoria apaaa «at fienu y ta* Et ia E**** 
ebiele qnidem aignificatar fedaa factuur, caat Aaxabaano # 
kaaco, iacobao^ ml hic .fedos Jioangelioaia. lEat autcm 
iris 4sirca moüwn* qaia Daas ia iadirii* sempar üadeiie 
ra mftwitw*. 

S 4 'Ojwia 



t|« AD A-FÖGALYPSEOS 

varios iridis colores praecipuus est viror. Viror autem 
maragdi. suaróaimUi»* Jfufliué eeJöriê adtpectu* iucun- 
dior, ait Plinias in smaregdirlaadibas... Pér id : significa* 
toT' Wnigriiasimnm eese ieftctfs- Euahgelióonit Manuscripti 
mnlti , etiam ille vetuatissimua^ Jiabént tf^oMO?, Attict. 
Bf/a^KfiUf^ [$mar*gdin<$ ,; soppje- fóhp {Lapidi]. 
1*14.-- Kdl> bvüXó&fw >toD{éQwoV' fyirot êïnoai val riooaQ*? 
nal inl rovg Ögópovt *IAW .«et!*- tiuóöixèoGXQite n^ta^vriQQVs 
MaöfftUpovSj vïvcitoa.Mtewi^êoiia tdginti $uatuQr>; e^in 
hUoe 9oli*ê' v\dV viginé* qmaiuor &rse*bjr4er+e aedéJUee'] Arti- 
calns ostenditvc^rtos-Prosbytèros «fetiigi, ;n*mpe Eccle- 
siae Hieroaorymitanaéj qni 1tim erantjXXJV,, ad iartar 
tfftidem praècipnornm» saoérddtunt qüi .in Teinplo faerant 
tempose; Salomonia, i,Par. 04*4* loaephas :VII» n.,.Ho- 
ran^ Freabyterornm f numero, non ejcpresso ?< mentia Act» 
t5: a, 4> • & > a3> . ïfc 4; Sedent autém Presbyter! circa 
J&i-volpumy oma'. Dai .vice ia Ecclesia, iadicant» Sic 
Clemene* Alexandrians accepft. Strom, VI, Et; .nota in 
Veten Teatamento. apnd soliom ftar* Angelos,, .in Noto 
§edbre\ Presbj&erosi In Manuscripto tan tam ^ftst, «ifar 

IliQifkfifafftèïovg hp tparUkg XevMÓjp,, circumamictoê i>*$ü- 
mentis albis] Cam somma dignitate. Vide supra 1: i3, 
Sr 4, 18* Illott iv '.aoes* in Manuscript», non male* 

Kal itol tagr xêtpakug avtmp €*eWot/? %qv6ovq , et inca- 
pitibus iorum coronaa aura?*]. Regia insignia. Vide atf* 
pra a; 10 ei ibi dicta, ét Ps«8: & Etiam Hebraei ioitis 
dant coronaa in altero aeoalo» 

'"5; 1 ** Aai 1% rod öqÓpw IxnoQévovra* dfyémtl xal qmfal 
HcA /?£*?r«l, <*£ dé êolio precedèbavt fulgura et voce* $t 
tönitrua] In • plurimis Manuscttiptia, ordo. hic est, tal 
pQQVxal xal qxovccL Fulgura et tonitrua significant mina* 
Bei contra * impioa» . Vide infra & 6, 10: 5, 4, 11: 19, 
«Ir a, 16: 18, ig: $. Foee» sant in ipsia torutrubut, 
infra 10: '3, id est? non generaliter tantum minatar f 
eed et' spéeiaJes poenas praedicit» 

Kal int* XaundSts ttvqÓj natauwmi , ei eeptem cajtdela* 
bra amdentia] Allusie ad caiidelabrum Templi septem 
habens luceruaa* Ter caiidelabrum autem siguificelur 



CA PUT. IV. *8> 



Ecclesia Bierosoly mi tan* , ut aliae Ecclesiae tuprait ao. 

Aï «W ha* npivpara taü @eot7, quae sunt septem Spi- 
ritus Dei] Septem lucernae in candelabro significant 
muit pa modos. Diyinae Proyjdentiae , per quos Ecclesia 
Hierosolyiriitana gubernatur, sicut nrandas gabernatar per 
aeptem planetas. Eloip [«""*], nempe in mysterio. In 
Manascripto, S l& ra invet, non mala construcüone. 

6. Kajr ipmmop to£? -Qqqpqv. cfc ödXaoaa valipy, époicc 
*QV<$<ïkh&> et anfe.solium, tanquam mare pitreum, simUe 
crystalló] In Tabernaculo' et Templo faerat mare, id est* 
labrnm ingens, £xod» 3o: *8, i Reg. 7: a3, 3 Paz*. 4: 2» 
Si guifi Gator autem per. hpq.. rqare, id est, labrum aqua 
plenum , plebs- Biero«olymitana* Aqua enim sunt populi % 
iofra 173 i£, /nar*,. multitudo, Abac*. 2: .14* Dicitur au- 
tem mare. vikP*i*m\ id- est, aquae quae- erant in labro} 
Sicut pontué vitreus \ Horatio : quia Deo* et actiones et 
cogitata popoJJL pevapicit : quo sensu mare vitre um habe* 
mas et infra i5: a. Sed hoc mare ita vitreum ut cry- 
itallum referret, propter sununam puritatem. pi eb is Hie- 
rosplyouiauae eina qnae Christo nomen dederat; quae 
paritaa describitur Act. a et 4* Crygtalli proprius can- 
dor. Esech, 1: 22 mpn pa vertitnr wg oyecots KQV&iXXov 
[quasi aa)spe&tu8 cryBtallï\. 

Keel ip pi0<jp vo9 &q4pw > *ul xvxXep rov Qqqpov, et in 
medio solio , M circa soliuni) ld est: De qaatuor Am* 
malibua tutu®, . $rat in gradibus qui ante solium. (vide 
1 Reg. 10: 19),. ..duo '« lateribua , unam retro, ac sic 
propiores .erant solip quara Preabyteri. Gradus sümuntur 
ut pars aolii. 

TiwHxQU (foi quatuor Animalid] In Tabernaculo , in 
Templo Salomonis et in Visa Esechielis dnae sunt figarae 
pares , compositae ex .quaternorum Animantiam formis ; 
bic yeroj ut sequentia nos docent, qaatuor formae Ani- 
mantium distinciae. Quare . id ? Quia omnia in Novo 
Testamento distincties -quam in Vetere nascuntur*. - Qua- 
tuor Animalia hoc loco sunt qaatuor Apostoli aut Apos- 
tolici viri qui tanc erant Hierosolymis velut yexilliferi 
caatrorum Christi. 

rifjiopta óq>\ï(*Xt*wp ïuirooo&ip xai oma&ip, plena oculis 
<*nte et retro'] Ex Ezechiele , übi per yocem DTP , id 

S 5 est , 



»&* AD APOCAtffSEOS 

e*t , üftaXdofy \ ditlmtt» lignificari colorei. Illi futen 
colorea liio significant mnltiJbmri* Dei doua , per qnae 
ApostoH norant ei praesentia et futiira, Matth» i3: 5a. 
' 7. Kul to $Bbp tó ito&tóp ouoiop liovrt ,' et Antmal 
prknum simile feom] Non duhito quin hic ait Petras , 
6b ' principatum coüocatua in fronte eolii, ferrena animo, 
et in hoé leóni af milis» 

s Kfil tó dél/topè* {ritoy Spomp f*MX°?> •* eeeumdum Anima l 
èimiie tHtulo] w, quod bovem aigmfitat, póargop Yertont 
Graeei Interpreten plurimi» in locU. Boe patientiam sig* 
niOcati per qnani deiignafi .poto' Ucobam fratrem Dottiiniê 

Kul to tQirop tëfoy fjpr rè ftQöfamor wc Jlp&ot&Ttog, ** 
tèrtium Anknal haben* faéèém uti homo'] iBttnifeate* Homo 
autecedït animantia caetera. Pnto autem dedign^ri Ürt- 
thaeum , ■ qtii dia dicitnr ynansisae in ludeea. ht Manu* 
éeriptö, xèè uyd'QWTtov {quasi hominis] ^ouomodo et LaÜnm* 
Tloóöwtop , ut 'JD apud Ezecliielem' , eat ttmtte id qmed in 
VOMpeetum cadit , non facto sóia. 

Kul vo riraorop £o5or Suotoj mr& neTc&péwp, et quarlwn 
Anifndi eimile aquilae völantï] Celétitaten minidterii 
Bignificat: quod certe Paulo propriflm, qni aaepius Hie* 
roaolymia f uit, Act. 9: b6 ^ Gal» 1: 18, 2: «1 , Act. i5: 2, 
21: 17. Et bene ntrayfiépop, quïa se m per erat in carsa« 

8. Kul wrloduQU fater, $p xa&èp uvtüp êjp* eipa wrlpv- 
yug ff, et qualuor Animalia , êingula eortim habent alaê 
èenas] Epiacopi Angelia aequantur 5 Apoatoli aatem Sera* 
phinia, Angel o mm summia: nam desumptum hoe ex'Esai. 
6: 2. Faciem coram Deo Pegunt Apoatoli per rccrtetfO* 
yooGvvrjv \hwnilitatern\ in animo et per corporis Sovle* 
fcoylfrp [tedaetionem in servituten*] , in qua atmt ieraiiia. 
Pedee \ ïd eat, ea quorum pndere debet, peceata scittaet, 
èegunt per cor contritam ét vftam emendatain. Kèiw* 
feutem per fidem et -dilectionem. Ecce atae se* , saais 
egregiaa. Hia remigiis ad solium Dei itnr» 

KuxXó&itr %al ÏOco&iP yipovM 6\p&xXn&p , extra «at *tf- 

ïutt plena sunt oculls"] KvM&tv istud omniho ^uc per* 

tinet, nón ad prüecedentia. Alae enim sex qiiae tegcnft 

faciem et pudenda, et quibua volatur, non posantit *ewe 

in circuit u. Sed xvxXó&tp xal ïtköd'tP valet extra etinta»* 

Dona ÏHa muhiformia ApoatoKs date et in att*mo er**t 

et 



c A P c t iv; i Mta 

et fori* apparebant. Sio 1 Reg, ;i 88, tatisff**, itimfctofcr, 
id est, ê<J*(ta> *<xi jitnfAófrtJ', tive $**<#; 

Kal dvcmtom* ov* ïioxmy ^féioa<: nai rvntóe, e* ïëqüitm 
non haken* dU rte nueis] Hoc Paula* expKoat Aat. aot $i% 
Quantum naftaxa siaebat > ntiUdra tetnptfs valt** patiebati- 
tor a, laboribus pro Dtei laude. Snmptom e* Esat, 6a: 6/ 

jdiyovra, 'AytWi Aytog, w/io* > ër*og, fyu>ei £;*>?, tyiog, 
Syioe, &ytOQ t dicentia, Sanctuê , tanctus , •*hkt*k\ 9dn&+ 
iw > wnHus $ 'êdniluè , **Hcia*, iaHètki i *4riïli4s] In 
plarimi* Maitttocriptir ter tatitam legitur fyiopY feit apud. 
Esaiaim Et - Bebraeoram mos est ter vocem repétere kt 
tebas qaas telièmanter incoléatas volant f Ier. ax« 29 } 
£zech, ai: Af* '" 

Vide supra 1: 8. 

'O tj»> *al o $*S *at è Ipt^W, qri **<* , èi qui ett j 
«* f ui i*ntwoê< est] Qui promi&it, ac protriissa praeetat) 
et praettabit* Vide supra i: 4* 

9. JCai öV**> dfafofi va (dfe ^«al *«/*ijif aal tv%aQiel*9 

Cctt&V(ór , #< en** iaM t/la ' Antitoalid gliftihm Ut Afefeotaii 
0* gratiftï* Mudtftiti in suiio \ vire'nü in tittttAi «JttiilfarttTft] 
Magaifictt Dei ■ désertytóo; 8iö' «t i*fra 5* 14. Glorie 
Deo datur ob potentiaal, /umo* ob proprietmfts > ghéttidê 
ob benefacta. Ev%ccQtgia est TTTiri, pro quo benedictionem 
bic posuit Latinus interpres: de qua vocura permutatione 
vide quae diximus ad Matth. 26: 26. Atoan et moz jm- 
aovprat sant fatara pro quovis tempore, more Hebraeo. 
io. TI&ovïtcu 0/ tfttdtfi **i t^rött^ff a$ca(tótt£* frontto* 

f?; rovff ^(wróc tcfo mhiMt> proHduM vSjgtod füatutfh 
Presbyteri ante Èêdênterh in *óiïo f et adorXHl iHt**tèih 
in secula *eauit>tt*m\ Apostelos IVeabyteri Hiar«aotyttiiitf«ni 
fideliter subsequantur. Prvcidêï* in terWm et #^Mct^&> 
quod hoc loco est pede* dtfettifetf * VilmnH. s*»k b^fiorll 
signa* Vide E*ai* 49:' a^. 

Kul (tdXXövat tot* 'fètyfaoin ftira» frtfrtM *ö6 +&#» > 
é# mittunt corona s suaè tihte SoliWn] IftmtrlM* stfe té6^ 
tantes se qiiicqtoid babent irtfis ad ütfgtfAVn, a I>eo sjctoè^- 
pisse. Sic Tifidates apud èffigiéfn Caesttris potëit insigne 
Reglum , apud Tacitum Annalium XV. U 



8*4 AD APOCALYPSEOS 

il, Jt/oms,. *A£tQ$ h p i Kiffioe mi 4 &•* $?&*, i 
Sytog , XccpêTp vip io&ccp mi . vqp ttpyp mi tip dvpaptp , 
4ic*nJL*e f ^Dig t nuf^ee * DwAne^**- J>em notter, sancte, qui 
acvipias gforiatti At> honorêjn* éi pirtutem] c Sytog abest 
in Manaacrjptp, ut et, ia latino, Per dvmuutr intelligitur 
bi* :p*rwvtii*& i[p*r trvnanomincttipnern] potentiae con- 
fessto : , gaojnedo et Hebraei W marpank Cpnfer quod 
infra n:.^. 

*Qr* Ov tuTiaae rei Ttdrtccy nul dtd ta^iX^^d 9ov étal tel 
iwfa&tflar > $¥** . t* ciwmti • omyia f i ##» JW voluntatem 
tuam eurtf. at er e* tu,* uut] Idem ^st^utaT Eccleaia Hie- 
roaoljmiffttta ApwWis., .pcftftgantibjiA dicit Act. 4: 24 , ex 
ïfah. 9: 6. Frustra ludaei nos odio habent, cnm mon 
aliwm Deam colamug. qua^rtiuudi partimpqne eioa Opifi- 
cem , quem et saam Deam dicant ladaei». In. Mannrfcripto 
pit du* &il?]im ri qov,. ewore. uniui literae pro dia &iXt]~ 
pet té 1QV* -Eront ian* . hömines , quia tu -voluer as ; et 
conditi sunt , id est, iterum conditi, per . Chxiatom. Vide 
tojpra & 14;- <S<^ent «oaltfi. Scriptoree «jjain cnm de bo- 
minibua loquantur. neutto genere uti« Vidfr Eph, 1: 10 , 
loh. 12: 3tf, ut est in Latina et in Graecis exempiaribas 
qaiVusdam. Jmpletur hic!quod praedixertt Esaia* 04: a3, 
fore at peu* giorifica«etar' in, le^usalém im conspecta 
servoram suprum v 

C A PUT V. 



• > . >\ 



^ l« Kal tl&ov bel typ igtctp to$ xaOtydpov inl vov fyo- 
#W (li(&iop % et vidi ad de#terqm *edenti$ in folio librum] 
Mos enim. est .libros quos inagni facimns nobiscum ferre. 
Et ad a\exteram : ponere est Y^He qxseqai». ;x " , 
: Ttyoapidpor etafff?, *#l itwfap txaTtwpQayiafiipor oyqa- 
yÏQtp Jmd ,. 8oriptwfi intus <, et extra tignatutn tigitlif 
teptem] l£a hoc .difitinguendum at scripsimus : non enim 
dicit librum intus et extra ecriptum , sed intus scrip* 
turn f extra signatum* Qaod autem dicit septem signis 
librum fuiese signatum, est TtQÓXyiptg [anticipatio], Vidit 
enim librnm cu«n nno aigilloi eed eo aperlo didicit sex 
e»se partea signatas. . Erant enim aeptem volumina , sin* 



.» 



«AtUT V.- 985 



gnl* signata, *H# nt primo JnVolutmn éssei seoondiun (nam 
paginae Hebraea* erantYotamina wSod) secnndortertinin, 
atque ita detnceps. .... 

ü. Aal 'èStor Jr^éW iojvoor, et eidi Angeluid fortem] 
In Veten Teistamento Deos^emnia per (A»gefos exseqai~ 
tnrj ia WèYo per Christam maxima, miaora per - Angelos; 
Qao antem maior *res •agitnr, eo iqaior Angelus* miaistrat, 
'itegttyot > **$ 4 tt °4 cognomen magnis Angeli* datnr. Vide 
itifra 10: 1, ifc 21. Magni iiü ereiit Angeli: sed sant 
quaedam Chf isto reservata. . .... 

&fjQtmovra qn>Mff ptye&fty praèdioantem voce magna] 
9 E§6cc ir t<f%vt [clamabat valide] , Dan. 3: 4 , Vm mp. 
In Manuscripto ^jr (pcorfj uiydkjf, loêutione Hebraea* 

Tig d£iog dpoT^ai to §i(illop , Hal hvöat tdg Jtyoaytikcg 
avrov , quis est dignus apert re librum et solvers signa- 
cuta eins] ld est, 'jipofèai htódutpop [aperire eolutumfö 
non poterat enim aperiri liber aut libri partes nisi sigillo 
qnoqae reserato. Similia in övwihotg [eolligatis] habes 
alibi, nt Col. 3: 5, collato loco Act. 11: a3. 

3. Kal oiudtlg rjivparo ir tco ovoarw, oiö" inl rtfg yfjg, 
ovdè throxaTcfi rijg yijg, dpóï^ai ro fiiflXiop, 'ovdi fikin&p ewtè, 
et nemo poterat neque in coelo j neque in terra , neque 
êuhter ter ram aperire librum, neque introspicere Mum] 
Nnlla'res vivens. 'Totoxotó) tijg yfjg,id est, in mari , at 
et Infra i3. Itaqne Exod. 20 post ma [in mart] additnr 
Y*h ftim [sub terra]. Vide qtiae ex Hebraeorum sen- 
tentia diximns Ps. 24: a. Rnrsus dvcfêai xo (kfiXiop, evdê 
fiXimiP , pro dpoiJlduèvop fXiitur [apertum introspicere] • 
non póssixnt enim introspici paginae obsignatae nisi ruptis 
sigillis , Esai. ag: 11. 

4- 'Kul iyw ïxXaiop noXv, fci ox&tlg a^tog ivoiöq elptifèai 
%al dvayvóóvai to (tifiXlor , ün (tXiititr dvtó / et ego mui- 
turn Jlebam, quod nemo dignus esset aperire et legere 
librum , nee introspicere eum] Est gradatio , nee aperire 
quis poterat , nee legere , imö nee introspicere *altem. 
Didicerat Iohannes apud Hebraeos decreta Dei ohsignatja 
dici , quae eert o erant fatara , ai non in sin gillis hotni- 
nibus, cérte in' generibas ïominam. Si^nificantur au tem 
bic- decreta Dei pertinentia ad ludaeos, qaae. Christus sam- 
matira praedixit Matth. 24 ' f - Lu*. 21; bic vero mullo ex- 
plicatias. 5. 



iB6 AD APOCA t.YFSEOS 



v é t Kt& iJg iè *£* itoëafkniotor Xtfn t*h f et tmut de 
PeeebyJeert* dicik rnihi] Yide qoanUi* honos Preabyterorum, 
Danielem desiderantem rea futuras cognoscere (locet An- 
gein*} lahannem Presbyter. Senaat est, Alicai ex Pres- 
•bytevia Hieroaolymitania a D*o patefiictum fofe ut Chris* 
las }>etr Iohanitesn Ecclesiae. Hierosplyimtanae cagniia fa- 
leret omnia qaae ad ipaam pertinerent. 

jtfjy xlaU] Noli Ua doler e ■? babebk quod optas. 

'Idóv blxtfiév 6 lêW o tie têfc ipvXijg 'lovfa , epee vicit 
leo de tribu ludae] *Epl*iptP M*t obUnuit id qnod tu de- 
jsperatam pataba». llüid ó iécw & *fc <ptAt/tf 'ibtfó* osten- 
jdit snhlinjiure. sansa in Christo, qai ex tribu erat ludae, 
ut genealogiae docent , qt Scriptor ad Hebr. 7: i3, 14, 
jmpletom raticiniam lacobi G$n. 49: 9 , cui addi potest 
«et- iilud Nam. 34: 17. Et propter illa Ter ba lacobi le,a 
(Senper fuit in yexilto ludae.* Est autem jbic tpgww [ef- 
fieax 86*100]. Qui at agnua apparet revera est leo. 

*H $£a 4*&l&i r/a4t* Davidie] Jfottovpifo [tranenomir 
natio]. Valt enim dicere euneutum ex radice J}aiddU s 
.epiod de Ezeclua dictum Esai, 1;; i 9 Est autem eadem 
jutwvpia Os. 14; 6j et in dicto cajrite Eaaiqe comm. 10 , 
«p^eui locum Christo aptat Paulus Rooi. i£: 12. Adde 
Esai. 53c 2 , 1 Macc. 1: 10. Eximje aiUem bic titulas ia 
/Christnm competit , in quu ooinia. rerum houarum vati- 
cinia vetera in spnsu multo excelleniiore implentur. Olim 
eaunciabantur temporalia , latebanft aeterna* Sic et in- 
fra ?a: t6r> 

'Avmtai co fhfXio*. ucd Xfocu To)g irnd Ocpopyidag avrov, 
AfprinÊ librum et solver* teptem *igill<* fit**] Est bic 
ovXXqtjng [complexio]. Nam &vot£ai proprie de paginis 
diciUtr , de' «igillis fófottt , uf. supra. Sensus est , dyolfecu 
ro QifljMor Xvfkty tèg aqqct/Z&ag [ttperire librum aolvens 
sigitta]. Daniël, Christi figara, legit quod alii legere 
'non Talebaiot , Dan* 5: 8 e* seqq. , { 

6. Kal iiov, nol h -Wpcs rot; fyivw *al pjw TtaaótQVrt 
Cowr %al ir uiacp rdhr f^éO^OtifOHf , et ecp* , ip medio eolii 
et quatuor Animalium et ip medio Pre*Ay ( t*rorum] lllnd tal 
post tdov bic naoiXxii [abnndat'} , more Hebraeo. Chris* 
to« outéin agni specie apparet bic medio loco inter Apo*~ 
ttda* et iPreebyteros , nimiram ut bis di #U» fit exemplo. 



r« ; 



CA Pil T «♦ \ &g T 

- % A^fiop terp**}, agnus etan*] Vivmt* Hoe ac( tesur- 
rectkmem pejrtinet* 

'ife ioyctypiror'] Ut qui mactatue fuerat 9 id est, oraore 
menens ei Yulnera ostentans. «tyafrrw et oMpa/l^HP verh» 
propria ▼ieihnif , Gen. aas 10, £xod« ia: 6, ag: n, 16, ao 
et alibi eaepe, infra i3: 8. 

"B%op niQCtxa iitta, habens oornua seplem] Ingentea Ti* 
ree ad domen dos hoatea, Pa. /5: 5, io et alibi* Sic 
infra Regea, qui imperium Romanum suatentabant, vocan~ 
tnr imperii Romani oornua. Ree mira, agnna cornutiu, et 
quidam eeptioornis, Po$t summara patientiam aammae virea. 

Kul Apfrakuovg iitxa, et oculos s«ptem] Putem et hio per 
AptaXfuwt more Bebraeo intelügi col«>rea # ut aupra 4: 8. 

*A riet, qui sunt] $empe in myaierio, nt aupra 4: 5» 
in Manaacripto oï *iöêpt Utre via conatruetio bona eet* 
' € Snia mrêvpara xov Qtov , dnoetiAófup* tïg n&actp vip yijp f 
meptem spiritus Dei 9 mis si in omnsm Ltrram\ Qaot modi* 
Deae eemper atna eet in gnbernando Univereo* toti.detn 
nfeodia Christus utitnr in gubernanda, taejula* viiulicanda 
Ecclesia* 

7* Kal tjX&i , mi i&ij(pt , *t venu , et aceepit] nXtopao* 
poe [s+rmo exuberant] , de quo aupra a: 5 et alibi* EïXq*» 
%pt¥ in Maauaoripto , qnia rocalia sequitur, 

'E* rijg aVfeff rov na^uipov M tev QqÓvov $i$ltor, dè 
désiena sedsntie in solio librutn] J-pai enim omnia Dei 
conailia patent, et iua babet ea patefaciendi quibua vuil* 

&. Kml era ïktfit *o fiipliop , et txvn 4t*c*piss*t Ubrum] 
Jfarope ut reaeraret : quod eequitnr 6; *♦ 

T& xioöOQa ttia, quatuor animatia} Apoatoli etfi, qui 
aan uwnore quam lobannea deaiderio flagrabani noacendi 
quae lodaeie erant eventura. 

Kul cl hxwh ricaaQtg TtQrtpvrtQOt, eê viginti quatuor Pres* 
Jtytert] Imitatoree Apoataloriun , ut jupra 4* 9 » *Q. 

*Entaop ivwntop tov oorlott, eecicUrunfi coram Agno\ 
Proximnm honorem ei honori, quetn Deo eXbibuerant 4: ïOj 
Cbriato exhibuere* 

*E%o**êt ?JC*sro^ M&doag, hmbentes *inguli eitheras] fn- 
strnmenta laudia, Pa. 33: a, 4gc 4, 5y: S, 71: aa, e/sr: 3, 
98: 5, 108: a* 147: 7, i5o: 3, Sir. 39: 20. Intelligitur 
Verbi praedicatio. In Manuacripto fxcieg»^ X4^a^«y« 

Kal 



a88 AD APOCALYPSEOS 

Kcd opaiXag %QVO&$ ytuovGat Irvuêapdwmp $ et phialat au» 
reae plenae odoramentorum] Et hoc de Templo sumptnm* 
Molta ibi erani phialarnm. genera , ad liba f ad sangai- 
nem, ad vinam: do qaibos quaedam diximos ad Zach. 9: i5, 
14: 20. . Hic autem inteliiguntnr patera* f in qnibas erat 
thas et suffimenta alia : qaas apdd Latino» acerrae dici 
patat Cornutos. Vide qarae dicta ad 2 Par. 4: aa* 
' Aï- tidlp al «Qoatvffd r&p ayiap, qua* eunt oratio*** 
*anotorum\ Egregia comparatio , et desampta ex Ps. 141:2» 
1 Sicut saffimenta Templi adscendebant coelsm veraas , et 
bene olebant (vide Exod. 3o: 34), ita preces piornm ad 
Deam eunt, Act. 10: 4, 3i , Sir. 35: 20, eiqae gratae annt 
Vide infra 8: 3» 4) 18: i3. Pbilo de Sacrificantibo* per 
euffitum ait significari ro nux&aQe&rarop rot? ftioprof, irpwpa 
Xoyixóp [id quod in immolantê eet purieeimum, epiritum 
tationalem\. Clemens Strom. TI :: JBcouop 8i dkq&ëSg &ym 
ryp dinalav ipv%ijp , pal to dn* cnhijg bvulapa rtjp óei*f 
*dfqp liyovoip fat? dmtffioimp [Aram autem v*r* eanc- 
tam eee* iuetam animam, et qui ah *a emiuitur euffitum 
eanctam orationem dicentibu* nobis non credent]. Orige- 
nes contra Celsum VIII : Bauol uip éhtip f t u\p to ixdgov 
rap dixcdc&p jjytuopixop, dqf ov dpmiunéxat dXtjd&s pal 
poijtcog evcidi] ^fudfiora , nooatvyal ehto èvpndijoms xa&aoag 
[Pro ar ie nobie eunt mens- eua cuique iuetorum , ex qua 
eureum feruntur vere atque intelUgibiliter euape okentee 
suffitue , precee 'e pura conecientia]. 

9. Kal SdotHSip cifrijp patpijp k é * contant canticwn 
novum] Ait Pindaras cantionwn novae magie probari» 
Vide Ps. 33: 3, 40: 4, 96: 1, 149: 1, Esai. 4a: ao. . Eias- 
detn Pindari illud: Wv%al V *vOê(t<op lp ovoapotg palovoca 
fioXnais udxaoot uiya dtiiovif tv * Vfivotg [Coelo degentet 
beat as piorum animae magna voee hymnae canunt]. 

Aiyópne. , *A%iog éï kxfcZp to (ItfiXlop , %al dpótgat tdg 
0<poayldag adtov\ dicentee , Dignue ee qui aeeipiae librum 
*è aperiae eigilla eiue] Dignus qui noria et patefacias Dei 
arcana, qui ad Dei honorem tanta passus es, tanta fecisti. 

*Ott iaydyffi y quoniam interfectua es] Plas intelligitnr 
quam dicitur. Nam ex eo quod fnter/eoéue dieitur, in- 
teTligendnm est qaod semet morli .obtnlit ut Deo- serViret 
el hominibus prodesseU 

Kal 



CAPUT F. jüj 

Kal i]y6ifaöag r$ 0§é} fjp&s, •* redemUH nóe JDeo) 4 \& 
est, *?ff to Iotqwhp &tq> [ut nerviamus Deo], Luc. ï: 7^. 
No* cum dicit, Christianos intelligit omaiam locornm et 
teraporum, qoos Christus a peccatis liberarit, magnó im-; 
pendio , vitae scilicet suae , Rom. 3: 24 , 1 Cor. 1: 3o , 
6: 20, 7: a3, 1 Pelr. 1: 18, a Petr. 2: 1 , GaL 4: 5 et 
alibi. Sic et infra 14: 4» 

'j£* rep afjuorl oov, sanguine tuo] In Manascripto , «# 
rep afymrrt* quomodo 9t aHuarog 1 Ioh. 5: 6» 

'2?* ttróty? gwA?; xctl yXwoöyg xai Xaou *aj i'&povg, ex. 
omni tribu et lingua et populo et natione] Ex omhibuê 
tribubus Israelis , et ex tot linguarum hominibos , sive 
illi moratiores sant, qai Xaoi [popuU] dici solent, at 
Graeci et Itali , sive barbari , • qaibas eximie competit 
ibvüv [nationum] nomen: Xaol, yvXal, ykfooai est apud 
Danielem 3: 4. 

10. Kal iitolfjdag avrovg , et feeieti eos] Transit sermo 
a prima plurali ad tertiara 1 non male ,. quia et de ea 
loquantnr , et de aliis, 

Baötktïg Hal Uot7g 9 Regen et Sacéfdotes] Etiam in hmo 
Tita sensu aliquo , aopra 1: 6. Manuscriptu» fiaatkttap 
[regnu/n] , abstractum pro concreto f more Hebraeo : ' qao- 
modo Uoanvua [Sacerdotium] 1 Petr. x 6 9 9. Et ita 
bic legit Latinas. 

Kal (taGiXivovöip htl ttfc yfe, et regnabunt super ter*. 
ram\ id est, Uva (tcrtfiXivwOt* inl rrjq yfjg [ut regnent su- 
per terram], Alii Manuscrjpti babent , ut et Latinas le- 
git, xai (taQiXëvoopur Itü trfa yijg [et regnabimue super. 
terra/n] , pro ??a §a<fthwouëP [ut regnemus] , at proprie 
de Apostolis et Presbyteris sermo. si t , qnibus datum est 
regimen Ecclesiarum. Vide sapra 2: 27 et 4: 4. Et hoc 
Regntun interns coeleste est: nam quod ligunt in terrisj 
Ugatum eet in coelo , Mattb» 18: 1 8* 

il* Kal TptovGa: ég qxovijv ayyihov • mlXfo nwdtf roti 
ÖQÓvov, xal tcop tcicop xal twp ngia^vrtotev, et audivi vocent 
Ange lorum multor um circa solium f et AnimaUum et Presr 
hyterorum] Notatnr consensio inter Angelos et Ecclesiam* 
Et Angeli ponttntur in extimo ambita r at qui non Deo 
tantum sed et Ecclesiae inserviarct, Hebr, 11 14. Sic et 
ïnfra 7: »i, 
• VIII. T Kal 



000 AP APOCALÏPSEOS 

J&i 1* i mgifyat ' avrib fiv^dStg pvQtddmr nat gt W&? 
pXtddfBP f fc* *rat numerus e o rum milliee centena millia , 
et deeiee tenten a millia] Dan, 7: 10, rujBW CTifat *)Sk 
poy vmnp p;n vm f Jfrlca? x^'^'f ilurovQyovp avréS , «al 
fWQidg uvotiideg moieteyxaotp ccvrw [Millia millium mini*- 
ttabant ef 9 et deeiee milliee centena millia adeistebaat ei\ 
Et nostra naec iectio est et apud Aretham» Confer Dent. 
3% 3> P«*.68: »7> Hehr* ia: aa. 

.ia* Akyovxtg qpow/j ueydXfl, dicentium voce magna] Ap- 
probaat ea quae Apostoli et Presbyter-i praedicant. Ji- 
yopttg recte' refectnr ad uvoidStg, nempe «ara ro oijfiaivó- 
ptpbp [eeewtdum vd quod eignificatur]. 

*A&&v étfi fo d(&iop tó loqaytapépap Xccfitïp typ ivpauit 
xal nhovtop xal • ooyiap xal iayvv 'Aal riur t p xal dó£ocp xal 
tilayiap , dignua ent ognu* qui oceieus ***, accipere vir- 
tutem et divitiaa et sapienliam et fortitudinem et hono- 
rem H glerpam et benedictlone/n] Septem laudnm nomina 
reapondentia aeptekn Spiritibus. In Latino legitnr JDivi- 
nitatem $ ubi ab Inierprete scriptum fnit divitiae, nkovrop. 
Significatur atitem confeasio liberalitalia Cfrmti. Par nn- 
meriw ittfra 75 ia, ubi pro nXovrop babemus évjaqigiap 
[gratiarwn actionem]. JvPOfug mUA, le%vg WTI, f 6 xoa- 
tog nWX 

i3. Kal nap xriaua S Igtp ip %(% ovQapü , et omnem 
oreaturam . quas in coelo eet] In eoelo , nempe infimo , 
medio et summo, at distinguunt Hebraei, 

Kal tol vffi ytjg , xal vnoxdreo tijg yijg , nal tol rijg #«-, 
ham/g & t^t, xal ra lp avroïg-, ndvxag ijxovöa Xi/oprag, 
êé euper terram, et eub terra 9 et quae sunt in mari, et 
quae in.iis , omnes audipi diaentee]* Est itooocojtonoiia 
[personae- fictio] , qua sermo attribuitar inanimis aat ma- 
tit rebus , nt ostendantur illa omnia parere , non Deo 
tantam , sed et Christo , et eias gloriae inaervire , Phil. 
a» g , 10, Hebt» 1: 6. Similia vide Deut. Sa; 1 , Eaai. 1: 2, 
Abac« 3: 10 , Pa» 19: 1 et alibi» In Manuscripto est , nap- 
ra tfxoiwx Xiyopra [omnia audipi dicentia]* Illud xal ante 
rerba ittl M[g fraXdeaijg sumo hfyyijTtxc&g [explicative] , 
nempe ut praecedens locatio Ilebraea per Graecam notio- 
rem explicetnr, sicut *Aft(tö explicatar per rtarrf? [pater], 
Yide quae supra 3* Illud autem td ip avxolg ita »umo, 

Ql 



CA POT V. agt 

Atf slgrtf fiéentar M qtue in animantibna rebasqae gunt ia* 
tima, et ocnlos bomt nam effugiunt, argamento loei fa* 
io3: i , ubi in Oraeco navta ra hrog pav [omnia quae 
int ra me $unf\. Ostendit sigillorum apertio nallaa etia 
creatiiras qnae non Christo serviant. 

T$ nafajpinp inl tov -fröévov nal rep dorly t eedenti in 
ëolio et Agno\ Sic et infra 7: 10, 14: 4, 32: 3, 

'H êvXoyict , nal y vipy , nal 17 dógee 9 nal «o nodrog tig 
Tovg aïmrag tmr aicirmr. 'Apqp , benedictio et honor et 
gloria et potettaê in secula eecutorum* Amen] Similém 
io^oXoylav [laudationem] vide sapra t: 6 9 1 Tim. 6: 16 , 
1 Petr. 4i 11, Iud. a5, Rom. 11: 36, 16: 27, Gal. 1: 5, 
Eph. 3: ai, Phil. 4: 20, 2 Tim. 4: 18, Hebr. j3: ai, 
9 Petr. 3c 18. ' 

14- Kal rd riaoaoa X&a Xtyopra to *Aprp> et quatuot 
animalia dicebant Anten] Approbantes id qnod Angeli 
qnidem verbis , Mandits antem tol na re ipsa fatebator. 
Et dixit to AfAfjp , qnia vox erat recepta in Ecclesüs. 

Kal 0/ itQ&(liuQOi ïmaap nal nQWttnvrqaap , et Preebyteri 
eeeiderunt in facie» eua» et adoraverunt] Honorem exhi- 
buere, non Deo tantum, «t sitpra 4: 10, sed et Christo. 
Quod vero hie in nonnnlMl Codicibufc additur, gttVrt tig 
tovg alwa? rc3/ nïcopo* [viventem in èecdla seemlontm], 
deest in Itanuscripto» 

C A P ü T VI. 

1. Kal êlSoy , Sri ffoift to dovlop pia* In fdr AitJ 
typcr/c' oW , et i>idi , aperuisee Agnum primwn e eeptem 
eigillia] Absoluto iam canto. Miap , id est, primant, 
ut ex seqnentibus apparet. Sic pia aafflatetp prima inter 

duo Sabbata. 

Kal tfxovaa tpog in rifr noaaomp £oW Uyopf&g, «fe <t**4 
faorxijg , *Eq%ov 9 êt audivi primum e quatuor Animalibtm 
dicens f tanquam voce tonièru 9 F'eni] Videtnr IohaJnnem 
bic alloqai princeps Apostolici coetus Petras, qai et in 
praedrcatione Eaangelii, de qna hit agetor, primus fuerat. 
'Epii, id est, iïq&tov [primum], qnia sequitur Stvtioov, 
r^itou, titdqtov [teeundutn, tertium, qutrtum]: quomodd 

T 2 iam 



aga AD APOCAIÏPSEOS 

icm ' et piap habuiinus. Fox tanquam tonitru est vos 
magna et sonora : unde et Johannes et frater ei as dicli 
viol pQOvrijg \JUii tonitru], Mare. 3: 17. ^>im, nempe ut 
audiaa circumstantias singulares eonun qaae generaüm 
Christus nobis praedixerat Matth, 34, at eo magis per 
te omnes agnoscant admirabilem Dei circa re» ludaicas 
pro vide ntiam. 

a*. Kal êldop f *al Hov tmtog Xtvxfa , et vidi , et ecce 
equun albus] Sant apad Zacbariam equi rufi, nigri t albi, 
parii, capite 6, qni significant, ut ibi diximns , Chal- 
daeos, Persas, Alexandrum, et Reges turn Syriae tum 
Aegypti, ex Seleuco et Lago. Sed ibi equi iuncti per 
quadrigas beïlico more, hic xé'^rtff sive singulares , ad 
significandum iler properum com potentia. Itaque Ps.45:4, 
ubi in Hebraeo est 33% id est, equita f Graeci ponnnt 
(taoLlwi [regna]. Et Eccl. 10: 7 et Zach. 10: 3 equus 
ponitar pro potentiae signo. "Imtot tfc vtpog tal d&wfux 
l*Qi&i} [Equus unus celsitudo et dignitas iudicabatur], 
Aehmeti a33. Pro equis ifariis in hac propbetia Teniet 
equus pullidus» Eques bic agminis ductor Christus ip»e 
•est, qni iatn non ut Agnus , sed ut Rex conspicitar. 
• Manifestant id infra 19: u— 13, unde sequitur equum 
,candidum r cni insidet, esse Euangeliujn ipsius ob puri- 
tatem. Vide supra 1: 14» Caeteri qui sequuntur equiles 
Angeli sunt Divinae providentiae administri. 

Kal 6 Ka&jjpipos in avtóp ê%a>p rógop , et qui ei inside- 
bat , habebat dreunt] Arcus minatur antequam ferxat : 
sic et Christus. Vide Ps. 7: ia, 11: a, 60: 4, in Graeco, 
ubi per arcum mina» * intelligit Basilius. Omnia qaae 
nocent fitrayoQixcog [per translationem] yocantur tela. 
tSio apud Homertim : 

Tiana» JapaalJpa SdxQva ooïat (MiOtip ,.. 
{Per tua tela mei poenas det Graeeia fletus] f 
id est,.peste. Vide Deuk 3a: aa, Ab^c. 3: 11, Os. 1: 5, 
Ps. 18: 4 > 38: a, 64: 3, 771 *8, ïaq: 4, 137: 4, i44: *• 
In Manusoripto quoque est in avrop , non in ccvr<8* 

Kal hSo&ji avr$ ïiyccvog > et data est ei corona] Coro- 
natus est tanqqam victor. / 

Kal l^X^è ptxüp *al Upa putfafi , et exivit uincens et 
'ut fineer et] Hic prias tud jest ahioXoyixQP [redditivttm 



eau* 



CAI* UT VI. agS 

caueae\. Ideó coronatu* est quia et vteerat 0$ pincet* 
Vicerat multos ladaeos ri verbi sui , Act, 2 et dein- 
ceps ; et pincet con tam aces multis et variis telis 4uis. 
Tela Dei potissima tria sont , bellam, fames et pesti- 
lentia, Lev. 26: 17 et seqq., Deat. 28: 52 et seqq., 2 Sam« 
24: i3, 2 Par. 20: 9, Ier. 14: 12, i5: 2, 21: 7 , 24: 10, 
27: 8, 52: 36, 34- 17» 38: 2, 42: 17, 44: i3, Ezech. 5: 
12, 17, 6: 11, 12; 7: i5, 12: 16, 14: 21. Dei próvi- 
den tiara Christus imitator. Hae sant aQjal cidiycw [initia 
dolorurn] in Christi verbis Matth, 24: 8. Solet praece- 
dere Bellutn ; ex bello Vastitas nasci , et inde mala ali- 
menta ; ex malis alimentis Morbi. Saepe aatem haec ma- 
la, aut bina, aot terna in idem tempus congrunnt. 

3. Kal ou f t poi^e rrjir Stvrioap öcpQccyïiïct , Jjxovöa ro0 
SiVtigov £aW Xlyovrog, ^Egyov, et cum aperuisset eigillum 
secundum, audhvi secundum Animal dicens, Kenï\ Secun- 
dum istnd Animal est , nisi fallor, Matthaeus, cuias sant 
verba 24: 7 , *Ey*Q&ffitTai yaQ i'&po$ inl ï&poe , nat (laai- 
Xua titl (taaiXéiap [Insurget enim gene in gentem , et 
regnum in regnum] : ubi per fiumXtiav provincias intelligi 
diximus, et ostendimus ex Esaia/qui Nomos Aegypti sic 
vocat , 19: 2. 

4. Kal liijX&iP XXXog Imtog itvQ^og, et exivit aliue equus 
rufue] ,Equu8 is rufus ODM non obscure sangninis effhsio- 
nem significat. * Apparet id 2 Reg. 3: 22 , nbi in Graëco 
est vSara nvqga [aquae ruhraé] , id est, cruentae aqdae. 
Kal rc3 Kubijidva in avtop, et qui ei ineidebai] Angelo. 
In Mamiscriptq est iy rc5 xa&yuévo? 9 per eum [ineiden- 
tem]. 

'Edó&rj avx$ f * datum est ei] Hic avttf abundat . more 
Hebraeo. Sed in Manuscripto deest avrciï. 

Aafoïp trjv ilgyvijv 1% rffi yfjq] Auferre pacem e terra 
Iadaea , et locis in quibus erant Iudaei. In Manuscripto 
abest t* , salvo sensu. Loqtiitur' autem bic de béllis 
lüdaeorum ' cnm 1 vicinis aut eadem oppida habit antibus , 
quale fuit Iudaëorum in Beroea habitantium contra Phi- 
ladelphenos , de quo Iosepbus XX. 1 , quod anteceêsit 
annonae caritatem , de qua mox agetur. ' 

"Iva aXXyXovs acpd^axsi » ut inuicem se iriterficiant] Iu- 
daeos vicini , vicinos Iudaei , imo et Iudaei Iudffeos* 

T3 Kal 



994 AD APOCALYPSEOS 

Kal i&ó&q avT$ pd%atQ<t ^uydXif, et datue eet ei glod'm 
magnum] yt\, quod modo udj[aioap , modo fofupaiup ver- 
tant Graeci, apud Propbetas significat occidionem bel- 
Jicam, ut Ier* 16: 4 9 Epech. 14: ai, et maltis alii* loei*, 

5* Kal qu tjpoiZt tr ê p oyoa/ïda typ TQiryp , fytovoa rov 
foltov (oiot; Xiyopjoj, *Eq%ov 9 et eum aperuieeet eigillum 
tertium 9 audivi iertium Animal dieene 9 Ken%\ Honc puto 
eiftQ Paulnm, cai banc caritatem annonae praedixit Aga* 
bas, Act* 11; 28, Fuerant mulU mala eias generis: éW- 
%eu Xtuol l*runt fa mts] Matth. 94: 7 , Luc. ai: n, Sed 
maxime insigne illud.ab Agabo praedictum, ubi ourotyiirf 
[orhie terrarum] est Iudaea. Ea caritas incidit in prin- 
cipatnm Claadii , at et locos Actoram indicat , et Iose- 
phns Antiqaae Historiae XX. a, abi legimas , noll&e tht 
IvSfiag ipahopamap q>&iiQO(Uv<»r [cum multi perirent ali~ 
jnentorum inopia] 9 et eodem libro capite 3 , abi pi/99 
J449V «ara %qr 'lovdalap [magnam famem per ludaeam] 
vocat. 

- Kal ó %a(hjuiPOQ W airor, et qui ei ineidebat] Angelnj 
gui a Cbristo eam praefecturam acceperat* 

v JKX a,r tvyQP iv *% %*ml avToii, habebat êtateram in 
manu eua] Solent enim in gravi annona partes panam , 
lingalis appendi aut t llagistratibas $ aai a patribos» 
fajniliast 

6, Kal tfnovoa qxopijp ir uiocp xwp ttoöaomp fax**, et audU 
pi ifocem in mediie quatuor AnimaUbue] Agabi ad Paulnm. 

Jiyovoap f Xolpil olipv dtjraoiov , nal tgiTg xoirittj %<p- 
ötfi dyvagiw , dicentern 9 Bilibri» tritici denario , et trei 
bilibree hordei denario] Haec tam singalaris circam&tan- 
tia mag nam providentipm 'significat. Neqae enim caritas 
tantum annonae (quae famee etiam Ciceroni) indicator y 
§ed et qaod futurum sit pretiam tam tritico 9 qui aïroj 
periexcellentism, tam hordeo* Hordei pastas minus bonaj. 
Jdeo militibas in poenam dari solebat, nt ex Livio et 
Vegetio discimns. Tritici pastas maxime homini convenit* 
£st' autem %oZptË tritici tantum, quanto homo sanus in 
diem indiget, ut ex Herodoti libro tertio et septimo ob«er- 
varant Eruditi, alü etiam ex EJippocrate, Diogene Laertio 
et Atbenaeo* Menariüe vero tantum quantum quoque die 
meiert polojrat homo sUeuu* laborfens , ut videre eat 

Matlü. 



CA PUT Vh •■ - ,qS 

Matth* 210: a. lam Tero ai homo pauper,. qnt deriasfam 
merebat ia diem , haberet uxorem et liberoa , ceifee eoa 
ix tov %Qiyixoe «lere non poterat. lmo et coeleba virere 
cogeb?tur> aut minus q nam natura exigebat edore , ant 
carere 'tecto , vestibua et supellectile , qnae omnia ex 
diurna illa m^rcede comparari debebant. Hordeum erat 
vilius, sed mmna placebat. losephus fieili Indaici V. af* 
Xaivuê» hilibre ver Ut Lalimu: sic et Glossarium* Atiud 
Glossarium vertit eemodium. 

Kmi xo ïlmop %al ror oïroy pq adtxtfag f el Wiuim et 
oleam ne laeneris] Dioebatnr Angelo: Noli quivquam im~ 
minnere aut de vindemia , aut de olivitate, Retineant 
ista suüm tnorem, *A8i*iïv per utrdXijipt* [traneeumptio- 
nem] est laedere, imminuere , ut supra a: n« Coeii in- 
inrit* aolent omnea fragea laedere. Tune autem, Christo 
diapens ante , intercidebant fragea ad vitam neceaaariae , 
non neeeaaariae affluebent; olei uatta ad delieias; pro 
vino aqaa bibi potett* 

7. Kal on Jj/*ot£« vi t * Titaanf* otpoayTda, %*ovaa[ fewpr 
rov mdoxov Ccoou Uyovrog , *Eq%ov , eê cum aperuiseeê asV 
gillum quartum, audivi voctm quarti Animalis , dicentU', 
.Venï\ Hunc puto esse I acobwra f rat rem dictnm Do mini , 
qui morbos praedicit, Iac. 1; 10, 11 , et quidem dmtibas, 
quibaa caritas annonae minus nocet. 

8. Kal éïdop , *ai idov frnW fXeeoog , et i/idi » et ecce 
equus pallidus] Sic pallidam mortem dicont Poetae» 

Kal o %a&yiAtvc$ irrarw etvtov , ovoua avróp o Qdpatog , 
et qui ei ineidebat , nemen illi More] Est bic primnm 
locutio Hebraizans , i *a&yu*po$ Üvoua avttf, pro ovoua rtf 
ta&tipivuy [nomen ineidenti]. Deinde notandnm Qavdvov 
nomine significari utvmvuinóte [par tranenominationem] 
pestilentiain , . et morbos letiferos : qood ostendimna ad 
Mattb. 24: 7. Solet famem aeqni pestilentia. Mird hpop 
faipoc [poet famem peêtilenlia], Graecnm est prorerbium. 
Sic et apud Mattbaeain et Lacam nominantnr post Xiuous 
Xotuoi [famee peetilentiae~\s Hic vero Angelo datur nor 
men ex re qaam administrabat. 

Kal o 48tp dnoXov&éi ptr avtov, et Jnfernue eequebatur 
eum] Morbi illi trahunt in sepulchruiri. Solent iungi 
More efAStf, * Cor. iS: SS, infra ao: l3, 14. •, 

T 4 Kul 



Sgff AD APOCALYPSEOS 

, Aak ttófcy atrö i£ovolu inl to thaqvop ryg yijg, et data 
0$$ Mi pofeet** êuper quartam parUm terra*] Intelligen- 
•dum bic, ij"* *t> prioribit» JÉngelU duobus: nam iam 
iriam >Angelornni effectaa in onnm contrabantur. *BiA xi 
titaftop rfc.7*j9f non ubique, aed in quarta parte Iadaeae. 
ita Cbriatoa per gradua qnoadam propina propiasqae ad- 
movebit tenrorem, aeveritatem magna patientia temperans. 
' 'Aitoxxiipm lp QofUfx*"?» interfieer* gladió] Hoc est Aa- 
geli primi. 

% Kak ip lificy , e* /ame] Hoc secundi. Etiam Sacerdotei 
•qnoadam /ome exstinctoe narrat loaephaa Antiquae Hia- 
AoriaeXX. &♦ 1 

- Kal ip öopouq, et mortel Peatiferia morbia. Hoc tertü 
Kal vno %&p öfjoUop rijg ytjg, et beetiis terra*] Vaatita- 
tem agroram et mortea hominam conaeqai aolet, at nenu- 
ne obaiatente ferarnm increscat numerus, cam magna yia- 
tornm pernicie, Deat. 3x A4, !••▼• a& aa, Ezecb. 5: 17, 
14: i5, ai. In Mannecripto, %al xo riraotop t&p ürjoUof 
sjfe jjjg [et quartam partem bestiarum terra*] , qnasi 
«gator de snorte etiam beatiaram p non de morte per 
Jrestias. 

• 9. Kal Sr* fjvotï* typ nipmyp öyoayii* ,| tldop vnoxatm 
aroff övatasyolov rag ipv%dG %ép dp&Qém&p x&p laqxxyuipaf* 
dut top Xóyop xov 0tov nal Sid typ paotvolap rov uowiov %r 
êlyop , et cum aperuüset eigillum quintum , vidi subtui 
altare anima* interfectorum propter verbum Dei et propter 
testimonium Agni quod retinuerunt] Qaae in coelo sant 
poijxa [intelligibilia] , solent • inter Iadaeos explicari per 
figoram tap aiafafriop [aensibilium] in Templo, nt iam 
aliquoties- vidimua. Sic rictimia respondent MartyreSf 
Phil. a: 17, a Tim. 4: 6. In Templo erat altare victi- 
marnm. Ad pedem eioa altaria fundebatur Yictimaram 
eanguis , Lev. 1: 5, 3: 8, 7: 2, 8; i5, 19, g? 18 , Esai. 
•39: a. Ia aangnia poaitua in conapecta Sanctaarii Deom 
quasi oommonefaciebat de aacrificio ipei praestito. Multo 
mag ia id facinnt anima*, id ©at, Spiritaa Martyrom positi 
in conapecta Chris ti , vno typ dtct&iptfjp rov 0éö£f [êub te$- 
tamento Dei] a Macc. 7: 36. Sangaia Abelia Gen. a: 10 
vin die tam poscit. Sic et animae Martyruin. Eat enim 
acquitati* ualiuaiis, 



CAPUT VI. ag7 

Eïm ita&oi td n* *?*£<> M*y »* NWar ytpoiro. 

\Quae fecit si quisque ferat 9 ius ftet et aequum.] 

xg hic in ter pretor nptvuara [spiritus] , qaomodo ea 

vox sumitur Matth. 10: 28. Sic et infra 20: 4. Eae Ani- 

mae corpore solutae multo magis qaam sanguis mortent 

toleratam testantur. Eins mortis Christus meminit, et 

«lciscitar eim per gradas saos ; sed sereritatem , at 

diximas , mira patientia temperans , et tempas dat inge- 

niis sanabilibus, ut póena ad paucos , si fieri id possit, 

exemplum ad . tnaltos pertineat. Haec comprehenduntur 

in se p tem illis ante raemoratis . SpSritibns. Aoyog Qtov 

£uangelium , Act. 4: 3i , 6: 7 , 8: 14* Deinde in Manu- 

scripto et aliis libris est tantum dia trjp uagrvgiap fjy *?Z°*> 

qaomodo et Latinas legit , ita ut Qiov snbaudiatur ex 

praecedenti. - *Hp tiypw , id est , quod testimonium ad ft" 

nem usque retinuere. Sic et infra 12: 17, tüp i^óprcop 

Tijp paorvoiap 'Iijoov Xqi£ov [tenentium testimonium Iesu 

Christi], et 19: 10, rap ifiprnp rijp fuxQrvolap rov V^aod. 

Testimonium idem est quod et Deo reddilur et Christo, 

JDeo at auctori , Christo ut veraci internuncio. 

10. Kal ïxQa^ap qxopjj utyctXjj, et clamabant voce mag- 
net] Clamor iste auditus ostendit quid res ipsa exigere 
videatur. 

uliyopttg , a E<og non 6 dtmqrijg o Sytog xod uXijfripóg , 
dicentes y Usque quo , Domine sanetus et verus] Haec ad 
Christum referenda apparet ex superioribus 5: 7 , 14* 
Christus dtOTtórqg dicitur et 2 Petr. 2: 1. Nam omnis haec 
dispensatio patientiae et severitatis circa Iudaeos Christo 
est tradita Matth. 21: 44, 22: 7, Lnc. 19: 12, 14, 27. 

0$ xglptig %cd txdixtTg ro aïpee iju&p, non iudicas et vin~ 
dicas nostrwn sanguinem] ld est, xgipcop 1x9 ix tig [iudi- 
cans vindie as]: nostrum sanguinem, puta Stephani , la- 
cobi Zebedaidae , qui huins lohannis frater , et aliorum 
quorum nomina nos latent» Optatas Milevitanus: Etsi 
mar ty ris , at nondum vindicati* 

*Ex r&v xaroixovpvcop inl rijg ytfg , de iis qui habitani 
in terra] In ludaea, quae yfj et olxovfupi] \orbis terra- 
rum] per excellentiam dicebatur. 

il. Kal idó&qoap ixa'soig goXal Xtvxal , et datae sunt 
nnguii* stolae albae] In Mauuscripto , xui idó&tj avtoï£ 

'T A * ' 

' k*U- 



^ AD APpCALYPSEOS 

ixagsf C0I1; JUtfx^ Priumra animabus datur personae no- 
men xaxd OVPtxSo%^P [p*r complexionem], de qua dixiinua 
ad Luc. 16: 22. Longuro ftterat Martyres reiicere ad 
tempus resurrectionia univeraalia. Digui eratit aliqna 
praerogativa , nt Velerea loquuntur. Cum aliis auiuiabus 
dentur aolatia, illis datar honos, qui per stola* /ulgen- 
$es indicator, ut videmus aupra 3: 4* 5, '8,4: 4. Sed et 
Regnum illis daturua erat Chriatua suo tempore; quod 
tempus dicitur resurrectio prior intro, 20: 5 9 6. 

"/#« dpanavowQtP iig %QÓpop , ut requiescant in tempus] 
Re, luie scant , id eat , exapectent^ vindictam. Xoópop, id 
est» temporis non mtiltnm, annoa admodum triginta. 

"Eqx ov TiXijQ&fruxstp xcci 01 avydovloi avtéiï nal 01 ddtkpaL 
avT&y, 01 uiXXopng dnoxxiipta&ai wg xal ecvxoi, donec com- 
pleantur conservi eorum et fratre* eorum , qui interfi- 
ciendi sunt , sic ut et illï\ Conservi , ut lacobus frater 
Do mini ; fratres , ut ahi de plebe Chriatiani multis in 
locia ab Iudaeis trucidati. Est autem et hic uéxwrvfda 
[t rans nomina tio"] ; donec compleantur , id est, douec com- 
pleatur eorum numerus. Quo plurea vihdicabnntur , eo 
et plures peribunt. Sic saepe solent ludirea inagnam no- 
centium turbam in unurn supplicii tempus reaervare, ut 
Iudaei in tempus ante Paseba. 

12. Kal eldop %al ore %po£i rtjp öapoayTÖa Typ intyp , 
*ai 18ov otiauóg ulyag lyipexo , et vidi cum ape ruis set si- 
gillum sext urn , et ecce terrae motu* magnus factus est] 
Sextum aigillum complectitur praeaagia quae bellum inter 
Iudaeoa et Romanos praecessere. In his sunt asiapol xati 
róitove [terrae motu* per loca] Matth. 24: 7, Luc. 21: n, 
qua de re ad ea loca diximus* Sicut iudicium Dei in 
Iudaeoa imago fuit et arrbabo iudicii universalia, ita 
paria ferme ante se habent prodigia. 

Kal o ijXtoQ uihxg lyivtxo dg adxxog Toi%$pog f et sol 
factus est niger tanquam saccus cilicius] Sol quarta 
parte diametri defecit quinto anno Claudii , Dion LX* 
JSdxxot xoi%ipoi sive dtföoti TQ^ipai 9 Exod. 26: 7 , Zach. 
l3: 14 9 suht cilicia ex hircorum pilia: nee aliter hic 
accepit Latinus. 

Kul f} OéXqpij iyhiTO wg ctïpct , et luna facta est sicut 
sanguis] In ge na luuae defectio anuo Claudii septünu. 

San* 



CA PUT VI. 



a 99 



Sanguinem intelUgo atrum. Ut et loe,!. ik 3i« Poetae 
tales ó^efectoe ferrugini comparant. In Manuscripto ij 
Oiitjvq oXq [luna tota] 9 etc. 

i3. Kal ol dttQtf xov ovqccpov tn&QP ffc rijf tfp f et 
etellae coeli ceciderunt in terra m] Et hoc, si frequena 
sit, inter prodigia habetur. Lncanoa inter praesagia 
belli civiüa : 

Coeloque volante* 
ObUquae per inane. face*, 
*Sèg avxy pdXXn royg SXvp&ov? avrijg V710 utydXov driuov 
Qtiouipi] f eicut fieue emittit groeeoe euo* cum a vento 
magno movetur] Comparaüo desumpta ex Esai. 34: 4* 
"OJLvrfhu, grossi, ut in Gioisario, OUD Cant.a; i3* Sant 
aatem grossi ficus immatarae. Acerba dixit Tertullianne 
Contra Hermogenem. Pro qttojUrq in Manuseripto eat 
CaUvouirtj [cum agitatur]. 

14* Kal o ovoaroe dmxwQtlody ofc (ttfiUov iXtaoouiror , 
ét coelum receuit eicut liber conyolutu*\ Esai. 34: 4, 
'EXiytptrai 6 ovoavog d>j ptfiXior [ConvaUetur coelum ut 
Uber]. Liber conpotutue legi noq pot/e»t : ita in coelo 
ait fore at nihil possit conspici. Itaque dnéycogiofri] in- 
tellige een oifinag [a vi*u] , deusis nimirain nebulis con- 
tpectum adunenlibus. Seneca de tali tempore ; 
Sed grafie et ater incubat terrie vapor ; 
Obtexit arce* coelitwn et summa* domo* 
In/erna facie é* 
Xal nap toog xal pijaog in rmp rontop avxwr luipti&ipap , 
*t omni* mons et ineulae de loei* sui* mofae *«»l] Eat 
vnto^oX^ [super ie aio]. Valt enim dicqre aliquo* montee 
*t ineulae loco euo deiectas $ . nempe illo de quo dixerat 
terrae motu* Vide Ier. 4: 24. Pliniua II. 80 de terrae 
tnota: Maritima autem maxime quatiuntur : nee montoea 
tali malo carent. Idem exempla adfert emotornm tnon- 
tium H 9 83, et eedieee in A*ia montee ea de causa Taci- 
taft memprat Annalium II. Seneca de terrae motu cap. 4, 
D*fert montee , et cap. 26 , Omni* ora mari* obnoxia 
"t motui: qnod exemplis ostendit. Omnia maritima He- 
braei ineulae vocant, imo et amnibiis adsita. In. Menu- 
•cripto pro inuny&fpap est chtéxivyaap [moverunt] f activum 
pro fassivo : sicut diciuiua, terra, mevc%, vertit annui. 

i5. 



3oo AO APOCALY*SEOS 

i5. Kal of §ctGi%élj rijs yffc » '* reges terras] Agrippac 
JiUi et filiae, qui sic /ta<jijU£-dicnntur, si ent Regam filiae 
araooai [reginae] in Tragoediis , ob ortus dignitatem. 
Sed èt 'Praéside'é om nes Vócare trjfa) (taaiXiag mos He- 
braeis. Vide qnae Act. 4: 26. 

Kal 61 piyiS&Pèg , e* principee] D'1**t Ier. 14: 3, Dan. 
3: 24, Nah. 2: 5, Zach. 11: 2. Utitnr Megietanum voce 
Snetonias Caligala, ét Tacitna Annalinm XV, nbi de 
Armeniis , et Seneca, et Marcus noster 6: 21. 

Kal 0/ xiJJaQxoi , et tribunï] ü>ih* np Exod. 18: 21 
et alibi. 
' Kal oi nXovotot] Qui opibus vale fit. 

Kal oï tójvQol , 'et forteè] VLïliles* I ad. 5: 22, Ier. 49:22, 
Lam. 1: i5. 

Kal na£ dovlog , xal tt8? iXtv&tgoe, et omnis servue, et 

omnis liberl Omnia hominum genera, sumtni, medii, in- 

» 

fimi ,' nullo discrimjhe , tantis porten tis perterrebuntor. 

"ExQVipccp iavr&vg dg ' ra omjlata 'xal flg rag itiroag xwp 
6(HüV, abicónderuht se in epelunca* et in petras montium] 
Quia 'ea * in terrae motu tatisaima putantur. Seneca: 
Quant latebram prospicimus , quod auxilium , si orbii 
ipfte mina 8 agitat ; ei hoc quod neb tuetur ac sustinet, 
êupra quod urbei eitae sunt , quod fundatnentum quidam 
orbis esse dixerunt, diacedit ac titubat? Vide Esai. 2: 19. 

Kal liyovoi roTg tigêai xal raig niroatg, Iléam i<p 9 jjpag 
xal xovtpan Jjfiiïg , et dicunt montibus st petria , Cadite 
super no8 et obumbrate noe] JIooöauftOTioUa [personae JIc- 
tio] desumpta ex Os. 10: 8. Vide Lnc, a3: 3o. Et caditê 
super nos nihil hic alind est quam obumbrate nos 9 sicot 
èadunt umbras dixit Virgilias. 

*Ano ngoowTtov rov xa&ijuipov htl rov öoévov xal dm 
rijg Sgytjg rot? ccQVtov , a facie sedentis in $olio et ab ira 
*dgnï\ Hic quoque Iadaeornm verbis stra verba pèrmiscet 
Iohannes , at supra 2: 24. Kam - illi voluerunt tegi ad- 
versns mala tot prodigiis signifkata : at Iohannes o 8 ten dit 
illa mala venire ex ira Dei et Christi. 

17. "Oti tjXfcp 'jf TjfiiQa tj fiêydki] rijg ooylfg avtov , quo- 
niam ifenit dies magnus irae ipaius'] llü dixere 17 17/ié- 
Qa jj Hiydlt] rfjg ooyijg , id est, tempora lactaosissiina , 
Lam. 1: i2 f Rom. 9: 22, i&*4> 1 Tbess. 1: 10* 

Aai 



• " # 



CA PUT VI. Sm 



Kal «fc Sipaxas tfjjpai, et quie poterit stare] ld est, 
Buperesse tot et tantis malis ? 14 enim est «ftpr* Esdr. 
9: i5, Lnc # ai: 36» Vide et Latinam versionem Pa. i8:.38 f 
36: ia. 

CAPUT VIL 



i* Kal futa tavta tiiïop rioöaoag dyyiXovg i&otag hA 
tig tiaaaQceg y<opiag rijg yijg, post haec vidi quatuor An- 
gelos stante* ad quatuor angulos terrae] PJempe Iudaeae^ 
Solent ut totiia terrarum orbjs, ita ei as partes in qaatoor 
portiones distribui. Vide Mat tb. 24: 3i. Manuscripten 
habet furel Xüvtq, id est, statim post id quod ultimo nar»* 
ratum eet. Tteplat flüD. Ita Hebraeis dicuntur extima) 
quaeque. Hi Angeli potestaten* aed limitatam acceperant 
et retinendi calamitates et immittendi, ut apparet infra 2. 
K^arovprag rovg r&oaoag faiuovg rfy yr$ 9 tenentes qua- 
tuor ventoe terrae] Venti significant qualemcnmque cala- 
mitatem, ut occidiqnera, morbos, pauperiem. Vide Acbme- 
tem; Ier. 18: 17, 49: 3p, Sn i t Dan. 7: 2, nbi dicta vide. 
"Ita ut} npifi &Piuog inl rqg y%g , ne flaret ventus super 
terrani] ld est, Ut vastitas agris inferretnr. Sed hel tijg 
yyg non est in Manuscripto» 

Mijff iiti rife Pakiqoijg , neque super mare] Mare in 
boe libro magnum popolam siguificat , qnalia imprimis 
erat Hieroaolymitanus. Vide sopra 4: 6. Regnum inter- 
pretator Acbmes. 

• MflV* inl nap dipdgop, neque in ullam arborem] Mana- 
scriptus ur\xt inl dipioov* Arborum nomine significantur 
qaae ex arboribus fiunt, ut urbes, sed maxime Templum, 
qaod et Libanus dicitur apad Propbetas, ideo qnod ex 
Libani arboribus constaret* Vide quae diximus ad Ier* 
21: 14, 22: 7, 23 j 46: 23, Zach. 11: a. Pertinent haac 
Ad tempus Regis Agrippae , sub quo alta Iudaeae pax 
fait, Iosephus IL 17. 

a» Kal ildop &XXop ayytXop dpafiuipopxa dno dparoXijg 
^mov , et vidi alter um Angelum adscendeniem ab ortu 
*olia] A <3hristo , qai vocatur avaxoki] Luc. 1: 78. Ideo 
Christiani ad Orïentem orabant. Hic erai maior Angelus* 
in Manuscripto dm dpaiolwp , quoiriodo Mattïi. a: 1. 

Eyop- 



Só* 10 APOCAtTPSEOS 

' "Bjotta <HpQafi8a Qtov t<5rro?i habentem eigittum Dei 
esri] Mandata a Rege adferentetn/ at tolént sommi Re- 
gnm- ministri* JSyqaylg- per ovptxdoffjr [complexionem] 
constitutionem Regiam notat, qaia talea constitdtionei 
obsignari tol ent* 

Kal êXQaïë qxorfi uêyaXij toTg tiaaoQUtp dyyiXoig 9 et cla- 
ma vit voce magna quatuor Angeli*\ lisdem qoatodr qui 
ante indicati. 

OU töófrij aihoig, quibüs datum est] Rorsos Hebraismos, 

' *A$i%iftai TTjr ytfp %al öccXaöóap , nocere terrae et marï] 
Nocere terrae et populis. De hac impropria significatione 
focis " ddtniip Tide sopra x 11 , 6: 6. Solet Deus etiam 
Ad puhiendos impios Angelorum opera uti, Gen. 19: 21, 
3 Sam. 24: 16, ii Reg. 19: 35. 

S. Myav > Mij AHixtflatê tijp yfjp , ujjté rijp &dXa<xmwt 
uijté ia dtvdoa , dieene , Ne noc§te terrae 9 neque mari, 
neque arboribus] Neqoe vastitatem' terris, neque oecidio* 
nem pópuliY, neque urbibos aut Templo ihcendfinm inferte* 
" *A%Qtg ov acpgayiocoptp tovg dovXovg tov 9tov yi4ÜP'M 
tóp uétoirrap airwp, usque dam eignemue servo* Dei not* 
. tri in frontibus\ Ezech. 9 iubetur Angelos eignare per 
ƒ}, qood Legem significat , eos -qdi Legem serfaverant • 
idque ut aalvi essent eo tempore quo Cbaldaei Hieroio- 
lyma erant irmpturi. Ita hic Christiani qui Hierosolymis 
et in ómni ladaea erant iabentar signari croce, noU 
Christianoram , ut communibus Iudaeornm maiis exime* 
rentur. Et hoc est qnod difeit Eusebius Historiae III. 5: 
Ov aijP AXXa mal tov Xaov tijg ip'ItgoaoXtuótg txnXfjolagt 
%axa tipa %orflpibp toïg avtó&i Soxiuoig 8f dnoxaXwpHti 
ixdo&irra , noo tov noXiuov Uktapa^pat tijg ttüXhbs , ntd 
npa tijg moalag noXip öïxtTp xêXèXwafUpov' TliXXap avTfjr 
ovouaXovaip* ip p tap êïg, XQigèp nimfwxórmp dito ttjg c /*- 
QovnaXtifi ,u*ra}%Muiptop » tog £p naptiX&g imXtXomómp iyitef 
dpdo&p avttjp ti tr t p *Iov8al<oP flaaiXixrjp uijtoóitoXip , *al 
ovuitaöap typ 'Iovdaiccp yf;v > ij in 0(0$ Ölxfj Xonróp avtoig 
Sfè rooavta itg ti top Xqiïop . nal tovg *AnogóXovg avrov 
naoapêpoufpnotag . uêtfjit, twp adtftóóp Xodyp trjp ytptap at/- 
typ Imtiptip ii dff&owmop dqwpitovóa [Sed et cum univena 
plebe Jidelium jEeclesiae Hieroaolymitanae , ex> oraculo f 

quod 



ca put m tof 

qnoct viris quibuêdam sanctls Diolnitus editmm ftorrdt % 
ante initium beili ex cipitate migrare , et oppidwn quod» 
dam trans Jordanem, Pellam nomine, incolere iussa fuiê~ 
set ; iamque omnes, qui in Chris turn crediderant, relietie 
JSierosolymie sedes suae Pellam transtuüssent 9 ita et 
regia urbe , quae totiue gentis eaput eet , et uniuersa 
Iudaea viris sanctie destituta , turn de mum Divina Mos 
ultio ob tot admissa turn in Chris turn, turn in eius Apos-* 
toloe scelera eorripuit , totamque Ulam impiorum aobolem 
funditus deleviï], Signamus ea quae custodiri Volumus* 
In ƒ r ante autem, qaia is ui o» erat in Oriente domino rum 
nomina servis in fronte scribere : quod non ex illo tan- 
tum Execbielis loco apparet, Bed et ex Aristophane, qui 
Babylonios servos cum fronte inscripta introdurit in 
acenam , ut discimus ex Hesychio , vocibut JSaulwp dtiuog 
et 'lïQtdpa. Et Christianis mos frontem crucis signaculo 
terere. Meminit Tertullianus de Corona, Iulianua apndf 
Cyrillnm lib. VI et alii. Vide et infra g: 4. Plane an- 
tem congruit haec aenigmatica signatio in fronte in illud 
tempus, quo Eusebius ex Hierosolymis exiisse dicit Chris- 
tianos, nempe non ante obsidionem tantum, aed et ant* 
bellum Iudaeornm in Romanos. 

4« Kal fyxovaa top d(>i&f*óy t&p fayoayiGidinop ixatop nal 
ttaaaoaxopra rifMaote %iXiddi* loypoaytOftêpoi 1% irdöyg <pt//t^? 
vimp 'iOQOijX , et audivi numerum signatorum , centuns 
quadraginta quatuor millia signata e» omni tribu filio- 
rum IsraelW] Hanc summam faciunt duodena millia duo* 
decies , quant deinde Scriptor noster in duodecim tribus 
partitur : non quod aut praecise is fuerit numerus om-* 
nium , aut in singulis Tribubns aequalis , sed quod pet* 
talem numerum , ut Graece per pvoiovg ingens adtnodüm 
multitudo exprimatur. Sic de iisdem Iudaeis in Cnristttttt 
credentibus , iródai uvotcfoêf êïal [quot millia euhê] , Act* 
ai: ao. In Manu«cripto desemt illa, xai f t xov6a tèp dgiö- 
pop twp töyoafHifUptoP» 

5. *E* yvXije *Iov8a , b*<6dt*a %tXid8eg layoayiüfkipiH , ex 
tribu Iudae , duodecim millia signata] Numerus dltode-* 
nartut multnm semper placuit Iudaeis ob Iacobi sobolettu 
Ideo duodecim fontes in Elim, Exod. ï5: 27. Duodecim 
column** circa altare Mosis, Exod. 94: 4* Dn odetim pa- 



So4 AD APOCAIYPSEOS 

n*a noo&fattx) [propoetüonie] Lev. 94: 5. Duodecim gem- 
tnae in pectorali Pontifici», Exod. 34: ai, tot idem in 
lordane lapidea , los* 4: 2 , 5. Victimae aaepe numero 
eodem, Nam. 7: 3, 87, 39: 17» Eadr. 8: 34, et malta 
Templi instrumenta, Nam* 7: 84, 86. Praefecti a Salo- 
mone daodecim, 1 Reg. 4: 7, sub Hari aeneo bovea duo- 
decim , 1 Reg. 7: 25 , aolio Salomonia adatabant Leonea 
duodecim , 1 Reg. 10: 20. * Daodecim cabiti altaria in 
longum, totidem in latom, apad Ezecbielem 43: 16. Filii 
Iacobo fuerant daodecim : sed ubi de aacceasionibas agi- 
tar, omittantar Levitae, et de Iosepho daae finnt atirpes, 
Ephraimi • et Manaeeie , ex lacobi testamento : qaod et 
bic observatar. Sed annumeratar bic Lepi 9 quia in 
Cbrkto ea Tribaa par iua babebat cum caeteria. Omit- 
titar vero Dan , quia iam olim ea Tribaa ad unam fa- 
miliaal Hassim reciderat, nt aiant Hebraei > \n*e ipaa 
{amilia bellia interiiaae videtur ante Eadrae tempora* 
Nam in Paralipomenia , ubi poaterita^a Patriarcbamm me- 
morata*, Dan omiltitar. Et forte id praedicitar apad 
Amoaam 8: 14. Ex Dania triba paacoa aaperfuiaae, eoa- 
que in Pboenicem profngiaae , narrat lohanne» Anto'o- 
cbenna* 

'Ex qwXrj? rdd SóSéxa %$hadü > ex tribu Gadis duode- 
cim millia'] Nullua aeryatna ordo, quia omnea in Chriato 
pares. 

8. *E% yvlijg 'luotjip Scidtxa %tha8tg, ex tribu Josephi 
duodecim millia'] ld est, Ex tribu Ephraimi: nam Ma- 
naeeee , qni et ipae ex Ioaepho , aupra nominatua est 
Datur ergo iua habendi tïquoioxÓxodp [primogenitorum] pa* 
tria nomen, ut Am. 5: 6, Pa. 78: 67-, Ezech. 37: 16. 
• 9* Mitet ravta éldop, xal idov Ü%log noXvs, op a^tfyij- 
Ottt ovdtl$ èdvparo, lx itdprog i'&povg xal qwXïjg xal yhooaü*, 
poet haec vidi et ecce turba magna quam dinumerare 
nemo poter at ex omnibus gentibue et tribubus et linguis] 
Vide aupra 5: 9* Reapicitur autem promiaaio Dei facta 
Abrahamo. Hoc obiter ad res Iudaicaa refertur , ut in- 
telligatur quantum aolatium extorrea iati ex Iudaea Chris* 
t;iani babuerint cum innumeroa viderent ex Gentibua aaae 
fidei conaortea. . Nam Syria plena erat Christianoram< 
In'Manuscripto locutione magis Hebraic*; utxd tavta tt- 

top 



CAPÜ.T VII. 5o6 

Sap iflop noXpp, nat dgiöftfijoat Ovttlc Idvpato [poet haett 
±>idi turban* mag nam , et nemo dinumsrare poter at]* 

c E&arte ipoimop rov Oqupov ptal iptomop rov dopiqv *, 
stante 9 ante solium et. AgnumX ld est,. Mentem ha,- 
"beutes non ad terras depre.ssam, sed ad coelestia preo* 
tam. Vide supra 4: 4. In, Manuscripto , ifófra iitl xo9. 
&qÓpov nal ipwjtw rov dopiou* 'Enl cara genitivo saepe, 
ftignificat iuxta k . 

IIiQi(k(}Xii(iépoi £0%agJUt/*a£j amicti sfolis albis] Illosf 
tres factis. Vide sapra 3: 4, 5, 18, 4: 4, 6j il* 

Kal qwipixtQ ip Tciïj %toalp avxmp * ét palmae ,i» mani+ 
bun eorum] Palma » signum v^ctoriae , Gellias III. 6*. 
Sicat autem Marty pi-bas saus datua est honos , ita jiunó 
Confessoribns \ id est t qai ad testimonium Cbxisto red- 
de ndum non quidam mortem yicissent, sed aut tormentaj 
ant c&röerem $%s aut paupertatem , aut exsilia, opprobria^ 
et alia id genas mala. , Hic ruraain, ut supra aliguotigSj, 
tjGap [erant] aabintelligitur* . 

10. Kal %od£ovoi qwpjj fityaXj], et clamant vece magnaj 
"Nempe Confessores illi ex Iudaeis et qui ex Gentibua 
er ant aggregati. . . ; 

'H (HDTttftia rep 0«3 qiu&p t& Ka&qpipq ini rov ÖQQPQVi 
sa lus Deo nostro qui sedet in sotto] Est pttfopvfiia [trans* 
nQrninatio]. Nam sa luie m vocat gr atlas 0b acceptant *a- 
luUmi ^icut %odxoq supra 1: 6, 6: i3 est agnitio po-» 
tentiae. 
Kal x& dqp'uft etAgno\ Ut supra 5; , j3. 
il. Kal itdpttc oi HyytXoi igyntaap xi/xAcp rov Öqqpov %al 
i&p notóftóviooup nol t&p wadQ&p £aW, H omnes AngeU 
sta ban( circa .solium et Presbyter o* . et quafupr Ani- 
malta] Kam et Apbstoli qui Hierosolymis fuerunt et 
Presbyteri una. erant egressié Vide eademyerba de A^> 
gelis éupra 5: n. 

Kal êTttaop tptimop rov &qÓpqv litl xó rtQÓ&ttfOp avfwp , 
*al TTQoaexvvfjQap rcjl 0*# , Uyovns , 'A^P > et ceciderun$ t 
ante solium in facie m i et adoraverunt Deum f die ent es f 
Amen\ Sicttt Angelorum cantam approbant Apostoli et 
Presbyteri 5: u— 14, sic Confessoribüa accinnnt hic An- 
geli, ut populares unius. Regui. 
VIII. V - 12. 



3o6 AD APOCALYPSÏO.' 

i 

«al 1J rijn} xai ij Surautg *ul r t tapt '% <f • vivum t 
<*föra& %ü* aïtiwmr , Mjuj" , **««<£ i J y 

pientüt ét grabiarum actio ét hoi) f' ƒ ' w ' 

Zfco Hostro fo «*ci*7a êeculorwj * fi j t e» «na- 

qne Verba Angelortim, illod *fli t * Et 1,nc 

cantinm. Vocea eaedem wi\i,%t Es ** a P™ 

tviaQigia, pro quo ibi f&9$hj i f f- f , Graece, 

Ham é^i^a est «#**/ƒ i f 'f* { \ ^óiïtov a£éi 



nostri» dicitar. - | / M «#*' é0 * 1 ** fl ^ 

i3. Kal dntnQKhj '' 



W 



urius dé Préêbytéfiw; IJ ï A ^r & Ta>f öVGalfWW <a- 

Ut Mattn. 11: *5 et 'ƒƒ# iaerymam ah oeulis eorum] 

Myoop pot f CRjtii' aeco, *Aq>ttkè KvQtoq o 0«o$ rcfif 

tfal , tfal itó&é* ''/ sobnov [Auferet Dominus Deut la* 

êtolctt' albie 3 <fl' Acié\, Abetergere aegritudinem 9 luc- 
byter fuit tC aucta alacrymis figura, dixit etiam Ci- 
A pos tol as m alfqaanto plus in verbo abstergendi , quod 
Yide sapr ^ f qaam in iUo eruferendi, qaod habet Estias. 

14. //^ c *lyp«« e*dem locntione rarsas infra ai; 4. 

Mi ?</ 

*' fc C A P ü T VIII. 

/ 

W 

Kal Stê tyoi£i trp oypoayXda rr/p ifHtöprjp , ét cm 

- fU i88*l êigiUum septimum] Ultimam decretam septem 

^igs xontraens de oaasis absidii, et obsidio arbis Hie- 
^lymorum. 

'Syinro oiyjj W fep bvoaircp tos ypubotop , factum est si* 
jsjttium in coeio per dkrnidiam .f ére horam\ ld est! Non 
$a venti illi, de 'quibus actam supra 7: i, quierere. 
'Jlptwoiop pro minimo . tempore usarpavit et Menander, 
teate Polluce. Vide Tob* 1 1: 14* Infra put &Qa [una hora] 
pro tempore exiguo 17S 1^, 18: 10, 16 , 19* SiUre eo§* 
ium etiam Latinis dicitar cam cessant venti, 

a. Kal ildap rovf inta dyyiXovïi oï bamiov tov Qm 
égt]*a0i 9 ét vidi,ééptem Angelos, qui étarit coram Deo] 
Jllos mterioris admissionia , de qnibas diximas ad Matth. 
18: 10. Hia Deus nön utitur nisi adres eocimias. 

Kal idóOipay aêxoï$ tmd odfau/ytg, et datae sunt ilUs 

iep* 



CAPUT TUI. &>g 

^ *<ia] Tuba* indieant pugnas futarts, Ier, 43; 14, 

^ alibi* Hebdomas, sicut in rebus aljis, ita 

^. j. -»st mentio , significat nihil deesse* Itaque 

> \^' *? 'ae Dei adversus lacobi poateros minae, 

% '\ is> °o; fyAfe, e* a/tiM Angelus penif] 

*/V,^ e , ut ex sequentibua intelligitur. 

> <, ^L^^ ^ braeus liber Chaaidin et Ter- 

%. <?.. ju X 



•«. X ~ uGiaïtjQiov, et etetit ad altare] 

/*- < a quo saffitus fiebant. Per id; altare 

^Y .elligunt Clemens Strom. VII et Origenes^ 

x8us est iuxta , nt sapra diximus 7: 9. . 

• %if$apanóp xqvoov* , habene thuribulum aureum] 

*o legendum Xtffavmtlp, ita ut g^t/ooi/j' ait Attice dictum. 

Sic et infra 5 legendum puto typ AtjfaiwW?/ nam h§aww~ 

tig, acerra, thuribulum , iu Glossario: at lifroipmoi thue 

ip8um 1 Par. 9: 29 9 Herodoto», Theophrasto , Galeno. 

Scholiastes ad Nebulaa Aristophanis : *AXlo , li(lavo? tak 

allo Xtflapuvog. Aifopog f**r r*Q , <*vro rd dipdoofC Xi(la- 

parèg 8i 6 %aon6g tov hfijpov [jjfiud Ufapog* aliud A</fo~ 

pwrog* Est enim Xi(t*po$ arbor Jpsa : li§apmtdg (thus) , 

eius arboria fructus]. Nimirum sic distjinguebant accu- 

ratiorea. Alioqui. certum est etiam pro aromate dici 

lifiuvoy. Itaque Ammonius \ Aiflapog xctl h§ap(oreg &a- 

<piQti. Ai^avog pip yocQ xowc&g tal rd div&QOv xal ,ra &v<r 

puóutpop* Xifiavmxog &i póvop to ^vfiieiu^pop [Differunt U~ 

$i*m et XiflaptoTQg. Aijiavog *™ m ^mul et arborem et 

thus , hpapcoTog thus tantum significat]. Diximus supra 

tolemne Iudaeis res coeli per verba Templi exprimere, 

1 Reg, 7: 5o, ara wnrrcn, Graece Vvioxat %QV<niï, Latine 

thuribula de auro purissimo. 

Kal ttéöij avtco &vpwuara npXte , ?•>« toify talg itQOQtifir 
%<*ig rmp dyïmv natrap Inl *d AtfMtffcior to %qvoovp jo 
ivéiïiop tov tyorw, et dati sunt ei suffitus multi , ut 
daret orationibus Sanctorum omnium in altare a ureum, 
quod est ante solium] Latinns legit rag nQoaiV%ag, cum 
vertit de orationibus : et recte. Est enim locutia in «pia 
permucetnr sigiiificans et significatum, quasi die at : Ac- 
cepit multos suffitus , ut eas suffitus f qui sunt omnium 

V 3 Sanc- 



Soft AD APOCALYPS É OS 

« 

tov Cöh?S {fontes aquarum vitae]. '*Tdav« fcrijfr Hebr^ed 
more sant vScctcc £a>pta f aquae perennes $ Jtumen pimim t 
ut et>Virgrïius loqnitnr. ' Qaia vero velde est 

- Dulèe ,• eUirrt èalientis aquae restinguire rii>o y 
Ideo oftme solatram et otane id qaod nos r de re at ea itnt- 
gine exprimitar. Vide Ps. 23: ï, 3ö: 8, 42: 1. Et buc 
nlltidit' Christus fob. 4: 10, 11, 14, 7: 38. In Esai* pro 
nis .verbis nabes, dwT DTO 'V130 bw OJW OOmo O, Graece, 
'O iXtc&p avtoij iraoaxaXioêt *ed 'dèd ittjf&ï vdareop a£« 
kvrovg , Latine, Quia mis erator eorum reget eos , et ad 
'fontes 'aquarum portabit, eos* ' ' 

' Kal t£ccleiipH 6 Qêóg itctp iaxpvor in r£p ocp&aXpap atJ- 
ï&p i et absterget Deus omnem, iacrymam ab oculis eorum] 
Ex Esai. *5t 8, nbi in Graeco, *Ay*ikê KvQtoq o 0eog nap 
*8dxQV0p dno naptög nooöcbnov [Auferet Dominus Deus la* 
crymatn ab omni facie]* Abstergere aegritudinem f luc- 
tum, dolorem, dticta a -lacrymis figura, dixit etiam Ci- 
cero* J£t est aliqaanto plus in verbo abstergendi , qaod 
-bic babemus, qu«m in illo auferendi, qaod habet £saias« 
totitur Apocalypsis «adem locutione rarsaa infra 31: 4. 

» 

CA PUT VIII. 



- %• Kal Sti fyot£ê typ dtytyor/tfa vt}p iftöóprjp , ét eum 
vperuisset sigillum septimum] dtimum decretum septem 
partes eontinens de oaasis obsidii > et obsidio uïbis Hie* 
rosolymorum. ' 

'Eyipëvo otyrj lp téjp évQapép wg yfiuioiop , factum eet si* 
lentium in coeio per dimidiam .f ere horam] ld est, Non 
dia venti illi, de qttibus actam aupra 72 1 , quierere. 
iJfyuóqtop pro minimo . tempore usorpavit et Henander $ 
Jteste .Pollace. Vide Tob» 11: 14* Infra ^ua tSoa [una hora] 
pro tempore exiguotfi lp, 18: 10, 16,19. 8U*r* coe* 
ium etiam Latinis dicitar cum ceasaut venti, 

2. Kal ildap xovq intd dyyiïovQt oS ipamiop rov 9&v 
&$tjxaat, et vidi.aeptem Angelos , qui stant coram Deo] 
Jlios ihterioris admissionia , de quibus djximus ad Mattb. 
18: 10. His Deus non utitur nisi adres eacimias. 

Kal idóOipay avtotg inxa ttalmyytg, et datae suni illis 

sep- 



CA PUT TUI. S09 

septem tuba*] Tuba e indieant pagna* futoras, Ier, 42: 14, 
Os. 5: 8 et alibi» Hebdoraas , sicut in rebus aljis, ita 
ubi plagarum est mentio , significat nihil deesse* Itaque 
iraplentur Uic illae Oei ad versus lacobi posteros minae, 
Lev. 36: a8. 

3, Kal üXXog iyyiXog ijX&e, et alius Angelus penit] 
Angelos precum Ecclesiae , nt ex sequentibus intelligitur» 
Talis Angeli meminit Hebraeus liber Chasidin et Ter- 
tnllianus Oe Oratione. 

Kal isd&ti inl rol &vaia^Qtov , et etetit ad altare] 
Ad altare aureum in quo suffitus fiebant. Per id; altare 
pios animos inlelligunt Clemens Strom. VII et Origenes^ 
*Enl liic rursus est iuxta , at sapra diximus 7: o.. 

*E%<ov JU|5*wroV %qvoov¥ } Itabens thuribulum aureum] 
Puto legen dam Xtfiavariv, ita ut xqvOovp ait Attice dictum. 
Sic et infra 5 legendum puto n)j> hpawTLp/ nam Xtgatw- 
tlg, acerra, thuribulum , in Glossario: at XiQapwrog tfyu* 
ipsom 1 Par. 9: 29 , Herodoto*, Theopbrasto , Galeno. 
Scholiastes ad Nebulas Aristophanis : *AXXo, Mjlavor nol 
aXXo Xifktpmtog. Aifayog uip yaq , avtó ro ifvdQO$C *$«- 
varog 8t o %aQ7tóg rov Xifövov [4l*ud Xlfavog, aliud Xi$a~ 
vwróg. Eet enim Xifiayog arborjpsa: Xt§<wmrdg (thus) 9 
eiuê arboris fructus]. Nimirum sic distfnguebant accu- 
ratiorea. Alioqui. eer turn est etiam pro aromate dici 
Xiftavoy. Itaque Ammonius ; Aifiavog x<*2 Ufiaptoxis &«- 
yioH. Aifavog uh yaq xoipwg tal rö SivSpoy xal.ro, #Vr 
uuóuwor Xipaptovóg di uóvov ro övuuiutpop [Diffsrunt %i~ 
(tctvog et Xtfavwróg. Aifiapog enim Mmul et arborem. et 
thus y XipaptoTog thus tantum significat]. Diximus snpra 
•olemne Iudaeis res coeli per verba Templi exprimere, 
1 Reg. 7: 5o, XÊ mnrwn, Graece frvioxai %QV<t*i, Latino 
thuribula de auro purissimo. 

Kal iioty avtco &vuiauaxa npXXa , ipa tsóaj) raXg itQOGtVr 
X«% rm ayicop nuprnp inl ro &wiaWQior ro %qvoovp xq 
ivdniop rot; &q6pov , et dati sunt ei suffitus multi, ut 
daret orationibus Sanctorum omnium in altare aureum, 
quod est ante solium] Latinua legit rag nQOOiV%ag, cum 
vertit de orationibus : et recte. Est enim locutia in qua 
permiscetur significans et significatum, quasi dicat : Ac- 
<*pit multos suffitus , ut eos suffitus t qui sunt omnium 

y 3 Sanc- 



5k> AD APOCALTPSEOS 

Sanctorum preses % imiceret in altare Mud quod est ttpud 
solium. Sic sapra 5: 8 suffitUs dicitntnr ssss preces* De 
tali permix tione membrorara comparationis diximus ad 
Natth. a3: a5 et Hebr. n: i5, 2?ar* in aram vox pro* 
pria sacris. Sicut ara sullituum propinqua erat Adyto, 
ita nic ostonditur propinqua Dei soüo, quod Adyto re* 
«pondet. Et dicitnr ara suflituum &v<tia£iJQiop , qaia nou 
victimae tantum sed qnfcqtiid Deo offertar dicitur övoia* 
Hebraice qnoqne mop TOTO [altare sujffitus']» 

4* Kal dpi^rj ó xanpóg xwp Gvuiapdrwp raïq rrooatv%atg 
SÜP dylwpf ivtóniop rov Otov, et adecendit /umus suffituum 
cufn oratio nihus Sanctorum coram Deo\ Deus delectatns 
essidua Chriatianorum pietate non ultra cohibere yolnit 
iram süam adversus ludaeos, qaorum tanta in Christianos 
cradelitas fuerat. Pnto Latinum hic leg i » se rijg nQoawffc 
Ttor éfUoP [orationis sanctorum] , et recte. Nam in tali- 
ba» numerus singularis et pluralis usurpantur promiscue, 
£t subbuditur Toftr" i$i [id est], ante illnd rijg nooaevjijg* 
Explicator enim quo visum illud tetenderit, 

5* Kal êïXijcptp 6 S/PêXog tap XifiapoDTop, et accepit An- 
gelus thuribuluni] Tijp Xifiapoorlp, nt iarn diximus. 
- Kai iyifAiQep' avtov in xov nvgog rol; &vaia$i](>iov , si im- 
flépit "illud de igne altaris] Lege avrrjp. Altarin, scili- 
eet vidtimarii , quod ex potissima parte r&p óXoxavrwpa- 
Xiop \holocaustorum] dicitur. Ignis , qni in eo altari, 
iram Dei significat. Vide quae diximus ad Mare. 9: 49* 
Et passim in Prophetis ignis est Dei ira. 

Kul l'fiaXtp ' eïg rijp rijp , st misit in tsrram\ Nempe 
ignem iüam , sive carbones , iram Dei, effudit in Iu- 
tlaeam : ita enhn ylj sumitar in hac parte Apocalypseos. 
'S ie ignis in Hiérösolyma effunditur , Ezech. 10: 2. 

Kal iyipopro qxoval xal (toopral , et facta sunt poces et 
toniCrèn] ld est, qxopjptl Sooptap [pocss tonitruorum] , ut 
anpra diximus 4: 5* Pro eodem qxopï] poopttjg 6: i. 

Kal agoomal xal Gtiöuog , et fulgura et terras motu*] 
Haec omnia significant novas a Deo minas veniase, per 
malta nempe ostenta , quae memorat loseplins , et in 
Cbronico Eusebius , partim etiam Tacitus. Sic fulmina 
et tonilrua in minarum sensu etiam supra liabrrimus 4: 5» 
Ad ugQandg recte referas pisas in coslo concurrsre ajcies, 

ei 



CAPUT VIII, £1» 

et ar nvt* rirtilantia f at Tacftue loqtiitur» gladium ègnm- 
um, ut Josepbus, et qnod eubito igne colluxit Templum; 
ad Pqqptos et yatroff, vocem in Templo auditam, Mtta- 
Qaipmfitp ipvw&tr [Migremue /Unc]; ad terrae motum , 
quod porta aenea spon te patoit. Vide Iosephnm VI, jfo 
et Tacitum Historiarum V« . 

6« Kal ol ima &rytk>i oi ïjpprtg tag êmd eccXmy/ote 
jjToipmaav iawovg ïpa öalrcffaxj* , et eeptern uingeli qtU 
habebani sëptem tubae f praeparaverunt se 9 ui tul>a oa~ 
nereni] Ut signum darent pugnae Dei in Iudaeos. 

7.* Kal 6 iqH&rog haa&au9è f xetl iyiptro fil*%a kcü nëo 
Uëfuyfiipop lp txïuari , nai i(l%y&q ilg typ yyp , ei prima* 
tuba ceeinii 9 et facta est grande et ignis mietue san* 
guine , et miesa haec in ter ram] Sicut primas equus an- 
pra cansam ostendit cur tres alii equi sequantnr, ita hic 
primas Tubicen caustm e*pli$a£ caeterorum* Terra. hic, 
ut durimus , est Iudaea* In eam immittitar Dmnitas 
darities animi et iracundia san guin aria , quae duo Ua eo 
tempore in Indaeis apparnere ut nunquam in ulla populo 
magis» Grando dura animorum obdurationem significa? 
et infra 11: 19, 16: au IgnU eanguineuM iracundiam 
sangninariam satis aperte notat. . In Manuscript o est p«« 
piynipa , Ut hoc ad graadinem non minus quasi ad ignem 
referatur. Et si o legit Latixma. Grandinem < onm. ignè 
habes Ps, 78: 48 et io3: 3a et Exod. 9: 2& 

Kal 710 tqIto? rijg ytyg Ma*êH*ij] ïnflammata f uit eo fu- 
mo facile pare ter t ia in ludaea habitantium* £vpc*èo%jj 
[complexio"] , quae explicatior infra i3; 13* A&ditur in 
Manuscripto , nai vo tqIvop t&p MpSqwp [et tertia pare 
arborum\ 9 per errorem , at puto. 

Kal n&g %ó*ro$ yhóQoq uauxily , etemna foenum viride 
combustum eet] Qöod maxime viride , id est', probum, 
e«8e debuit y id quoqüe inflammatum est* , De viridi in 
boe sensu vide Luc. a3: 3i. Xlioqop modo pallidutn aigi- 
nificat, at supra 6: 8, modo virens. Signifioeti ones .pro 
materia distinguendae. Significat autem SaeercUate» > qui 
^odestia et pacis studio anteire caeteros detueranV £t 
est mystica explicatio eius quod babemus. Exod* 9: ,24* 
Multa enim hic est ad Aegypti plagas allusiq. 
8 * Kal o dtvtiQog toaXntOt, nai w$ üqo$ uiyoc x«uopt#oy 

V 4 «Wf. 



3, f AD APOCALYPSEOS 

ifiXiftil ff? typ faiXaaoap, et alter tuba vecinit, et 
quasi monm magnue ' ardene mieeue eet in mar&] 
*Oqoq xmóptpor ï\Sf\& *V1 Ier. 5i: *5. Montie iactus in spare 
«st Ps# 46c 7% • JUöne iste est Antonia arx yicina Templq, 
Ham arcibua dare montium nomen frequens Prophetis, 
Esai* i3. 2, Ezecb. 58: 30, Micb. 1; 4, 3: 12, 4; 1, 
Amv'61 1 , Abd* &: 9. Blarsus per areee intelligantur ii 
qui in arcibas -habitabant , ut iisdem locia apparet. Qnare 
aiont per montem intelligenda Antonia, ita per Antoniam 
milites qoi in Antonia erant, qoi om nes magna cam irt 
etfasi in popalum Hierosolymitannm , qni hic marie voca- 
tnr nomine. nt sqpra 73 1 , 3. Vide ibi dicta, et aupra 
4: 6 et Dan* 4: 2. lies qaae bic praedicitnr eadem nai> 
vator ab Iosepho Antiqaae Hiatoriae XX*. 4, Belii vero 
Iud* L 20. 

Kal lyipm t6 tqItop vijg 0afc»#mp aïpa, et facta est 
tertia pare marie sanguis] Magna pars populi ant caesa 
mnt vulnerata. - 

Kal emi&ap* t6 rgirop Pup Knaparmr iprfj öaXatiat) td 
fgeyna tpv%ag , et martua eet tertia pare creatararum 
epeae* habebant animae , in" mart] Hominatn interiisse 
partim caede , partim collapsa tam viginti millia , ait 
Iosephus, at Eusebios triginta miliia, Adde et peoudnm 
isgentem- nutnerom paratarom ad sacra, 

Kal ro TQiT4p r$ÜP TtXoiiüP ducp&clQij , et tertia pare na-r 
pium interiit] Intellige multa vaaa TempH a militjbas 
direpta. Sicut populus mare, ita vee mobiles navigia. 

• 10; Kal o TQiTog üy/éXog iödXmoi , nul emoip i* tqu ov+ 
q&pqv a$ijQ ï*iy(XS f *t tertiue utngelue tuba eecinit , et 
ceèidit 4e coelo 8 te II a . magna] Stellae oadexUee saepe 
sant Doctores a^tovo devii* Notatur antem hic Aegyptins 
ille impostor de qao Abt* ai: 38, apad Iosepaan. Anti* 
qaae Historiae XX* 6, Belii Iud. Ii. 37, qui enm a suis 
Propbetam habitnm dicit* 

KaïópfpoQ wg hxfntag, ardens tanquam facula] Incendii 
in modam longe latéqne' procedens* 

Kal h'nwtp inl ro xqIpov t&p norafmp nal rag Ttt^agt 
et ceeidit in tertia** par tent fluminum et in fohiee"] Ex 
Urbe exclusus minora oppida et vicos invasit , qui sio 
fiumina et fpntes f quomodo magna ei vit as «aa##, 



CAP€T VUh S!S 



ii. ' Kal TÓ oroua vov dgieog li/viKcSAynrfot, et nomen 
atellae dicitur Absinthus] Forte nomen ei fuit <8cï/iu , 
tjuod absinthii genas in iili* psrtibu* significat. Et du- 
hito an non bic scrip tam 'fuerit 6 *Aijtlp&iog, et inax *tg 
ccxplp&iop' qaia *A\pip$og nomen urbis est, nnd? pomen 
herbae ibi provenienti dipipfriop. 

Koti h/ipito to toixop twr vddtwp tig dtftip&top , et facta 
est' tertia pars aquarum in absinthium\ Magna par* lur 
daeorum coepit* eam sequi primam , deinde et facta eius 
imitari : qui dicti sicarii» Uva amara 9 Deut. 3a: 3a. 
Inebriavit me absinthio ,. Lam. 3: i5. Est autem He- 
braea locutio , facta est in absinthium , id est , . in ab- 
ainthinm yersa est» 

Kal tfoXlol twp ap&Bi&mop dni&arop 1% reep vddt&r, 3w 
litiXQap&rflctv , et. multi hominum raar tui sunt per. aquas , 
q»ia amarae factae 'sunt"] Multi interiere per hommes 
illa factione contactos , plane sicut perire solent qui 
aqnas infectas bibunt : qua de re diximns libro. III de 
lure fielli ac Pacis 4 § 16 , ij* De bis sicarii» lose- 
phus Belli ludaici IL $3 :* Meoi^óuéPOi ydq elg .tr t p fófyap 
Kccrd Xoyovg itr t (maCóp te rag rwp bvraróip oiitiag , xal * av- 
rovg dptJQOVp , xcd .rag xoiuag dpeni^mqaoap [Mi enijn een* 
turpatim in regionen* totam divisi , poténtium domos di~ 
ripiebant , ipsos neeabant , vicos ineendebant]* • 

ia. Kal óriragrog iyyiXog taalmat, xal iitljj/q ró tqL- 
rov rov ijiiovj xal xo roirop rijg aiXqryg, xal to toko* tójp 
dglo&p , ?pa axorusO-jj to tqItqp avra>r, et quartus Angelus 
tuba cecinit f et percussa est tertia pars solis , et tertia 
pars lunae , et tertia pars steil ar um^ ita ut obscuraretur 
tertia pars eorum] Sicut navigantibus terras dis ceder e 
dicuntur, ita calamitate pressis occidere sol ,• luna ,. sidera. 
Vide qnae dixirau» ad Matth. a4: 39. Adde Paraphrastem 
Chaldaeum ad Es ai. i3x 10 et Ier. i5: 9. Caligo solis , 
lunae , siderum interitum significat Acbmeti CLXVI. Sig- 
mficantur hic Galilaeae ét aliarum partinm oppida capta 
a Vespasiano cum plurimorum Indaeorum interitü. Histo- 
riam videre est apud Iosephum libro Belli ludaici quarto. 
Quia tertia ferme ludaeae pars tune in liane calamitate m 
iucidit, ideo sidsra dicuntur defecisso tertia sui parte. 

V5 Pro 



3i4 AD A* O0ALYP8EO5 

Pro tpm *«e*<*0ff itx Mftrtoacfipto eet, %pa fiij fwrjf \ita ut 
non luceret], - •' 

Kmt ri fydo* pq pmtvfi vo tqitop avvfjg , et dien non lw- 
peret 'par* iertia eins] Est Hebraistmis pro ti xoixop •#«-. 
$*g ut} falpfj , iè eU , diei tertia pars ad eolitiun Julgo- 
rem aberat. 

Kal ij pv$ óuotng] Nootie quoqtte fulgor* eoHio minor 
part* tertio. Sensus est: In parte tertta fudaeae et opi- 
ficia cessarnnt et itinera-, quorum ilia de die, haec de 
nocte magie in illis locis peragi solebant. Minos quidera 
malum quam in Aegypto, Exod* 10: aa $ aitamen eo ac- 
cedens», 

i3. Kal yxovda ipog dtxov ntxwuipov h uëOovoeurquexi , 
et audivi unutn aquilam volanten* per medium coelum\ 
Aquila amat cadavera, Matth. rty: 28, Luc. 17: 37. Ideo 
apta praedicendis stragibus, Ezeeh, 17: 3. MéCovodpijfi* 
aotem dicitnr ea par-e coeli in qua volant aqnilae et 
similes ei volncres, infra 19: 17, adeo longe supra terras 
nt videantar non minns coelo astrifero propinqnae qnam 
terris. Hoc est qnod dicit Zacharias 5: 9 inter coelum 
et ter ram. Pro eodem dicunt Hebraei Jfjro. 

Aiyomog qxopjj utyeiïfj *Qk> Oval, oval, oval roig smttoi- 
-ttAttatr irtl rijg /Ijg , in rap Xotwwp tpnpmp twp romp dyyi- 
hop twp MéXlóprmp oaXitit^ftp, dieentem poce magna ter , 
Vae y vae , vaê habitdntibuè in terra , prop ter caeterat 
voce* trium jinge lorum qui eunt tuba canturi] Haec est 
introdnctio ad sequentie, qnae non ad tertiaro aliqnam 
partem , sed ad totam Indaeam ac maxime ad urbem 
principem , pertinent* Tria Vae .tribus conveninnt An- 
gelis , qnos babes 9: 1, i3, 10: 7, 11: i5. Ex his pri» 
mus n anti at res panlo ante obsidiwn, secundus obaidiom 
et expugnationem , ter lias ea qnae expognatione posjte- 
riora snnt. '2?*., hoc loco ut saépe ]D Hebraeura , valet 
propter. Sic dno post oval ponitur Matth. 18: 7. Optime 
haec conveninnt cnm illa voce lean filii Ananielis, qnam 
recitat losephus Belli Indaici VI. 3i: &npy dito drareXïji, 
ipowfj dno dva&oe , 900*17 dno twp noodowp driujop * qwrïj 
* inl 'ItoooóXvfu* nal top paor , qxoyrj inl pvuqdove nal ftï/4- 
qx*G > qxopq inl top hxip ndpxa [ Vox ab o r ie rite , pox ab 
ovcidem* % vox a quatuor veiUis , vox in Hier oeoly mam 

et 



CAPUT Vlii. 3i5 

et Templum 7 vost in maritoa navoe novaeque nupta* 9 
vos in omnem populum]. Deinde: Ai at tjj itóXu, nal TtÓ 
%a<0, nal np vcu$ \Vae va* urbi , et populo, et Templo]. 



CAPBT IX. 

i. Kal 6 niuntog iyyilog iödfatio$ , nal tl8o* dïioa in 
rov ovqapov nêirrmnóta tig typ YV" > ét quinto* Angelus 
tuba cecinit , et vidi 8 ie Ham de coelo cecidiêfse in ter- 
ram] Hic falsas Doctor est Eleazarus Ananiae filins , qui 
docuit, Jïon esse recipiendas victünas a Pagaait Princi- 
pibus , contra quam factnm fuerat auctoribas etiam Pro- 
phetis, sub Cyro et Alezandro eoruinque successoribus , 
sub Au gust o qnoqae et Tiberio : losephtu IL 3o. Serias 
hoc bic refertur, qaod effectns inde secuti seriores êint 
autedictis. Sic Historici saepe rernjn coonexarum , non 
temporum , seqanntar seriem. 

Kul idódy at?ra5 17 *X*ïg rov ygiarog rijg dftvaaov, et data 
**i ei clavis putei pro/undï] Avró? , illi stellae cadenti. 
Eins doe tri na non er at Dei , sed Satan ae , qni dicitar in 
profundum carceremi ncludi f cam non' potest agere qnae 
velit , Luc. 8: 3i , infra 20: 3. Qui vero ëa dogmata 
valgat, ra (falrn rov £axav& [altitudineê Satanae], is 
dicitur clavem habere putei profundi, nt videre est infra 
dicto capite 20. (poiag rft dpvaoov pro <poiaQ üfaxsaov , 
Hebraica loentio. Sic profundum et puteue pari signifi*- 
catu ponantar Ps. 69: i5. Solebant autem carcerea esse 
in locis profundis, Ier* 38: 6. Eaque loca interdum claudi 
et obserari solebant , Dan. 6: 17. Sic infra 20 quod 
primam üpvoaog , mor. vocatar qwlaxij [carcer], Hebraei 
mter infernas regiones ponunt JtW TR3 [putewn interitue] 
*x Ps. 55: 2 3. Vide librum qni dicitar Cedrue LibanL 

*• Kal ïjtroil;i ro (poiao rijg dftvoaov 9 xal dvtfit) manvis 
«* ro£f yoiarog , et aperuit puteum profundum, et adneen- 
*** f umus ex puteo] Apernit se dogma seditiosam, Won 
* 8t parendum Rotnanis. Addittir bic in Manascripto , 
HtnpoQ naulvov ueydlijg, nbi rursam cog su"bauditur, fumue 
W*aUê e mag na fornace , Gen. 19: 28, Exod. 19: 18. 
fófupog poni solet vel masculino vel femiuino genere. 

Vi^ 



3i6 AD APQCALYPSEOS 

Vido Matth, ij: 4a, 5o, lob. 41: 12, Deat. 4: 20, Fer. 
11: 4. Sicut famas ingeae visum impedit, ita mentem 
inala dogmata. Perstat. anlem in coepia comparatione : 
nam fumus siderum conspectum adimit. 

3. Kal ix xov xa&vov i£ijX&op dxoidts ilg rijp yijv, nam 
de fumo ex ie runt locustae in terram\ Kal hic valet nam, 
Causam reddit car luctuosum faerit id dogma, quia inde 
«nata est pessima factio. Zelotarnm, quae et Hierosolymis 
et per omnem Iudaeam alios pacis amantes spoliavit et 
pl.urimis modis vexavit: de quorum sceleribas late Iose- 
phus. Lacustis comparantar raptorea , quia omnia post 
ie vacua relinquunt. Utilur hae similitudine losephus 

-Belli ludaici IV. 7. Aristophanes Acharnensibus ; 

"Ö0OP tO %Q1jfU* ' TtOtQVÓTlWP 7TQ0<téQ%éTCCt. 

\Huil qua at us huc numerus locuetarum advenit.] 
Ubi Scholiastes : Bovkttai uoXv nXij&o: ayualpap. ÉlSog iïi 
etXQtdcop oi naopontg \Vult magnam multitudinem indicare. 
UecQpoms autem sunt genus locustarum\* Recte qnod et 
multitudinem per locustae significari ait. Sic et Iud. 7: 12. 
Sic et Achmes CCC. Apod loelem exercitns Phalis, TJü- 
glathpbilassaris, Salmanasaris, Seimacberibi vocantar eru- 
cae , locustae , bruchi , attelabi , at ibi diximas. Hic 
quoque respicitar ad plagam Aegypti, qaanqaam sensa 
allegorico , ut supra in grandine. Vide Exod. 10: 4* 
•Elf rijp /ijp in Iudaeam, ut saepe iam vidimus. 

Kal idó&i} avróïg ifpvoia, mg fyovaip^ i^ovolap oi anooTOOi 
riJQ yife y et data est illis potestas , sicut habent potesta- 
tem scorpii terras] Ut lento malo civitatem exhaori- 
rent, nt solent scorpii, Plin. II. a5, Prov. 23: 3a. Vide 
infra 5i io« Scorpio damnum et morbum significat, 
Achmes CCLXXXY. *E£ovoia hic et iafra ad permissum 
Dei referendum. 

4. Kal iQQè&i] avtolg, et dictum est illis] Dicitor Deus 
aut Angeli eiua ea dicere quorum causas disponunt. 

ö Ipot urj dStuipuoai top %6qtop rijg ytjs , oyffi n&p.%la>Qorj 
ovdi nap dipdoop , ne laederent foenum terrae , ** 
omne piride f et omnem arborem] Non permisit ill» 
Deus ut aut sata, aut Urbem Templnmque ineen djerent : 
quod postea feceruht Romam ,. Deo per g ra dus quosdam 
.ad ulliiiia veniente. ilebraei et iam fruges fQQXOv vocaal, 

ut 



CA PUT IX. Sif 

ut a per torn eat Mattln i3: a6. Vide et qaae dicta è nobis 
Matth. 6: 3o> De voce dipdoop dietam aapra 7; 1 , & 
Locustarum est vaatarcet aata et arbores , Exod* 10: 5* 
E o Iric alladitnr. 

El w tovg dp&Qwmvs pópovg &jü* ovx é%ovdi typ tKfga/Xdct 
tov 0tov htl t&p [wniitcbp avtwp , eed hominea , qui non 
ha bent $ignum Dei in frontibue] Hic ét pij non eat excep- 
ti va aed adrersatira particala , qnotnodo lap pip aumitur 
Gal. a: i6v Sic et infra ai: 37. Caaaam reddit cur pea-» 
aimia illia hominibua tanta potestaa data ait in Hieroao* 
lymitas , ninriram qaiailli qui in urbe restabant Hiero- 
solymitae fidem Ohriati non erarit profeaai; qnod hic per 
signum in frontê dXXij/OQtxófe [seneu reoondito] significa»* 
tar. Mópovs et avtwp abeat in Manuscripto* 

5. Kal Idó&ij atitccX? Uva ;uij éhtoxreipwoiv avtovs, *t da* 
turn est Mis , ne oeciderent eoe] Ne nna «trage edita po- 
pnlum occiderent; qftod facile illia faiaaet poatquam Ida** 
maeoa acciverant, niai Dena hoc Romania reaervaaaet* 

% AÏX %pa (taaaplöcoot ftijffffff tripte, ••d ut cruciareni 
meneibue quinquê] Ad usque Titi adventüm* Vide Iose- 
pham Belli Iudaici V. 11. In Mannacripto, {laoapta&q- 
Ooptai [ctueiarentur] 9 nempe afool [»//*]• 

Kal o (lat!api<ï(ioe atir&p <ég (lêtaapiêfiÓQ onoomov Stap 
irlifjfy Spd'Qcemop, ei cruciatus eorum, ut cruciatus scorpii 
cum percuenit hominem] Non bon a tantum caetera aed et 
neceaaaria alimenta eripiebant miseria civibua. 

6. Kal lp taTg ^fuyatg Ixtipaig tqtovatp Hp&qwttoi top 
ü&vatop y et diebue iliis quaerunt hominee mor tem] 
Zyxyaowip [quaerent] habent Codices meliores, Opta~ 
bunt mortem prae fame graviasinia. Cyprianua : VoUn- 
tibuR mori non permittebatut occidL Plinius: Totiee in- 
pocata more* 

Kal ov fitj tvoyaovoip avrop, neque invenUnt eam] Nemo 
eos volet interficere. Sic lob. & 20, UTW nrh DOnnn^ 
Graece, Oi ipfioóprai tov öapdtov, %al ov tvyjapovai [Qui 
dender ant mortem neque aseequuntur]. 

Kal imfrvfi'fflovGip chto&apèir , xal fêv^ttai Art avrtop 6 
Qdparog , et désiderabnnt mort, et fugiet more ah ei/t] 
Bis idem, more Hebraeo, ad aignifloandam deaiderii vehe- 
menliam. In Manuscripto ytvyti > velut in re praesente. 

7- 



*i8 ADAPOCALTPSËOS 

7* Kal ra êftouiuarm t&p dnot&mv Suom titntitg ifawfu*- 
Ofiipotg stg nóXéuop t ei similitudines locustarum, similes 
equie par at is in proelium] 'Opoiaua hic ad o ca los refer- 
tur. Ita truces e runt adspectu quasi equi bellatoreu 
Samptam ex loei. 2: 4* 

Kal inl rag napaXdg avtwr tig giqxtroi %Qvöoï f et. super 
eapita êarum tanquam corona* aureae] Non dicit $i(pa+ 
pot xqvooï f sed coff fhpayoi . %ovaoLi Coronae' istae menda- 
ees erattt. ! act a bant se qoaai in potestate sna baberent 
victoriam contra Romanos* 

Kal ra nQÓacsrta avrwr <og itQooama ar&ocbmo* , et facies 
earum tanquam facies hominum] Speciem anmebant ho- 
nesti. Vide Dan. 7: 4. 

8. Kal êl%op tolfuc ièi roi%ag yvsuuxahr , et kabebant 
eapillos , tiet** capillos mulierumi Revera erunt imbel- 
les , non minos qoam feminae , qnae ex coma maxime 
noBCtmtar. De 4alibns Aristophanea 2 

*0wtê9 otMOt pi* Hortt/g , h udffl d* dkójuntg* 
[Qui dbmi'cum sint leones 9 vulpee sunt in praelioJ] 
JïoHpitibus tantum metuendi, nt aitTacitns Historiar. HL 
Praedaior e sociis et ipse praeda kostium p nt Sallnstiusj 
galeati lepores. Hoc recte exprimitur per séxnm , quem 
inscium ferri dixit Papinias. Tale. illud fiomeri: 
— — % j4%arfdiQ f ovxir *A%atoL. 
[— Nee Achivi nunc , sed Ackivae,] 
Et Virgilii : 

O vere Phrygiae , neque enim Phryges* 
Kal odórng avnoy wg JUojtcdx iflavt ** dentes earum si* 
ent leonum erant] Homines Toraoissimi , ex loei. 1: 6» 
fiinc factnm proyerbiale , dentes leonis., Sir. 21: a. 

9. Kal &%ov &doax*g tog ÜtBoanmg 6i8yoov€t et kabebant 
loricas sicut loricas ferreas] Patés esse talea quales de- 
scribit Horatins : 

UU robur et aes triples 
Circum peotus erat* 
Nam per loricam pectas 9 per f er rum darities iutelligitaï» 
Kal «j qaavti %mv itvtovyw avmir ,<et sonus alarum earum] 
Hoc dicit qaia locnstarnm eis spe ei e m de dit. . 

'fts qxoyy uquut&v ïitncw irolXow toijppvesp *7g itóUpM* 
sicut sonus curruum equorum multor um currentiutn *» 

bel- 



CA PUT XX. 519 

belt«m\ Magno omnia cwö strepita tfgiint* Loontio ex 
IoeL 2: 5* 

10. Kal e%ov6tr ovomg cpofaf anoortioig f %cd nlptoa, et 
habebant oaudas êimiles scorpii* , et aouleos] ld est, 
Kipte* opoófor Ofsoiwf ónoonlotf [aculeos caudarum éinulee 
ecorpii**}. Nicander dixit: 

— - Ktptotp %ê*OQv&[Urov dXyipotpn 
Saoonior* 

[Scorpium acumine diro 
jirmatunu] 
Cicero : 

Seorpiue infestus praeportans flébile •aóiêmen* 
Avienns : 

— — Venenato qui seorpiue agmine caudae 
Plurimue erigitur. 
Tertullianus de Scorpiis: Unus omnium idolentiae gestue f 
nocene de eauda* Alioratn serpentum vis in oapite; 
scorpiones inde vulnerant ttade M minos exspectatur. 
Sic Zelotae laedebant ubi ninime laeauri patabantor : 
intrabant ut defensofes, exibant raptores» Homines bar- 
bari et aégris moribos solere scorpioe dici docct no» 
Apaleius ; sed et Ezechiel 2: 6. 

Kal lp wie ot/gatfc avt&p l£ovaiaP ifovtfé ro0 dStifijoa* 
rafe dp&oomovg pij**? ittptt , et in caudis poteetatem 
habent nocendi hominibus mensibüs quinque\ -Hoe iteram 
repetit qnia tempus adeo definitnm insigne praebet Di- 
viitfte providentiae testimonium* In ülahnscripto , staf lp 
tal; ovoaig avtmp fj igovoUt ccvrcor At Latiiius legit , ut 
qaidam Codices habent, %al nlptqalp tong ovovug 'wdrótor 
nol fj i£wola atfaaV [et aculki erant in èaudia earum : ei 
polestae earum] etc* ' 

il. *E%ov<saiy habentee] Fèmimmrai genas tfsnrpat ob 
fignram d%QÏ9&p. At in Manuscripto fyóvói* 

BatiiXia i<p* avtmp , . super se regem] Dicebant «e n«/- 
lum Regem habere veile nisi Deüm: sed a-liter se fes 
habebat. 

Top SyyêXop tfjg dfivMov , Jlngelum abyssï) Safari «m f 
qném Deus carceri includit nbi vult. Infra 20: 'i , a. 
In Manuarcripto , top Aoypvrm xrfi dfiéooov top AyytXor 
[principem 'Abyssi Angelum\. 

*Ovo- 



5ad AD APOCUTPSEOS 

"Opop* <Xvt& 'Bfaatf 'Apnüimy , eui nomen Hebraice 
Abaddon] ]TOK proprie pernities, cbtciUicc, ut lob. 28: 24. 
Sed. toteat apnd.illaA genie* voces abstractae et concretae 
iufter «b J>ermaUri. Sic fa«tum üt ]m* idem «igaiücet 
qnod.?niOWK, de. quo jiomide. dixiatus ad 1 Car. 10: jo, 
Habes nomen JTT2K datum Daemoni in Aruch* : Datur Ro- 
mae id nomen i* Targume Hierosolymitano* - Oppositum 
Loc nomen nomini lesu VWin\ Deus ad affiigendos bonos 
tititur opera Angeloruiu .et ,fcp.miniim maloram ; ad affii- 
gendos malos utitur et bonis et maiia tam. hominibus 
quam Angelis. Vere autem exitialis fuit Spiritus , qui il- 
los Zelotaa. agitabftt 2 .ande exatium .natum est et Urbi et 
Templo. 

*Ev 9i 'jEA&^igfl-tVtyift 1'%H 'jdifolXvwv } Graece. nomen ha- 
bet Apollyon] Poterat dixisse 'OXofrQtvTije Vel 'JSjoloftpétW 
[exterminvnï],, aed maiwit aliu$lere ad nomen Apollinis f 
quod veluU pfoprium Nomen. Gaejaribus. Oyjdios: 

. J2j cjun Gaeiarefr t^.JPhqebe domestice, Feêta; 
nentpe exiyicftorj* Actiafca,, ubi, ut Vitgüiu» csedi vo- 
luit | . • a . • ■ • , ' ' : 

: ^Gt&tfiifi&ec wwn* <*rcwn iqtendefiat Apollo 

Desuper* ,. , 

Vide 8netoHiuju Optay*© ag. $jcut anten* Iudaei solebant 
falaorum Deornnv nomina levi flexa in contumeliam mu- 
tare, ;ita «t 14c fit in.Qra$co,nomine; ricina enjm sant 
*AnólXk>¥ .et *ArtoXfajcop< Patet forte aliquis . et irvpoloyi- 
uv [originem vod*] spectatam: nam Graecorum nonnulli 
% ATtf)%\a>pa f ut e% 'BxantftllTTjp [eminy* iaculantem] et 
jiotyHW ' [pèstilenfem] \ dictum nutant quod morbos int- 
mittat; vidque confirmant exUliado** primo* Ad illud Ae* 
schyli in Againemnone, 

"i^fraAfop » *AnokXav<, , aiyvifv t' shvóXXtov Ipog f 
[A polio, dpollo , tij^ qui viwi prae es , exitium nteum\ t 
Seholiastes*; 'AnQXhmv jk, naou rijv optavvpiav [Qui m 
per die , cjtm *An6Xl»$f utrumquê et Apollinam ei perdito* 
rem sbgnificet']. Sensua autem est egregius. Dicunt illi 
Zelotae inimicos se Caesaribus utpote idololatria , cam 
tarnen ipsi eidem Spiritui serviant quem in Apollinis 
uomine Ca«sares,colunt, et roagnitudinem Romanam auae- 
que gcntis exitium quam maxiine promoveant. 

12. 



CA PUT IX Sa i 

tfc. 'ff OvcA fda mtTjXfiw, va* unum abiii] Cessavit 
tandem illa Zelotarnm rapacitas* post menses quinque* 
ad Ven tan te Tito, at sapra diximus. 

7AW tQx*v<X* m duo ovcel pêxd ravta, et eeee peniunt 
adhuc duo *>ae posthaec] Obsidionia et excidii* 

i3. Kal o %ttos tyyhXog iadkiuffi, et eextue Angelue 
tuba cecinit] Datum signum ad noya mala. 

Kal ïjtovaa qxarijp fdap lx ra>p TtGodowp negara? tot/ &v+ 
ma&iQiov rov %ovaov xov ivwtiov rotf 0éov 9 et audivi vocem 
unatn ex quatuor cornibue altaria aurei quod eet ante 
oculos Dei'] Deas auditis precibus . illorüm exsulantium i 
qtii aliqnaiido in sedes avitas redire gestie bant, properari 
iussit obsidium satis dia dilatam , at rebus iis confectie 
quas Deus confieri volebat , abirent exercitus # et tutns 
daretor in villas et «gros , et ai qua oppidorum resta- 
bant, reditus. Ata TOi/f 4xXê*vot# xoi.o(ho{hjoopuu at tjfUoai 
[Propter electoe breviabuntur dies] , Matth. 214: fia. AU* 
tare aureum est altare suffituam , per qaos aignificantar 
preces. Quatuor cornua erant in eo altari, Exod. 3ö: 2U 
Per ea bic intellige omnia loca in qaibos exsulabant Ia> 
daei Chris tam colentes: neque enim om nes erant Pellae* 

14. Aiyovaav réf ixtto dyyiho, Aéaop rovg téaaaoag dy- 
yilovg rovg ötdeuipovg ènl mtafiS vo} piydXcp Ewpqdt*}^ 
dicentem sexto Angelo f solve quatuor Angelos qui alli* 
gati sunt flumini tnagno Euphratï] Ui quatuor An* 
geli sant duces et custodes Vespasianij Titi, Muciani 
et Tiberii Alexandri , quorum ingentes exercitns ad Ea-* 
pnratem usque pertingebant : et: cum dia consilium ii$> 
faisset Hierosolyma obsidere, res tarnen Divino consilio» 
dilata fuit ih tempos ipsi destinatnm. Yespdsianus prae- 
textum morae sutóebat, qnod veile t Hierosolyma internis 
primnm discordiis infringi : revera volebat exspectare 
quorsum se datarae essent res Roman ae : Iosephus Belli 
Iadaici IV. 21. Per id tempos Angeli, qai eos incitatari 
erant, vincti fulsse dicuntur , id est, a Deo inhibitie 
Üuphrati additar titalus ntagrU. fluminia , quia et alia 
arinora erant nomine ma, ut alibi diximus. Syriacae> 
kgiones attiiigebant Euphratem , Iosephos V. 6. Sic ei 
Ptilo in Legatione dixit tQccrómda ra itao$ Evcpodtfj [ex- 
trcitus ad JBuphïatem]. 

VIII. X i*« 



3a» AD APOCALYPSEOS 

- \5s Kal ÜLühpar oL ftaapff* : &ryfloi * fat yTOifiattplpM 
ilg typ Soap ncci yutoctp %al pSp* %al iputvéop, et nolnti 
ëunt quatuor ongeil, qui parati erant in hora/n e f die m 
e* mensem et annutn) Tres* illi , Angelis impeilentibas f 
quarto , id est , Tito copias suas tradidere ad obsidenda 
Hierosolyma, idqae tempore praeaignificatos per eius tem- 
poris Prophetas* 

*Iv* ditotuiwMi TO TQttOP tap dp&ow7toop f ui occide.rent 
Urtiam par te m hominum] Hieroaolymitarum nempe png- 
nis et fame ante captam Urbem. 

16» Kal o ctQtftpióï róbv ggccTivpdrcw rov hntov fivQidSeg 
avoid&wv i et numerus equeetrie exercitue millies milli<i] 
Hoc dicit, Praeler illas legiones ingentem fnisse eqni- 
tatum , non tantum legiónariornnr, qni Rotnano more 
legionibus aderant , et alarium , qui bus acies protege- 
batar> verum etiam a spciis , id est, a Syriae civita- 
tibn* , ab Aiitiocho Comagenoram Rege , a Sobemo I tn- 
raeorum , ab Arabibos aliis , et ab Agrippa Inniore, qni 
Galilaeam cum vicinis qoibasdam regionibus tenebat, et 
ab aliis gentibus , qnae certatim missis anxiliis gratiam 
sibi apud nornm Principem einsqne filinm parabant. Vide 
losephum Belli Iudaici V* 6 et Tacitum Historiarum V. 
Est hic IvüXkayii [permutatio] ,T0t7 ïnnov [equi] pro rap 
"htmop [e quorum]* Alioqui eq uit at urn cum volant dicere 
Graeci , dicnnt 'xtp ïmtop. MvoidStg uvQiddow JOT w 
receptam ad significandum numeram ingentem , at su- 

pva Si n» 

' "Htovöa top doi&uov ctuvéóp] Audivi recitari numerum 
relat ex matricala.militari. 

17. Kal ovt<0$ ilSop tóvg ftrorovs lp rfi èodcn] Ipee etiam 
m viso conspexi agmen equeatre^ tantb numero congruena. 
v Kal rotJi? xa&ijphovg Iti avr&p, i'^oprag &4&oaxag twqIpov? 
nai vaxtv&Lrovg xccl öeite/dne] Loricas habebant [qui iis in- 
sidebant], pro gentiam yarietate, coloris varii , flammeas , 
piolaceas , palHdaé. Linea mnltis gentibus e lino. Testis 
Livius libro IX et XXXL Festus in verbo Legio, et 
Suetonius Galba. Usüs tali et Alexander, teste Plutarcho. 
Sulphureas loricas interpretor pallidae , sicut pallentia 
sulphnrata dixit Martialis. 

* Kal al *kyu\ul r<op ïimtop (ég XicpaXai ïéóprwp, et capita 

'eqtiO' 



CA PU* IX. 3*J 

tquortrm erant tanquam capita leonum] RictaÉ equotuai 

aangninolenti, qualis Leoni post devoratas pecades* • » 

Kal i% twp gouarcop avtwp initOQëvttai ttvq nal xccrrvog 

*ori btïop } et de ore eorum procedit ignie et /umus e$ 

sulphur] Sabaaditur «$ [tanquam]. Itm ree ee habebat 

quasi ab ore e quorum ignie fumigane et ealphureue pro* 

ceder et, Ha poetice describit falaricas, quas plenaa aai» 

phure, resina, bitumine, stuppis et oleo, qaod incendia* 

rium dicitar, iaciebant equites ad incendendas Hieroso* 

lymornm tarres. Valerias Flaccus in hac ipta re, id est, 

in Hierosolymoram oppugnatione , versan tem Titan) sic 

describit: 

— Sofymo nigrantem pul v ere f rat rem f 
Spargentemque f aces , et in omni torre furentem. ' 

18. f Ano tmp tqicop nkijyoh toutcsp dmntApJhjpap tê 
TqItop tap dp&QtoTrcw, in xov itvoog nal rov xaitpov **i roS 
&tiov , ab Jus tribus plagis occiea est tertia par» hand» 
num, igne et fumo et sulphur*] Est ovp&tOig [construct 
tio , rem non voce* speet ans] in toixop et dmuTap&ipaw 
qaalis , 

Pare in frusta eecant. *— ■ • 
Hoc dicit, defensores plarimos iliis falaricis aliiaque mi** 
silibus ignitis interiisse. 

Tov txnoQèVopipov in twp fofsatoop avvtèv] Quod videhes* 
lur ex ore equorum prodire , quia ante ora eqaorum to* 
labant illa missiiia non secus quam ai *x ore prodirent* 

19. *H ydq i^ovaioc twp ïlmtmp lp tcJ eouan wfa&p ï$i; 
potestas enim equorum in ore eorum aal] XXVish in een» 
epectu eorum , ante eos. 

Kal lp rdïg ovoaTg avtmp* ai fdo oppot e&v&p S^tHOê 
ÜcptGtp ï%öv(icu xtcpaXag , et in caudis eorntn : nam caudam 
'eorum si miles serpentibus habentes capita] Si-miles Am* 
pnisbaenae , cni pro cauda est caput alterum. Vide Ni* 
candrum , Plinium et Lucanum. Saepe apad Romano» 
ubi festinationis res egeret , post eqnitem sedebat in eo- - 
dem equo pedes, qni ubi opus erat desoendebat de èquo. 
Eos pedites liic caudam equi apposite Vocat. 

Kal ip avidtg diixovoi] Per Mos pedites hosti non mi- 
nus quam per eqaites nocent. Pedites enim ad oppitgna- 
tionem plos Talent. *Adi%tïp hic est nocere , ut supr* 

Xa 21 



&4 AD APOCALYPSEtaS 

Klif 6: 4>i 7: a ei bic 4: io. . Caasam huioa locutioüi* 
reddidimns «üb!* 

20. Kal ol Xomoi twp dplÏQwatcsp ol ovx dmxrdp&fjoap lp 
talg itkyyciïg ravtatg f ov futtpoijOap in tüv ïqywp rw %ti+ 
owp avTWPi ** caeteri hominee, qui non sunt occisi hisce 
plagis f non eg e runt poe nit ent Lam ab operibus manuum 
êuarum] A mails suis facinoribus. Causam reddit cur 
ultimam exitiiim Deas ad plagas Hierosolymoram addi- 
derit, Quia homines nihil erant correcti. "Eoya ftiowt 
de malis factia dicitur, Deut. 3i: 29, Pa. a8: 4, La ment. 
a: 64 et alibi. 

"Ipa pij rtQOGxvvtjoaxsi td iaiuópta nal ra tïdoola ra %qv~ 
ödf nal td oq/vqu aal va %aXna Mal ra U&ipa nal ra 
ivlipa, a ovtê Qtëntir dtvarai , ovti dxovtip , ovxi motna~ 
Xêipf ne adorarent Daemonia et simulacra anrea et 
dr genie a al aerea et lapidea et lignea , quae neque vi- 
dere paseunt t neque audire > neque amhulare\ Sicut de 
Zelotis dixit, eo» eidem Niimini serviisse quibus servie- 
bant Romani , quos illi idololatras vocabant , ita nnnt 
docet etiam Hierosolymitas omnes fuisse idololatras , nem- 
pe sensu mystico, quem nobis explicat Paal as Epb. 5; 5, 
Col. 3: -5. Serviebant enim Pecaniae , Gemmia, Mensia, 
a quibas atpote inanimis rebos servari in per ie ulo non 
poterant. Non privati tantum a privatis expilabantar , 
sed et Smeer dotes interibant alimentis frandati per Sacer- 
dotam principes. Nequë anqaam maior visa est violentia 
qnam obsessis Hierosolymis* Vide haec aingnhttira expli- 
eata apud losephum. Praelia , do lus 9 incendia inter ip- 
808 ait Tacitus. Sumpta annt verba de Idolis ex Dan. 5: 4* 
Turn vero et qnod Idolis obiici solet Ps. 11 5: 4 etc, i3& i5> 
des ti tui illa a sensibus, idem ad opes recte applicatur. 
Non omittendas bic Pbilonis locus de Monarebia : TïAoJ- 
%ov ydo al néQi^oijTOi vXai %Qvaog nal doyvoog xiTo&ai n&pv- 
naotp * aig dxoXov&ovoir ol noXkol ra rov Xtyouipov TixpXov 

'TlXovvov pópcc ij udXigu tijg ttSaiuopiag aïria ?Ofu£ovng' 
rade t£w % & ytjoip ttdaXa , axiccïg ioixóra nal qtdopaOiP j 
ovdéPog yotypipa q%vqqv xal fitfiaiov [Est enim aurum at- 
que ar ge rit um , quibus praecipue speciebus divitiae con* 
stant y natura fusile% Haec seciantur plerique eo quod 

felicitatem hisce coeci qui dicht ur Pluti bonis aut solU 

aut 



CA PUT IX. gaS- 

Qui rhaximê cfomparari putant, Haeo eunt illa. qua* 
oit , idola , umbris similia et spectria , firmi ae solidt 
nihil habentia]. Sic qui divitiis serviunt dicuntur övaia- 
t«r XQvaicp [sacrificare auro] Sir. 3i: 7, «bi etiam aurum 
dicitur ivXop Tr^oaxó/i^arog [lignum offensionie], id est, 
idolam. 

ai. Kal od uertréfjaav ix tav (pópow avi&r, et non ege- 
runt poenitentiam ab homicidiie suis*] Vide Josephum 
Belli V. 1, 27. 

OvTê tx tcüp qHXQpaxdtop avx&p f negus a peneficiis suis] 
In eadem domo alii alios veneno necabant, ut eo plus 
haberent alimentorum* 

Outt 1% Xf\g noqptiag avróop , neque d fornicatione sua] 
Haec suilt quae iavgij [ecelerd] vocat Iosephus. Vide 
Bom. 2: 22 et ibi dicta. Proiectissima in libidinem gene; 
Tacitas de Iadaeis. 

Oïrtt lx rcoy xXëjiparcw avrwp , neque a furtis suis] Ne 
•acrilegiis quidem abstinebant, Iosephus V. 33. 

C A ? ü T X, 

t. Kat iliïov Syytlop hjrvgop\ et vidi Angelum fortem] 
Angelum qui Christi personam * referret , sicut Angeli 
solebant Dei personam referre sub Vetëri ' Testamento. 
Vide supra 1: i3. *Ia%vg €bristo tribuitur supra' 5: ïzr. 

KaxaftaipopTu lx xov ovqapov , descendent e m de coeló] 
Sic Deus dicitur de 8 eender e qaoties aliqaid magni aut 
actnrüs aut dictnrus est* Notum id Maimonidae Ducé 
Dubitantium I. 10. •.-».., 

nioiftifaiinivov Mcpilijv , amictum nube] ' Signum poten- 
tiae. Vide supra '1: 7. Sic Ps. 104: a. 'rxdw2 'nw rw , 
dpa^aXXc/ifpog qxog wg ipdxtop [amictus lumine sicut vezti- 
mento\. Par locutio apud Horatium de Apolline : 
Nube c andentee humeros amictus. 

Kal loig inl rijg x&paXrjg aixov , et iris in c&pite eiutt] 
Foederis sui non obliviscitur; supra 4: 3* In Manuscripto, 
tj Iqig inl xr\v xtyaXyp avxov. 

Kal xó ttqÓgcotvop avxov oog 6 fjXióg , ei facies eius erat 
ut sol] Maiestatis signum , supra i: 16. 

X3 Kal 



5a 6 AD APOCALYPSEOS 

Kal ol itódtg uvTOv éi fi'Xot irvQOg , et pedes eiu$ tan- 
quam eolumnae ignisj Pedes 9 actiones, at supra 1: i5, 
columnap firmitatein , igiiie eüïcaciam. designat. 

2. Kal &%** i* *$ WQl avrov pt§XoQldtop dptcoyiu- 
PQP • et manu habehat HOe Hum apert urn] ld est, aen- 
tentiam iam iam pronunciandam. Hebraei omne scriptam 
vocant "W , ut instru men turn divortii , ernptionis , et alia, 
pecreta quorum exsecutio suspenditur obpignari solent, 
ut supra vidimns : at sententiae iam iam pronnnciandae 
patere debent. Erat autem baec sententia causa* conti- 
Ziens excidii urbis Hierosolymorura , et Templi, et civi- 
tatis ex maxima parte. In Ezechiele pro fiifiXaoiüiof est 
ftoü , 3: , i et seqq. 

Kal iïfyxc top ?roda avtov tor i*£iop iirl vfy ,&alea- 
OBg , êt pos uit pedem destrum in mari\ Pedem po» 
nere dominium significat. Sic «t Latini dicunt habere 
suf) pedibus..,. Christus per Romanos tanquam tribunalis 
sui satellites Hierosolymitaa subegit. Hunc sensum nobis 
dictat Christus ipse Matth. 22: 7. Mare in hac parte 
Apocalypseos est multitudo Iudaeorum illa quae Hieroso- 
lymis. Vide supra 5: i3, 7: l— «3/ 8: 8» Pes dexter t 
maior pars civium. 

: Top b\i evcopvuop inl vijg yfje $ einietrum in terra] 
ïenebat etiam per Roman» praesidia et stationes totam 
terram Iudaeam. 

3. Kal iXQecZi qxopfj fuyaXfl wOTttq Xioop uwUttai, et cla- 
mqvit voce magna quemadmodum cum leo rugit] Quippe 
Pfrristus est Leo ex stirpe luda 9 supra 5: 5. Dei irati 
yjexha leo nis mug i tui comparantur Esai, 3i: 4* Item Am* 
3: 8, ubi in Hebraeo XW , qnod ibi , ut et Os. 11: 10 , 
per iowyiafrai veriitur, alibi per oiovidirai , ut et 1 Petr. 
5: 8 1 quod et A polio nius in Argonauticis dat leoni. 
Sed, ut ibi Scholiastes notat, usitata vox huic rei est 
Bov%ap f quam tarnen et de urso. et de panthera dioi Pol* 
lux notat. Mvxccad'cu est boum , sed transferri solet ad 
leonem , alibi ad tonitrua. 

Kal on ixQCc£iP, et cum clamusset] Vocavit tonitrua. 
*EXdfa]tiap al inxd ftoopral rag iaorcop qwpag, locuta sunt 
septem tonitrua roces suas] Vox illa tanta erat ut inler 
«eptcna touitrua e&audiri ^oaset. Tonitrua rcs lturreudas 



CA PUT X. &7 

significant; têptem vero, nmnerum completura, Sicut 
ante Ijellara facta tonitrua lapra 8: 5, ita mme in belli 
exitu. fPcopy propree est animantium , sed solet et ad res 
alias tran8ferri f et nominatim ad tonitrua, ut Ps. 77: 19, 
104: 7. Verum hic proprie qxovocg snmere debemus , quia 
dicit rog * iavwv . qmHxg , id est, Ipdoöoovg [articulatas] 
atque distinctie, qaales sant voce* hamanae, qaae acribi 
possunU Videinfran: i5. Recte huc aptes illud lob, 26: 14. 
4. Kal Sti iXaïaflap ai inxu fcopxal IfaXlop yodcptip^ 
et cum loc at a /ui* sant septern tonitrua ego perscripturu* 
fuéram] Perscripturna fueram voces illas qaae intonaev 
r*nt, sicut audita perscripaerain. Graviora et plura erant 
haec tonitrua quam illa supra 8: 5» 

Kal ijxovoct ycwyp in roü ovqapov Xiyovaap, Styqdyioop 

a iXaXipar ai invd (toaptal %al pt*d ravra yoatyae , et 

audiui uocem, de GQelo dicentem , Obsigna quae locuta 

êunt septern tonitrua et poet haec ecribe*] Melius aiii 

m tavta YQUWflS [noti ea eeriber.e']. Et] ayodyiaop bic ent 

occule , per (AercdPVfiiap [trunsnominatiónem]. Quia quae 

celata alioa volwnus , solemus obsignare, ut testamenta 

uv$ixd [fnystiau] , et illa Esai. 29: Ji. Apud Danielem 

8: 26 et 12: 4 pro eodem ponitur DWTO. Graeci priore 

loco babent eyojdyttiop ut bic ; posteriore êpq>gal;op > quod 

.est interpvetamentum i Ilias oyodyiöop* Hoc vult Deus : 

Ea mala quae- expugnationem Urbis sunt seautura adeo 

eunt gravia, ut pro diguitate describi non possint, sed 

non 'aliter quam sub specie omnium qaae usquam legun- 

tur horribilium* animo concipi. f 

5, 6,7. Kal 6 XyyeXog 3* «Mo* iïmra tnl rtg öaXdooip 
%al xffi y%g 9 $0* ttjp jtXqa avtov ryv d&idp itg top oiga- 
foy, xal «poft? Ip tcü t&pri vs *ovi alüras twp aidpap , 
et Angelus , quem vidi staniem in mari et terra>, 
hvavit- manum de x tram ad coelum et iuravit per t>i- 
*«{«&*«* • in* móula seculorutn] . If on iuraret Christus nisi 
magnum aliquod l>onnm Ecclesiae promittoret , Bebr. 
6: 17, 7: ai. r Neque iurat tantum, sed iarat jjeatu 
maxime solenni, Gen, 14: 22, Deut. 3a: 40, Exod. §: 8, 
Num. 14: 30 , .Ezecb. 20: 6. ' Et utttur eadem formula 
qua apu4 Danielem Angelus 12: 7i ubi de liberatione ab 
illatis per Anliotbiun nialis agitur* 

X4 6. 



Jb8 AD APOCALYPSEOS 

6. °0g ZntêOê top ovoarop nol ra ip avr$ , ual rjp y? ê p 
Ual typ betkaooap ual ra ip avtjf , qui creapit coelum et 
qua» in eo sunt , ét ter ram et mare et quae in eo sunt\ 
Sampta ex Neb. 9: 6. Sed illa nol typ yfjr et sequentia 
dwunt in Manuscripto. 

7. d 0rs XQorog ovx Ï£eu m, dXhk ip talg jjulooug xffi 

ycoptfe tov ifóópov dyytïov, Zxap uiXltj öaXiti&ip , rtkxsdf 

f o uVfqQiop rov &tov , tempus non erit amplius : eed die* 

bus ifoeis septimi Artgeli , cum eoeperit tuba canere , 

consummabitur mysterium Dei] Non dra erit quin arca- 

nom Dei compleatur. Nam %oópoq ovnivt t&xi significat, 

non diutius res differetur. Sic Esai. i3: 22, \3&ry *h mr 

yuloai avtov ov ui] icpeïxvad'ófoip [dies eius non protrahen~ 

tur\ Idem est quod ov^uy tQOpiofl Abac. 2: 3, ov foopitï 

Sin 7: 16, 14: ia. Arxanum autem illud Dei quod non 

diutius differendum dicitur» non aliud est ab eo qaod 

post canturo tabae septimae laadatur , et celebratur in- 

fra )li: i5. ld verq est quod Cbristianis per Adrianum 

Hierosölymorum babitatio et libér ibi cultus Dei et Cbristi 

permis sus est, expulsis inde omnibus iudaeormn reliquiis, 

•Unde foctaai est ut nallis ultra Judaeia 'ad illam Eccle*- 

siam aocedentibas , post id Episeopas ibi lesset ex Gent*- 

bus > et si qui alibi essent Indaei qui in Christum ere* 

didérani, ii fierent accessio credentium ex Gentibus» 

Quae sient summa fait Gbristi de contumacibus la da eis 

vietoria et piornm consolatio, ita terminus est Apocalyp- 

seos de rebus Iudaicis. Mv&jqIov vocem pari sensu habes 

l Oor. i5: 5i et apud Danielem in Graeco saepe. Deinde 

in Manuscripto est, Stap /$&%$ 6afati£etP mal Irdórify, 

ut ait copula 7taoiXxov0a [abundans] et dóotgoQ pro fata- 

ro 1 . TTQOcpifnx^g [more prophe tico']. Respicitur illnd Da-t 

nielis., j*p W HP [usque ad tempus finis]. 

'0 evrjyyeXiaccro rovg SovXovq cetirod rovg 7to*yrjT*Q\> quod 
annundapU sèrvis suis Prdphetis'] Ex verbe? nhj/ydfaaTQ 
Ti des de re laeta agi , ut diximusv •* Solet autem tvayyt-> 
Xi%eyp modo post se regere dativum personae cui fit nan« 
tiusi, modo acousati vum , ut bic et Lue. 3; 18, Act. 8: 40, 
*3tv3a, 14: ï5, iai. Prophetas autem bic intellige Wovi 
'Testajnenti et quidem ex Presbyterii Hi&rosdtymitanis , 
qxiï i^dicaniuv frpré §; S et 7: 1 9« 

8» 



C A P U T X. &>g 

8, Kat fj qxoffj fjr tfxovaa t» toS ovgapov, <t vo* quam 

and ie ram e coelo] Supra 4* 

IldXtp XaXovaa ptT ipoiï , iterum loquene mècum] Sup- 
ple yp [er at]. 

Kal Xiyovaa, "Tnayi, êt dicens , Accede] Accede ad 
Angelnm is tam magnum. 

Aafii xo (tifiXagidiop xo drtayuipop hxff ftiql xov ayyl~ 
Xov xov tgwrog ini rijg öaXaooijg xal irtl x%g yijg , accipe 
libellum apert urn de manu Angeli etantie in marl 
et terra] Causas istiua severi iudicii in Hierosoly- 
mitas. 

g. Kal chtijX&op ngog top SyytXop, Xiymp avrü, Jog poi 
To fitpXaoidiop , et abii ad Angelum, dicens ei, Da mihi 
libellum] Nempe at legam , et causas illas cognoscam. 
In Manuscripto , Xiymp avxw Öovvai fjtot tó (tipXagiop [di~ 
eens ei , dar e mihi libellum'] , quod rectum pato : nam 
§i§Xa f Qiop est primus dimiautivus , (li plag ft top secundus : 
quale est apud La tin os pauxillum , puellulus. 

Kal Xiytt pot, Aafie %al xaxdqiaye avró, et dixit mihi % 
Accipe et comede illum] Ut quondam Ezechieli iinpera*» 
tam 3: i. Comestio autem aïpiyuaxixmg [aenigmatice] sig- 
nificat , nt Pliilo in Allegoriis ait, rijp dpuXyipip , com- 
prehensionem , qnam sequitur meditatio, quasi ooncoctio 
qaaedam. Sic quae bene discimus , ea dicimur in san- 
guine m et éuccum vertere* Adde Ier* i5: 16. 

Kal nixQaptt aoi rijp xoiXiap , et faciet amaricari ven~ 
trem tuum] KoiXiap vocat quae alibi dicuntur td dnkdyyya 
[viscera] : nisi forte cum Manuscripto malimus legere 
tagdlap [cor], Sensus est: Non poteris ista cogitare nt 
non miseratione quadam movearis super interitu tót po- a 
pularium , inter quos erunt et bene noti tibi et consan- 
guinei. Sic Ezechiel amarum se dicit abiisse prae cordie 
moestitia , 3: 14. HixQalptip est TO1 [ad dmaritudinem 
adducere] lob, 37: 2 et alibi. 

*AXï? \p tc3 gópaxi gov egai yXvxv tig (*iXt , sed in orê 
tuo erii dulce tanquam mei] Cogeris fateri nihil eis 
ftvenisse quod non mererentur: quod saepe agnoscit Iose* 
phus. Approbabis Christi ïustitiam : et Iioc ex Ezech. 3: 3« 
10. Kal eXafiop to (ti(tXaQi8iop lx rijg pigog xov dyyiXov, 
*<*i Hctjecpayoy avtè , et accept libellum de manu Angeli 

X5 ét 



33o AD APOCALTPSEOS 

et comedi illum\ Edi ut Jussns eram QvppoXtxcoï [tymbo- 
lice] , et simul comprehendi id ipsum quod aigniflcatnm 
e rat illo av^oho» Signa a Deo inslituta res suas ba- 
bent comités» 

Kal %% ir t<$ gbpaxi fiov we fieXi yXvxv , et er at in ort 
meo tanquam mei dulce] Proverbiale. Theocritus : 
€ iis p*Xt toi yXvnu tovto k<xtcc PqÓ%{ïoio yhouo- 
[Gratius koe tibi sit flavi dulcedine, me/li* 4 ] 
Scnsus est : Non potni non approï^are quod Christus fe- 
cerat , cpgnitis praesertim eau si 3. 

Kal ort ïqtayor airo , imxDap&y rj naodia pov , et cum 
comedissem eum, amaricatum est cor me urn] Cbi cogitare 
coepi quot ibi hom i nes essent perituri , quot in captivi- 
tatern ituri f non potni me continere quin dolore iterum 
commoverer. 

— Quis talia fando 
Te moer et a lachrymi* ? 

11. Kal Xkyti fioi f et dixit mihï] Angelus ille Chris- 
tutn referenst In Manuscripto, Xiyovoi pot [dixerunt mihï], 
nempe vox e coelo et Angelus, id est, Deus Pater et 
Christus. 

Ati tf£ irdXip itooyijTtvGai , oportet te iterum vaticinari] 
Putas te iam catastrophen vidisse Iudaicae tragoediae: 
sed aliter se res habet. 

— Et e runt etiam altera bella % 
et strages maiores latiusque fusae. Similis locutio ad 
Ezechielem 2; 3. 

*Enl Xaolg , de populis] De Iudaeis, non tantum qui in 

Iudaea superstites erunt , sed et ijs qui in Africa, ^e- 

gypto , Graecia, et Cypro. *2frrJhic ju terpretor de, more 

' Hebraeo, V&trw 2 sicut WMrhv [de Pharqone] Ezech. 

Kal êd'Vkdi 9 et -gentibtis] Komanis* 

Kal yhóaoaiQ , et linguis\ Sociis Romanorum, qui 

Tam varhi linguis , habitu quam vestis et armis* 
Kal fiatiiXeijGi TtoXXoTg, et Regibus multi*] De Aelio Adri- 
ano Imperatóre, de Marti o Turbano. de Turannio Ruib, 
de Iulio Seyero > ducibus eins. Nam et tales vocari 
Hebraeis 0U7D, nostris vero fiaoiXiag diximus supra 6: \5, 
sed et Adriano multi Reges auxilia misqraut, ut Cosroes 

Par- 



CA PUT X. 33i 

Partuprnm ,. Pbarasmanea Alanorum, alii Regea fiactria- 
porum, Albanorum, lberoram et aliarum Gentium. Mulli 
et Toparchae. Vide Aelianum Spartianum. 



CAPUT XL 

i. Koel idófrfj pot ndhxpoe Spoiog faxpdep f et datua est 
mihi calamus si milis virgae] Postquam yideram iam in 
prophetia Templi excidium , ut olim Ezechiel , data est 
mihi, .ut olim Ezecbieli in manus pertica sive decempeda 
ex arundine , qualibns ati solebant agriroensores, £a in 
Ezecbiele dicitar mon rup, xdkxpog rov uivqov [calamue 
mens upa e]* Non datns est lohanni funicalas , quia non 
erat restituendurn templum , sed metiendum alia de 
causa» 

Kal ifeijxii & ay/êXog Xiywv t "E/hqou nal ultQtpov tq» 
VOlqv tav Qtov , adstititque Angelus , dicena : Surge et 
metire templum i?**] Oinni haec sunt (itTwrvfuxd [per 
trananominationem dicta\* Templum vocatur tfrea illa 
in qua steleraat adytum et basilica T3T et *]Q7I. Similis 
locutio : 

Omnia humo fumat Neptunia Troia. 
Kal, to &v<iiaetjQior , *t altare} Locum altaris yictimarii 
quod holocaustorum dici solet. 

Kal rovf itQQ0*vM%yTag ip avrtiï, et adorantea in 00] 
ld est , locum in quo populus Deom adorare. solebat , 
Atrium Israelitarum. Metiri au tem inbetur lobannes hoc 
ipatium, quia Deus id ob memoriam veteris sanctimoniae 
intactum erat servaturus a Gentibua. In ter excidium et 
Adriani tempora nihil Hierosolymis memorata dignum 
seciderat. Paucae turres in monumentum victoriae reli- 
quae factae erant a Tito , apud quas primum ponv ten- 
toria, deinde et domus aliquae strui coeperunt. 

2. Kal Ttjv avXyv n)v é£a>&tv rov vaov ïxfiaXe i?co, *al 
W avTTjy ptTQijajii , atriutp, autem quod èst foria Templum 
axtraclude , . et ne metiari* illud] Posterius . hoc prioris 
«st expositie ltaque in^dXXtiy i%a> dixit, quod Latiui 
mensores , extracludere. Vide Frontinum. Avkipf vero 
*i\v ilzw&ty bic vocat omne spaliuin exVra Templi vesligia. 

Kan* 



£3* AD APQCALYPöEOS 

Jïam TOT, qnod avlyp vertant Graeci, Hebraei* iet omue 
qnod tecto nullo tegitur. Aream dicerent bene Latini. 

ö Ou idó&i] toTj êfrpêGip , quoniam datum est Gentibu*] 
Aelius Adrianus in solo extra Templum novam strnxit 
Urbem , dixitqne de suo nomine Aeliam , quam i£ «Ho. 
QvXov yipovg dnoitj&êTaap ait Eusebius , id est , impletam 
hominibus non ludaeis f nempe ex maxima parte. Nam 
et Iadaeis ibi habitare concessum ante finem belli cum 
Barchocheba, idem Eusebius Chronico noa docet. 

Kal xr\v nóXtv rtjv ayiav itccrr é aov(ït [tijm TMMaodxapra Svo, 

et urbem sanctam conculcabunt mens es quadraglnta duos] 

IlóXig dyla dici solebat Hierosolyma, ut vidimus Mattb. 4:5. 

Idem nomen dat ar nunc Aeliae, qnia in iis k dem locis erat 

reposita, et apnd Iudaeos vetus nomen retinebat. Dicitnr 

autem sancta, qnia olim sacrata Deo fnerat, locutione 

qaalem habemus Mattb. ai: 3i. Tlaxtfiovat intellige pro- 

' fandbunt , nëmpe Templo structo lovi Capitolino , non 

in Moria , nbi Templum fnerat \ sed in Sïone. Ita enim 

Hebraei accur>fcius qnam Dioiu 0Dt Hebraeum , qnod 

naxtlv vertitur , significat contemptim conculcare , nt 

'Esai. 28: 3. Menses quadraginta dua , sive> dies mille 

ducentae et sexaginta , faciunt ferme tres annos cam 

dimidio ; qnem nameram saepe habebimus in bac Apo- 

calypsi. Celebris enim erat ex Daniele, qnia per tantum 

temporis dnrarnnt gravissima sub Antiocbo mala , Urbe 

etiam tune profanata. Voluit autem Dens mala similia 

pari temporis spatio inclndi , ut eandem sibi nun'c esse 

piorum curam' ostenda^ qiiae olim fuerat. Tempns aatem 

hoc putari debet ex quo strui coepit Templum Jovis Ca- 

-pitolini ad motum usque Iudaicum duce Barcbocbeba* 

Aliquod tempus inter baec intervenisse etiam Dion nos 

docet.' Videtur autem non in rebus Antiocbi tantum sed 

et ip rjj dpopftoiq [in siccitate] quae fuit Eliae tempore, 

lac. 5: 17 , Deus elegisse tempns trlum anno rum et di- 

midiiy quia id facit partem alteram hebdomadis annornm, 

qnod est tempus perfectum, Atqne ita Deus 8 al u tem suis 

adfert in medio annorum , nt loqnitnr Abacucus 5: 2. 

Sic et Christus a laboribus suis liberatus creditur post 

tres annos et dimidium» 

3. 



CAPÜT Xï. 335 

, & Kal Sdaeo rotg . üvni uaqvvoL uov nal itQOfqttwtowM 
$l*iQas, %iM(*$ dtaxoaiag i^novra , et dabo duobus testibue 
meis f et prophetas agent dies mille ducentos sexaginta] 
Üebraea locutio, ooxxo» nal TrooyijTtvoovtop pro ddtk» tr^o- 
cpqTtvttP ,• dabo ut faciajht ea quae sunt Prophetarum. 
Par locutio Ier. 9: 1, Ps. 55: 6, 119: 34. Cum Aeli» 
condi coepit ex maltitndine eo deducta, duo Christiano- 
rum genera . exstiterunt ex Iudaeis orta et ex alienigenis 1 
qui cum diversa lingua loquerentnr , ludaei Hebraica , 
alienigenae Graeca, at maxime commani, qua etiam Pau- 
lus ad Romanos scribens usus est, necessario et duos fe- 
cere conventus sive Ecclesia». Quia autem umiversitate* 
omnea mysticam quandam pers o nam faciunt, ideo saepe 
solent sub personae unius nominibas describi, at popalus 
Romanus apnd Florura , populus ludaeus sub feminae 
vocat^ulo apud Prophetas, interdum et sub filii nomine, 
ut Os. 11 1 Ier. 3i: 20. Hic duo illi conrentus vocantur 
testes duo , quia illustre Deo testimonium praebebant» 
Et quia facti ex Iudaeis Christiani opponebant se aliorum 
ludaeorum vitiis , sicut olim Moses fecerat , ideo Most 
comparantur. Et quia vocati ex Gentibns idololatriam 
oppugnabant, ideo Eliae comparantur, qui idololatriam 
et olim destruxerat. Dicnntur autem duo illi testes tcqq- 
yijuïiaai, quia Propbetarum more Dei mandata explica- 
bant omnibus $ accedente et Prophetiae dono. Tempus 
autem bic expressum terminatur , ut diximus , in prin- 
cipio motus ludaici qui fuit sub Adriano. 

TIiQifitfiXrjiiipOi oaKxove, amicti saccis] Habitu lugentium, 
nempe quod videre nt in urbe Deo sacrata idolum, et 
ludaeorum plerosque in tantis malis nibilo fieri meli- 
ores. 

4» Ovroi êiGip ai ivo iXciïai , hi sunt duae olivae 4 ] 
Quo nomine olim apud Zachariam 4: 3, 11 designati losue 
Sacerdos et Princeps Zorobabel. Sic et hi erant per 
Cbristum Deo Patri Re ge 8 et Sacerdotes supra 1: 6 > 
5: 10, tam pleni Spiritu Sancto , quam olea est olei f 
2 Cor. 1: 21 , 1 lob. 2: 20, 27. 

Kal ai dvo Xv%vlcu , et duo candelabra] ld est , duae 
Ecclesiae, ut iam diximus. Inlerpretationis buius nostrae 
auctor ipse Christus supra 1: 20. 

Ai 



$S\ AD APO0AITP8EOS 

1 Ai Ipwmop xo9 Kuotov tfjg yijg feafaai 9 • coram Domino 
terra* stante*] Sompttrm de Zach, 4? 14. Sensiis est, 
Mas du a/t Mcclesias Deo perpetuo inner vire .• id enim 
apctd Hebraeos stare coram aliquo, • Vide supra 8: 2. 

5. Kal tï xig avxovg &iXij dStirfaai] Si quis aat ludaeas 
aut alienigena eos oppr i/nat. 

JIvq IxTTOotviTai t% xov $ouaxog avxap, xal xatfOd-Ut tovj 
iy&govg avttop , ignis exit de ore eorum , et devorat inv- 
micoe eorum] ld est, Preces illorum Dei iram excitant 
in perniciem hostium. Vide supra 8: 4, 5 et Rom. 12: 20* 
Respicitur autem et applicatnr pvgix&s [mystice'j historia 
qnae est a'Reg. 1: 10, 12. 

Kal tï tig avxovg öiXfl ddixrjaai , ovtco avxop dei ditóxxav- 
&7jpat , et si quis voluerit eoê laedere , sic oportet eum 
óccidi] Illnd oOxoj deest in Manascripto* Est aat e ra «en- 
sas idem qai infra i3: 10. Et allusio est ad holocausta, 
at sapra 8: 5. , 1 

6* Ovxot fyovnip i£ov<ftap xXeïadi toV ovoapóp tpa fiij vt- 
tog Pq^XV T<J fc fotQW *VS itQOqnjTtlag avxéop , hi habent po- 
testatem claudendi coelum ne pluat diebus prophetiae 
ipsoruht] Sen8üs est :' Nihil tam magnum ac stnpendam 
est quod non a Deo impetrent : si opus sit. ld autem 
explicatur per similitudinem eorum ' qnae olim Deus fe- 
eer at turn Eliae turn Mosis causa. Et hoc qrridem de 
imbre manifesto sumptum est de Eliae historia 1 Reg# 
17 et 18. Utitur eo exemplo et Iacobus, ut ostendat nihil 
non impetrabile esse Chris tianorum precibas. Tdg JjfUQUff 
id est, xaxd rag wioag. 

Kal i^ovdfiap fyovffip Ini xmp vddrcop ïolyttp avxd tig atfia, 
et potestatem habent super aquas f convertendi eas in san- 
guinern] Hoc ex Mosis historia samitur, Exod. 7: 17. 

Kal naxd^ai xijp yr^p lp ndorj nXijyfi oadxig idp fcXymtof 
et percutere ter ram omni plaga quotiescunque voluerint] 
Èt hoc ad Mosis spectat historiam» Plagae nomine in~ 
tellige omnia illa qnae praeter aquas in sangainem ver- 
sas Moses in Aegypto a Deo obtinait. 

J. Kal oxap xtXiovxsi xr t p paoxvotap avt&p , et cum fir 
nierint testimonium suun%\ TêXeaannp hic , > ut xtXto&jj in- 
tra 20: 3 , non in sensu completo , sed in incompleto 
sumendnm est , quasi diceret : Cum iam prop e esset ten* 

pus 



CAÊUT XI. ' ' 335 

ptê* quo Dêu* Jpeorwn laboribus finem völebat imp onere* 

Xri ftygiop xo dvafiuïyop ix ttjg dfivoaov , f era - quae ad» 

scendit ex abysso"\ lu Manuscripto , .rè öyoior to ritaoTop 

\J r éta quartd], «ed pato scriptam faisse to Ttod$top [pro- 

digiosa] , nisi sorte ..prima f e ra est draco , allera ex 

mari, têrlia ex terra lorta , haec vero quarta. Indrcatur 

liic JBarchochebas, qaera Satan e carcere suo emissus sas- 

citavit. De lioc significata vocis dfivooov vide sapra g: 

i , £» Bene autem feraê nomine appellatar Barchocliebas, 

tporinog xal Xffiqiytog drijo [vir crue ritus et latrocinandi 

avidu*], at loquitur £usebius Historiae IV. 6; addens et 

Hoc > uvoidÖag d&oówg dpSo&p óuov xal naiSwp Hal yvpat- 

%&p dtay&tiQap [innumerabillem occidens kominum multi- 

tttditiem cum coniugibus et liheri*]. 

UóiïpH (iet avvwr nóXèftop , xal pixtjöh avrovg , xal dno- 
urtpti avrovg, faciet adversus eos helium , et vincet Mas % 
et occidet eo*\ Res hic praesigniiicatur qnam idem Euse- 
bias in Chronico narrat : Chochéba» dux Iudai&ae fac- 
tionis nolenten eibi Chris t ia nos advereum Romanum mili- 
tem f er re sübsidium omnimodis cruciatibus nee at. lusti- 
nus in Apologetico altero : Kal ydo lp rep pvp yfyepquipqp 
'Iovüaincp itoXiptp JBao%o%i(lag o rijg 'IovSaicop dno$datcog dg- 
Xqyityg %Qt$iapovg u&povg tig numoiag ditpdg, tï ur t dgvoTyro 
'Itjaavp top Xoigop *al (thxoyijuoTêP > ixiXevtp dndy«t&ai 
[Etenim et in bello hoc ludaéco , quod haud ita 'pridem 
gestunt eet, Sarchochebas dux Iudaicae factionis solos 
Christianos , ni lenunt Chrifttum ab neg ar ent eiq\ue male- 
dicerent, ad gravissima supplicia iubebaï abditci']. Oro- 
si as de Adriano : Uit us que est Chriètiaftos ,' qttos UU 
(ludaei) Chochéba duce , quod sibi ad vér Jus Romanos nor* 
assentarentur , excruciabant* Factionem antem Barcho- 
chebae aliqno tempore etiam Hierosolymis sive Aeline 
invaluisse , ex Dione '• cognoscas : ait enim , fjtè 'lovdaia 
irdaa xtxlpyvo [universa Jadaèa mota est"]. Et cjedibile 
est ibi factam initiam , abi erat Templnm Jovis Capito- 
lini , bellandi maxima noóyaatg [causa praetexta\ llfud 
noiTjdti fur*avt<Sp nóXtuop intellige, non qnod illi Chris* 
tiani vi contra vim usi sint, sed quod tractati sunt plane 
hostiliter. Sic eadem locutio et infra nsarpatnr 12: 1-7, 
i3: 7. Ifixifoêi, id est, efliciet quod volet, Deo ad tem- 
pus 



33« AD APOCALYP8EOS 

pus id permittente. Illud nol drtoxitft? avroig aumenctaflt 
nvvt%Üo%i%ófc [per complexionem] , ifl e»t, maltoa de utro* 
qne conventu interficiet. 

8. Kat ra nveiuuta uvv&p ird rijt nlaztiag tijg nóXtatf 
tfy fuydXijg f ** corpora eorum in platea urbis magnae] 
Est balkaytj [permutatio] nomen pro M raïg nkariUug, 
in plateis , at hic Latinaa* Sub auditor aatem ïooyrai 
[erunt], 

"Hxig naXfXrcu rtftvfiaxiA&g , quae vocatur epiritualiter] 
ld «at , Katd ro pvftjQio* [*ecundum mysteriUm] , per ei» 
militudinem quandam* Sic omog nptvpaxixóg [domus spi- 
rit ualis] 1 Petr. 2: 5 , et iïuoiai itvivpaxixal [hostiae spiri* 
taaie»] habea ibidem. 

£o8opa] Saepe Prophetae Iudaeam Sodomie comparant 
in peccatis et ia poe na, Deut. 32: 3a, Eaai. 1; 10, 3:9, 
Ier. a3: 14 , Lam. 4: 6. Adde 2 Petr. x 6 , lad. 7 et 
ibi dicta. 

Kal Aïyvntoï] Nempe quia sicut Aegyptaa Iacobi po- 
palam vi oppresserat, ita Hierosolyma Christi populuou 
Praedixerat id Christus ipae Matth. a3: 34* Snpra eadem 
aimilitudo tacite indicata cum ad plagaa Aegypti allaaam 
fuit. £t de moribus Aegypti is maltum retinaiaae Hebraeos 
queritur etiam £zechiel 23: 19. 

*Qnov xccl ó Kvoiog avx&y ieuvow&i] , ubi et JÜominut 
eorum crucifixus eet] Avxwv , nempe twv uaoxvomp [te»" 
tium\ Christus Hierosolymis crucifixus dicitar quia con- 
tinent! a loca urbibaa accenaentur. Vide Lue. i3: 33« 
Sic in Hebraeo los. 5: i3 Ioeue Jerichunte fuieee dici- 
tar , cum esset in locis ei arbi proximia. Nil miram 
discipulis erenire quod Magistro e venera t, Ioh. i5: 20. 

9. Kal pXinovaw ia t&v Xaów %al qivXcw %al i&p&r tal 
ykoGöwP , et vhdebunt de populiê st tribubus et gentibua 
et linguis'] Sub auditor %iy*g [aliqui] , ut Matth. a3: 34, 
Lac. nf 49, 21: 16, Ioh. 16; 17. Multi erant Aeliae ex 
omnibus linguis et Gentibua, cum illa factio fiarchoche- 
bae ad tempus non Ion gum praevaluit. 'Ex itavxog i'&povf 
nal apvXów %al Xqav [Ex omnibus gentibua et tribubus et 
populis] habea et supra 7: 9. 

Ta nxduaxa avxüp JjptQaf rong %al ffpiav , corpora eo« 
rum per tres die» et di/nidium] Nempe quamdiu in Aelia, 

fac? 



factid Barcbochebae praevaluit» Alliisio eat ante» non. 

obscura ad log om «Os* 61 a. 

• ** • » 

Kal %a mwuara avriïp ou* dqnfiovai Tt&rjpai tig vd /iny- 
para, M corpora eorpm non> sinent poni.in monumentis] 
Solént qui cxadeles .aant ètianr \ aepnltora arcere eornm* 
% quae oderunt corpora, at Agameinndn in Aiace» et Qeeort, 
Thebanus in Antigone. apud Sctphoelem: qüod esse i#nv 
manitatis Scythiéae 4ixit Seneca. Videat ai ctti vaqat 
quae de. e*, re attulünus libro II de lure B.elli ac Pacia, 
19. 1, 3. Adde Pa. 79: 3, Ezech. i& *3, aM. aimilUer 
piateae nominantor* - 

10*. Oi gaTQixofrrtf iiü rijg rfg t habitantes ir* terra] 
In Iudaea, tam Iadaei,*tum alienigenae qui ad Cbristan* 
non erant con.Versi. 

XaiQQVöiv & avrmr Mal tvyoavöifawTai } gaudent dé 
illis et laetabuntur] Praesens pro futuro. S^d alii libri 
habent i*qov<hp [gaudehunt]. Xaiotip ad animum uefer- 
tur, êwpQai**a&ai ad ajgna animi, qualia sant epolae. 

Kal dwea Tupiftovoip dAhfoig^ et munera ruitten* sibi 

inneem] Ut in publica laetilia fieüi mo$ erat, JSstli* 

9: 19, *2é -,.•.-.. . , 

"Owi bt 8vo iiQ<xp%Tat>, quoniam duo prppkttaè] pao can* 

delabra, daae • Ecclesiae , quae erant Aeliae* 

*E§aadpiOap rovg %ax(H%ovpxag iixl ryg yijg , cruciavqrunt. 
eoe , jqul hahitabant super Ut r Am] Molesti fazant ,et 
ladaeis , qoibna maloa mores', de qaibus dictnm ««pra^ 
9: ao, ai, Luc. i5: a3, 16; 19, .et. akauigems, qaibna, 
praeter maloa >jnore$ etiam idolel atrium f . tnni doc^ndo 
tam aliter vi veodo exprobrabant, , . , , , , 

il* Kal pttia VQèXb JfriQjbg xal tibuov, al post <#**/ tree 
et aXrnidium] Factione illa per militea Romanos undiqug. 
concurrentes ex Urbe eiéeta* . . 

Uvevfia froifr i% vov Gkov t$?;\$tP in aixovg , *al i'tyqa*' 
tig rovg aóSccg avxap , Spiritus uitat, Q,PfO intrpfit in,? 
eoe y et steterunt super pedës auoa] Hic rursus nal l'cyaap 
more Hebraeo ponitai^ pro* <fp> ro Qrjpsti [ut star ent]* *Rrt 
ccvrovg nempe rovg uaqrvQag [iesies] } illos duos coetus g 
qui. Romana re reralescente statim ex illis malis, rerixe- 
rnnt, et priorem atatum recuperarnnt j et merito^ q»'* 
inimici fuerant rebus novis. Sicnt vUatn rocaitf Hebtaei 

VII L Y y«« 



33» AD AP0CALYP8E0S 

x*esv betUto^ hm, spirit um éaasam reram bönarau») Lam* 
4: 20. Stare euper pedes est a métu liberari £*«cb* 

! Jfoi fó^fo? p*Va? InimotP ini tovg &twQov9vag atlrat); , ei 
timor* mmgnus eeeidit super hos aui piderunt eos] Qai 
eot ei praedicto videbant tam brëri restitutos ; idque per 
idokriatras. Verba sarapta ex Dan. 10: 7. 

12.^ AM ^xötaw* qxopijg fwydltjg in tov ovqüpov Ityomjj 
ttvto~$ , et audivi vocem magnam de eoelo dicentem eis] 
Testibu* illiê r id est , Ecclesiis. dnabas. 

% Avc*$ijTè éSê , adscendite huc] Sicut lobannr dictum 
faerftt sapra 4: 1* ld aatem eo pertinet, at noVa- Dei 
èroana intelligant, velat ia secretariaat admissi. 

Kal dpipyoap tig top ovqapop fa tff p&piJbfi , ei adscen- 
der a fit in coeliim nube] Nubes bic quoqae Dei efficaciam 
Sïgnificat, ut supra 10: 1. 

Kat UrtwQipap avrovg oi i%&Qól avrüp , et viderunt Mos 
inimici eorum\ • Visus apud Hebraeo* omnem sensam sive 
interöofti sive extevnnfti significat* Bic vero sorai videtm' 
pro Min<iti y ut ia Graeco Ps. 66: 18, 68: a5. Ante non 
crediderant Chris tianornm praedictis : uunc ea iraplela 
ridentefc, eiecta ex nrbe AeEa faotione Earchochebae, 
omnia quae dicebant tauqaam Dirinitas rerelata admi- 
rabarttuT. • ♦ • - 

T i3.' Kal fa ixtlpjj vff foigq lyfatto onouog piyag, et 
Ma die factus erat terrae motu* magnas'] Terrae motus 
rerum matationem sïgnificat. 'Eyfatto bic est plusqium- 
perfectum : os ten dit etfim quomodo Ecclesiae statam soum 
receperint, nempe Romanis praepolleatibus. 

Kal to dixarop tfy rtóXeosg &rgié] Non minus parte de- 
cimd interivt Aetiae , turn, ex factione Barchochebae , turn 
ex iis qui eam factionem improvide erant secoti. 

Ka) dniHTotp&rjGctp fa " tm aéutpób épóftat» dp&Qwiuor %t~ 
Xuioib irtTcc, et occiéa iunt in terrae motu nomina homt* 
num ieptém mi l lid] Mul tam boe in noya colonia. J 0*ó~ 
potte dp&Qwncop est omnis sexus $ , qni modo homines flo- 
ininantar. Vide aupra 5j 4, 

Kal oi Xomol ïpyópoi lyhopto , et reliqtd in timoren 
sunt mitst] Nempe qai erant Aeiiae, non ultra aasi sant 
se Romanis opponeré. 

. Kal 



CAPUT XL «5g 

Kal ïlkoxa* 96$m* tuf 0*$ n»8 ot^owtf, et dederunt gla* 
Ham Deo coeleeW] Malti hls rebus conspecti* ad Chria~ 
tam conversi. 

14- l H oval fj dtvrtQa dhtfjlöt* > Vae eecundum abiit] 
Diximus , inqait , sapra de strage quae facta est expag* 
tratis fiierosolymi* , supra 10: *, 3, 4, ubi undecie* 
cent e na millia perUeee , nonaginia millta captiva belii 
inre facta ait Iosepbas Belli Iadaioi VI. 45. 

c /f oval ij voltij ïdov ÏQXèTcu tajv > et ecce Vae tertiuxü 
v e niet cito] Strages alia nött minor, postqaam faotio 
itarrbocbebae ab Aelia iuste eiecta se fiethoram et in 
arces vicosque sapra nongentos recepèrat. Dio inter* 
fecta ibi ait millia quingenta et octoginta» Rabbinas 
lohannes in Echa Rabathi per Hese in toto bello ait ho- 
minum millia octingenta. At Salmanticensis duplum eiuê 
numeri, qui Aegypto exierat: qnod non riiinns eêse po- 
test qaam daodecies centena horoinum millia. Annamerat 
nimiram magnam mnltitadinem eorüm qai fame, morbi* 
et incendio periere. 

i5. Kal o ëftdopog AyyiXo^ iódfariöt , et eeptimue An~ 
gelue tuba cecinit] Signum dans Romanis ad explendam 
Vae illud tertium. Solet Apostolas mala gr aria bretibas 
Terbis sed effioacibus praetenrelii } bona eloqai liberali- 
ter. Nimiram 

Curae leven loquuntur y ing enten ètupent* x 

Sic pictor in mactatione Ipbigeniae plorantes fettefat Me* 
nelaam et Proceres aüos; Agameinnonis lactum, ut qai 
exprizni non posset, obvolverat pallio* 

Kctl lyipopto yawal fitydXai h t& oüoavë , ët factdë 
sunt vocee magnae in coelo] Voces Angelorum Dteatn lau- 
dantiam qnod Christianis libeftas data ëssët tivendi et 
Deam ad Christum colendi Hierosolymis , eiectis ludaeis 
omnibus qai' Christiani non esseht , et vetitis unqaam eo 
accedere , nisi ano die qaotannis , lactas sui testandi 
causa. Testis lastinus in Apologetico secundo , Eusebius 
Bistoriae IV. 6 et in Gbronico , Hilarius ad Ps. 58 , 
Hieronymns ad Sopb. 2 et ad Esai. 6 , Prooopius 
Gasensis ad Esai. 1: 7. Hoc est quod ait Tertullianus 
Apologetico : Disper si , palabundi , et eoeli et eoli nul 
extorree vagantur per orbem sine nomine 7 eine Deo Hege; 

Y a quiz 



840 AD AP0CALYPSE0S 

quibue néc adpenarum iure pairlam ealtetn vestigio *a~ 
lutate tonceditur» Qaod Orosios ait, Christianis tantum 
civitate permissa , intellige inter eos qui orta eratit lu- 
daei. Et qnia post id tempus nulli ibi habitare permissi 
Iadaei qni tempore «istras edicti Chris tianismam professi 
non essent , ideo Episcopi lecti non , ut ante , ex Circum- 
cisione sed ex Gentibaa , qaoram primas fuit Marcas , ut 
docemnr et ab Easebio et a Severo Sulpitio, qui docet 
hoe Ecclesiae aliquatenuê fuisse necessarlum f ut p aula- 
tim ritste Iudaici exolescerent. 

Jtèyovoai $ 'ByiptTQ t\ Qaatktia tov ttóo/uw tov Kvqiov 
jjfi&p nul tov Xqiïov avTQVy dicentes , Factum est regnum 
huiuê mundi Do mini nostri et Christi eius] ld est, in 
Indaea, qaae bzn Iadaeis aaepe, ^ /§ in Apocalypsi hac- 
tenas, et oïxovpivfj sapra 3: io. Kvqiov hoc loco, ut 
apud LXX est n>T. Sic et sapra 1 1: 4. Deas per Chris- 
tam et Christus Dei nomfaie regaant semper, sed ibi 
eximie regnare dicantar abi libere praedicatar Eaange- 
liom. Est imitatio Ps. 93. 

Kal (IcrtiXtvGH tig tov$ ccïcifag x&p aiconov , et regnabit 
in sempiternum] Semper erit in Iudaea Christiana Religio. 
Qaod veram fait primam sab Paganis Imperatoribus , 
multo magis sab Christianis , sed et sub Sarracenis et 
Tnrcis in hunc diem. Non tarnen affirmem intellectara 
Iohanni quot seculis id esset duraturom, sed daratarum 
dam Mandas staret» * 

16. Kal oi HKQOi tl&H*Qtq noto(lvTiQOi , et viginti quo- 
tuor Seniores] Seniores qaae illam qaae Claadii tempo- 
ribas erat Ecclesiam regebant : de quibus actam sapra 
4: 4, 10, 5: 8, 14. 

01 Ivtxmiov tov &eov xa&qperai Inl tovg öoórovi avrêr, 
qui coram Deo sed ent in soliis suis] Qai yice Dei in 
Ecclesia Hierosoljrmitana iadicabant, sapra 4: 4» Vide 
et 2: 36 ,' 3: ai. 

*En*abP htl to nQQóamop ait&v %a\ woooviwwrfiap réS 
0to} f ceoiderunt in facies et adoraverunt Deurn] Ut 
supra 4: 10, 5: 8, 14, 7: 11. Sensas est, hoc factaro* 
illos Seniores simul atqae haias revelationis ad Iadaeos 
pertinentis certiores essent redditi. Magnum solatiam in 
malis prospicere consiliorum saoram felicem exitum* 

17. 



CA PUT XI. 34t 

17. Myopttg T EvxctQi&vfUp aot, Kvqh, dicentes* Gra- 
tias agimus tibi p Domine] MVT 1 , nt supra* . . 

'O 0tog o naproxodrctQ , Deus omnipotens] RMOtn W* 
Os. ia: fr-ni alibi. Vide sapra 1: 8, 4: 8. 

'O mv , %al o fjp , xal ó iQ%6fUPog , ?k* «» > «* 91a #ra* , 
et qui venturus es] Sapra 1: 4, 8, 4: 8. 

ö Ou tïlippas rijp dvpaplp aov ri\p fuydXijr , quod accepisti 
virtutem tuam magnam\ Qnod usas es Romanis tanquam 
satellitibas tuis. Vide sapra 10: 2 et ibi dicta. 

Kal iflaaiUvaai , et regnasti] Decreta tua per eos ex-r 
secatus es. 

18. Kal ra i'&ri] doyiabyaap , et iratae %unt Gentes] 
llli non digni qui appellentar Iudaei, cam vivant i&ptxófc 
[more Gsntium]. Sic sapra iidem ovvaptoyT] tov Sarapü 
[synagoga Satanae] 2: 9 , 3: 9 , nooaxwovprêQ ra dat* 
pópta [adorantes Daetnonid] 9: 20. Addidit ad Ps. 2 

et 99: 1. 

Kal 6 kchqos r<5* vtxqwr xotdijpat] Sapple tjk&i. Fenii 
tempus quo vindicentur mor tui ob Chris ti nomen* KqIpup 
saepe est vindbare. Itaqae DOP, quod est nolpup vel 
dixa&ip, per InÖixtïp Tertitar E ze eb. 7: 3, 27, 16: Zj È 
23: 24, 45, Abd. 21. Vide et Esai. % 9, 11.. Sensua 
est , venisse iam tempus qoo impletam abande qnod sapra 
dilatum fuerat, 6: 11; nempe postqaam ad primos ülos 
Martyras tot alii accesserant, Barchochebae maxime tem- 
poribus, at ostendimus. 

Kal Sovvai top uiafrop rot? dovloig aov rotg nQoytjraig, et 
reddatur merces servis tuis. Frophetis] Prophetis Novi 
Testamenti, de qnibas sapra 10: 7. Merces patientiae, 
de qaa agitur , est religionis libertas. 

Kal rotg dylotg , et sanctis] Perfecte Christianis» 

Kal ro7g <popovuipoig ro opofjui aov, roïg utuooTg *al utya- 
Xotg, et timentibus nomen tuum, parvulis et magnis] Etiam 
illis qui prima initia babent Christianismi , qui parvuü 
dicantar Matth, 10: 42, 16: 10, 14, Mare. 9: 42, LucV 
17: 2, 1 Cor. 3: 1, Hebr. 5: 12, i3, 1 Ioh. 2: ia, 14» 

Kal iiay&kiqai rovg 8iaq>&*lQ0prag ryp yfjp, et éxtermi- 
nandi eos qui corruperunt terram] Iadaeos illos hominam 
pessimos, similes hominibus ante Diluvium, nee melius 
mèrkos tractari. Est hic nlon^ \copulapio]: nam verbum 

Y 3 <*«*- 



84a AD APOCALYPSEOS 

diaq&üütip bis ponitar sed sensa diverso. Juttp^étQai tij* 
y^y dicanlor qai alios pravo exemplo corrampant. Qao* 
modo 

tp&élQOvGtr ${ty %Qfflb* ouikiai xocxal , . 

[.Colloquia mores prapa corrumpunt bonos] , 
1 Cor. i5: 33. 

19. JKort ^pol/y o paog Qtov lp r$ ovoartf, %al wy&ij $ 
mfimog tijg dict&ipttfi rov Kvq'iov ip *a> ya<£ avrov, et aper- 
turn est templum Dei in coelo , *# ma *#f area fede- 
ris Domini in iemplo eins] Est dp&imotpooo) [subiectio]* 
Poterant dicere illi qai Aeliae erant Christiani, Magaam 
qaidem est qaod habemas : at non restitatom est Tem- 
plam illad Salomonis et Arca illa Federis. Ideo osten- 
ditar Iobanni et Templum et Arca, sed in coelo. Per 
hoc iubentnr Christiani qai in Iadaea erant animos «em* 
per ad summum Coelum attollere , nbi Deas habitat cum 
aumma maiestate , ubi uirca federis , id est , nbi bona 
Federis Novi reposita servantur» Vide qaae supra 4: 1 , 
a f 3 , 4* Etiam Latini coelum Templum vocant , et id 
natura Templum esse ait Varro, caetera simüitudins i 
adferiajne. ex Heoaba illad: 

O magna templa eoelitum 
Commimta stsllis splsndidist 
Adde illad Ennii: 

Contrsmuit templum magnum Joris altitonantis* . 
Sic et Lacretias: 

. «~~ a4Uaque coeli 

Dsnsabant procul a terris fulgentia templa* 
Kxl iyspopvo dföanal xcd qxavecl *al §qop%oI mal asusfiosnal 
faXaCa utydfoj, et facta eunt fulgura et soni et tonitrua et 
terras motus et gtdndo magna'] Hoc est initium non tantum 
capitia 12, sed et novae Prophetiae pertinentia ad Ro- 
manos. Et aio olim inatitntam faisse divisionem ex Aretha 
apparet. $icut snpra grando in tsrram effusa 8: 7 oh~ 
durationem aignificavit Iadaeorum , ita hic aignificatar 
darxtiea animi in Romania. Fulmina et tonitruum soni 
minaa Dei significant, ut aupra 4; 5. Inter poenaa antem 
quaa Deus comminatur eminet animoram obduratio. Ha- 
buimaa plenam Christi vicLoriam de Iudaeia per auos 
gradus explicatam ad triamphum usque. Habebimas nunc 

vio 



CAP«T IX. 34» 

Victoria en de Rotnanfs, tam plenissima Idololatriae, quae 
adeo saevierat, deatrtietioue. Deoepit exacriptorea illnd 
nal , qirod apnd Graeces priora posterioribus connectit, 
et apad Hebraeoa aaepe libram inchoatj ut Nam. i: 1 f 
los. ï: 1 j i S*m» i et alibi* 



CA PUT XII. 

r 

i. Kal oyutTo* pty* &f&ff h t& ovgavSf 9t ëigntm 
magnum ap par uit in coelo*] Connectenda haec, at dixi, 
cuni postremis quae praecesserant. JSfjunop hie est ób± 
tentum non in re, sed *V ojtraalqf [in vlsione], ut mox'3 
et i5: i. *Ep TtS ovQapcp , id est, in aère, medio loco 
inter coeiutn ét terram. Id significat, in re aignifioata 
inter se concarrere causaa coelestea et terreatrea* Sio 
et infra i5t 1. 

Tvvi\) muiier] Ecclesia cognomine Catholica. Eccle- 
siae tam aniversales tam particnlarea modo virili specie 
describuntnr , ob fortiftndinem et imitationem Ohriati , 
Eph. 4: i3, qifomodo mox habebimus ttiop iïfötpa [flUum 
masculum] , et iam ante habuimas duo* Proph*ta*$ modo 
feminae , qaia • Christus velut maritas eas amat. regit, 
foeenndat, protegit, a Cor. n: a\ Eph. 5: 5a* 

TltQifkfiXfinipti tèp yXior , amicta êoU] Sabaadi afe 

vtlut]; id est, taee Oferisti, velut èólië , undiquê -jwM 

fu*a. Cbristas soli comparatur Mal. 4: a. Eph. 5: 14* 

Et merito , qttia in ipap est Divinae lacis plenitado , 

loh, ij 4, 5, 8, 9. 

Kal tj otXypfj vTroxdtm Té5v noi&y avrft, èt luna iuB 
ptdibu* éiu§] Est qoidem luna mutabile tidas; ideoqae 
'es cadacae et matabiles recte videntar per Innam posse 
indicari. Sed cum in Sacris litteris luna addita eoli ao 
tideribuë lacem aliqaam designat, ut Gen. 87: 8, lob. a5:5, 
EccU ia: a, Esai. i3: 10, 5o: a6, 40: 19, ao, E«ecb r 
3a: 7, loei. & i£, Pa. 1S6; 9, 89: 38, rectius hie erit 
per lunam intelligere lucem Legis ac Prophetarnm.' luce 
Christi raulto jninorem , ooi taaien Ecclesia Catholica 
iliquatenus innititur, velut sappedaneo. Nam eo sensu 
ülud êub p+dióus interdam usurpatur , ut ,Ps. 182 9, 

Y 4 Exod. 



544 AD APiOCALTPSEOS 

Exod, 04: '10. Script* Moais *\ Prophétarnm Christo 
praebent testimonium, Luc, 24: 46., lob. 5; 39, 6;. 45. 
. . K*l inl rijf :*&p*tqe aurip $écpa*>oe d^igayr dciSexa , et in 
capUe einè corona e U Har u/n duodecimo] Nimimm corona 
pro gemmis liabens stellas. • Sant enim gemmis si miles 
«tellae , at dictam supra 1: 16. Stellae hae naxd xi 
pveixóv [secundum sensum reconditum\ sant Apostoli dao- 
decim. £0 enim numero iel 'collegium initio institntam 
fait; et is numerus ei redditus electione Matthiae. Jta- 
que tfaepe yooanfur 6* dwdixa {.duodecinv] ; «tiam cum ali- 
fltti* abesset.ab eo numero, ut lob. 20: 24. Paulas ergo 
at fiarnabas r et si qui fuere. eis. si miles , sant vrttQaQibpoi 
[supernumerarW] , sicat interdam Regum imperio quidam 
collegio aclduntur supra numerum legitimum. Doctores 
etellarum numero appellari vidimus supra 1: 20. Aposr 
toli autemin eo genere eminent, ut primae magaiiadinis 
stellae. Hi lucem a sole Christo acceptam Ecclesiae 
comiapnic.ant. , etjam post morteni saam , per doctrinam 
part^m .scripüs , partim traditione conservAtam, 

a. Kal lp yet^oi ï%ovoa ïxQa&p cidlpovaoc %cti fiavap&ouktT) 
TéKar, e$ in i*ter o haben* clatnabat par tuttiene et crueia* 
kutut ut parerei] Parturiebat populum Romanum Christo. 
£adem locutio Gal. 4: .,19 , Tt*ylc$ ^ov, ovg müup wSLra>, 
a%Qig ov fiooqXfld'jj Xqtzóq ip .vpïp [Filioli mei, quos iterutn 
partifirio % do nee formetur Chrietus in pooi*]* Jd vero sine 
xnagno labore ac, molestia fieri nun poterat» 

. : Tantae molis ér at Romanam condor e gent em ! . 
Pbxipto acilicet. Pari .modo Synagoga sive universitaa 
ludaeorum mater dicitur, singuli Iadaei JUii Os«<2) 2, 3, 
Esai.? 5fc *.j ita Kimchi, qui acjdit etiam caput 16 Eze* 
ehielis,. Laadatur Homerus quod parturientia dolozes ad 
Yivum • expresserit*. Sant . et. bic verba .ad. eam rem valde 
ejfficacia HüquCw et (taactvïtQpivi}. Similes eiusdem rei 
v&otwTCQOêie [descriptianes] habes. lob. 16: tfi > ,6al* 4: 27* 
Jit propterea (#§ipeiy e,t toSïp^s de qiïpvi* d^lore diountar, 
ut Matth. 34* 8, Mare. i3;,8, Ezech. 66: j 9 Ier. 3o: 6, 7. 
Ue locutione lp yaïql tyavüct vide Matth- 1: 23. 

.3. JCett wepd-q . aXXo vypeiop Iv t<$ ovoxxpcp , et visum est 
aÜud. signum in coelo] Aliud ostentum. in eodem aëre. 

Kal Üqv tQcixtiov , et.evce dracoj Dracomm-in . tempti* 
.' . pro* 



CAPÜT XJL S45 

proprié diei ait Servius; et Lucanus dracones numina 
vocat» Aüi draconem nihil aliad eaae aiunt qoam ser- 
penten* veterem : qui se n sus hic sa men dus yidetnr , qui* 
idem qui hic et infra 4 , 7 , 9 , 16 , 17 , i3: a, 4 , 11 , 
16: i3, ao: 20 $Qa%nr j vocatar infra oqw [aerperw] 
14: i5 f et qaidem $919 aQ^aïog infra hic g et ao: a, qnod 
JHeVrajce est Wipn «TD [terpen* velut]. Et Rabiui TCm 
in ter pretan tar per «HJ [«érpmltfj»»]. lntelhgi autem hoc 
nomine apud Hebraeos solet, at et hic, Spiritus malns 
aive Daemon. Hic vero non quilibet Daemon, sed ia 
qui Romanae urbi praesidebat. Is autem Mars ab ipsia 
Bomanis dicebatur, unde Roma Mart ia. 

Miyas] Magnus et validus. 'Pc&uij a robore dicta. 

ÏIvQQoe, rufue] ÜHK, sanguinolentum Numen. Vide supra 
6: 4. ' Hebraei Imperium Romanum OTW vocant. 

*E%cw xafaXdg inxa , . habens capita eeptem] Praeaidena 
Urbi septicolli, 

Quae eeptem una sibi muro circumdedit arces* 

Kal xioara 8iua, et cornua decent] Cui urbi Reges fa- 
cile decem serviunt , quos instrumenta servitntis Tacitus 
Tocat , eerviente/n Latio purpur am Lucanus. Strabo XVII 
de Romana ditione; Tavvtp; di tf ê g ovuitaaijs %woag rj uir 
PamkfVèrmi , ij $ ï%ov*t* avtoi [Universae autem huius 
regionis pare sub regio imperio est, par tem ipsi regunt]. 
Qnod hic quidam Codices pro Una habent inxa [eeptem] , 
error est ex notis numeralibus. 

Kal htl rag n&païdg avtov litta iiairj^axa , et in capi- 
tibus eius diademata eeptem"] Septetn Caesares de quibua 
in hac Apacmlypsi agetur. Ii incipinnt a Clandio, quia 
is primas Christianis molestus ea»e coepit; et eius iassn 
Iohannes fuerat deportatus. Sic et Ezechiel tempora 
semper patat a sua deportatione. Diademata dixi esae 
Caesares , quia in talibns figuris solent pro eodem sumi 
subiecta et attributa , abstratfta et co o ere ta. 

4«> Kol 1/ ovqcc avtov gvqh ró rgivop tap dgioap rot? 
tvoawov , et cauda eius traheb at tertiam par tem 8 teil ar um 
coeli] Vis se r pen turn in capite esse solet, at diximus 
Gen 3: i5. Quod erga serpens hic cauda nocere dicitar, 
eo intelügendns est a$tu agere, at supra 9: 5. Tertiam 
partem non de plebe tantum, sed et de Doctoribaa ad 

Y 5 se 



246 AD APOCALYPSEOS 

•e traxerat Draco per instrumentaal saam Sirnoneii 
Magam, at diximas a Tbess. a: n, ia, partim scilicet 
magicis prodigiis , partim doctrina tnultis abblandiente , 
caltam Deoram rem esse noa illicitam, operibus cantis 
aninmm non pollai. Vide Irenaeum et alios, Ideo Cy- 
rillo Siraon ,ex magittri sui notnine dicitar 6 nomrog vijg 
uanlag docnuop [prima* malitiae draco]. Et nota qaattto 
ludaeis praeatent Christiani ; de Cbristianis perit pan 
tertia: de ludaeis pare tertia serratur, Zacb. i3: 8. 

Kal èjiaXéP avtovg ttg vyp yffp , et deieeit tas in terram] 
Fecit ut illi deiecti pro coelestibas terrestria curarent. 

Kal 6 iqanuop ïgijxip ipoivrtop vfjq yvpatxóg rijg utXlovöijj 
rixrtip , i'pa Stap rixjj , ro rinpop avrijg uaracpayjj 9 et draco 
etetit anti muiier em quae erat paritura , ut cum peperis- 
êët , filium eiuê deporaret\ Simone Mago Romatn per- 
dacto , id egit at Popalam Romanam iam Christo nasci 
incipientem , malo dogmate perderet. Sic nana&Uip ba- 
bairoat supra il: 5, et babebimns infra ao: 9, nisi quod 
istis locis de pernicie corporis , bic de animi pernicie 
agitur* Est bic explicatio mystica bistoriarum de Pba- 
raone, Exod. 1: 16 , et de Herode Magno, Mattb. 9: 16, 
Et nota bene procedere comparationem. Nam et aerpentes 
esse a quibas infantes devorentur docet Plinias VUL '14* 

5. Kal StiHêP vtop iföëpa , et pe perit filium maseulum] 
Dispersi ex Iudaea , in quibas Aquila, Act. 18: a, et 
A polios - f instrumenta Ecclesiae Catbolicae , maltos de 
Popnlo Romano Cbristo genuere. Hi dicantar bie partut 
maeculinue ob constantiam, quae magna apparnit in Ec- 
clesia Romana illorum tem por urn. Sic Virtutem padtttm 
Deo edere dixit Pbilo de Caino. In illo ifötpa allosio 
est ad locum Esai. 66: 7. 

"Og uiXXit notaapilp nópxa ra h'&pq iV $<i(}S<ó (n9i)Q&, qtd 
pasturus erat omnee gentee virga Jerrea\ Virga ferrea , 
gladius : gladius , verbum Dei , ut diximus supra a: 37 ♦ 
Paecere est regere. Ecclesia Romana boe habet supra 
Ecclesias alias, quod nulla plures populos subegit verbo 
Dei, ita ut non minores fuerint eius vicloriae per Cbristi 
arma quam veteris Romae per arma Martis. Deinde et 
aliarum Ecclesiarum regimen post Apostolorum morlera 
ad illam Ecclesiam pertinuit. 

Kal 



CA PUT XII, 347 

Kal f^Ttayt] to tinpop avrijg noog tip 9é6p nal nQÓg top 
Ggópop avtov , et raptue eet filiue eiue ad Deunt , et ad 
solium eiue] Tam multot Romae Simon sedoxit at 'Chris- 
tiana pleha ibi non amplius appareret. Quae hominibus 
non apparent, ea apud Deum eeee dicuntor. Vide lob. 
i: 1. Cam aatem additur et solium eiue , intelligitar 
Deus in illoram quanquam ad tempus latentiom animi* 
regnasse, Alluditur ad historiam de Ioaso erepto Atha- 
liae, 2 Reg. il: 2. 

6. Kal f) yvpy êcpvytp tig typ tQtjuop , et muiier fugbt 
in deeertum\ Die turn hoc comparate: nam si cam Roma 
comparentar oppida minora et provinciae, sant qaasi de- 
eertum. Pari modo deterti rox ponitnr apad Esaiam 35: ï , 
4i: 19. In ea loca se recepit Ecclesia' Chris tiana. Alln*- 
ditar aatem ad veterem historiam popali Israelitici, qai 
ex Aegypto in desertam se recepit, et ad historiam Da- 
vidis f qai post alae meminit deeerti Ps. 55: 7,8. 

"Oitov i%H Ixiï toitop yrotuaouêpop dno tov 0tov , ubi 
habet locum paratum a Deo] c 'Onov intï Hebraea locutio, 
pro qua Graecis sofficeret Strot/. Deus parayerat illis loca 
minus frequentia, ubi tuto viverent, 

*lpa tntï IxiQiqxoatp adtyp juioaj %tXlag iianoaiag $7- 
nepta $ ut ibi alant eam die» mille ducentae sexaginta] 
Alias Hebraismas , activi pluralis per 00 na non expressa, 
pro singulari paasivo. Sensos est, ut ibi aleretur Ma 
muiier , id est , Catholica Ecclesia* Vide infra 14 , ubi 
altera fuga significator. Respicitnr historie Eliae 1 Reg. * 
17: 4. Tempus hic rarsnm annorum trium et dimidii, 

7* Kal tyipito nokéuog lp «p oioapw 9 ei Jaetum eet 
helium in eoelo\ In aëre, Cur id ita dicatar vide su#- 
pra i« IIóXtuoQ nostris Scriptoribus saepe pugnam signi- 
ficat, rtcrilQ. 

*0 Mt%ai)X nal Hyytlot avtov , Michael et Angeli eius] 
Locutio plane similis illi, 

Et certamen er at, Corydon oum Thy reide , magnum. 
Bellatores enim vocat, ut Papinius, uniue ingene helium 
uteri f abstractum usurpans pro concreto* Michael , olim 
praeses Iadaici . populi , nanc vero Christiani sub Rege 
Chruto. Is cum Angeli* euae cohortie Petro adiator 
fait Romae. 

Tov 



348 AD APOCALYPSEOS 

♦ Tqv itoXtufyfat nota rov Sodnoprog f ut pugnarent turn 
dracone] ld agebatur ut Mi se opponeren* draconi agenti 
per Simonem* Et hic noképtfoai est onf? pugnare. Et hoc, 
.at alia, desnmptam ex ludaeornm traditionibus. Nam 
Draconi s pagna cnm bonis Angelis memoratur in Geroara. 
Ostendit vero Iohannes in illis traditionibns latere ali- 
qard veri , quod Rahini non videbaat. Sic et de Mille 
annis * et de Gog ac Magog. 

Kal 6 Jtodxtop irnXipiftt xal ol üy/éloi avtov , et draco 
pugnabat et angeli eius\ Sim on et Simoniani malta edi- 
dere ostenta , ita ut Simon a Romanis Divinos bpnores 
conseqneretur , teste Justino, Irenaeo, et alm. 

8. Kal oi/x i'o%vat] Nihil potuit Simon contra efficacis- 
aimas Petri preces* Testes 'Clemens, Arnobias, Easebius, 
Pfcilastrius, Angastinas, Palladius et alii. 'laivtiy bic est 
praepalere , tH lob* 36: 9, loei* 3: io* Est praeterea 
Xiróttjg [extenuatio], non prae valere , pro victi sunt* Si- 
jnilia loqaendi genera Prov. 10: 2, 12: 3, 17: ai; 

Ov&i riitog êiol&i] avrcop i'n ip rcö ovoaptö, neque locw 
inventus eet eorum ampliue in coelo"] Cara in aere volaret 
Simon, per Petri preces deiectus fait* Locatio baec re- 
peritar Ps* Zji 10, Dan. 2: 35. 

9* Keel tpXq&y o dodiuop o uiyag • ét proiectus eet dra* 
co Me magnus"] Agens in Simone* 

c O &ptg & do%a7og] Veter anus Me. Vide supra 3* *Ü rro- 
pijoevoduipog ryv doffip $q>ig [ Qui nequam f uit ab initio 
eerpens], Iastinas contra Trypbonem. 

'O xaXovuerog didfioXog xal HarapSg , qui vocatur Dia- 
bolus et Satanas"] Dao nomina ponit , Graecam et He- 
braenm , scribens ia asam Hebraeorum et Gentium. Ta- 
Ha , JfeA xal 'Aptjp , *Affla o natyQ , 'ApadSv* , o tal 
dnoXXvoop. JidfioXog* calumniando , Saxapag ab adver- 
e and o. Nemo durior adversarius quara qui calumniatuu 
Quare et verbum }CW solet per ipdtaftdlXêip verti, Nnm. 
32? aa, Ps. 38: ai, 71: i3, ïog: 4, 20, 29. Et nomen 
Hebraeum pV alibi retinent Graeci interpretes, alibi ver* 
tant per didpoXog , at 1 Par* 21: 1 , Zach. 3: 1 , a, et in 
lobo maltis locis. Vides hic misceri inter se nomina 
signi et rei significatae , at Gen* & 14 > *5, Sap* 2: 24; 

Rum. 16: 20. 

'0 



CATtJT .XII. 34$ 

f O nXap&P rr\9 Ot*ov*hijP o%ijp f qui seducit universum 
tyrbem] idolorum cultu quem alia ritia comitari solent, 
Bom. 1: 21 — 26 etc. 

'EfiXyfy 9 proiectus est] 'Apacpood [repetitie]* repetitnr 
enim tox qaae praecesserat. ld frequens est ubi nagtr** 
Gym] [interiëctio] intercessit, qualis hic.longa Draconi» 
clescriptio. Bevocatur enim Lectori in memoriam id quod 
praecesserat. 

Big T9Jr yfyr, in terram] Ut solent qui in lucta deiici-» 
tinton Concarrnnt bic locatio dXXqyooixt] [allegorica] e* 
xvQioXt&a [loquendi prop riet as] in easdem voces : qaod 
saepe evenit in vaticiniis de Chris to. . 

Kal at dyytXot avrov uit avtov ifiXij&ifiap , et Angel* 
eiu8 jcUm Ulo proiecti eunt] Nempe in Simoniania , qui 
victi caput attolere ausi non simt. 

10. Kal ijnovaa qmpyp utydXyp ip x<$ ovoapó? , et audivi 
vocem magnam in coelo] Acclamationem Angelorum coe-* 
lestium , qualis supra 5: 11, 11: i5. 

Atyovoap , *Aqxi iyiptro y (koxTjoia , dicentem , Nuno 

facta est sa lus] ld est, lans ob conservatam religionem 

Cbristianam. Par utraypvuia [transnominatio] supra 7: 10. 

Kal ij dvpautg mal 9 (laaiXéia tov Qtov iju&p , et virtue 
et regnum &ei nostri] Supra 11: 17. 

Kal ij i^ovöla tov Xqi$ov avtov, et potestas Chris ti eius] 
Sensns idem qui* supra 5: 12. *E%ovaia |t)W imperium.' • 

"Oti xaTaftXij&i] è xatyyooog xwp ddêXcpóp yuwp , quia de* 
iectus eet accusator fratrum nostrorum] Signate locntaa 
est. Nam itata(tdXkêip yox propria luctae : unde xafifia- 
Xixciugog [aptior ad deiiciendum] in dicto Laconis. Idem 
est dtdfióXog et nartjyoQog quoties in malam partem hoe 
sumitar. Itaque Diabolus dicitur lU'ttp [accusator'] in 
Mo sar; Nota Cbristianos ab Angelis 'Jratree dici , quia 
sub communi capite eunt Cnristo* 

L numjyoQwp ècvt&p èpwniop tov Qêov jjpmp yfUQag nal 
pvxtoq , q"ui accusabat illos coram Deo nostro die ac nocte] 
Sumptum ex Iobi bistoria 1: 9 — 12, 2: 4. Dixerat Dae- 
mon Deo : Non magni facienda est fides Christinnor urn. 
Levia tentamenta super ant; sub mortis metu euccumbent. 

11. Kal avtol ivlxtflccp avtop , et ipsi v ie e runt eum] 
Reiulai'unt ipsius caluniniam. 

Jtu 



«5ó Aü APOCALYPSEOS 

/Ita tb mlpa tav dopiov, prop ter eanguinem JÊgm\ Prop- 
ter exemplam Christi, qai mortem doctrinae snae san* 
ciendae causa non recusaverat. 

Kal dia top Xóyop rijg uccgtVQtag avtwp] Et propier *«r- 
monem Euangelicum compleet en tem et praecepta et pro-* 
missa coeleatia, cni sermoni ipei verbis et factis suis 
ieetimonium reddebant. Vide snpra i: 2, 9, 6: a, il: 7* 

Kal ov% tyanrfiap rr t p ipv%^P airwp a%Qi öapatov] Am- 
mam. suam , id est, semetipsos, non dilexerunt , id est, 
parvi daxerunt pro Christo , usque ad. mortem, id est, 
etiam instante mortis periculo, Act. 20: 24. Periculum 
autem mortis hic intellige non ex Caesarnm edictis, de 
quibas postea agi incipiet , sed ex aeditione quae illos 
Cbristianos a Homa exsnlantes saepe inceasebat, ut Aqui- 
lam et comités eius Corinthi, Act. 18: 16, ftom. 16: 4. 

ia. dta ravto tvcpQctivèO&ê ol oioapol f propterea laeta* 
mini r coeli] ïloooomonoüa [personae fictlo] qualia Pa# 
148: i. 

Kal ol ip otvxótg axijpovrxtq , et qui habitatis in *w] An- 
geli : excitant enim se mutuo. 

Oial rij yfj nal tfj Qahiooft, va* terra* et marl] ld est, 
imperio Romano et civitati Bomanae. Mam sicat in parte 
priore, quae de iudaeis erat , terra erat ludaea, mart 
civitas . sive popülus Hierosolymorum ; ita hic terra om- 
nia quae sub ditione erant Romana, mare vero mnltitudo 
quae erat Romae. His Angeli matam yaticinantar, qaia, 
ut iam èittaoia [visio] aeqnena explicabit, malttm in 
Cbristianos 'cogitatum Deua vertit in Romanos cives et 
in provincias Romanaft, bellis primam Yindicis et Galbae, 
deinde Othonis , Vitellii , Vespasiani , quae bella immen- 
sas strages et Romae et alibi attulere* 

a OtL nartptj 6 didfioXot 1Ï009 vuag , quia deseendit Dia- 
bolus ad vos] Karifo pro natapipn, Prophetico more. 
Cum Christianis amplins nocere non poterit, in tos iram 
mam effandet, sascitatis bellis ciyilibus , Deo ita xes 
dirigente. 

*E%wp övpop piyap] Iram magnam concepit, quam om- 
jiino aliquo eromituras est. 

Eïdwg on oUyop xatoop **«, * c * en * breP * modo Mi em 
tempus] Praevideus fixturui» ut non semper imperium 

Ro- 



CA PUT XII. m 

RomAniun pro tiata Terset. Nam et fttigurium eiat rei 
fuerat in prostratis AegyptiDiis, Ëxod. 12: 12, Num. 33:4. 

i5. Kal Sn eiïlip 6 8q*%&p , et postquam pidit draco] 
Post absolutas vocés Angelorum lohannes iam reliqua 
rijg fataolag [vwMWw]»peraequitur. 

*Oti ifllijfrij ilg tip ytjp , quod proiectue esset in terram] 
Non successisse fallacias Si aionis. 

'Bdlw£i typ fvraÏHce, fjtig item top Sfóèpa, vexapit mw 
lierem , quae pepererat masculum] Cogitans , 

Mac non eucceseit 9 alia ingrediendum est via*- 
Itaque post val pi Dam samit leoninam. Snscitat Neronent 
ut Ecclesiam , quae Romae post Sunonem prostratam ap* 
parere coeperat , per vim disiiceret. Potins antem mu~ 
Uerém hio nominat quam inf antem ^ qaia ex omnibus lo- 
ei* Christiani Romam concurrebant. 

14* Kal Ibébipar t$\ yvpaixl Övo nttfvyig tov cfarotf tod 
atyakov, ët dataê sunt mulieri alae duae aquilae magnae] 
Aid* fogam notant, Pa. 55: 6j eias celeritatem , aquili- 
nasy Prov. aSa 5, Esai. 40: 3i , Exod. 19: 4, Lam. 4: 19* 
Grandioreê autem aquilae etiam celeriores, Ezech. 17: 3, 7* 

a &a stitrjtat dg rqp igijpop , ut volant in desertum] In 
looa minus frequentia , nt supra 6* 

Big top xiitop avtlfg , in locum suum] ld est , in loca 
quae ei Deus pararerat nt ibi tuta esset, quomodo supra 6# 

ö Omog Tgkpitat imX xatgor %al naiQoig *al fjpiov *cciqo$ f 
ubi alitur per tempus et tempora et dimidium temporis] 
Ex Dan. 7: a5 et ia: 7, .ubi tempora esse annos et res 
ipsa loquitor et loca Dam 4: 20, aa, qnbmodo et Home- 
rum loqni notant Scboliastae. Est et hic iterum idem 
temporis* spatinm quod supra habuimus aliquoties. Cau- 
saal' supra attalimus. Refutat lustinns cum Trypbone 
disputans Indaeornm qnosdam qui per ygppop oentnm an- 
nos intelligi volebant. 

*Ano itoooamov toti vqxcog, a facie eerpentis] Construen* 
da haec cum Ttitijvai, ut caetera naQiv&iotug [interieetlo* 
ni*] modo accipiantur. Similis locntio Ps. 3: f , 6j: 1 , 
68: 1 et alibi» 

i5. Kal i'fiaXiP 6 oq>ig l* tov QofMttog avtoS intctco tijg 
yvraixog SdcoQ tig itorocaop 9 et minit serpens ex ore suo 
posi mukerem aquum tanquum /l urnen] F l urnen res ad- 
ver- 



tSi AD APOCALYPSEÖS 

rersaa aignificat , ut diximua ad Mattiu 7: 27 ; adde Pi* 
124: 4, praecipue vero eaa qaae aubito ingruunt, Ea*i.8:7, 
59: 19, a5: 4, Ier. 46: 8, Ps. 95: 3, qitia eluriones am- 
uittm aubito ereninnt. Diabolus £ccleaiam Chris ti ubique 
etiam extra Romam voluit infeatare : quod quomodo fece- 
rit per Domitianam et Traianum, Tidebimua capite «e- 
que 11 te. Draco Romae effndit odium in Chriatianoa ; id 
hoc capite oatenditurs Roma vero, in omnea provincies; 
quod argumentum eat capitia. aequentia. ... 

d Jpa ctviTfp noTapofpÓQijTOP noirpjl] » W eank *#i flumiid* 
abreptam ëubmergeret, Sie uptpQq>ÓQijVa dicont Graeci 
quae vento auferuntur* 

16. Koel i(toy&i]Oep 1J yv{ rff yvpaixl , et adiuvit terra 
muliep 'em"] Succeaait • Imperium- Romanum in Iqcuis Chris* 
tianorum : in ipaum enim desivata eat omnis illa Didboli 
aaevitia. Simile illud £aai. 4& 3 f 'Eftoiqoa aïkaypi «w 
jiïyvmop ' %ai Al&ionlav [Dedi permutationetn pro te At- 
gyptum et Aetliiopiarn\ id eat , Cüm Aaayriu» Tellet ia 
ludaeam ii'ruere, pro Iudaeia ei obieci Aethiopem aa&l- 
turn ope Aegypti , ut ad eam locum diximua. 

Kal ijpoiiap y yij xo $ópa cevtijg , wei xettimé top irotct- 
(top, op ïfiaXiP o Sqccxgop «x tov gopatot avvov , et aperuit 
terra - oe , et abeorbuit Jlumen , quod ore emielt draco] 
Imperii Romani partea ea mala aentere quae Roma Chris- 
tiania ubïque gentfum minabatur» Non vacavit. Romaniff 
inter ae pugnaniibna cogitare de. Chriatiania* In. Manu- 
acripto, xal notrinu ro viwo o ïfiaXiP [et ahsOrbuit qquam, 
quam emieW\. Bene procedit cpmparatio ; . nam Jtuinina 
quaedam a terra absorheri conatat.' 

17. Kal cooyio&i] 6 Squvkov int rfj* yppemd^ et iratue eet 
draco in mulierem] Hic incipere, debuit nova aectio. 
Venitur enim iam ad tempora Domitiani prinuun, deinde 
Traiani, quae daas peraecutionea attulere in Chris tjanos, 
poat Nerobianam primas > ac*>generaliorea Neroniana, quae 
intra .Romam conatiterat* . £x iatia autem Domitiani et 
Traiani peraeentionibua . et aimiles.debent inteljigi, quo- 
modo ex septem Aaiae Ecclesiis aliae. Senana eat: Pet' 
actia bellia Roman orum eivilibua , redijt Diabolus ad 
priatinaa cogitationea contra- Chris, tianp8* 

Kal dttijl&ë notyoou TtóXifMP pad %&p^ Xoiuwp tov <m*V, 

ft*- 



CA PÜt JLtU 85* 

/uttoe: avtfy * ** **Ui faceré helium cum reÜquie de te* 
min* eiue] Floilfom mltuov nihil alind est bic qnau **aop 
far* Aoatf/£/*r.qnaiims nnllam Tim oppositaros* Vide so- 
pra 11: 7« Vide» bic mom» mutierie quod est Gene 3: i5, 
pv&xöi \*9tHU myêiicö] explicari de membrie Ecclesiae 
Cbristianae : qno aensu verba einsdein loei naarpat Paufas 
Rom. i6t ao. Adam secundus est Ckristusj Eva eeeun~ 
da s id ett| mater viventium, Eecleaia tota; $emên eiuei 
singuli qoi ad Ecclesiam pertinent. 

Tww njQOvrvmr rag irteXas toèj 0*otJ, qui euetodiunê 
mandata Dei] Nempe ea qnae sant in Eaangelio* Et 
llota tijqovptw* eonatrni oom illo oudQptttog, qnae vox bid 
sono est singularis , et maltitadinem significat , nt popu- 
lo*, gre* , exercituo* 'BttoXat rifëitp boe sensu dixit idem 
bic Iobannea t Epist* a: 3 f 4, 3* »> 5: 3. 

Kml ifópim* Tfr uaoTveutr rov ?Iipov\ Retinenüwn prom 
feeeionem de leeu Servatore. Eadem , loctttio aapra 6: o>. 

i8« Kal tta&ij* M inyr &*uop t& #«W»V t ** ***** 
in arena marie] In littore Patmi: ibi enim lobanni órr* 
raat* [viêio] contigit de fera , qüae iam seqneturs et 
propterea qnae aeqnantur ab bis direllenda non fnerantt 
et apnd Aretbam cobaerent. Olim Propbetis visa in ripit 
obtigernnt, Esecb. i: i, Dam 8: a i io: 4, lobanni in 
littore* Maior eaptnra eat in mari qnau in fltnnüwbttf*' 



> • ♦ 



C A P ü T XIII. 

' • * . 

1. Kal «ttsf, et iddi] Nova fatmtm [vw], non i«n? 
nt dixi , ad Romanos solos , . eed ad ómnes terras Rom*» 
ni hnperii se extendens. ÉlSow WTe% f Ezeeb* is 1 » Datt; 
8: 24, 10: &• . 1 . 

'B* tije #aJLa*f#, ë mari] Ex populo Romanos nam 
aquae popnlus , mare populns ingens* Sic et Dèn* 8* 5* 

Ezecb. 26: 3. 

Bfolop] Feram. Lactantidi belluam dixi* V. II. Nemo 
tantae huius bellnae immanUatem potest pro meritie <fr? 
mcribere , quae uno loco reeubane per totum orbem de** 
éibue ferrein eaevit f et non tantum artue kpminum dis- 
mipat f eed ei oeea ipsa eomminuit et in cinere* furit* 

VIII. Z A P°* 



|54 AD APOCALYPSEOS 



Apnd Dnnielem Jaocbiades dimt feruram nomlae dmif 
nari Rsgim idololatrica 9 quia soilióet inteilectum earwn 
rsrum^quae maxim* eognku eunt necessarias , nol» habiiU* 
Bic rero ipsa pottoa idololatria aive falaa religio lignifi- 
cetar ,' aicot sofent in figaris Propbêticis concreta et afc- 
atracta intw se permiaccri. 

SAv*$*i**v] Ortom baben*. JLdsoendsre oriri Hebraeii, 
(ui. 6i: 1 3, Mare. 4: 7* Sic Dan. 7: 5 de feris IpSo 
dviflcurop. Fuerat idolólatria Romae semper. sed Teint 
nova snrrexerat., additia ad Deoa £ae*aribas defunctis. 
Claudianua: .... 

r )Ei9i^qiPo$ Rama-'reeêph,* . 
' - . .udfcffc dedit ipêa Deos. ■ 
: ^fijd# *}q*tu Ó7»er, habentem cornua dscem] Plarimoft 
habens Reges exemplum lillnd aeqnentes* Et cpiid mirnm, 
qVtjHfo at fa'dafei Heges in -Caesanun {ratiam igifaiw 
réS* n*t(>io&» iftadr- [n Maiotwn institutie desciscebant], 
ntlosepbu* loquitur , institutie tn ipsa Indaefc agonibus 
et&leticia , Uieatris^. amphitbeatoi* , India gymnicis, mu- 
•feil y itbywelicis > extra yero Iudaienm< solum etiam tem* 
}Mb *n bonorem Caesarum strnctis? Hm iam adde Reges 
Arifctftn , Itnrsieate, Comagenorum , Ponti • Polemoniaci f 
Ajrnieifiaey Tb ra ca ae y Galatiae, Adiabenae, SneToram> 
Alpini*. ' Non: «adem: per omnia ree est qute biq et qnae 
infra 17 notatur. Hic decem Reges significantnr Romana 
sacra sectantes; illiq decem . Reges multo posteriua exorti, 
qnibns Deus usaras ait ad dilacerandam imperium Ho- 
mannin* 

'* tfiÖrff KOpa-U? '*7rnr, et aapita' septeny\ ld est. , **/><*» 
tfiótiïéh : ut intelligamus designari bic idololatriam , n° n 
ftrygjani, non Afegyfrttam . non Cbaldaicam , sed proprie 
Romanam, Romanis legibus receptam. Praeterea septem 
bttpitd , fit foftra <Arasjmni , et alind significant, Principes 
tftn4$e>^t%^eftn , qn° ram jam non nomina sed *es in prae- 
cedentibus praesignificataa babuimus. Ii sant Clandiui, 
HërV* Oalba, Ötbo , Vitellius , Vespasianus et Titus. 
• 1fc , <Maudio ineipi debpit, qaia is primas exailia decretit 
fcrbotëtores CnViltianisini , qnod Tiberkis non feceraf. 
" ÏCal ini TtSff ftfganorfttfari? &bm btaiyfucrtt*, st super eor* 
nun eiuê .decem UiekUmatü'\ Diademata significant ius 



• • • * 



* * *! • %*«*> 



• 

plcmnaift lobdüor, qoaie habebaet B*g*ft. jUij Wnivum 
dm ' fide «raat et revtreiiti* Rojnaili . imjttrii. J taqpe Aftf 
gjuttu dixit Herodi«.Magiu>.,..p*««r tf^'^^q,^ co/^ 
■mtituéte et ut > poeren» et ut Aegem; et AiUanius r i»#gu^^ 
«#** Herodem vocari ad xationee^redjendae de lis quaj 
cM Re* 'feeerat. Ita éhitm'nee Regém, fore^ ^Dift^ema^ 
insigne Regnitii, i Macö. t:. g^ ii: ; i3, i3r 3a! Jyüijp* 
•T«. £««.. 6ai 3. . \, 

AI** èri nrg «qpaftatftttfaftv» ** -evper, capita *Mtf] \$upf 
montee % id eti , super, ipsaal Arbem , qaae * per mentee 
me f tem. non ambtgftè s d*sigp*tm>. Vide fesitimr : m W ce 
Sepfimontium. Horatins: 

Dt, tydbuë isepUm placuere sqUi** ^ 

Pröpértiua de Rome]:. 

Septem mrtê edt* iugj* È etc* •* 
Vide et «opraiat S et 17:^7, «9. 

'Ovófteeta phocóaypltw nemina, frlaapfyniiaêj u Malti • Hbjp 
iroftec pXéewpfplaf id yero est,. >Urbe aeterna.. Ita Hie* 
ronymas exfjKcat mdeoima quae*ti?ne* a4 Alga^iaiq* 
Prospet: Qofe no?» inteUigat qujtwi dicitApwafypeit f*~ 
rente m poculum plenum exeecrationibuê immunditiae ac 
fbrnientiome ter roe? ^deéem^rfi^n dieft ur> % qimp tempo- 
talie eet, nomenest blaéphemiae* Caesar . dicehat decem 
legiones • habsre jMpttlom Romaantt jtpqf* £tuw Opslurp 
drruere tmoiéeüt. 

2. JTat t&(hfëi<>f,iltldötr, yr opmeer rtaQicfot ÈT iuxl ft no~ 
8tg avttö és 'fy**ov, stat 16 fóp* sftirte? tk &#& >U?jw** 
et f era quam vldi ,' èimilie er at pawdaii , * et* pecfee, eiue 
sic ite pedee ürei , 'et oe •eius.eiauïoe leonui\ Sicut.entfS 
Apecalypsi* quatoor aninaalium forma* ia Vetene. Teata- 
meitto in ttniira compositès diatmjxit, ita nqpc c<m£n} 4 tre£ 
distioctas apotl Danielem ; Jetarum formas in JHIWP 
contrahit. Pardalie varia 4 'Ier; i&. sA- • yidentar^enim 
Interpretes Gréeci ir«r^(Afco0 nomiöe id«ja:«WO»al int^lli- 
gereqtiod Latini pantkera roctmt |>: ant etiam. lêafiam*, 
trt Pliniui» fratifydtt» Talii» Claeditfs ^ no^c ipiti^, v ^nne 
saevtw. {7r»i#« petie ébria ptoterit» >Ov^W|:.m.< 

Armaiteqne >tmgwüma j»r*<w -< >, :,,,,,.,.<» - 

Af ' ' A&Vtii frf*u, S3óittW0.\ ,-:»•? ; ,. f . ... ;; p .. j. j,»* 



556 AD AfOOALYPSEOS 

Atfmé aft AnméWon. ld o* 'f erte est Domitianu* tpu f 
ln&a*5: tdeo *ip«ri tanquam potiori parti datnr Homea 
Jh^ofrin&a *jr: il* Dotnitiani emm< persëcotio , ntpote 
gi*aVissim* ytepeü debait, ut illa Antiochi apod Danie- 
lem-; toque magis qtlod eventua Domitiani idololatriat 
<^n4dm r ' pratfrgarabat y ut ibi dicemus. .Ostendunt erge 
M'pé'dRff -ét hot o* idololatri» aaepe comüem fcre sae- 
vitiam , nonnanqaam etiam Uonibuê et u?»«t* uauram in 
Cbrïitiahö*, ut rtotüm ex Ignatii tnartyrio , et dicto illo 
apod 4 Tettallfanimi','CArAit»aiM#' <mJ leoner*. 
: J&rïW»^ AiJr* <f d(*i*a» stjw'dtrafiir «tW «1 w 
&QÓvor aixov xal xr\v i^ovoiap avtot, et dedU UU Serpent 
pirtutem auèM'èt Votium-tuUm ft pvêe&tt&erh §uam\ Sicut 
Serpens magnam Tim ad nocendam kabel», ita et Diabo- 
lus. Accedit Dei perotifjua tam taepe ito^ •impedientis : 
id iiovala dicitar bic , • ut. et Late* as: 53* Ex ntrdqae 
Véquitür' 'magnum quoddam Regvum in enimos bominom, 
quod #aoVotr noininé signifieatar* Haec Baemon Romtno 
imp^Ho ^raësidten*' idololatriae Romanae ytaai vice «na 
e^rireiid^^Öièmt, affettua «tam et efficaciam iuperatitiom 
'^ifph'aTiav ,,i ' * *•- -* ••» ..... .> 

~' W; v JD»! M ïWoi> JiuW f» rc5r **<paW atbv wtd loyayp&l* 
r tïg &diïccrap ï eè vldi unum^es *im capitibu* quasi oce*- 
sum ih ttiöttem] U Veterom quidam ad Nerónem traxere. 
Ego ad lapsum Capitolii , qui erenit Vitellienia et Flavia- 
*nis 'fcóntae'inter *e"pagnaatibiia* Nam copwfi*/* nomine 
'etiam mótite* signiniari unfra focemur. Jnter eoaautem 
inohfeft emitfet* Öapitoliutn et arx et templum practcipunm 
Üomae. Frequefts autem Prophete** Templa'ra montibui 
sita iic° appellare montium' nbauue : junde Templum Bit* 
rosoïymitanom dfcitur ; 'Mim* Donwni* Sed et arcea ut 
I artrdab r 8Ïta* mófkèf Aitï iaat 8»pra.;audivjmua 8; 8. Ubi 
laüténV taies' «rcer evertvritur , <tanc ipai pumlet . jPottica 
TJüadam lóbütiéft% dfeuntur paëere t ut Eaech, 38: ao, 
'ler.Si: dSi Sedhio qui» montea.deacribtwtur aub figora 
capitiM ,' ^dicitn*'* inflicta mohti pïaga jfupsi Ifitfltti , ii 
eit , quae Ietfclfa vidêbatur. CSredidepant multae geniet 
collapso Capitolio^finem immiaeee rebu». Romanis , ot ex 
Tacito discimus Historiarnm. IY /^tti« falam ürbif illo 
Templo omnium toguètmimo eontinen credebatur, ot 

v Vi- 



rider» «st tpttd tittamUbM V; Ind» Virgttfau Amntóos 

nono : «• •• ' - ' t ■ • ■ «-..'; '.*♦.,,, 

IXütn dómuê Aetiene CapUeli immobiU èaüum * -"-s 

' "*♦ • /nco/*f , : imptrïumqtée pafét JX&rfitinué ha&éèïtJ-' >» 

Et Hor*^ast '' • .:,-• ri—r 

— 2>aw» Capi9*Uu*% > * ' o.r 

• Scande* €Um tacit* virgih* Ponèifbx. '•* ^ .r. 

Xftl ij *%•? trö #<Xwdtov aivri i&tpxirró&it, *ï p l«g& 
mortie eius ëarntüW] yespasiaiWy qöo* ittiitirtfé tottfi 
mm ptttabatar, él. Urbem et Imperium Jfcr Capitolifró 
xestitait : - nnde riammfr 'dar additnnt y • j?cmm> : reïutg**} 
Qaanta cnm idololatriae pompa restitutura ait Capitolibitf 
legi potesi apad Tacifctfm Hirtoriarum IVv* v ..' L-. 

J&ti ifrav/uaófy ofoj ^ yifómtko rtö'fr^/w:, et tidmiruiU 
ent umvèrèd téfira pv*t /erom] Hoannes 'tervarunr tomiitf 
um, qfti tnale existimare coep^rant 'dé Mr' RonJörti*; 
Capitofio tam magnifioer^ restittttb tautaVere seüteritiam , 
xursuinqi&e ia idofohttria 'ftomana f«cfi stmt olwtiiratïo^ 
res , tam inopinato evenfrn «relat attèftiti. £t est bveViè 
loco tio i&ccvfiafff* wiltxo wév &fj(Hói} pro 'iè&v/utaê* ntyfto- 
^7 orrfoco rov ötjolov [admirata est incedens post /eramT^ 
quae locatio pleite exstat Luc. öi: 8 , ii J>ëtr. *.• 1 o. Pari 
modo Aét. 7: 9, crrridorto 'tli Jiïfimrop [vendidtrnnt in 
degyptum] pro uniïorro bdfutsóftttor «ff jitrvmbp [ifeiufö 
detwiu abducendum- in AegyptUm].' ' " ' * > •, 

4* Kerf 7r$oötxvyti<sccp tó dQccxbrn ttS dtimfot i^ïgbêl 
*W T$ öïjqIco, et achraverunï Serpentem quP deéit potee± 
tatemferae] ld eat, Servierunt Diabolo. Est êftim j*«i 
Ttovvptce [tranènominatio] , qaia qui - alicm serrioat coram 
eo prosterni solent, Eadem lócutio Gem ^7: 29, 4$: B; 
Esai. 45: 14. Idöo TtQWSxvpèïv exptfesaë' expKcatur' per 
M&iïói, Oen. 57:7,8. Vere antem Diabolo 1 sentittüFj 
qui colant idola: ipsius enim imperium éfiam* nesctètttes 
proniovent, 1 Cor. ïó: ao. Irf MantwcriptQ, gr* l%mce 
^ ihwfap \quoniam dedit potttêtaterH]. > 

Kut TCQOGwivrjactp r<8 ftygltó , et adóraperunt féram\ "Hf 
est, idololattiae Roraanae inserrierunt: aeetati siatit ri^ 
tUB* Roman os « » ■•'•- »*• j ■ ** 

-JiyovTfV , ïig SpotoQ ti3 ^^, dicentes quiê- èimUêè 
ferae] Quae religio par Romanae? ! 

Z3 rfe' 



|5I AD 4?OC^f,1Y f P8EOS 

umi» *<?] Quis impune ei posset obsistere ? Quasi' die** 
rent/ .Stolt» aunt,<^e jpoünntar XJW*ti«i. <Daauinpta 
ntomtlMM.e«.;.TjNAM Rtfaacj* 3 Reg. i8: t 85. ^imilii 
verba Dan. 8: 4, 7* In Manusrripto est, %al tig [** qui'], 
qaomodo legit et.Latunis* . ,i.u . — 

5» Kal iëi&q *tta$fépa la2*t/r (t*y*%* 9 ?*t datum $tt 
éi o* Joquéfl* ma§»a\ Hop os +rt. »p*e rOomitiana* ; .«rade 
ialra 17 dioitu? ..«& type* [f era], tanqiwn pars eiusprse» 
*Ap**,: Os fait Jt. idojoi atria* et loqucn^e^et cowmijia- 
w4o,4^tifeM.,. Su^ft*. TvbuJwiw loei e* Dan. 7c J8, n, 

l»bi d* Antiocho. 

Kal pXaaqnjplQï , «f bla*ph*rniam] Qflia stpet ips* pi> 
m»s JPomiiwrn W Pêi+m Yocari voluit, ut Suetonios et 
Marti*üs,flo*i docent. Ante. is henos jmu. habitus niii 
mortis. Salet toz fHmnplas «unie astutpari de com* 
pjesti» i4oIoUtjp.i^e aovis: a Maxc, .8: 4». Responde! He* 
fcrae? r/m Pa» 69; 9, Item fl*Q fceefo. 35: «9. In Manu* 
•mptp nul (ftatytHMt f ne* male* • 
_• Kal löfay, #ir$ ihvala, notijaat <&%**$ naaaqunaytm W*# 

0$ d<tfa €*t eiyvt**** fa4WA.mM*lW«dWginta duot] 

e ■ ^ 

pip: e) ..MjuuMQfliptns sine voce mfcpc*, [M/uw] , qu*o 
flip* ffti9fttw% , , Tlaiymi adettta. .temporis nota eat in actu 
perA€H*rqr0 r titljic.b\ i?» nbi de ,hj*c. locutfone diximai. 
Tloiijaai nempe contra Christianos. . . Incepit eniw upan* 
ti^flljis- '^ersftc^tioTi^m adyer^s phrisUf Aos Anno jmperii 
a«i>.4f<WHx>qt tertio, Jpsj* ft^Um inter/ectus est a&qo »oi 
fjjncflp^ns, sexta flt.fecupo. £cee ipsi arc/u *>«* cum 
#qU#o. 9 - $&*, iftHkiêB. Xl+ll } q«i bic praesigniftcanLur, 
Sfc Antjoehi pera^eptwnemlg^pkqs alibi de scrip si t «•*• 
€*^f*f3SWI*^#liW tfibMfi ffnms M dimidio. t De Jiac Do* 
pHJASea peWélSWtiose vide ... Augiuiinum de. Ciyitate.Dsi 

JtVIlfc Ai f ..Oiwiwii;yn w 10.: . . . 

6*0? , ** aperuit 0$ in eafljtumeiiam versus Veujfr] j^olot 
J«tria par DpiwiUwupa c«mtaj*eliqs$ Deom tracjtayit, di« 
c^na intep : #lift cmn fulgwaret, ,f*riat qwv witf,. )b" 
nuscrjptas, nal Hjvo&e. ró gópa aixov tig filAtyiyèUtf > mü 
itfale,/Ot aiibiutftUigaiHv ro ötjolw [J<ara]. Similj» Iocm^ 
Matib. l3i 25, Kec alitev ..-Iiito legU f-atia»*, 



CA.PJÜ T XHl, S* 

JBlaOWpSfoat ti otp/mi afooS r contumelioee toqul irï. 
men, eius] Dan, 7: a5 : uioyovs itQog tip "ltyitfur & 
[Serrnonee, ^ontrq £%ceJ$u/n loquetur]. 

KaX Tg?. 4*9*9? «&»**» ** ** tnbernaeMbm . eiue] U3ra* 
Ecc}e&i*tn. Sic Hieroaolymitas vetere» Deu* vocat na 'bfli 
£**»lorittj?ft meum ibï] f ,£zech, a3. Sanoti etiam Ttmpiwn 
JDei dicimtar;. aed bic petiu» Tabernaeuium, propter in» 
certaa aedea .,. .aiqut oliin.jm.deaerto, . . 

Kal favg ip t$ oèoapy GxipQurrag, et in. bom <ftd in 
coelo habitat] Sing^los Christianoa , quorum :mXm*(m 
iv 9MQ<**$ [fionverèatio in eoéii*] Phü. &• 20* Vads <qaa* 
«upra 4: 3, 4v Sic 1^**4^ a Daniele. /iracautur' mtW nm 
[fortl^udq coeli] 8; ia, ut jbi expqnü Ah*tt. |Udira<. Yc* 
cabant idploUtrae .Clwi*ti%nM «fté'oti? {«*?»?*} *t.c«>Kftf 
omnium in jmperia^ m>4prwU .»....,. 

et datum eet ifli beftum. f met* cwn eanfitie] 'Itfafri Aai 
perroiasmn significa*, uA ttqpra 4>: 4, 8, 7; 2, 9: &,/& 
Uat^rn* rcoljpw eat bic ,fa$ttfiêe;r Iractere, qnamfii mm 
reaiatentes, ut.aupra il: 7^ xsa if* Simile Dan. 11: 38L* 
JCal vixijoai avrove* et \>fao#*e eos] ld eat, morti ant 
exailio tradere.j at dicto ktfo 11: 7. . Absant in tlaMr 
acripto baec et b*in# coramató* praecedentia s • et ffttii 
coropreh^.ndmitur \n irerbi*, ftnt* poaiti*. 

«tfyo* , ** .{&*« «** tfft £$<flf *** *«* o*»n«»» Uibwn, et Un* 
guam et geniern] Avxü [f*ra*] 9 nempe ff^.ttygAp. v Wpr 
lolatria per Dowitiamw latiua quam ante. pr opagat * eat, 
victi* Dacia, Cattia, Sarmatia. In Manuacripto^ yvlyg 
%ai laqp %al ylqma* %*l fopog [tribum et populum #4 #*t 
guam et gentexn\ y qnomodo legit et Latinua. De \^q 
diatributione bamani generia vide anpra 5: 9, 11: 9 > et 
infra 14: 6. , 

8. Kal TTQQQitVV'qaQVaiP CCVT$ 71WU$ 04 XOTOItfOt/JTOft W 

T^j /^ , et adorabunt aam omnee Qui inliabitant ter*an(\ 
ld e8t^ *ƒ?« TtQMxvPipWW f w< êevyiant idololatriae om* 
nes qui in ttai/wno sur*t imperio, quod bic /^, ut a^pva 
13: ia | aicut olxovpliH] [orbis'] Luc. 2: 1. . 

r JJf ov yirwiffty. W wow* i* Vf WMy rifc f<o§f to? 
a^iriov rov ioyayiUpov > dno mru^olijg^óa^^^ quotujn^npn, 

Z 4 *unt 



JB* AO APOCALYPSEOS 

0tmi eswtpta nomina in Ubro vliao Agni qui octiiut etl , 
a prikcipio mande] Snpple yèypauuiptf [conscripto], Nam 
baèc postrema referenda ad Ubrum , non ad Agnum f 
recta vidit Avethat et alii et lëco qui infm 17: 8. Simi- 
lee traiectionee Toenm baba» 2 Oor. at 7, 12: 2 et alibi. 
Sicnt Atbenis et in flus ciritatibu* arant ltbri in qaibnt 
crricun et natoram et ad aetatem virilem provectornm 
ecribebantar nomina $ et eradebantor 0/ artpot [ignomi- 
nioei], Conaipitar enim bio liber ad eom modotn at qui 
inatnt est qaoqno tempot* ei inioribatar r qui esse detit 
•n£tratm% In Conttitationibns Clementit : Ka&we avrig 
etOv fttttfafor ^9 & Kvoto? Mwwfc > Xtywp, Mij %*lom 
Sn %a npevuarn èuïv vnanovovoip, aXXa %*(Qêtt in rel oVó* 
pat* vuwp yixvmuu ip te} eqparfjr inttÖap ti pip avrtiï 
ivpip» ylpcrai , ro di ipnifM tvpoLq nal oizovdjj , drjlop 
$U (hq&Qvpirotg M avrov [Sicui ipee noè alicubi intti* 
tuene Dominue oetendii , dieene , Ne gaudete quod Spi» 
*Uuè volde obediuni, eed gaudete quod nomina peetra 
ocripta eunt in coelo ; quia Mud ipeiue pirtute JU , hoe 
per o noêtra bona poluntate ao studio , ab ipso ecilicet 
ediutie]. Idem Clement ad Corintbiot : 'HutTg oir aym* 
pemiem^m wQt&ijpcu ip te} aQt&ue} r&p dnoutrórrcop avtop 9 
tam furahifinfup tê&p inrjyyiXutrap dcoQtüp. ÏUeg dè t$cu 
rovxo , dyanrj rot ; lap i&iQtypiprj g Öiapota ij/nip 81a itigtwQ 
n$ig ' tip Qtop 1 la? ixttptóutp re) tvaot&x nal idngoodinta 
avv$, lap imrtXijikofiiP ra épynopret tfj dpeópep povXrpn 
mfhoS, nal dxQlov&ipkopfp tfl 08e} ryg akffidag 9 ehtoffiyap* 
tig «V totvr&p irifoap dStnlap nal dpoulap, ril*op*§l*p, ï$ne, 
naxe^êiag n nal Sólove, yi&vQiOftovQ ti nal naraXaluk, 
^éogif/iay , émffflfaplap n nal dXa^opilap , MPo8o£lar tt 
*al (piloQj'VQlap [Nos igitur f ut promisaorum donor urn 
pdrHcipee Jiamue, in numero exepectantlum eum repend 
eerio contendamue. Quomodo autem hoc fiet, dilecti? 
Si fide in Ihum cogitatlonee noetrae siabiliiae fuerint t 
91 grata UU ei accepia diligenier quaeeiperimue , ei quae 
ad ineutpatam eius voluntatem epeeiani , feeerimue , et 
4>iam veritatie eecuti fuorimue : abiiciente» a noble omnem 
ininetitiam, iniquitatem y cuplditatom , cdnientionee , ma* 
liiiae f fraude e , eueurrationee f obtreotationee , odium Dei , 
évpcfbiam § f<**tum $ vanam gforiam 9 e$ avaritiam]. Chry* 



CAPUT XIII. 36i 

•ostomas ia aecando Adversas ladaeor explioan* ftlud 
Dan. 12: 1 , ó ivqtd'ilg ytyoauuipog ip réf (i inliep [qui in- 
ventus fuerit script us in libro], ait, rovté^ip, oi ocotifëiag 
Zprtg &hói [id est , qui salute digni sunt]. Vide qaae 
dicta ad Luc. io: ao et bic snpra 3: 5. A principió 
mundi ita dictam at dno tov alpaTOQ rot; *AftiX tav Sixaiov 
£a sanguine Abeliê iusti] Matth. a3: 35. Vita autem illa 
unde liber ille nomen liabet, recfe dicitnr vita Agni 
occisi , quia Agnas occisus primas omniam ad eam vi- 
tam pervenit. Vide supra ï: 5, 17, a: 8, 5: 9. 

9* Ei tig Ï%h 0vS > d*ov<t<x*n> " qui* habet dures p 
audiat] De bac formula aadientiam excitantis vide sa- 
pra a: 7, 11, 17, 39.' 

"10. Et tig alyjiakaalap avpdyn , tïg aïftiaXaxjiap vndyti, 
qui in captipitatem duxerit , */» captipitatem vadert In 
Manuscripto est. Et tig tïg aiyjiakooLav , tig aJpuxXaxJiap 
vndyti [Qui in captipitatem, in captipitatem \>ade£\. 
Qaod non improbo , at in priore membro sabaadiatar 
&yu [duxerit] ex seqaente vimyti. Sensus est: Patienter 
hoc ferte Christiani ; non deerit nltio. Roma qua e vos 
captivos agit, capietor a Wandalis et Gotthis non semel. 
Poenae civitatum seriores sunt quam homlnum singalo- 
rum : nam et vita civitatum est longior. 

Eï tig lp /lager*'?? dnoxrtptï , qui gladio occiderit] Per 
iniuriam , at Cbristianos Domitianns. 

'Att avtop ip na%aiQCf ditonxap^ijpai] Is ipse gladio per- 
ibit, at Domitianus domesticorum gladio, idque postquam 
maltas eias rei Deus dederat praesignificationes. Vide 
Annotata nostra ad librum I de Iure Belli ac Pacis 4. 5. 
6aetoniam ac Dionem Domitiano , et Philostratum de 
Apollonio VUL m las erat Radamanthi, 

Élnt nd&ot ra % igt^i, SUij n ï&tfa yipoiro. 
[Quae fecit si quisque ferat % ius fiet et aequumJ] 

SÜi l$ip ij vnouopy xal 17 nl&g tóop dylc&p f Mc est pa- 
tientia et fides s auctor urn] fib*i , id est, in hac re : sicut 
dicimns unde discerem, pro de quo discerem* Similis 
loeatio infra 14: 12, 17: 9, Refertur aatem boe code ad 
praecedenlia. % H vnopopjj %al $ mgig , id est , vrtopoptj 
8ux tyg irtfwag [patientia per /idem]. Quia credimus Deum 
tiltorem foré, ideo facile lolèramus adversa, "Aytot bic 

7< 5 suht 



36a AD A POCA tYPSEOS 

f 

pnnt Êhristiani, ut W** ^Sj.e;.^^ Ijjo inpra 7, 
Similis exhortatio Dan. ia: ia. 

II. Kal éÜQP z £)Ao (fygiWi et v[di aliam feram] Quod 
hic praedicitur posterius est iam diclls. Qualis fortua 
fuerit buias ötjqLov non dioitur, , Cre<fc> fujase forroam 
yiperae , quia inier e terra nata ilia eximjp iure hoc 
nomen sibi vindicat. Vide Act. 28: 4. 5. £t Ericlitho 
ma ai ei 8 operans sacris apud Lacanum sic describitur : 
JEt f oma vipereis substriftgitur horria'a ter fis* 

*Av(x$ciïvQY f* t§£ yijj; , adscendentem ex terra] Haec 
Bestia est Magia , qaae a Pythagoristis illo tempore de 
<|iio hifi agitnr , aperte, execcita .labantem idoloLatriam 
erexit, maxime per Apolloniura Tyanaeum f . quem eius 
temporis liomines Christo aqsi sant opponere, at ex Bie- 
roclis libro apparet cui respondit Eusebias. Magia aatem 
recte dicitur ex terra ads eender e , qaia M&gi «* terra, 
id est 9 ex antris, loqaebantur f £sai, ag: 4, et umbras 
suscitabant ex terra, 1 Sam. 28; i3. Seneca Qedipode: 
Subito dehiscit terra, et immens o sinu 
Laxata pa tuit , ipse pallentes Deo* 
Vidi inter umbras» 
Haec sant illa a'dvra, üfiapa xal yofitoa [inaccessa, inyia 
et hor r end a] , de quibua Nazianzenas Oratione secnnda 
in lalianam. 

Kal tl%t xioctTa dvo Spot*, topic? , et habebat duo cor- 
nua similia Agnq\ Magi duo habebant virtntam aimulacra 
TJrtatibas Christianis similia! temperantiam in victu, et 
a Venere abstinentiam. Clemens Alexandrinus Strom.III: 
*A(*&*t 9ioc cpQOpridof igi mal ro7$ uayotg oivov ri ojaov %al 
itftyvipov xal d<pQodi<fi(ov (XTfifóOÖm [Sciliqet et Magis cur 
rae est , vino f anima Hum esu et genere abstinere]* 
Idem habet Theodoretus Sermone «tertio. Speciatim de 
Apollonio Tyanaeo id reïert Philostratas I. 10. Cornua 
Agni 8 unt virtutes Christianae. *AqpL(o hic pro ta> oqpuq$ 
nt iam illud Sqavupv pro o dgaxcop. Frequens talis artica- 
lorura omissio apad omnes Aactores. 

Kal ikaXêi cotf docexwp] Loquebatur qualia Draco per 
Simonem loentus fuerat, cuius naqovdia [adventus] /uit 
nar hpioyttav roy Sarava \secundum operationem Satar 
nae] , a Thess. 2: o,. Idem de Apollonio tradit Origeaes 

sex- 



*e*to> ^co^tra £eisui^ I- Wl»n|iff* .<V ?> 3, £edn>*W?n ,Gom- 

pendio. < - ... ?'•{*. . , ,. . /.,. • •, \ * .*..,. *. . . 
13* JGai t^r i|oi*W rav, «^órav, ^^ wa^. aroi«*^ 
#/. poUxtai*m priorij fa*ti*9 [Omne^ f *sif &<**]> ♦ #<><**&& 
Christiania rMagia Dei permiaaa; sjcat ante jwcaerat.ldo- 

lolatri* yi Qaesaxum austenjtota, De voÊfr i£ovai'af. yide 

« • • 

supra 3. . .• i . : •; . . : : . ' % \ ■ ,. . , 

'JBwJri w flfvww > ^r(im #n) In honorepi ftooianae ^ 
ligionia* .'..,.,.: ..,.-... . 

neoonvryamei ri^qlop jo txqwtWj f'. Jft c ty frrram e t h<*- 

bUant0* &k\e<l adowe betfa^priaw*] jfcat locutio qaa r 

lis aupra £&•&• Naj^arali» eM ut »9 fiw*t n itatiï. ïvu q yq p . 

toineir oi MtwiQyrTigi ir., fwjj , .agQqevj^'owft . [/w> .*** 

i»rra: 9 «tf «a«y . A<iW*<wi/** 'in. ea r ndorur na}. , Hic xpj 

illud par rat/ft*^ $HP<m°* eat , enJm/i^^nxoF £é^pi^**r- 

vuto] priori». Et yr(HMKVJ'ti>f:F0 :£w«9J' jrf. HGcBw.eaJ .■#*- 

%ivni M&m<*iM* Hwrvir* , quomado ;fflpQffcv/f?r . auwfcr 

et supra 4. ffgfösj'. pro 79900*190* (j?r*7tr*jn] nonxarum 

Graacis, Vide ilob.J 1; ; 3o; (X *afp#*(H#W ,&ri j^jf rj?..Ao- 

roirua diïtiojiis 2Zf*»p/»of. 4 Faciebaat hop )&agi auptoritate 

et exeaaplo', ut ^pollonius /ap^.^lein., lorum . f Podpr 

naeuoi , ApoMittem Pytbium, .Anpbjagaufp , T?op}ipnium,, 

Musts, Ae^c^Upiofli; qqae opwipt JiA^s.a^dJPbftoatratunou 

Ou i&tQanüi&ij nhjyrt. T*v#mmm* <*ito% 9 owi** iKrpia 

est plagt* /nartii] Rursjui Hebfjuoa lacutip, in qua, a|>OTr 
dat avtov* Jdololatriae graya . vu.lnaa * iaftjclnni foerat 
lapso. Capitplüf , adde. jat tibera : praedtca^ona anb. Vet- 
panano ejt Kerva, Sed valneri inedicanjen aliqiutd attuilit 
Magi # a Pythagorioa. Ja Maw?a€Wpto, ^ «l^^ «i?«90. . - » 
i3. JC«r^ : nouX Gijnéta pêyéfot , *t f*cU . sigw mag**] 
Qaajia fecerat Siciou Magiw : . d« quo vide qua? AivtfL 
a Theaa. ü:-9* . f ...,,,-. . 

iCiocl nvQ tva in vov <kvq<tPQv *<*T<tfialvi\. iitl Ty* yïjp, vt 
etiam ignem f&ceret de cqbLo 4*8Gfnrfpf*.in tetram] Far 
, cere. dicqntur Magi quod ad eorum invoqatianei». facwpt 
Daemonea. Sic ignea coelo de Vacant, i^t ApoH^^iua apud 
PbitoUratam V. 5. ita Eliain iftijtanUir, quomodo {oba^ir 
nes et Mambrea Mostra, Et eat traiectio , <W post üo r 
n«n po«it 0> ut lob. i4ft 29 > Rpm, 11: 5j. 

44. 



364 AD APOCACYPSEOS 

14. Kctl itïaïct mV'JLW? fAfc namtnoüpras int rijg fit 



9ia ta aifliii* S idóbq avttjf itoiljöat irdmop xov &tj$iov, 
et Mtditcit habêtanteé in terra, : pér 'stgha yuae data-eunt 
iiti facert corani bèttiKif] 'Epciitïo* txpone ut snpra ia. 
Talia sant in Apöllomi hiatória,! Locuta arboa , Ftigata 
empaaa, Pestirentia tab btbita mendici óbambnlant op- 
presaa Ephesi , Crna* e compede ednctum , lpsiae ex in- 
dicii loco incöntpfcuaa' abdto» , l Pra«d«eta >qu» -tempore 
fiebat Domiüani caedes. 

v Atyvov rötè Itcéroinóftitï M x r^i yfy r i?*ópa ttöiïjtai ru 
trjQico 3 ityi ttj^ TtXtjyJjp Hft fmyalQ*g , . *al «Tv* * decent 
huk it antibus in 'term 9 feeinie se imagihem bèétiae quas 
habet vulriüs gtadïï, èt ' ' vi xitl ' ' Potest hoc de iraibra 
Acbillis admi, »i tlymr itoifjfteti interpreteris dicens se f e- 
eiése. • Èldoi *A%iXkitog [simuiacrum AchiUis] vocat Phi- 
lóstratus IV. iy additque post id* factüm tnonitos ab A- 
pollonio' Thessalè» tit A chili* aaera facèrent* Sciendum 
aatem maltis ifi loei* ftomani impèrü caltam füisse Acbil- 
lis , ut apad Iliixm y léste Athertagora 5 , apad angastiaa 
Moeóti&is , docettte Strabonè XI in' Léneonoto , ut habet 
Periplüs ; in atti notnmfs irisbla, et alibi , ut habent Phi- 
lostratus Heroieis, Plinias V* 3/ X. 29. Historiam aatem 
Kanc 1 de Umbra Achfllis per Aj^ollouium locuta verarn 
agnoscit Ensebfas contra Hieroclem scribeiis* *Sed et alia 
lrainsmódi factA ab Apollonïo memorat Yooiacna lus ver- 
bis , Me mortuis reddidit pitam* Quod ai velia Xiytof 
notfytoti vertere l iubene fieti, interpretari poteria de Magis 
Apollórlii discipnlfs y qui Apollonio «imalacrnm fiéri ins- 
«ere, per qnod Daenton oracula edidit. Aperte enim id 
teatatar Scriptor ResportsTonum ad Ortbodoxoa. E/, pro 
Deo fcabkam Apollonkim diserte alt Vópiacaa:' Lactantioa 
Vero V. 3, SiMulacrum eiuê sub Hereulis Alexicacv 710» 
mine c ons Ut ut urn ab Ephesiis mansisse ad ana tempora* 
'Tan atitein nntbrae exoitatio qttaln * si mul ar ra jata vocem 
edentia rècte dicantar facta r& ÖtjQto? , id eat, in nana 
lionorèmqae Romanae religïonia; * Êt vulhernta fuerat, 
-gïadio-, id est) praedfcatione ' EtfaTigelii' aab Nerva: aed 
■per Magie as artes vires reenperavit , quod kic est ï(iflt 
pro dritifle [révixit], almpléx pro compovito, more Bc- 
bcaeo* Et est élegana Comparatio ai^ni et rei aignatae. 

Ho- 



«AJP.IUfcSUfe ;:,« 265 



Hon*<> ntortgas :a$tt exanimla image vistt 4 yivörea sleet 
Idohilatria. Sjtatiui pU$ebat. Nabncjipdonoaoro: at Raniel 
vidit eam nihil ease al^d qnam feraram agme&. .... 

i5* Ifol idófrti auT$>n$rtvjtix.dt>j)PM tfl êl*QP% tqS GijqIov, 
et datum est UIL' ut dorst spiritum:imagini\ bestiai]. &pi+ 
ritum, a£ire , , yqc*oi tfedif Msgia. aiye umi ra* aive sifnpla- 
cro: iste aatem genitivus rov ftyqlov hic est. aignificativaa 
domia;i, t qüja re* iatae aeryiebant Idololatri»?*,. Vox 
dicifar spiritus * quia aolet indiciam v ,eaae vitaef , qaa* 
dicitqr.nn. 

Kal Spa XaXyaji % *l%ew to£ 4hfëiov, et ut loquatur ima* 
go. 4**1***]., E*; ta<? regum, sive 4e umbra accipiaa , v aive 
de atatao. Im^ginea loqai rea mira, non tarnen incre». 
dibili*. üabes^idfn hiatoriia Romania»et Valerio Maximoj 
de aimulacria Iunottia (fanefta* , Eortn«ae,MaIi$hxia, Siir 
yanjU .£t,*lfases ^ Maimonidea parte III cap. 24 Ductoris 
dab jtanjaam ; daoa sfti Ubroa. letfoa ait 4e .imegjnibu* 
locuiia. Illad fr* regitur ab &o#? attap, quod praecessit* 

E#L ,noHÏ tms u% nQfttvjrpib'rae tjJ tinton tov öijQUnt t*« 
ch&MTUV&wti , et faciat ut quicunque; non adoraverint 
■imagintm bestiae occujantur'] Ait Philoatratna , a plerie- 
que eredi ultra centstim urn annum yixitse jipoUonium. 
Idem ait Nervae fuisse a mie urn, Quare et Traiana faiaae 
amicam reojfc .colljgimas et peraecationem in Chriatianos 
excitatam suadenle Apollonio et Magia aliia: aicut lam- 
blichaa , paritep et Pythagofieua et Magua y Iulianö auctor 
fuit deaerendi Cbriatiaaiarai. Eat. autem<hic «rticalua in 
rff tixópi posittia pro genere ipto . imaginum , quomodo 
«rticalum.. sappe ,peni docet Proqlu* ia Repub]i?a Plajq- 
nia » ac ita dici ó ilv&QooTtQg [homo] pro humano. genere. 
Exempla ,£fna locutionis in noatria quoque libris non 
rara? ut ..Ge»» 8: .8.,, Exbd. 8: 6, ao: 13, lod. a: 14, 
Sir.\ b& 21 f Matüw 19; 10, Mare. a; aj\, 3i 26 1 7: a?>, 
lob* au aS f ,7* 5i, Rem. 4: 6, lac. 1: 7. Vide et Eaai. 
16: 1 et ibidiota;, et au .7, a5: 3. et Ier. 5: a5 et 3a: 45 f 
£zech« 62 7. U#r oeciderentur intellige de Epiacopis fit 
Preabyteeil : nam plebeiis cpinmercia adimebantnr , nt 
iam dicemaa. Ex boe Traiani Edicto aupplicio mortis 
affe^ti Epiacppi,.,ftomanae. Eci?lewae Anacletua, Hierom 
Bolyniitanae Simpn, Cleopae fthua j~- Aatiojqhena* Ignatins, 
Jlpbesina^ Oneaimua. jg v 



368 AO APÖCALYPSEÖ8 

gl rdXLoi [Gallus f Philopaier Pêolemaeus : quod ei, u* 
Gallis solet . hederae folia impr.essa erant]. Hederae 
ergo foliam imprimebatar sodalibas Liberi Patris* Tales 
et Dendrophori , professio getitilitia , at loqaantur Impe- 
ratorea L. Sacerdotales C. Theqdosiano , De Paganiaé 
Erant talea Carthagine, Romae, Comi, Veronae et alibi, 
at yidere est in Graterianis Inscriptionibns, paginis XIV, 
CtXXV, GCtXI, CCCL, CCGCXXXVIH, CCCCXClV. 
Alter mos erat intcribendi ipaa Deorum nomina, ut Zw, 
"jiQISi 4*ópvoog, aut Syriace to, nter, W, KTO. Ter- 
tio* mos erat ponendi namernm qao obtegeretar nomen 
Dei mysticum literas habens qnae collectae numeram ta- 
lem facerent. Nominum taliom mysticorum, id est, non- 
nisi mystis cognitoram, inentio maltis locis apnd Ser- 
yiam» Nomen Solis mysticum ad numeram perveniebat 
octo et sexcentorom, nt nos docet Martianas Capella* 
ld sic notabatur XH. *Opouh öygiov est nomen Dei aU- 
caius, cui lfololatria serviebat. 

18. *Sldi n <wpi* lfiv] In hoc vide bis Dei êapientfam, 
quod sic ut is Princeps qai haec imperataras est Deoram 
nomina nameris occaltarit, ita Christas iam mine per 
numero» nomen eins designavit. £fc snme,nt aupra io« 
€ i'%<Biv povy yijCpuuxTto xo* dQt&pop tov &yQiov, qui *a- 
pit computet numerum bestiae] Qai sapit, notet tempos 
idololatriae animos et vires resumentis. Ubi id erenerit, 
apparebit Christi praescientia. 

'Aqiöuos y<*Q av&QWWV til, numeru* enim hominiê as*] 
ld est, tempus illad design at ur per nomen Principis, 
aicot nunc apad Romanos tempora denominari solent, 
qnae olim a Consolibos denotabantur. 

Kal i «fifyoff hvtqv ifir itaxóoioi i^xopva «f, et nu- 
merus eius sexeënti sexaginta sa»] OTAIIIOC est nomen 
Traiani notissimum* Et sic scribitnr in inscriptione 
Graeca quam nabet Gruterua pagina LX* ld nomen facit 
numeram IDCI^XVI, si in fine scriba*, non £, qood 
Talet docentes* sed f, ut nos none semper in fine scri- 
bimos , aot C , nt non raro in inscriptionibos. C enim 
pro senario ponitor in inscriptione facta in bonorem Da- 
tonis Pbilonis filii in ediUone Gruterian* pag. CCCXX VII, 

et 



CAfÜT XllU 36§ 

*t in littcriptiotüboi aliia arabic fOM ttilii iqdieivit op^ 
timoi et eruditisaimua iuYenis Isaacus Vossius, viri aummi 
Gerardi Yossii filius. g entem pro eodetn numero senario 
ftemper' ponitor in Canone Pascbali Uippolyti et in? Me* 
nnscriptö Ptolomaei. Bfeda ex antiquia: Prjjita #s# g<q uaè 
dicitwr epieemon i et eet nota numeri VI. Ju Alphabefo 
▼eteri post Catajecta Virgilii habes E. & 2. Ubicunque 
senarius ad namerum deficit, ia aliter signari non pote«t 
fat q«am per C aiVc g. Et reet© in .fine- nnmerovuu ea- 
dem ponitur nota quam ponere solemus in fine nommomi 
Habet antem aliqnid insigne nnmerus idem in singuHs, 
denia et centenis. Sic Fabii Maximi- votum de sésterti&ns 
trecentit triginta tribus; dénariis totidem apud Plutar- 
chnin* Turn vero senarius numerus ree huius mundi 

aignificat , nt septenarins re* aaeculi melioris* . . ., . 

» 

CAFOT XIV. 

' ... . ... ! 

l. Kul cttor* èi 4>idi\ Nova viaio ad tempora Traiani 
pertinens. 

Kal idovj ciQviop i4ijxof hA rd fyofdftaV* •* eooe, Agnue 
8 tab at eupra montem Sionie"] In monte Stoms myaticoy 
id est, eoelesti regia. Nam Sion regia fait Davidis. Vide 
supra ii: ig. Etiam bic articulus deeat, nt süprs> i3; ii* 

Kal pit avtov] Apudipewn % animo neiupe, ut: supra 3? 4r 

'Exatop tiaaaoaxopta rtaBcratf ^W^> cenium quadroM 
ginta quatuor 'millia'j ld est-, ConYeFai.cx Iudaeis. Hic 
enim numerus , idem qnem supra habüimus 7: 4> ooUigitar 1 . 
ex daodectm numeris qui ibi explicantur* 

*E%ovoat %6 tipopa avtov %al tó Syo/ttt* tov natoèg etvtov 
ytyQccppipop htl tap futÓTrap ccvtóip, habentee nomen] eiue 
et nomen Putris eiue ecriptum in frontibue aitts] Opponit 
boe rtotis illis idololatricia de qaibua actum supra*. Et 
aignificat haec flgura, illoa in mediis melia profeasos cul- 
tam Dei et Christi, Nam quod aperte profitemur , id dici- 
mnr in fronte prae/erre. Sic perieeima front e est apud 
Ciceroneui. Froné dnimi ianua^ est apud eundem. Aar 011 
in fronte gerebat iXffth unp [Sanctum Dominï] Exod» 3gi 3o# 
Chriatiarii omnes in hoe pares Aaroni. • T 

V11I. Aa 0. 



9/0 AD A.P.DCAU PSEOS 

mUcnr*'** jsadbd : vmmm de coelo tanquam vocem aqutt* 
rum i maltar urn] Bic indkantnr conversi ex Gentibos, 
innamerabiles 9 ut dictum sapra 7; 9. Qnantas fuerit 
Christianoram numerus rTraiani temporibos ex Plinii E- 
pistolis- eogttOscére est* . Hi qooqae at in coelo. collocati 
ab Iobanne andiantur, qnia ibi est ipsoram itoXirtvfta 
fwta]. Siaule babes Ezecb. 45: a, 
-Kod '4 axopif typ Hjxovoa afc %ifraocpdüp xtJtapt£dVra>r ras* 
Mt&ecoms uvt&P f ** oo# 7x10111 audivi er at sic ut citkaroe* 
dorum citharie canentium] Erat qnidem magnas ille sc- 
ans , 'sed nrodtilatas %al ipaouopiof [et harmoniae mu»icae 
modulis iaclusu*]. }U vertitür *ifruo%éiP Es ai. a& 16* 
Citbarae iustrumenta laudis, sapra 5: 8.' Cantam in -coelo 
habes et infra 19: 1 et apud Ohaldaenm et'Graecos dicto 
loco Ezecb. 43: 2. 

3. Xal fyiovaip cpdyp xatptjp , et cantabant canticum 
novum] Signum gaudii , E «ai, 43: 10, Pa. 4o: 3. Cbris- 
tiani illi gente ludaei in exsiliis et persecutionibua gaUr 
debani quod pati poêëênt vb nomen Chrieti , ut olim 
Apostoli Act. 5: 4*« 

'Egcwttop rov dteVotr, *m*e *a£w?i] ld ett, Coram Deo f 
(ierwpvfié* [titmnnoiHinatio]. 

" Aifri iik&itidj t&P T*QpttQ<op 1 et ante quatüor JlnimaUa] 
Coram spiritibas illorum Apoftoloram aat Apostoli coram 
virorum de qaibus sapra 4: 6; ii eiiim onmes obiersüt 
temporibat de quibus bic agitar*.. 

Kal tép ttQtrfvTlöwp , êt Prssbyteros] Coram illis qai 
Ecclesiae caique collectke ex Gentibus praeerant. 

Kal ovdtls ydvpato ftèc&êtr typ* spdtjp 9 et nemo 'poter at 
dis eer e 'canticum] Memo hominum intelligére potnit tanti 
gaudii -causaal/ 

El pij al ixatóv *iO<tocqrc(xopTct riaaaotQ %iX*x8ê$, nUi Ma 
centum'quadrmginta quatuor mi Ma] Conversi ex Iadaeis, 
de quibas sapra , pari donati spiritu quo illi ex Gentibul 
con Verst. " .-£ ',....*• 

01 yyoQa<t(iépoi dno tffe yrjg, qui rsdempti, sunt ex terra] 
RedempU , id est , a vitiig Hberati (at sapra 6: 9) , *x 
omnibus puttibus 'Romnni imperii f quod yjjg n o mine ia 
hac parte Apocalypseos* denotatur. , Est bic dno eo sensu 
qno è* dicto loco 5: 9. 4* 



CAPÜT XtV. . * 8,! 

4* O&tot bW ol fiêfd pHmntéf» ovu ItnX+tJhflat ; hl eunt 
qui cum muiier ibua non eunt' conetuprali] Viri , nbi de 
idololatrim agitnr , Oompar&ntar '.feminis y et proptère* tri-* 
baantar eis ^aae sant feminaram. ilfètts rero hie imita- 
tionem aignifieat. Non polluti eunt UU sic ut gentee ido- 
lolatrioüe, MoMrarfrcci hiö est conêtaprari,u\'Zk6h. 14: a 
in Oraecó. Conëluprari aütem hio signifieat idolis se 
subiicere , ut Ier. 3? 6 , Ezech* 16 et alibi saepe. Illud 
o£ro* sutnendum tam de ludaei* qaam de aliis ad Chris- 
turn conrersis. 

ZIctQ&ivot yctQ cfot?> vtrginee enim eunt] Etiam nomen 
itaobbo*; femininnm est apud Graecos. Sed hio Tiris 
aptatar ea quam dixi de causa. Vide et 9 Cor. 11: 2. 
Philo libro de Legibas Specialibn* , didvotav [mentwrn] 
ait virgini oompar ari, ubi ee custodit' dyluv nal dSuxy&a- 
öqv dnó re *7<Wco* xctl tm&vui&v x<xi <p6(ko* } btifiovho* 
ita&dfr [eanctam at que ineorruptam et voluptate , concu- 
piecerUia , metu , ineidioeie affectlbu*]. Idem itctQ&tptvt 
t*ïq*9 [vlrginee manu*] dixit libro de Hnttianitate. 

Ovtoi iiaip ol dxoXov&oihnrfg r<0 dgvtte oitov wrdyfi, hi *e- 
quuntur agnwn quocunque ierit]>MsAe in quibusdam Codi- 
cibus, 6rtbU ydo Sp vitatyji [qnocünque enim ierit], Sensoa 
est, Se quuntur Chrietum quocunque eoe' • duèit > 'f vel' itt 
crncem. Ir e prö ducere est ueTcopVula [tranenominatio]* 

Ovtoi ydo vitó 'Jtyxov yyóodolhjtuxir , hi enim a Iéeu empü 
êunt] A vitiie Uberati èunt $ at aupra & 

'Anö t&y drtoabtw* , ex hominibae] ld est , 2* tdip aV- 
&Qcbna)v , *xèmpti éunt oaeterörüm hominum vitae. 

'Anaoyrj tciï 0w3' *al rA^dovltpj primUlae Deo et Agno] 
% AitoLq%a\ illi * dicantw redpetitcv Christianorum qui post 
ipsos suiit futari. Vide Rom*. 16: 5, 1 Oor* i6t i& 

5. Kal & r65 ïóuart ctvrüv oi% vöoifai AptvSog , ei in 
ote eorum nón eet inventum méndacium] Non vocarunt 
Deos eos qni f Dei non sant. Mendaciani sèm'per adbaeret 
idololatriae , infra 21: 8, Rom. 1: a5 f Es ai. 118: i5, Ier. 
16: ig, Am. 2: 4, in Hebraeo, Sopfi. 3: *3. fl*&*> WITü pN 
[Mentl eiue non eet dolus] Ps. da: 2. 

*A(MOpoi ydg (ïdt, eine macula enim eunt] Respondent 
peendibas illi» a quibas aberat Xlfo, id est, p&pog [macn* 
/a], Eph. 1: 4, 5: 27, Col. 1: 22, Ind. 34* 

Aa 2 ö« 



Sf* AD APOCAf»YP6£OS 

6. JüA Mop 4tto* &rr*k>** ** •*# aUam Jngdm] 
Alxom *b ülis quos ante babtumus. 

UêWfupop lp luöQVQcenipar* , volaniem per medium cm- 
lutn] In aëre medio inter terram et coelnm i at «ignifi- 
eetar res in coelo decreta, in terris peragenda» Vide 
supra 8: 18 et ia: u Kolat Angelos, quia alati osten- 
dantnr Cherabini et Seraphinu 

. *E%ovra tvayyiXiop aidpiop, habentem euangeüum aeter* 
rwm] ;Bonoin nunüan* iampridem a Deo definitnm. Sic 
XQÓpOiS attoptotg [temporibu* aeternis] babes Rotn. 16: a5. 
r&io et Pt. 761*4 in Graeco, Prov. 22; 28, a3: 10. - 

JBvay/éXiti<rfrai rovg *afrypirovï Inl rijg yfjg, ut euangf 

.Hum annunciaret sedentibus super terram] EvayytXittofat 

'sensa activo bic accosativum personae regit, utLuc. 2:10 

.et alibi. At in Manaacripto est ivayytUoai inl rovg «r- 

\$l}nirov£ etc.y congruenter seqqentibas» Sedentes in terra 

bic intellige bumilis conditionis . bomines , quales ferme 

tonc erant Chriatiani. Est ea locotio Esai. 47: 1 et Lam* 

st: 10, Talibas opas bono nuntio qao recreentur* £t?«/- 

ydi^a&ai, id est, *ïg to evayyéXi^a&at. 

' Kalt ï*X rt&p h'frpog aal tpvXqp aal ylüaoap nal laop, «' 

omni genti et tribui et linguae et populo^ , lllud aal pri- 

ttdm bic ' est ISyyijvtaó? [explicatipum] : partitur enim ü- 

los> de qnibus dixerat, in gentee , tribus, populo*, #»- 

guae * ut. anpra* 5: 9, 7:. 9, *o: 11, 11: 9, i3: 7. 

7. ji&yw lp fywjj utydXfl , dicene magna voce] Sic et 
Jflannscrjptns* Et oonstnMtUr Uyjop cam tvay^Ufafai, 

quia idem valet ae si djxissettêt^x/cA/aftfo JU/w. 
' #o£^tt rdy föoy , t*m*** Deurn] Vos Chriatiani per- 
state in vera Religione , . qaae jtt'mor Dei Hebraeis. 

Kal dótt mvtép dógccpl, et date ipsi honorern] "EjupaW 
\efficax locutió] in voce atfap, Ipsi, non Diis falsis* 

*On yX&tp ij Soa rijg uolotwg avrov , quia venit hora 
iudicii eius] ludicii, nempe in Romanos. Qaod iadiciam 
per septem Angelos mox ridebimas effondi , sicnt per 
*eptem Angelos effnsunt faeraft indicium Dei in eonfc- 
maces Indaeos snpra 8— n. Mul(nm solatnr oppreaao* 
propinqna Dei ultio in opprimentes. 

Kal nQOQwvipan rc^ noujaayTi top ovoavop nal tij* yfy 
aal Ti/r öaXaooar aal n^yag éiartop , et adorate eum qni 



CAPÜT XIY. 373 

fwcit coelmm ei frrram ei mare et font** aquarum} Ulfe& 
ual Jiic valet ergo. Cum certi aitis altionem jmminere $ 
pergite colere Yerum Deum, qui bac nota a Diia falaia 
optime discemitnr, qood mandi buiue «it Opifex. <Snpra 
10: 6, Act. 41 34, E»ai. 42; 5, 44: 24, 4& i8,Zacb. ia: 1, 
Pa. 33: 6. 

8. JEorl aX&oc dtvrtQog Syytlog fyuAov&ijat , Uywp , "Eitê+> 
aip , ïntOi Baflvko* */ \uyaXr\ , ei aliue Angelue secundus 
mecutue eet , dieene , Cecidit 9 cecidit Baby Ion Ma magna\, 
Eat praeteritum pro futuro, more Propbeiico. Et brevi- 
ter hic praedicitur quod infra jpleniua 18: 2. Roma Pa- 
gana , aut aane a Paganiamo % non repurgata , rvocatur 
Babyion , ut recte explicant Tertnllianaa Adveraua la-, 
daeoa, et III Contra Marcionem % Hieronymua Prologo 
ad Didymum, fine secundi. Adversns lovinianum, ad 
Eaai* 24 et 47 , Epiatola ad Algaaiam, et altera *d Mar- 
cellam t et alii : quia acüieet. perinde .«rat magna}, regno ; 
superba , et \Sanctorum debellatrix , ,. at ait TertnlUanuj* 
Adde et alia qaae babes apod Orosium II. su Sumpta 
verba ex Eaai* ai: 9, Ier. 5i: : 8. In Manuacripto, *«§, 
alAoc iyyêXog itvvtoos. 

'E* tov oÏpqv tov &vuoï> tijg toogpéU® avtijg i*<rori«t na**' 
Ta tu t&rq, vino ir as /omicatfonie euae potavit omnee 
gentee] Manaacriptns $ in tov oijro* etc, quomodo et 
Latinos legit* Qvuos aatem bic penen urn sigaiücat, ut 
Deüt. 3a: 24, lob. 6: 4» .aps (5 i6, Pi. 58: 4. Est ergo 
oïpos övuov vinum penenatum y potio letifera. IZoonla bio 
est idololatria, quam Roma gentibus subditia sociisque 
propinaverat. Vino comparatur quicquid mentem ,ex$ter-r 
nat, infra 17: 4. Exemplis facile corrumpuntur bominee* 
Vide 1 Macc. 1: 4& 

9. Kal «Uo? ayytUg xqItos faohw&qa** ***<>%> et aliuft 
tertiue Angelue secutus est Moe] Quot re» nuntiandae, 
totidem nuntii. In Manuacripto pro avtoïg «st avjo} [Mum]* 

jÜyew iv 9«nrjj tuyalgi dicene wee magna] Ut praeco- 
nes edicta pubücaturi. 

Eitig itQoaKVPtï to &ijqiop, ei quie adorapefit beetiam} 
Si quie idololatriae ee mancipat , aapra i3: 4 et |a. 
TTooatvptip modo dativum regit % modo accuaativnm. 

Kal vr é p ilxópa *vtov, et eimuiacrum eius) Kal bic pro 

Aa 3 vel 



874 AD AP0CALTP9EOS 

tW fMmftmt Aai et quia precumbat ante eknulacrum 
idololatricum* 

- Kat Xotp@apt$ yxouypk M tov petoiitov avtov, ij htl rtp 
ffifB avtov y et aceeperit charaoterem inlfronte aut in 
manu] Hnrsnm ual pro disianctiva. Et per fóoayna si- 
mol intelligit ea qaae fant paria, nomen scilicet aut nun 
merum, nt aupra i3: 17. 

10. Kal avto? ftow in mv ofyep toe 4rvuov tov Qtov, 
Tov tttHêQMuipoV d%Q*rov iv tè} notrjoico r% g ogyijg avtov , 
et hic bibet do pino irae Dei 9 quód mix turn eet mero in 
poculo irae ipeius] Deus illia quoqae potionem leüferam 
dabit* Calix aat pooulum dicitur portio caique a Deo 
ettribattf boni aat mali: quo sensn * 

Jötoi ni&oi ip Jifa oëdtt 
[Dolia duo in Ioviê limine] 
*pad' Homerun*. • Poculutn irae sant res tri«te«» Vide 
P«. ï&: 8, Esai. óu 17, aa f Abac. a: 16, Ier* a5: i5, 
49: i#i '6u 7, infra 18: 4>. Inde tumpta locatio qaae 
eet Esai. *$: 14, JCtedppwf^at proprie est miêcere , nt 
efcponit Plutarcbus. Per %axd%Qtpip [abmionem] sumitur 
etiam pro infunderp. ' At bic po test proprie snmi , ut 
intelligatar ffreró*» nti#tun$> herbis veneniferis» Non caret 
eficacia quod dhcit me rum : nam vinum dilntnm minos 
aftrabit vim venenatam. In Mannscripto est i% tov m* 
Xfiqlovi 

KxA paoapta&jjattat h nvol nol fal<p Ipoimop twp ayuop 
' ayyftmp ' ual ipcómop tov ioplov , et cruciabitur igne et 
etdphure coratn Angelie ëanctin et Agno] Sunt qaidem 
verba baec aatis apfca ad sighificanda sapplioia post re- 
anrrectionem j ut videre est Mattb. 5; 22, j3: 43, 5o, 
18: 8, 9, a5: 41* Sed cum infra, ubi. verba snot bis 
similia , 19: 5ö, non ègatur de illo tempore, nt se- 
quentia bstendunt , videtur et bic ea sumenda interpre- 
tair© >quie ad höc poca^om rpertineat, nt intelligatnr con- 
sciêntia intusi adarens, coitacio Chriato* et Angelis : quod 
est quod dam velut bospitium gehennae* Sic Furiarum 
fatibus aduri pectöra dicunt et Poetae. 

i*i f JCal onanpof tod (faaaptffpov aitxnr hq *1<bw$ aiaw 
f tap dpaftaipH , et futnus tor mentor urn ' eorum adscendet 
in'Hcula 'aècttkrufnj IfaneMt semper meraoria cruciatuum 

quos 



CA PUT xiv. S75 

qno« pertalere, Eromptmt entat fmplf* taep* Yerba Ia* 
niationes intimi teatantia, ut Tiberiö in Epiatola quaë est 
apud TaeHnm et Suetoninin, Fumuê nota inceüdii , 
£aai, 34*? 10, tfbi dióta ride, et infra ïg: 3. 

jfof W* égo**!*»' dvcctttxtfiHv^Qccï xoi wxto? ol iroifaxv- 
vovyrti xo öijqIop xal typ tixvva avrov , %al «ïrifr Xappavn 
to yAfjufft* irotF'oVdjuatd? atfrtiti, nëc htibehi requiem' die 
ac noctè qnï ndoraverüiit 'Béètiam et imaginëm eius t et 
ei quie aoceperit characterem nominie awaj Cogontoï 

Nocte diequê euum^gewtare in pectorè tes'tèmi 
Olim ignorantifee tem po rib U8 , de qafbtis Act. 14? 16 f 
17: 3o ,* Si , ftebant ; ista «ine* senau' ulio Mcoriécfontia'e'. • I# 
mme fleri'Tion poterat , cnm Euatagelimri tanta lirfBer'ëV 
reritatia anae féatiifabn^a , • miracula Christi ef Öiscipülö*' 
jMim' eiua,' vitaal simctwsiihtfni, constantmtti :> iiï '^tférenda' 
indrte: ' Hftöc animo» (jnamvis duriaaiftioa non ^ofcrant' 
non vellicare. *Yide 'auprai' 11: to, ubi eet tpaoévlotté' 
ttrèg natouto&yrab int^rfy ytfi \trueinverunf eb* qui Habi- 
tant super terrünt]. . Non est paxi impiié , Esai. 48: W ê 
Ö7: ai. 4 r 

23. *Sti* vnotiöytf T&p &fU&* i$ir S>(5t ot njQóVvtêgWtis 
irrolag roti ©*otJ nat Ti}y w/$ii> , Ai<? paHentia Sdncloriim' 
est': kic qui custcdiunt mandata SDei et fidem\ h Ma- 
nuacripto, % QHvif vnopiovrj t&* aytto* fe\v % o\ TifëóVpttg K 
ut 'ait rijQOvvTêe pro ttjoovyrojv » , qaalertf locutioticm non* 
semel hdbuimaa-, reotos nimirnm pro obliqnis , ut apud* 
Homerum reperiri' diximns ad Mare.. St 40. -Neque aliter' 
hic legit el atfeepit' Latinus. In Hac "re eet patientia 
Sanetorütn, qiri Dei /Idem ac praecepta ïervant, id eat, 
ex bac re oritur , per banc rem auatehtatur , quod scriuht 
idolofetraa anopte iüdicio non absolvi. Sio wdi habuimna 
aupra i3: 10, tfl. Senana ex Dan; ia:* ia* * 

l3. knel 'fyofafoi (fxovijs i* rotf ovgapop , hyóti&is poi , 
et audivi vocem de coelo , dlcehtem mite] Vocem abdit * 
Divinam, qnö rea easet fcerlfor. * Vide tfalfb. 3: '17, 
17: 7, fob.' ia: ^aS* ' " 

rgitpov] Scribe nboilem 8ententiam. ' 

Mccxópiot ot vtXQol, bèütï mor tui] Sicnt WO [more'} He- ; 
braéis' dicitür gi^avia vexatio , ita O'nö pêXQÓl qtri 1 graViter 
vexantur , qmbua vita Titalia non èst , CqU 3: 3. 

Aa4 Ol 



9j$ AD AP0CALYP8E0S 

Ot h KvQht&ipOirfaopTtt) qui i» Domino morimtur] 
Jd est, qoi,.Christi causa njortis pericula adeant. lU 
pno&PlfoxïiP: aumitur 1 Cor. |$; 3i. *Rp KvqUo propter 
Dominum, Hebraeomin more, aai 3 tic nsnrpant. Vide 
Rom, i6i.B f 8, ia» Gen. 18: at et deinceps, ag: i8, 20, 
Oa.12» i3» Sic et Eplu 4: 1. 

'Anaou Uyu r*/ *9 nrtvpct, 1*a dvanavawrfai in rm 
Vpttwt avtwf] lam »t+nc prv cirtp pollicêor , ait Dei 
Spiritus , faro ut a laboribu* euie quieecant. "Aqu nuna 
llattb, iy t ,i2 $ 36: 53, lob, 2; 10. 'Ait Squ ab koe 
tempore 9 iam nunc, lob. i3; xg. HWP raJ es£ proipitteiw 
♦«s ut pdfact [maxime] in luxe, 2 Cor. 1: 17—20, : sn- 
pra,i: 7. Et ita ïpa recte seguetor post ral- Non tantum 
olin| beati eruqt in vita altera, sed et hoe ipeo tempore* 
Laborant quidem, aed in labore babent quietem, id est, 
pacem conacientiae, oppotitam tonpentis. impiorum, do 
quil\as actam est supra. Vide Pa* 116: 7. 

Ta di ëoy* ctvrfa dpotaft? fier* afrcBr , operaque Hm 
lorum tequuntur illoe] In Alanuscripto jneliaa xa yiq> 
quomodo et Latinus legit. Pax illa oritar ex mepiori* 
tecte faetoram» F*ctq par furcwv/i/as' [transnominatio- 
| Wfr] P ro memoriq facforum, *A*oXov&tfr y saepe accosa* 
tiYoni vegit sine praepositione : interdom praepoaitio sub* 
nectitur, nt óniato [post] 1 Reg. 19; 2Q, Esai. 4# 14 $ 
Szecb. 29: 16, Matth. 10: 38. Hic /ara. Sic Itooratei 
jn Plataico : Toïg pip (topaas fin* Inttpmp dmAav&tfp ipaif-* 
wXjOfto [Corporibue quidem eoe sequi coacti sunt]. Est 
tenientia sinrilis. apud Hebraeos : Justitia tua aute faciem 
tuam fyit. Bis legitur in libro de Vita et Morte Mosis. 
■ 14* Kal tidor, nul Mot), et vidi, et ecce(] Ut supra 1. 

tT&pily X*V*y] P«* bauc nubem candidarn, aient sa* 
pra 6: 2 per equum candidum , significatnr Euangeliam^ 
^Vat^.non minus qaam equue # peleritatem significat; eau* 
rfor doctrinae ipsins puritatem. 

Kal Inl ii}v inyihjr netöijptvoe tpoiog vlco ar^QWTtov, al 
euper nubem sedentem similem Filio hominiê\ ld est f 
tc^ wqjf dp&Qcinov, per reticentiam articul^ cnins exeqi- 
pla iam aupra babuiinus* Is similia Chris^o fait Angelos 
CJiristi j^ersonam referent , sicut in Veteri Federe Ange^ 
lus Dei perspnara referf bat. Tales, forni^s habi^ioiua ah 
i^Hiy ApQcalypseoSt / 'TfyW 



CAPUT XIV, $j 7 

. "Bfmw hl rf$ *#paltjs avrov ekfavo* %ovoott } habentem 
in capite coronam aurearn] Signum yictoriae qaam Chris* 
tas erat consecaturas , conyertendo qaotidie plarimos do 
imperio Romano, etiam in mediis persecntionibns. Semen 
mr at Ecclesiae Martyrum sanguis* Vide sapra 4: 4, ubi 
Presbyteris triboitor pars sna in hac Christi victoria. 

Kal lp tfl %*iQi avrov ifinapop ê|t), et in manu falcem 
ejeutam] Est qaidem hoc ex loei. 3: l3, sed sensa alio, 
qaomodo malta ex Prophetis in hac, Apocalypsi. Falx 
hoc loco est praedicalio Eaangelii, quae homines a terra 
demetit ut Ecclesiae inserantar. 

i5. Kal aXXoe iyyslog t$)&fcr in tod paov , ei alius 
Angelus exivit e templo\ E templo coelesti , id est , a 
Deo* Vide snpra 11: 19. 

KQaXmp lp qmwfj utydlfi rsf nadere? inl rffc ptyihfi, 
claman» voce magna ad eedentem euper nubern] Non 
ipsi mandata adferens , sed factam eins approbans , et 
Onwiopta nol avrop OTQvtmp [uïtro properantem incifans]. 

Jjiurffop ie doinapóp aov, nal biotoop, mitte falcem taam 
et mete] Metere hic sumitnr at Matth. 9: 37 et seqq. 
Lnc, 10: 2 f Ioh, 4: 35* 

"Ou yXfcp tj o%a rov öêoioai , quia venit hora ut meta- 
#ur] '0 ötoiüpog *Q%tT*i [Me 8 sis penit\ Iohannis dicto loco» 
Tempus eet instare operi. 

"Ore l\*ioa*bi\ 4 &§Qê0u6g rffi yijg, quoniam solidescit mes~ 
sis 4errae] Xwqqu Xévxal noog QtQKtpóp [Regiones albae ad 
meseem] eodem Iohannis loco, ubi dicta vide. "VXD *7GQ 
loei. 3: i3 , maturuit messis , id est , seges metenda ; 
qaomodo et hic öêotöuog , ex eo qnod proxime- futurum 
erat sampto nomine; qaomodo dienntar oves loh* 10: 16, 
populue Christi Act. 18: 10. Syoaiputfrai alibi est ex- 
areecere , ut hic solideecere , non amplius fluitare. 

16. Kal êfiaXtp o xa&yutpog Inl %%p ptyiXt]p ró icinapop 
avrov inl rijp yrjp 9 et misit qui sedebat super nubem fal- 
cem suam in terram\ Nimirum per discipalos Pauli, Io» 
hannis alioromque Apostolorum. 

Kal i&tolo&ii ij ytj, et demeesa est terra] Plorimijex 
imperio Romano Ecclesiae se addidere. 

17. Kal SXXog Xyyêloe i£ijXfcp in ro8 paov rot? tv r<$ 
QVQdpco i'jp*p nul avTOf ÜQèTtapop <J|t), et alius Angelus 

A a S ex- 



3;B AD ^PQCAIYPSEOS 

txivto de templo quod eet in coelo, hobene et ipêe faleefy 
acutani] ftidem a Deo renit, sed in rem Ion ge aliam. 
Falcém ' hic intellige putatoriam , sive , ot Varro loqni- 
tur, vineaticam* 

18. Xal £Mog ay/efo? ilijlfo* É* tot; Qvaia&iQlov, et 
aliué Angelus èxivit ab altarï\ Ab allari holocausto- 
rami quibas holocaust» impri comparantnr f üt'diximaa 
sifpra 8: 5 et ad Mare. 9: 49» In Manuscripto deest i£rjlfc. 

"Ejwp i^ovtslap M vov nvQog , habena poteetatem aupra 
ignern] Habena ministeriurn irae Divinae; supra 8: 5, 7, 
9: 17, 11: 5. 

Keel ixQccvytiae iftovrf peyccXt) rc5 Hjpvvi vo iqtnapoip vo oft, 
et clamavit voce mag na ei qui habebat falcem acutam] 
Vindemiatori. In Manuscripto iqxapijae qxopfi \yocavit voce\ 
non praemitfso naL Et bene cohaerent haec cnm supe- 
rioribus, qaia abest in eo libro, ut diximus, i£%X&i» 

A*ywP $ ïlifirpöp oov vo dginapop (J|t), nctl Tqwyijaop tov$ 
(tÓTQvag tijg dfiniXov rijg yfjg , dieene , Mitte falcem tuam 
acutam et vindemia botroe pineae terrae\ ld est, Con« 
frahe in pauca loca ingentem lodaeorum' multiludinem. 
ludaei olim dicti Dei vinea , Esai. 5, Ier. ia: 10, qnae 
nomen ex r antiquo retinet, etiam postquam labruecae pe- 
perit , Esai; 5: 4 , Matth. ai: 33 et seqq. , Mare, 12: 1, 
Lac. 20: 9. Quod hic dicitur , quanquam ad Iudaeos 
plurimum pertinens , refertur huc in raticinia de Genti* 
bas, quae hoc Dei iudicüim exsecutae sant, et inde sibi 
exemplum capere debebant , eo argümento quo Paulus 
utitar Rom. 11: 21. Tovg (tórgvag rijg y%g 9 Iudaeos qui 
ubique 'sunt in imperio Roman o. 

"Ovi jjfxp*<tey al ïayi>Xal ctvrrjg] Maturuerunt uvae 9 id 
est , contumacia et saevitia ladaeorum ad summum per* 
Tenit. ' 

19. Kal ïfiaXtP 6 «yyeXos vo dginapop avtoiï «ij? typ yfy% 
et miait Angelus falcem suam in terratn\ In Iudaeam, 
Ut supra in parte prima. 

Kal iTQvyyGi vr é p apmXov Tffi yfjg , et inndemlavit'pi» 
neam terrde] Iudaeos in unum collegit. 

Kal i'paXtp tig typ Xyjtèp 'vod &vp<tö vov €>*a£f vr t p ptyfa 
Xi;p, et miait in lacum irae Dei magnum"] Aqpoq hic sig- 
nifica t torcular una cum lacu , ut Malth. ai: 33. Per 

pres» 



CA PUT XIV. . jtyg 

pr*»§uram autetn uvarum , ubi ira Dei aut nominatar . 
pt hic , aut ex circumstantiis intelligitur , denotari solet 
in ge as effusio sanguinis ; qui sangnis pino comparatnr , 
ut Tinum sanguini Esai. 63: 2, 3, Lam. ir i5, loei. 3: i3. 

ao. Kal litarrftn jj Xijyo$, et calcatus est lacu*].M*T- 
torvfda [transnominatió]. Jtypóp enitn vocat id qood erat 
iv T&Xi[p*f [** laen], id est, uras. Sic ealix pro tma 
ponitur. Calcare uvaa mos illis gentibus, infra 19: i5 f 
Esai. 16: 10. 

"£f ooft* r^ff mJUuff , **tra civitatem] • Non Hierosoly- 
mis , quae semper nóXnog nomine intelligi solet ubi de- 
ludaeis res est. Non acéidit hoc in Urbe, quia nnlli ibi 
amplius erant ludaei. 

KeA QjjX&êP aïpa in rijg Xijróv &%Qt x&y faUpwp rdfi» 
ixnrco^i ét exivit sahguis 'de lacu uu que ad fraenon equo- 
rum\ Hypdrbolica locutip , quae significa t ingentem aan-- 
gainis copiam. £imile habes Esai. 8:. 7- <Est autem hio 
dirófoaiQ [redditioj permixta comparationi, 'Nam. pro vina> 
dixit sanguinem f quia Tinum siguificabat sanguinem. Si- 
mi Ie Matth. 24, ubi dicta vide. Simitia habes Am. 9; 
11 , ia, Abac. 1: 17. 

*Ano &Mw %iXitov IfaxoffiW, per stadia mille *excentd\ 
ld est, Extra ludaeae terminos. ludaeae enim longitudo, 
teste Hderonyróo , qui in illis locis vixit et omnia accu- 
rate exploravit, porrigebatur in milliaria CLX. Milliare 
juitem conti net stadia Gr'aeca decera: unde collfguut Eru- 
diti Iudaeam exiisse in longitudinem stadiorum Cl 310 C 
Thalmud Hierosolymitanum et Menahem ad Genesin dant 
Iadaeae qpetfer mille ' stadia in qüadro. . Vera res est 
quae bic praedicitur; nam ingens haec effusio sanguinis. 
Iadaeornm et Gentinm facta est* Traiano im perante, non 
in Iudaea , sed in locis ludaeae vicinis , id est , Syria , 
Aegypto, Cyrenaica et Cypro. Qwadringenta sexaginta 
millia perüsse ait Dion libro LXVI1I. Infinita millia 
Iudaeorum caesa ait Eusebins. J^ate rem- eandem exse- 
qoitur* Orosins Vil, 12. Haec historia recte buc reiecta 
est, quia et extra Iudaeam evonit, et multo etiom aiia-. 
ram gentium stetit sanguine. 1 



CA- 



38« ADAP0CALYP6EOS 

« 

O A P ü T XV» 

- • 

k Kal ildop SIXe oyfuTop lp vtf ovoaptf pi/a nal &av~ 
fur£ür> et vidi aliud êignum in cotlo magnum et mirdbUe] 
Haec qaae seqnnntnr yisa lohanni obtigtsse videntnr E- 
phesi , Vespasiano Principe* Et habent eoram quae de 
Imperio breriter dicU sant explicationem fasiorem, ut 
saepe Propbetis erenit , maxime Danieli. 

'Ay/ilovg iitra, Angelos eeptem] Contra Romannm im- 
perium, ut contra Indaeos sapra 7: 1. Res Dei maxime 
insignes heptada amant apnd Hebraeos» 
, *Efpvxag nXyyag ima rag itydrag , habentee plaga* 
eeptem uitimas] Noyas poenas post bella • Hla Galbae , 
Olhonis, Vitellii, Vespasiani, post lapsnm Capitoliom^ 
poet motos illos Indaeornm in Syxia et Aegypto. 

"Orilp avrcSg irtlia&ij 6 övpog rou 0«et7] Merito, in- 
quit, dixi uitimas t quia desinunt in ultimum irae Di- 
vinae effeotum contra idolólatras Romanos. Sic generalis 
praemittantnr specialibns etiam cap, 8* 

2. Kal iïSoy wg öcihxooijr valipyp , et vidi tanquam 
mare vitreüm\ Sapra 4: 6 mare piireum fait plebs Chris- 
tiana e ludaeis; bic, collecta ex Gentibus, cuius cogita- 
tiones Dens introspicit, et ut vitrum purissimum, id est,, 
crystallum, pnras inrenit. 

Hvol ntuiyulpifp, mixium igne] Incensam magno Dei 
«more. Amor igni comparatnr Gant. 8: 7. 

Kul rovg ptx&prag lx tov QijqIov %al ix rfy dnóvog avtov 
%ai in rov aoi&pov rov ipouarog avrov, et eoe qui pice- 
runt a best ia et imagine eius et numero nominis eius] 
Confessores , qui neqne blanditiis neqne minis addoci 
potuerant nt ant Deos Romanos invocarent . ant coram 
imagine se flecterent , ant. signom s al tem aliqnod idolo- 
latriae susciperfent. *E% bic recte Tertas ab , nt 

Victor ab Aurorae populis* — 
' 'É&atccg inl rijp öaXdwijp rijp vaXlpljp , e tantes super ma- 
re viireum] Sicut montësatant circa mare immobiles. 

"Exoptccs xi&aQccj rov Qtov , habentes ei t har as Hei] ld 
est, Laudem Deo reddentes. Vide supra 5: 8, ifc 2. 
Dei cltharae dicuntur qui* Deo supt sacratae. 

3. 



CAPÜT XV, sai 

5. Kal 4&ov<h t^i <pdqp tot Moovcttytod dovXo* ro9 
©éOt/, et cantant cantum' Moei* servi Dei] Jffempe 
eain cantam qaem Moses cecinit ad Mare Rubrum, ubi 
Aegyptiis perditis serratns erat is qui tanc erat Dei po- 
polos, Exod* io\ Hoc ideo, qoia paria iis quae Aegyptii 
eenseraat sensuros Romanos edocti erant* Moses dovlog 
Qtov per efflinentiam qaandam dicitur los. 14: j $ 22; 4, 
Ps. 10Ó: 26* 

Kal rrp qftpr rov doriov, et oantieum Agni] ld est, 
Mosk canticum applicatom Cbristo et rebus Cbristi. 

jÜywtH 9 . Mtyaku nal ömvpata xd ïoya öov , Kvoiê 6 
0s6s & rtavraxodxioQ > dicentee, Mag na et mirabilia sunt 
opera tua 9 Domine Deus omnipotene] Sensus ex coma. 6 
Exodi dicto loco. ïlafTonoóxvo , maat, at diximus sup?* 

1: 8, 4: 8* 1U 17. 

JUaiai nal e&rj&wal al 69ol oov , 6 flcrttkévs v&p l&rwr, 
iust&e et' perae - eunt viae tnae , Mex Gentium] Nemini 
iniariam facis , et stas promissis. Sensus ex c om mate i3 
dictb Exodi loco. *Ve»ba prope ipsa ex Deut. 3a: 4 et 
Os. «14: 10. Ostendis te Domirium non Iodaeorum tan- 
tum , sed et Gentium. 'JPfrw* hic babet Manascriptus , 
non dyiwp [Sanctorum] ant altóvoap [aeculorum], ut alii. 
Somptus bic Dei titulus ex Ier. 10: 7. 

4. Tig 0$ urj qtoPn&ü <*> Kvo**t 1 ui * non * im * hi * **> 
Domine] Ex commate \5 dicti loei in Exodo» In Manu- 
script o , Tif ov f«9 (popy&ji ïtwnió* ow, KvqUj on ra i'&p^ 
[Quie non time bit co ram te, Domine, quoniam gentes], 
omissis qaae in medio. 

Kal do!;d6fl xo $roud oov, et celebrabit nomen tuutd] 
Ex commate 2 in Exodo. 

"On uwot Hyiog êl, quia eolue eanotue ee] Ex comma- 

ie a ibidem. 

"Oxt nawee xd tbr*} fëovoi tal nooaxvpfrovoiv hf&nibv oov, 
quoniam omnes gentee venient et adorabunt coram te] 
Ex commate 16 dicti loei. Iinpletum tune euro idalolatria 
exstincta est per omne imperium Romanum. Venietit et 
adorabunt , id est , venient ut adorent. 

"Oxt xd Sixaioiuaxd <sov iq>api(xo9ipa* , quoniam iudicia 
tua patefacta eunt] Ex commate 7 dicti loei. Est autem 

bic 



083» AD APÖCALt>S£ÖS 

tóe fnetftritwft pro< ftfturo ngëffmwtnég* [prop&etioo ihtitè\t 
Jtu*$i£ua*d ooi;-, JOB&JL 

6. JEnrl ficra tavta ilior> mal yrolytj 6 f oog tyg 0*9*70 
XOV fiOQtt/Qiav ip taf 0VQOp$ f et', poêthaec pidi , et ecce 
apertum e$t templum tabernaculi tentimonti in eoelo] 
Adytam coeleste. Respicit aatem «non Saloraosis aed, Mo- 
bib tempora: et poog Mc idem ralet qood B fSn y pro qao 
templi vöcem posait Latibas Ps. 28: 2, quia s cilicet tem- 
pla praebebat mam* Per hoc signiRcantar . Dei oracala 
iamiam proditura. Nam responsa Deaa reddèbat ex illo 
adyto* Hnqpij uaqtvqiov est W ***# £jm>4* 27: a* et alibi, 
ita diota quod Deaa ibi Maieatatis soae testimonium er- 
liiberet. Alii yertunt ten^orium conpentue f ojaia verbum 
*W daplicem babet significatom. 

6. Kal i$rjXöop ol Imd ayytXoi, ol ë%optêC tdpiittd itly- 
fitt 4* tav ovQavciVf et exieruht eepteut Jéngeti» ha fontei 
eepte/n plagae 9 .de coefo] lllud i* tév ovbupov cahstraen- 
dam cum verbo iHijl&or. Et per eoelum intelligiUür Ady- 
tam illnd cóeleste , quod Iohaane* viderat. Pfophetaef 
eoelum figurant ad modrim «ai Templi* -Ibi sant poyri 
[ras inteiUgandtie], qaae 14 TemplQ alo{h)Xu [re$ sensibi- 
les] ,■ <ExocL a5: 40. . . [ 

01 rpap hSkivuipot Xh>op Hal ta&ctgop %al AaptffóV, ve- 
Btiti linutn purum et aplendidum'] Byseum infra 19: 8< 
Vide et supta 1: i3 y Ezech. 9: 3, Dan. 10; 3. Hic aroic- 
tus ostendit iudicia, qaae illi Aageli allatari sant, forer 
,et pura et splendlda. Pro Xipqp libri qaidam habent 
M&op [lapidemj, et sic legit Latinas, per errorem Scri- 
barum, ut puto. 

Kal 7tiQiitcoapfaoi mQl td styfryjtcfrftff .%qvo&0 ,< et praë- 
tincti ciroa pectora stonië aureie] Significaatür accingi 
ad res Regales, Nam aareus baltheas Regum, ut osteit* 
dimaa aapra 1: i3« 

7. Kal ïp in . tap tëOCccQcop £0x0?, et unum.de quatuof 
jinimalibue] Spiritus Petri , qui haec .breviter praedixit 
a Epist. 1: 10—12. Dicuntur Prophetae faqere ojiod prae- 
dicunt; Ier. li 10. Tale illad: 

Turn Phaethontiadae mus co. circumdat amarae 

Corticiftm 

"£oW« voïg iitta dyyiXoig tittu yidXag %Qvoag , dedit sep- 
tet* 



DA PUT XV. 585 

t*m t Jngetiê eeptem ptuafo* aureaë} Phttüae hio intel* 
lige , . non suffitorias > sed plenas ignis., Awreae aunt # 
quia immutabilia haec.iudicia. 

Fépovöat *ov övpov tov @«ei? tov (oprot «fc tWff «roomt? 
*wr aicirtop, plenae ir.a D*L viventU in eempiternutn] 
ld est, igne qui *ran» 2W significabat. . Miscentur enim 
et hic chtódtme [redditio] et comparatio, ut aupra 14: 20. 
Sic vaea ir de fcabes apud Ieremiam óo: a5. Titulus qai bic 
Deo datnr repeütus est ex superioribus 4: 9, 10, 5i 14 # 
10: 6, 

& JScel fyifdö&fj ó *oóV xanrov , et impletum eet tem* 
plum fumo] Furnus ignem comitatur, ut aupra 14: 11, 
Esai. 6: 4. Et -solet peni ttbi de ira Dei agitur, Pa* 18: g f 
78:38, 89: 47- 

rsai» -Da* «f potentiameius] *Er did dtmr [unutn per duo]* 
Sensus enim est 06 potentiam Dei giorioeam 9 apparitu* 
ram- scilicet in illis iodiciis. 

Kal ovdiig fövvaxo êiotX&tïr iig tir retor, et nemó po* 
ter at intrare in templum] Nulla Deus alia oracula ederë 
voluit praeter ista. Verba sampta ex Exod. 40: 33* Adde 
1 Heg. 8: 10, a Par. Si 14. Intrare in adytumest Dei 
arcana discere Ps. 73? 17. 

*Afgi TilêO&cfair al trttd itXyyai rwr iitrd dyylkor, do* 
nee coneummarentur eeptem plagae eeptem Angelorutn] 
Mam de temporibua post illaa plagas nova oracula inoi* 
ptent capite 20 infra. 

C A P Ü T XVI. 

> • 

l- Kal Ijnovoa qxorijg jityaXty; 1% vov ipaov, et audivi 
vocem magnam de templo] Ex adyto Dei Vocem. Vide 
snpra 14: 1 3* 

Atyourrjg roti iittd dyyiXoiQ , tf titdy&i « dicentem septem 
Angelis , Ite] Sic ïnayt supra 10: 8» 

*Bx%iaTê tdj qvdkag vov (h/pot/ tod &tov tU tyr yjjï * 'ef* 

fundite phialas irae Dei in terram] Phialas igne plenas, 

iram Dei in idololatras significante* In- terram, id est, 

in imperium Roman urn , quomodo vocem terra e hic an- 

men- 



8S4 AD AfcQÖAtTfSÊOS 

tnendam dooel mom series* In Mannscripto , xaq htti 
yuiï&i [eeptem phialas] $ ouontodo Iegit et Lattaus. 

a. Kal l$tjX&êP i n^mvog^ tuil gtypt' tip futiqr avrov 
«fc vip r^* *** i/i^ero elmog nanor nat itonjQor «> rotv 
ar£p9fiow *W ifoptag %*?*/*« rov öitfiov, et abiU pri- 
mus et effudit phialam euam in ter ram : et factum eet 
uicue sasvum et peeeimtun in homineè qui habebant cha+ 
racierem béstiae'] Varii igites erant in pnialis, T«Hi et 
effecten. *Ék*og %**èp nol iMnjoir, m |W, Deut. 28: 35, 
lob* 2: 7. In Mannscripto, iirl rovg ip&Q<£novs f non male* 
Haecplaga et dnae sequentes alladnnt ad plagas Aegypti, 
sigmficatu tarnen non plane eodem. Nomine flicr aiunt 
Uebraei significari omma mala quae ex ealbre oriuntur. 
Et certe Arabibns (^bbuu est calef acerei Significantnr ergo 
hic omncs morbi aestaosi , in qnibns praecipoa est pès- 
tüentia* Ea antem saepissime orbem Rómannm inraait 
inter TYaiani et Constantini tempora J ut sub Comraodo 
maior quam ulla ante , ita ut in* Urbè morerentor qno* 
tidie* bis mille homines, plorimi > etiam alibi * terstibas 
Dione et Herodiano. Non minor alia sub Gallo et Volu- 
liano , Zosimo referente ; rnrsum sub Gallieno f ' eodem 
teste* Fait et alia post Oeciam , onias meminit Easebias 
TUI. 1;, Trebellias, Oallienas , Orosias VIL l5 , Hie* 
ronymn* in Chrariico Olympiade CGLVII, cnins occasione 
librnm de mortalitate scripsit Cyprianns. Alia anb Gal-» 
lienó, cnins mentio in Martyrojogiis, et snb Claudio qtd 
Gallieno successit, memorante Trebellio* Alia sab Dio- 
cletiano, apud Ensebiam VIL 2. 

3. Kal 6 diVTifog üyyêXog l};ip* typ yiaktp avtov tig 
rijp ödXaoaap, et secundus Angelus effudit phialam euam 
in mare] Mare in hac parte Apocalypseos simplicitef 
positum est multitndo hominum ih Urbe Romaw Vide 
anpra i5: i. 

Kal iyivtro aïua we PêXQOu , et factus est sanguis tan*, 
quam mortuï] Ut hominis ad mortem ralnerati. Vide 
anpra 14: i3« 

Kal naat* tywgji $ Kfioa djti&apip lp tjj GaXaMfl, êt 
Qtnniê anima vivens mortua est in mari] Est wttq^ohj 
[superiectio]. Nam it&oa ipvjfl valde multos significat* 
Magnae airages dicto temporis spaüo editae snnt Rpmae, 

at 



QAP6T XVI. <• . 385 

tkt Cotflmodi tèroporibus ,> aaeritia Commodi , teditione , 
incendid; et cum interffeeto» Pertinax Imperator, etjPlaa^ 
tianus Praefectus Praetorio. t . 

4* Kat étfitoe arytteg ifipê typ ipuiX^avxoO ëfc xbvq 
mrapove- nal **tf ittyd? tüv v8dtmr,~ef tertlus Angelus 
effudit pHalam suam in fiwtiirta • ei \ ' in /onteê &yua- 
runt] In urbea extra Roman* ét in vicos; • Eadet» aenïg- 
matica locutio supra 8: iö« ■ ♦ * ••» 

Kal i/ivtrè c&pa , et faètwt è*t sangnis] - Jngentes «tra- 
ges éditae per' proyinöias bello Albini^ Nigri', Tetrioi;* 
Zenobiae , Caranai , Alacti , et motibus Racauda*um-et 
Carporum* \- : < ** 

5. Kal tfxovGcc xov dyyikov xê* tiidrw* Xtyoptog, et au* 
divi Angel wn aquarum • dieéntem"] Angelus hïc 4ertias' 
vocatur Angelus aquarum , quia in aquas immisit phia» 
lam» Sio Angeli quidam dicuntar ignis , Herig t pulve* 
ris , apüd Rabbinos. 

dixato? et 6 cov xai 6 tjr , iustus es qui se ef qui eras\ 
De hac locatJeue. vide sapra 1: 8, 4: 8, 11: I7» Non 
addit bic foóptroq [qui eris] , quia hoe tantum ruit, 
Deum tam iaste nunc agere cum Romani iuiperii tomi- 
nibus quam olim eun* Aegyptiis , Assyriis , , Babyloniis , 
Antiocho* 

'O $<hqs] 810 et tnpra i5: 4» Pro 00109 quidam. Codices, 
habent üytoQ tl [sanetus *•-]•• Sed rectum est'Satog TW,. 
miserieors. Punitio enim ista Romani imperii liberatio'; 
erat Christianoram. 

d On rarttar h'uftVÊf, quiahaec iudicastt] Tavtm tempe- 
ra xpipctTcc 8\XB dlXMbiftCtttt, tms&ü [iudicia'].. 

6. d Ow alp* dyimr nol ^(jpiyrdV £$*x<«is ^ufa sangui- 
nem Sanctorum et Prophetarum effuderunt] Magistra* 
tas et popali provinciale* mnltos occiderant . Christia- 
nos , inter qaos nonnhlli et Propheticis donie cfarebant* 
Infra 18: 20 nominantur Sancti et Apostoli ae Prophe- 
tae. \ 

Kal alp* ccvxoïï tdwxccg itttfp , eè eangmhem iis dedisti 
bibendum] Kal hic ralet propt ere a. - Par pari retnliati*, 
Bibere dicuntar sangüitiem qui moerore impléntar ob^ 
interfectos parentes , libetoa , cognatos , affines , amicos , 
popalares» Desamptum ex Abdia 16* ,\ 

VUL Rb y 'A$tQi 



s 



5Rfr AD AP/OCAHPSEOS 

*At*M v<si) Hoc merutre* Sic ££<•! tararov [digni 
motte] ; RotMf. ? : Jfa- $*<> Cyri oopijt demiaaum ia ulrem 
plennm sangiüuis. 

7. .Aal ^tfflL&fctfife ,f^^ !(H^«W^ r ^rw«d ^»- 
cBW miium dicentem f nempe Aagelam qui spiritus Mtr- 
tyrMfc cottodit*. li enüa eub altari supra 6: 9» 

- JVal JCt*** 1 o 0io6 <$ ifttfTOMfftmpj artaw» Domine, Deue 
ommpotene] roax hst nwT. Sapra 4* 8, 11: 17. 

.?Afofit*vi> ual dlmuti. al «efaif aov, ver* et iueta iudi- 
t}u t*a] Sènsas ideta qni sapra i5: 3 et Ps. 19: 102 

.8. > J&J dL*|fiflftji»f. «>/<W £i%* *n* m&ty min*9 i*l 
top tfkop • %ai hdófrij avT<5 xctvuatiacti rot),* ap&omtvovg if 
nvQ l f et quartu* Angelue effudit phialafti naam in *v- 
lem f '*t datum ent UU aeeta* affligere hominee et igni] 
Ex boe aesta selis, «terilitas, et aai», .sequens fan>e*. 
Vida Matth, i3; 6 , Mare. 6: €. Famea orit , ideo igni$ 
nomine non mate appellatur. Fames iugens sub Com- 
modo est apad Herodianura. 

:. 9, Kak inttvpariabtpap oi HpfrQtomi **vf«* juya , et ad* 
U*ti *unt hominee aeetu magno) Adutta M}* suut Viscera 
pvae fame* 

KmÏ ipXaitwMóap öl fip&oavm ro Spopa rot? 6tov w 
tfpptoQ rijp i$ovdap inl rag nXyyag xuvtag , et calumniati 
gunt hóminee nomen Dei habentie .potettatem *nper ha* 
plagae] In * Manascriptó , ifiXasyrmiflm ipamtop rov 8tov 
[enlumniati «tsris: coramVeo], Sic Hebraeis 'IsHw [coram] 
interdnm est contra* Dixerunt ista mala evenife ob 
Cbristianos nnios Dei ènltores. Dicebant» poetquam in 
mundo Chrietiana gensicoepU , terrarum orbem perü**e f 
multifbrmibue malie affect um eeée genus humanum. Iti 
Arnobias lib. X. £t speciatim enumerat peHilentia* , 
êiecUaie* , bella. f frugutn inopiam» , Cyprjanus ad Deme- 
triauumt? Sèd enim cum dioas p&urimoe conqueri quod 
bella * chebriue eurgant, , quod. luen f quod famee *aeviant 9 
quodque imbree et pluviae ê er e na longa suependant, no- 
bis irtiputarL Vide et Ambrösijum, et Prudentinm contrt 
fiiymmachtxm ,, et Augus*injwn v libris qninqae primis De 
€ivittte Dei , et. Orasiamt libro VIL 

• Kctlov ^xtpiyacKP iovpfct.n^^ii^ap f neque eg^runtpoeni- 
tentiam^ dar e UU gloriam] ld' est f tig ro Soüpcu [ut dar ent]» 



: .. ' 10. 



CAPÜT XVk Z8f 

io. Kal i nifurrw iyytU* XHfp tyr tpufap ffa&Jal 
Top fyérop tot (hfëlov y eé quinto* Jngtlu» sffadU phialam 
suam super ridêm beêüae] Non in airigaloa t ted 4n ipatifli 
imperiaal per quod idololatria lasteniabatar*. 

KM iyipêto ij paaiki* avtov ianottofiipfj , *t foctuime$i 
Têgnum *iu* ten*bro*um] Roman am imperium* malta» 
•amisit splendori* pristiai , itticariatam , vastatanv, partij* 
et inteasam a barbaris , Perais, fioramis > Gatthia, Jfcw- 
gandis , Alemamii* , llarootnannii > Scythi» , Sarmatii f 
sub Alexandrd, Valeriano, Gallien*, Olaodio «t aljfo 
Vide- Herodianam , et Latinos qni Vitaa Caesaram teriph 
se re, et Cbronica. Alladitar ad terobrat Aegypfti, Pa^l 
sensu rotn et fW [caligo] habes E«ai. 8: aa, 

Xcrl ; a>MM0rfa 'ra* ;4«fafft avrör i* TW oW* et 
comédêtunt lingvai suaê prat dolore} A^iatopfruxe* 

Vetpiit ,.w\ 

*Tno iq/w typ jjAiwi* **&**• 
'* [Labia prns ira ë*m#i%] .....•;, 
Ubi SchohVtw : % Artï tot , ia t nXif ét: yèq c^*C<>f*éfHH 
irècctnxxn toê y*&* [XÊ&Ani pr* J^béa ,.#>/»'* pnim laï& 
mordent]. «Ita iolerfi qtti irascuntac, . ne« fuidicjure te 

poasanU , • " '«• > ,> '-' • k " v .1 

11. Kal i§Xa(Hf^fiff(tctr .tap 9*6p xouMvqom^v i* t&f .*£• 
«o? avt&p nal in twp éX*wP avtwp , ** calummaü sjmt 
Dêum coêii prue doioribus e* vulntribus mds\ Qöniwgit 
phialas •ecnndam , tertiam , q aartam cam prima» 'E* 
aigniflcat hic causam moventem , ut p «aepa apud Qe- 
braeos. Chrktianos, quod unum Deumf BMindi, opilicem 
colerent, vdêabant a*A**'« >.: . ■ ,t 

Kal &$ ptméqucv i* tmp *w»* avrüp , neqvê egtruvfi 
poeniuntiatn ab operibu* stds) N«a deati*era»t ab idoW- 
latria. imo ét nèVa aacra addideront^ Cripboiiay Te^ 

robolia* * »• f : 

ia. Kak é Uw &ryek>g>i£it** *1> wV^* ini xi * 
iwtapo* rfo ï*iyap Evwirtp , et Ê0*tu*\Ang*lt** effudii 
phialam BuaminftumenMadmegntW^uphra Per- 

git alpirnod'ai [aenigmatice loquï]. Nam »icnt Romam 
non Bömam Tocat »ed Bahflonem , ita, Tyb^m x non 
Tybèrim sed Enphratè/n* . 

Bb a .iKi ituij !!■;; - ' -• .*.Kal 



m AD AiPOCAL*P8E0S 

■^ KM r lk(tify;ti\48mi: mk& * et siccata est aqua e*u*\ 
4&«e#tj P«f potUta Viam . praebiiit- non minos qaam ai 
siccps esseti Ailaditar ad hiatoriam Cyri Ier.A$i: 3a, 36. 
Tide qaae ibi; dittfcu < ' ».. 

♦ <*to>itOipMbft:iïièk tfaifa*iMiM..Att arocvoXwp yliov, 
*tt ■ptaepa+arétut ?i& rsgibms ab oriënt* sols]. Per orka* 
tem •|gnift<*itChriilUib,'Ut aapra 7: 3 r «bi .dicta Yid*. 
-jtafe&eife nostro • Sttriplori . simt' non Iktpèratores tantum , 
eed et Prassisïes^ Puoee,> ut dittimaa aapra 6: i5.:..lar 
Cëlligitdr ' tóe Oünstanatinu* som fiüii sais et ducibus. 
-fiistori« est apnd : Zosiiham» et Eusebimn. • Hilaunt Rege* 
\qttóB olim &gar*ter*m Mngi i\U shïdvcctolüv lab *>rip0te] 
Matth. 3: »%' : ' : ' •"" : :•,-....- 

Jgotttrro? rod öijgtovj et vha\i ex >ore dravonis et ex ore 
ferae] Ex Diabolo et idololatria Romana , quae fera 
prior est, es ma+U 

Kal i* toö $ófMT69 wff %p*vdoiró4<ri TQ v > **:«* or * ^** tf " 

*8èproph*tae] Ment est 4 i/wfon^o^riys et- ./Sir* #w**- 

«ffisv Sicut duos Préphetue atlpmi 11; il/ aifnifieant 

'üoétiss Prophêtdrim,'ita, bic Paeudopropheta per **«!- 

&a^y [namMtfa**on*m] multitudinem Praphetarum. Sic 

1} tixtop ^sixmiacrumt] mulèitudo simulaeroruM 9 ut sapri 

; 0bwerrairini«av' » ... 

: Hfet/pdr* t(Aa dxatotot* é* paiesiffi£ f spiritu* tres i*~ 

'mundos in, modüm rdnarum] -Ei" bic allusio est ad ranas 

Aegyptii sed tuPêyfUtrcsitó9 k [aenigmsatiae]. Ranae et im- 

pttrae sant /et in coenö versantur, et coaxant nullo cum 

fractn. Ignaros Legis ranis.coiapafattieiiain Schemo» 

*Rabba* • Tres isti spiritus q«i rtmis coqiparantur sant 

éxstispicium , auspieitffn ' et libri Sibyllini , qaibus fide- 

bat Ifaüéentias* Vidéf Zoflimnm Ubro IL In Manuseripto 

abest tqicc» . . 

\ 14. Ecol ya$ ft*vi\tOta êcupimp Ttoiotwra GypHa, tunt 

enini spiritus D&emonum favientes signa\ Yera inter- 

dttin diennt, DaenttftSiB inatmeta atque opera. Duo ia 

ainente» " ' .• . 

' ^A ixrioQWtrcci iiïi ravg §aaiXè7g .rtfs oucwpiy?? SXijg^ qd 
procedunt ad Reges totius terras] «Dcfcipient Maxentium 
et proceres qui cum eo. 

2v- 



CA PUT *VH •/ L g^ 

ÜwaytrytU critóvf tU nókpor tij; i)niptz Mnft tij; jh-l 
yiXtjg rov 0tov rov TcixpTOHodtOQog , congregar* HlUê im 
pramllnm ad difitri Ülum maghum örrtnipótentt* Dkï\ JHe§ 
illa^magna est erna Gonstantinns- Rematn. eepit. *. 

i$» */oW tQfOpai (éf nXiimjï , eec* Vênio êieut fuvi 
Haec et qnae seqnuntur usqne ad nul .Ovxijyaytr legend* 
per frttgip&KHy [inUriêctionem] t et «uut» verba Christin 
Vide eupra : 5: .& Ait Christus de impvoviso se sopetven^ 
taram idololatris. • 

" M***Qiof £ ïqij/iqüv , beatus qai vigihu] Admonitioeat 
ad- Chris tianó», u-t* siifpra 3: 2, &»* •» 

JScrl i^ot?* ttf tjjuhux ccvtov, et auètodit PêêtUnènta «94) 
Qai perstat in . boriormit operum studrev Infra ig* ffc* :.i 

*ƒ*« p^} yvpróg irtQtitarjj , iw nudua ambulet] Ut ille de 
quoaupra- & 17. "'•'•■ ■ » ,'v. „ .-. , 

Aitf fXtifaat rtjy' cckxiffiöoilvijr ccvtot', ët vidtunt turpU 
tudinem *ia*} Et ; H)c • esfc aotivan*> 'plttraie ' pro - paMJvo 
singulari , et appareant ea qua e tegi déèenê y>TVMr.. Al~ 
Givvij yvfiit&ttjTos [tïirpUudo *nuditatis] anpra. Oiximaa 
au tem significari priora crimina , quae Deo eonapiciendal 
se praebent niai obteganftar per vitam- tneliopein. V i 

16. Keel avvfyotyw avrovg]' Nempe illa rgla rtpnljutm» 
[tr e* spiritus] in nnnm eonlraïeré Regesac Daoea idolo* 
latras: fee er e ut cohirenlrént. ' 

Eï$ xónoï tóv *aXovptror 'Efaaïïl % A^uayiMw y in locum 
qui vocatur Hebr aice Armageddon] ' -lat Itfttieulo j qai eft 
illo conventa recte 'dici posset Mom ' congregaHonis : id 
enim ]rup*nrt. . Coiere enim in enm loeum ex parte Con- 
8tantini nonagihta miltia peditora , oeto millia equitam, 
ex Germanis maxime, et Gallis et' Britajmis; ex parte 
Maxentii centom et septoaginta péditum atniUia-, octode* 
cim eqtritnm millia ex Rotnanis, Italis, Thuscis, Sicolis, 
Garthaginemrïbris* Ita enim Zoaimns. Magedo vocata fait 
planities abi Iosiaa periit 2 Reg. 25: 29, .2 Par, 35: aa, 
Zacfc; 1% 11. Verum ea historia bic non respicitar, sei 
potias atrages a Baraco in Cananèeoa edita ad aquas 
Mageddo Iud- 5: ïg. Aqaae solent esse in montanis locis« 
*Vi Uebraenm solet verti per % Aq. Sio 'jigyaQitip ajmd 
Eusebiam in Praeparatione, ]*T!Wrvi. Sic Arsamosata apnd 
Pliuiutn et Taciüuu WWO«Hn, id est, mons solt*. Nimi- 

£b3 rutn 



8p AD AP0CALYP6E0S 

rn«i lkerae Ji pro&qntiatjo iU erat tennis uc non andi- 
yétur* £t ipsa lilara n GraecL» |f # 

toy alfa, ** eeptimmt . Angslm effudit phieüam euamiri 
mersm) ld eat,. **V *0 fu0ovoapijfm [in medium cöslum], 
al anpra 81 i3> Wk& Qaare hoe? Qnia haec nxala late 
erant apargenda, in nar« ,« amner f • tof ram , id eat> po~ 
pukum Urbia, in orbet aut^oppida tniiiora, at in omhei 
partes ditionia Romanae. 

Kal $$&*« q*oey utyaXij thtó toö poed veil a^emeft, el 
exivit 90S magna a tsmph eoeU] Ah Adytd coélesti, 
Ingena aveannn» patefit* Rotnatn eaae mortalen In Ma* 
nnscripto, ém m *«ó£i> aine illk «at> odfoiofc Ei tic La» 
tuint» • > . . • j 

'u4m 190 &QQPOV, a throno] ld est, Ab illo'Adyti loco 
in qno . magnifici Rem . ae^it tupra . Cbembitios 9 pedet 
ivpriniens Araae» Ea enim fignra Dèi sedee concipieba» 
itr apnd Bebraèoa* 

jtiyonioa f Flyovt f dkens , Fait] Fait Hom**» Similii 
lasntio' jnfitt »t> 6# . . , 

18. Xai iyipopro . ethanol nml (tfopral tal qxopai , êt 
fjcmiï* «|#n# fulgura et tqnitrua ef voe*$] ld eat, yupal 
(loépt&p [pot*« laiulrttorujfi]. Sic et anpra 4: 5, 8; 5, 
pro quo ympyp (Iqoptjjq habemaa aupra 6: 1, 

ütat oxquotf kyiptto uiya* oïoq ov* lyiptxo dy* ov oi at~ 
jtyamaê iylvQPBQi vtfXmovtog, ouapóe ovrct /**/<*$ , «4 **rr«* 
*w>* wt fosKue «af. mogw* qualie . nunqjttam /uit + . ** 700 
fcominem/usrunt, talie terras motue tam magnue] -Terras 
Writea &oc JpCP esjt ingQn» rerum nmUtio: gapra ti: i3, 
Pi» 18: 0, et apnd Propbétip vetere» laepe, lila tijXihoV* 
rot *èt*fAW oBrto uiyetg «nut Ijfy/^nxa [**fti*aiit*aj eiu* 
qwad ppaeseaait oïog p qufiUe non/uit, npmpe tpntue acleo* 
quer. admirabilie. Ia terras motu* , eat Oatrogotthorom 
dewinatua in Italia Gentinm Regina, adeoqne in ipaa 
ürbe Roma t in Mannacripto , ' aq>' ov &r&Qmnog iyinto 
[e» quo homo f uit] aio., per ipaXlayijp [permutationem] 
dei' qua mefdo. düdmaa. Daniel pro eo dtxit f , OHa qJ yl« 
yartP Aj) f ow ytyipyrui i'&vö$ fr rfj y$ [Qualia non /uit 09 
$uq facto set gen* in terra]. 



CAP4T XVI.. ! A gfi 

tg. - Kui iyipêt* 9) nvh* % ft*ydlifï *t foein *H &*ih& 
gnagna] Sic ei 17*16, infr* Mkyifajw ff&Ur dicunt Ré» 
nam iudicantes Tatiahus , Perphypiu»* Gi'aedoramqae a!ïi« 

JW$ rau* iito?, »» *>** y aritfir] Sttmptanr ex Ezecfr. ££*$ 
ex quo loco mtéHige» Ronaje par tém terliam igne -e**i*» 
tam,.par£es abaa 4natv.exhaa*ta8 atqtie deaerW» 14 tó> 
tan a To^la > . qui et tertiaar p*!*tem mo^niitm deétruiit* 
Narrata» rei ipsa , ' p4ane> at hia irèrbis tóaVeniaiy «pad 
Precopium Goithkioruin- III et IV. * "• - ' «■»'*;■• *»y. . ., > 

jfol «r aeift? t<x>P &püp ïntmp y> ei > t»f£ff ^gehHütk 
ceciderunt] Multaer nrrbes ia Itatia *£J J* "prWinctis"]! 
Gotihis e.Ver«a«. : 'Bèp&p d*«^ ^üia tfd ^i*pora : Henör^l 
plebs: pLurima et SeiHUorei muhi waneban* <*AötiAkXtï#l 
«ttjdicemat iafta 17^ *6V " ' 1" - . :"--v :'i/i'<-f 

Aai jBapvhoy 1) fHydXy ipptja&y ipcimop rot/ 0«ov * 'Aft* 
* ai avrf} ro 1 Ttovt'iQiop rou oïpov #4/poS tijg 00/9? at/rot; , e* 
.Babyion magiui venti JJeo in jnemoriayi È dare UU cali~ 
qem vini indignatïonis irae eius] Jllud xal hic est **c* 
et ipprjod'i] passivum , ut Act. 10: 3i. Meminisse Deua 
malarum actidnu/n lü^iinv cnm éae ulfcisoitur, ut Os. 7I 3. 
8: t3. lila verba Bafivkop ij ptydlij sumpta exDaiw'^^ 
Deua .t>sto*dit*ille* eventa j* wrti oblitom crimiimmHo* 
fnaè. T ; o»> oïnw rtur évftov i ;id est, vim ^etieftati , ttt 
dtxinms supra 14: 8, io«» >T^ dgy^ , id est , 'quói$ ! vemt 
ab.»r4 *£>£»>, Ut dicto loco f 14: 10. Hoc quid £it araptiu* 
explMtdbifcir sapite sequetile* • " -'t ' '" : r 

20. Aai Trad» vip**} $W/* t *al tyij óüf tvtfê&ijó&p i .*$ 
oftpm**> inkufa fu git f utf^uff montee gunt int&nti] -Ëveraa 
sunt multa op pi da maritima, quae D W K Hebvaas ,' v^dot 
lnierpretibq» : imultae eliam arc0» in roe dij» Herris* ^Ar- 
cibua eitim dari montium nomen diximns aupra -8/ 8. Et 
elegant >est dki^röQia [uUegoriu] .\ qura per terra* motua 
transmoveïi: Bolere et manies ei intulas ditxinma »upra>6: 1'44 

ovQapov tsqÓ* tüv» &V&QWKWS 9 ** grand* mSgna èicut tti* 
len&um dëtcenc&t de coelo in homlnes] Ingetf* obduratio-i 
Bt8 r iudae^4iiii i» reïiquiaa idololatrarum j supfa Si 7, iit M191 
Kéc male aenravit r6 vqinw [decorum] co^mpayatiom^ 
Nam et grandinem itigentium saxorom magnitudine inteis 
dum cecidiaae Aarvant compluriunf regionum ttO t^töporut» 

fi b 4 hls* 



9g* AD APOCALYPSEOS 

Juatoida^ Q«a«t ^uod . graye\ «at Gf aed* dicitur r«Jk«F- 
«fer r vel Tafcjwafr'.» at wtyróêjr raXaprudwp {gremam 
iwrborum] apud.AIc*eam. ^ét aatem bie applicatio al- 
legoricaa. bMtoriaa qoae Exod*. 9: 34» - • . 

*rfr ptldiw jfa j*f?*'%7 - W* ^ w^P/4 «**W <tyóit* $ '* 
jlkoMixBrvjat JQêQ hpminee ■ propte* , plagam grandinit : 
quofiiaw), jwgw Jfacta éet 4*ek*mè*ter] Tanta erat am- 
moram obdaratio at reliqt)i*e ; idoiolatraram in imperia 
$qu*jm> mtyi* magisqpe Chriatiania maladicerent i tan- 
fla*pa>jpaQn»n;religio ojitnium horam malorum cauaa eaaet 
Sic.. fttt . ttftimjM : ainguitws , móribftndaé I dololatriae. In- 
feUigejodi '4Uitam ; U« f rjHoipoa Senatore* Romani qui per 
Italiam sparsi, alii bic, alii iliis, a Gottbk annt inter* 



l : r . - - » . » » • 






• #> lf> *»j» •»•#< ..» 



<3 A MJ t XVII. 



1?}? .JfaJ ^Aftijft, #t v*n*<] Alio tempore* In Manuscripto 

-< Xkrin tmy int* dyyikop xwp l%6pvw> mg ImA <fnalnq 9 
Hpua.Hh.iêtpiem Angelis qui habebant eeptem phiala*) 
fieptinMüa.^a, qua© de Romae rnkia breyiter d&aerat da* 
HU* foaiiitqiife explicaturni. . Ideo boe capöt et seqweutia 
pato in paacoram faisse manibaa; et inde faotum at 
Apocalypgigpiinas nota esget vulgo, Tk . 

< -AaÈ IfcU^OÊ fifr' ipov) ei foczUue eet mecuni] Ut antcaf 
CMm amJQQ 4L : , 

-•• *4h<*v>' JéVQOy dieene , Kern] Atvqo idem qnod ^IWa^i 
pflprja; 10: 1$, adesdam., 

? :< )év&<* 001 to n^lfjicc trji. nQQVip tijg psyaXyg rijg *a&yfunj; 
int té^i^Sawtop 7Óy noV&w > vetendam Uixi iudicium me- 
r,eA r *si**magtMe. f qu&e tedet super af uas maltas] Oston- 
dam, tibi et Be«tia Ula maria uude regatur, et qnae nt 
UI», Babyion, de qaa dixi, et qaibns modia Deo* ana in 
f&m iudicia #it exercituro», Jlóqvij egt e adem ^nae aote 
B«byJo*v ut, apparet iöfra-3) 4> 5. Romana ddminatfo, 
«icut rBabylonica .domLttatio , Mulieris apeeie describitur 
apud,£gaiam 47- 1» I7e^ autem oh. multiplicem idolo- 



- • » »< 



ca put xvir. 393 

Iatfianu Vide E san 1; 21, Mich, 1: 7, Nah* 3: 4, et 
quae sapra 14: 4. Sedet ea super aquaa multas , qnia 
imperat et mari et flnminibas , id est, Popaio qui Ro- 
mae est, ét qui in aliis arbibas. Vide infra i5, snpra 
16: 3,4. Sant aatem verba sumpta de Ier* 5u i3, obi 
in Graeco est xaraaxijpovpras i<p 9 vÖaai noXhng [qui habi- 
tant super aquaa muüa*]. 

a. Mê&* ^ff brÓQPèWtop oi (laöiXiïj 'tijg yi]g, cum qua for- 
nicati sunt regeê terrae] Seeatieias aactoritatem et ex- 
em|)lum , ut sapra ia: 3, i3:- 14. lm o et ipsam adora- 
rant. Qaod ipsam etiam nis verbis intelligi potest , at 
videre est Ier. 3: 9, Ezech. 16. 17, a3: 37. 

Kal ipt&fo&ipap oi xaroixovrtts typ yfy lx rov dtpov tijt 
noQPilecg ctvTffc, et inebriati aunt qui inhabitant terram de 
vino prostitutionis eius] Vide sapra 14: 8 , et ibi dicta. 
Ibi td forq [g enté8 ] qaod Mc rijp yijp, totum complexam 
quantns quantas er at imperii Romani. Vide et infra 18: 3* 
Sumptum dé Ier. 5i: 7 , abi de Babylone agitnf. 

3. Kal dmipiyxt ut &g êQijfXop ip npivuan , et abêtulii 
me spiritu in solitudinem] De voce ip npivuart vide sa- 
pra 1: 10. Vidit solitudinem , ut intelKgeret talem fore 
populosae illius Urbis exitam. Vide de Babylone Ier* 
5o: i3, 5i: 63. 

Kal tldor pjfalxa xaftquipijp Irrl ötjoiop xóxxivop, et vidl 
muiier em eedentem super f er dm coccineam] Coceineam 
femrn, id est, coccihatam, coccino instratam: nimirum 
quia eo cblore tingi : solebant Imperatorum Romanoram 
paludamenta , Plin. XXII. a. Sic dicuntur picti scuta 
Labici. Clarius ergo significat de Idololatria se non alia 
quam Rpmana sapra egisse. Ei insidebat muiier, qaae 
est Roman a Dominatió, Idololatriam regens et qua vellet 
agitans. Erat enim Decretam vetas, ne qais Deas esset 
nis) a Senata probatas: testis in Apologetico Tertallianus. 
riuop opoudtojp phttKpTjptag , plenam nominibus maledic- 
tiohie] Plena Diis, qui ita dicebantur in veri Dei iniu- 
riam. *Op6uara (iXaxKpijfiicce bic snnt oi Xf/óutvoi 0*ol [qui 
dicuntur DU] 1 Cor. 8: 5. De voce (tXaaq>7][iia$ vide su- 
Pra i3: 5. 

"Eypv xtyahxg iirrd, habentem capita septem\ Qaae du- 
plioem habent significationetii , et Imperatsrum, quos ex 

Bh 5 -mini- 



3gi AD APOCALYPSEOS 

jinraaiU lobannes noverat ; eorom aotem facie* erant fa 
bis septem capitibas : et septem montium s ive collium 
in qnibus sitaat Romant nemo ignorabat. 
. Aal nioaxa dina, el cornua (/teem] Haec cornua deern 
ju bac visione significant decem Bpges , qui tempore lo- 
bannis non dom erant in fide et reverentia imperii Ro- 
niani. Manifestnm id fit infra ia et seqq. 

0f mufier erat cireumdata purpura^ et coccino] Coccinum 
bellj .gestumen Romanam , parpara paria , turn in toU 
t«ga. Ijnperatorum» tam in Jteto . clayo Senatorum. Hiero- 
nymus Prologo ad DidynuimJ Cum in Babylone versa- 
Ter 9 , et purpuratae M ere tricis eeeem colonus. Idem- ad 
Algatiam: XJnde eecundum Apocalyps in IohannU in/ron- 
U purpuratae meretricis script pm est nomen filasphemiae, 
id est t ROMAE AETERNAE. Et ad Eeai. %; Baby Ion, 
quae sedet in septem montibus purpur ata. Et ad Mar- 
cellam: Lege Apocalypsin lohqnnis, et quid a*e Muliere 
purpurata, et scripta in eiue fronte B las p hernia , Sep- 
tem montibus, Aquis multis, et Bahylanis cantetur esitu y 
contuere* In Manuacripto est noqyvQQvv [purpur ea], nem- 
pe Ifidno* [veste"]. Et noia Merètricem «ampaisse sibi 
ornatum Tabernacali Divini. Nam Exod* aö: 4 est 
W ru6im ]OTK in Graeco nooyvoav, *ü%*ipq* imlovp [jw- 
puram, coccum bis tinctum]. 

KiXQiHkouivi] J#vöc5 *al U&co jtuitp *cd uaoyaoiratg , é^ 
aurata auro et lapide prelioso et ge m f nis] Op es simol 
et luxam significat. Neqne dabito quin imagines Urbi* 
Bomae in tempus cum tali ornatn fuerint. M ulier um 
cultna in auro, argento et gemmis et vestibu* deputatnr 
apnd Tertullianura. Par ornatus Regis Tyri Ezecb. 37. 
KtXQvanuivii romD de Babylone Es ai 14: 4» Sed est bic 
ot/XXijtfm [complex™]. Karn xtygvowuivf] de auro proprie 
dicitar , de lapidibus el gemmis iinproprie, • Ai&og rlfuos 
aat yrolvrtJl^; rnp, pK 3 S?m. 12: 3o, 1 Reg, 5; 17, 7:9, 
10, 11 , 10: 3, 10, n f i Par* 20: 2, 29: a f 2 Par. 3: 6, 
g: 1 , Dan. lis 38. 

"Efpvoa xqvoovv noTyoiov ip tjj %aol nvrtjq yiuop (ISi- 
Xuyudtwv f habetys poe ui u/n . a ureum in manu sua plenum 
abominatioaibm] Aureum dicil poculum ob divitas, uk 

eC 



CA PUT XVII. ty5 

ept leu 5n j. JBitMrpaw* tuten in yia* qtitdem iotelji- 
gendo humor /betene f i* Herero Dii falsi* quos Greeci 
^rocant jMtAwsvra, ubi in JJebraea OW* [r## ni/uJi] , at 
ILsai. 2: 8, 20. tnfat [D#] addito :-Gentiam vooabulo j ut 
^ Reg* 11; 6 r 33. tfahl [rétrimeitfa] i, Reg* ast 96 , 
ILzech* 3e: . i3* D*JSf3 [*i*ti»{<icra] E#mi» xp, 8; pLurjjnis 
wero in loeU CTïpV ftt WW} [W^wa^(w], HLaunl; 
..; , ., ~-—' Qw Mom* rocejii . . , 
.4a* <»Wtt */)#a Deo*. . , 

. JKal ra ##*&*$** rffc noopdag adTfy f .et,impuritatibue 
e+*ort*4ionie <*jp«*W] lU frabei et Manuscriptiis. Qood ai 
•eqaimnr , illud «al est itijyijttuop [txplieativAm] . ad 6X- 
plicaadutn quid ut .pocuium ahominntionum , Mmpeim- 
püriiniu ; éooré*4^pjnie $ -id est! tdoloUtri**,. ip*iu* 9 .qaaa 
Heretrix aliis propinal. At alii Codices habejit, ajpflfri» 
faryfé? noopt**? ctvtijQ limpuritafe /rcortationi* ipêius] , 
qaomodo videtnr lagisse Latino*.. Agetjia* vero,.*«i ^ 
dxa&aortop rijs itoqrtiag rijg yije [et impurie ecortaiionie 
eVrr<t#] # . . -,..,> 

5» Kxl'im *& fut&irtp mvttfo (pouq ytyopHpipop, et in 
fronte eiuk \ nomen . sqriptuni] Debebat^ et . ipsa apparere 
cimd nomin* in JrorUe 9 qnJL^ i\ii$ paust erat ,ut fronten* 
siominibas taser&ereat**. ,., 

'Mt4^ta*^vi#*tWK/»]_n > id est, qaod tornen non est 
qualet Vulgo Yftcajtag) sed at*iyjWH*ór [aenigmaticum], 
Vocatar fiV^Qtop et id quo latenter eignifioatur uUquidj 
et id quQd-Mgmficaivr ^ ai supra 1; 90 efinfra 7. Sed 
ea acceptio est fêttcepvumii [tranenominativa] > • qaam hic 
habemns. magis propria. > 

Baflvltop q utyaXq, Bqbylon magna] $ic et ij6: 19, 
nbi cansas 'attuünips hnius appellationié. . . , t 

*H »4 T1 IQ **»* motu* 1 **«<#r svortatorum] T&p noQPH&f 
[eeortationüm] fcabet Arethas , et ita legit Latinns» Ma r 
ter eeortationüm- est; qüia latissime . propagavit idolola~ 
triam saam. 

Kat tap ftèthvrfkamp vi}g yiJQt ét abominationum terrae\ 
Qoia et novos Deos dederat , et ipsa in ter: Deos erat. 

6. Kal ffóo* Typ yvpaïma pè&vovaap in tov aïuatog résV 
éyuop %ai 4x töv ciïftarog x&v (uxozv&op 'lipov, et vidi ma- 
lie rem ebriam de sanguine 'Sanvlorum et de sanguine 

Mar- 



Sa< AD APOC-A l V P* E O 5 

rtidïtyrifi* ' Iefuy Yièk e»m ore ratódo F despomattte et 
•vomente sangmnem, 1 t*t*ebrii smient» - Sancto* hic vocat 
Chriatianos «pjoftris 'f pi$tvQaj Doötbro* qai ekirnie* sapra 
alios te*timöninm ; Cnristo praébébank r 

- "&tfi 4d*vpa*& iftor' atfrT? tfavpa filya , et miratur e urn > 
rrtttiT i>tdi*êertC K 'iltom) Udmimti&ne magna] iMiratuê sum 
feminam ■ iam [ gpeciosam , tem ornatam , ita ■ temfffentani 
agere et ernentari. llajie tnaHerism in'jlkrviso capita 12, 
non conspexerat. ' - • 

7'. jötl «W* 740* é £/fêlóc, Jia Ti iVavpcmecg , et dixit 
mihi ■ Angel**], Quarè'tnirdrU?] Ubi petn intellfge*, non 
miraberis' hoó * view». • •<*•*.;' ....":•::. i. 

*Eyii m Iqü rö pti&feïOP r9ji*yv*aik<x , ego dieam tibi 
mytterlum mulieriel Qtfid sub - hac figara lateatj Sie 
supra 1: ao. .-.#:..• 

Küi roB öqoiöv patf&Qövtós rttfriyy] Ferae eui Ma «1- 
Vettatur. Dicit xctö : fttjotov , quia sapra t$ eins 'facta 

Tov ï%öprog tag titra napahig %al xu iixa xlqaxa , quaê 
habet tcapita eeptem et cornua dfoca/fr] Snpra 3, i3: 1. 

8. To Jhfëior o tl9*e ijv , f*** $ q*&m vidUti, /uit] 
Hic éyotoy Vocat feftni itft/jfxdótf? 1 ' [/>*r ^owipfasriois*!»] 
illnm qai pars potissima, idest, overat ro9 <h]QU>v f snpra 
i3: 2. Is Domitianus , patre' 'absente -, fifer<at f id est, 
nomen êedèmfue Cae e ar t* acceper at, 'nt *4t Tacitus. 
Martialis de eó: v. .,s ! • , 

• iSd/u*' lUle as èüm iam rttinvrèt habenas , 
" Tradldit , inque euo tert+ue orbe<fkuk> 
Scripsit ei Vespasianus : Gratiae tibi, fili> % habeo ,' quod 
mild imperium non abstuiïeti $ teste Dipne., lactayit te 
et patri et fratri imperium dèdisse > *t Ait Snetonios* 
In summa , termino* aetatiê et alia cancetsa filio egrt- 
diebatur , qnae et ipsa Taoiti sant verba» Paria habet 
IosepHtls fine libri qüarttdë Bello Itidaico» 

Kal ovx ïgi> et non eet] Hoc tempus, id est, cara 
Vespasiano principe ' Epbesi ageret Iohannés , non erat 
cam imperio Domitianus , sed in privati modnm redactas 
mvdestiam - imprimUque studium Poeticae. simulabat , nt 
ait Snetonius : nt Vero Taoitus , Modica quoque et ueur- 
^pata antea imperii wuniq omittebat , simplicitalis ae 

mo- 



. C AP ü T XVII. * 8gf. 

fnodeeliae tmagin* in altitudmem condUus f etutHumqum 
literafium 4t amorem oarminum iimulmne* 

Kal uiXkti dpccpafoüp ix. tijg. cc(tvdoov, et adeceneura 
*st de abyestfl Attollet se ex suis- latébrjs; ex obscuro 
potens. evadét». • 

KxL *ïg aowUuxy. vnayupp et in interUum ibit] T3K *tff 
J$nm 9 m:.2Lfa 'AvcHucc, liic ut et lob. 17: ia ; a TJaeas, 
a: 3, «non ntörtem quamlibet, sed peeeimum exitum sig- 
nificat; qualis Domitiano obtigit, iuterfecto domesticorum 
suorum manibus: de quo videri potest Suetoniu* et Phi- 
lostratus. Nat au dam autem aicut Domitiano f era* nomen, 
dutar , at praecipno ferae membro , ita in eiua rebus 
adnmbratas res ipaius ldplolatriae , quae interdam aaevi- 
tiam anam exercuerat. ut aub Claudio, Nerone et aliia; 
interdam conqnieyit, ut «ub Vespasiano; resumpsit aae- 
vitiam<> ut sub Domitiano, Traiano et aliia; ac postremuia 
funditoa interüt, ut videbimns infra 19: 30, ai. 

Kal. öavpaooprai oi natoinovpug Inl rijg ??jg, et-miva- 
buntur inhabitantee terram] Mirabuntur exitunt respon» 
dere jnullis oateutia , de quibus videri potest Suetonius 
et Dion. 

Sip \ov ylyoantai ra opéuara Inl ró fitfiMop rijg faijg dnó 
xarapuXijg xpa/*ot/, quorum nomina non sunt eeripta in 
libro vïtae , a eondito mundo] Hac locutione quid ai'gni- 
ficetnr diximu* aupra i3: 8. Sen*ua est, Chris ti au 03 in 
Scripturia versatos non miraturos eyenire Domitiano Ro- 
mae quod olim Baltassari Babylone, Dan. 5: 3o> qui 
itidem praedictum exitum vitare non potuit. 

Btenovrtg ró ötjoior S n yp , mal ov% ïïï, Hal nagiecci, 
videntes feram , quae erat , et non est , et ventura est] 
"O ti Wc est pronomen, non coniunctio» In Manuscripto 
est pXmóvrcop, non male»- Solent enim Graeci participium 
jetiaui aolum in genitiyo ponere , nbi Latini ponerent 
nomen aut pronomen et aimnl parlicipinm , utraque ab- 
solute poaita, nt loqnuntar Grammatici* 

9» f flos o poug] Haeos eet apertior figurarum expli- 
catio\ quae iam sequitur. 

*0 i'xcop ooyiccp , qui habet sapientiam] Quae explicatio 
ostendit mirabilem . Dei sapientiam , res praeteritas ét 
praesentes et futuras sim ui pb oculo» panenli». Vide 

811- 



Ig8 AD APOCALYPSEOS 

aapra rSri6V Snep* in Propbeticis sermoiriba* eun fa« 
taris simal exbibentnr praeterita ob connexam «at simi* 
litadinetn, at Ezecb. ij , 19 , ?3, 3i, Z*ch« 5, 6, 11. 

Al èitta n tyale A int* t<pi etalp, Znov $ ywq ua&ijrai 
M autmy f eeptem capita eeptem montee eunt f nuper quo$ 
m ulier ssdet] Graeci dicerent iq>' wp fj /w^ m&dytac $ei 
lobannet praeter caetero* «mat locotiones Hebraicas, 
Dominatio Romana teptem montibas hisidet, qaia ibi 
erat eédee imperii , at Tacitas loqnitar. 

10. Kal pa<ttXéi$ iirid êfotp , et tiegee eeptem euni] 
Simal per illa capita notantnr et Imperatorea aeptem, 
qaoraor facies in iliis capitiboa apparebant, ita at ia 
nummis. 

01 nipte eitëdop , qninque ceoiderunt] Vi periere. ld 
enim ^ [endere] flebraeis Exod. 3a: 2$, Ler. a6: 8, 
Eaech. 3a: aa, Os» 7: 7, 16, Pa; 91: 6 et alibi, fli 
quinque stfttt Claudios ; Nero 9 ' Gal|>a, Otbo, ViteJlins. 
lneipit' a Clandio , qaia Tiberto et Caio ïwlla notitia 
<Jbristianoram. Et sicat Eieebiel semper tempora patat 
a sua deportatione f ita et lóbannes a s soa nnmerat 
Principes. 

'O «fr itfi*j arcn* ***] Vespasianns: de qao nilfil mali 
praedieitur, qaia Christianis non nocait, teste Tertal- 
liano. 

'O SXXog othrm ijlt f* , et aliue nondum remt) Titas, 
caius facies itidem in capite ultimo conspiciebatnr. 

Kul otap fl&ji , et cum venerit] Nempe ad principa- 
turn: id enim bic êQ%&Qat* Qai manas aliqaód aaspicatar 
dicitar ÏQjtM&at Mattb. 17: 10. 

*0%iyop avrop 9it ueïpat , oportet Mum breve tempo* 
manere'] Exiguo tempore Tictnrus est post adeptam Prirt- 
cipatum, biennio s ei Heet et mensibas duobas, at notat 
Suetonias. Jfi bic nota fatnri, at Mattb. 17* 10 et alibi. 

11. Kal to fojgiop] Os ferae. 2vP€xdo$ [complexio] 
ut dixinms. Os illnd- dentes babebat leoninot. Seneca 
et Panlns Apostolu* Neronem Leonem dixere. Domitianns 
dictas Calvue Nero; portlo JNeronie de crudèlitate f in 
Apologetico Tertalliani. 

"O ijp xal ovx & , nul avtog oyüoó; i& , quae erat et 
non' est, ipee octavue est] Kai postrenurai ' bic abandat» 



CA PUT XVII. S99 

mor* Hebreeo» U qnem f era* oe esse dlxl , eet octapun 
in ordine Principaal qaibtt* rei fuit cam Cbristianit. 

Kal in rwp iftta if$ 9 ei de eeptem eet] Natu* et ex 
e*no illorum eeptem qaot dixi 9 nempe ex Vespatiano. 
m JSn vel *$ poni salet in tignificanda alieuins origine t nt 
Matth. 1: 3 f 5, 6 f Luc. 1: ïj f loh. 1: i3, Act* 17: a6, 
Bom. 1: 3, 9: 10, a Tim. 2: 8 f Hebr. 7: 5, mpra 7: 5 
•t eeqaentibue. Deinde in twp breviter dictam pro «9 
vtye? tmp [ex aliquo de] de quo loqnendi genere egirade 
•d Matth. a3: 34, Luc. ai: 16» 

Kal êtg ehmXuaw vnaya 9 ei in interitum vadit] Mala 
wnorie peribit. Praeaent pro futoro , more Prophetico» 

ia* Kal ra Una nioata e) êl8§s 9 *i deeem cornua quere 
vidieti] Nempe in hoc Viso poatremo. Alii enim Reges 
significati erant in Vko cap. ia. Sed af illi reveren- 
tiam exhibaerant Bomano imperio , if a et hi exhibebant f 
eno tempore* 

Jtna (taaêkèf* ffoty, deeem Regen *unt] Saccestionee 
Regam Regen vocat, ut Dan. 79 17, in Hebraeo, et 8: 20, 
nt ibi annotavk Hieronymus. Sic et Ier. a5: 11. 

OtTiPtf (laitiXéiap oimo thxfiop , qui regnum nondum ac- 
ceperunt] Nempe in partibnt imperii Romani. 

*AÏX ifovalap we pamhls plap &oap Xa^apoiXft pttd toff 
öfjQiov | ned po t eet a tem tanqnam Regen una hora acdi- 
pieni cum beetia] Simul et Regna accipient infra Romani 
imperii limitea , et Romana tacra amplectentur , eed ad 
modicum tempos. ld enim rnlt piap Soa*. Reperitnr 
boe senaa in Graeco Dan, 4: 16 , ubi in Cbaldaico 
mn nJTCO. Pro eodew dixit Panlns noot Soap [ad horamj 
Philem. 16 , noof naioop Soag [ad tempun horae] 1 The««. 
a: 17* Et ita liane locam expHcant Andreas et Arethas. 
Sic et infra 18: 16. 

i3. Ovvot filap ypduyp ï%ov<ii> nol rr t )r Hupaptp nal ttjp 
i^ovaiap avrnp it& ürjöicp didóadip , hi unum co u* Mum ha~ 
beat 9 et virtutem et potentatem nuam beetiaw tradentj 
Recept a populi Romani connuetudine • ut haberei inntru* 
menta Heruit utis et Regen y at Tacitn* loquitar in soceri 
Tita. Lucanua : 

Atque omni Latio quae nervit purpura ferro% 



4<x> AD APOCALYPSEOS 



, inqnit, eua* et iue imperii eo confèreni ut el 
Romanie et eorum religioni inserviant. Primi omnïma 
Gotthi facti sant federati Romanornm, Docet nos id Pro- 
copiaa Gotthi co rum IV, ante tempora Maximini , at ex 
lornande discimns. Decem aotem illi Regen barbari qoi 
in reverentia faere' Romani Imperii ad breve tempus, 
sant , Ostrogotthi , Wisigotthi , Vandali , Gepidae , Lan- 
gobardi , Hernli , Bnrgandiones , Hnnni , Franci , Angli 
aive Saxones* Hi omnes Regna haboere intra fines ve- 
teres imperii Romani, nt ex Procopio, lornande, Oro~ 
aio , Paulo Diacono discas. Wisigotthi contra Attilam 
Romanis adfaere ; contra Herulos Ostrogotthi ; contra 
Snevos Wandali; contra eos qaos dixi Heralos Gepidae, 
et contra Ofttrogotthos $ Langobardi contra Gepidas, 
deinde contra Ostrogotthos et Francos ; Hernli contra 
Persas , deinde contra Wandalos ; Bnrgandiones contra 
Francos et contra Ostrogottkos ; Hunni contra Persas et 
Wandalos et Ostrogottbos ; Franci contra Ostrogotthos 
et Wisigottbos et Suevos; Anglosaxones contra Pictos et 
Britones. 

14* Ovrot ptra tov dopiov noUfiijöovöt , hi cum jigno 
pugnabunt] ld est, In Christianos saevient Romanorum 
exemplo. Eo sensn . nouTp nóXtpop* [helium facere] ha- 
bnimas sapra 111.7, ia: Ij , i3: j» Eadem locatio apad 
Ieremiam 1: 19. 

Kal to aoplop pixrpsu avfovGt et Agnue vineet Mot] 
Cbristas efficiet at omnes illi Popnli eoramqne Reges 
tandem fiant Christiani. Hieronymas ubi Christianos 
popalos sai temporis en urn er at , addit et Gotthos» De 
caeteris quoque res in aperto. 

. c, 0r* KvQiog nvofop l$l nal JBcrtiXtvc (tccoiliwp , quoniam 
Do minus dominorum est et Rex regum] Deus iam olim 
promiserat fore at Christo plarimi Reges ac Dynastae 
obedirent, Ps. a, Dan. 7: 37. Vide snpra 1: 5. Kvoty 
nvoUop sive KvQioq %&v nvQitvopxmp , at 1 Tim. 6: i5. 

Kal 01 u*t avrov xXijrol nal ixXtxrol nal m&l , et q» 
cum Ulo sunt pocati , electi et fidele»] Etiatn illi soa 
patientia et bonae vitae exemplo et sanis aermonibos 
Reges vincent. Sic et snpra ia: 11. Nota tres gradm, 



C4PÜT XV1L 401 

vocari > deinde tligi 9 Mattb» aos 16, aa: 14 A poatremoia 
perse ver ar e , a Petn 1: l. 

i5. Acri li/«* poi, Ta itöar* a «litf f ov ij noopt} xa&q- 
rai f Xaol xal agio* tïal xal t&yy xal ykoaoat, et dixit mihi, 
Aquae $ quae vidisti , ubi meretrix eedet $ populi eunt ei 
gentee et linguae] Hanc distributionein . iam alignoties 
habuimas, at supra 5: 9, 7: g f 11: g > ify .7 , 14: 6. 
Mullarum linguarum homines sab iraperio Romano faisse 
notam ex Virgilio et Martiale. De bis populia vide Ap» 
pianam initio* Per aquae jntelligi Gentes habes apad 
Achinetem CLXXViil. Aqua aqnae saccedit, et manet 
idem mare aut amnis » sic homines hominibas , et manet 
idem populns. Utuntur bac similitndine Philosophi, quo~ 
rum meminimas lib. II de Iure Belli ac Pacis g. 3* 
Apud Nahumam a: 8, Ninive piecina aquarum, id ( estj 
urbê populosa , in terpre te Cha^daeo* ... 

16, Kal ra dixa ntoatcc a döts xal to &ijQiop, et decem 
cornua quae vidieti et beat ia] *£nl to OijqIop [i/i bestiaj 
habet Aretbas et libri multi : nee aliter legit Latinas* 

Ovtoi ptóijoovili typ rtQQprjP f JU odient Jbrnica riant] Sao 
tempore ins urgent bostiliter in dominationem Romanam* 
Hoc maxime conspectam Bonorii temporïbas f . ut videre 
est apad Procopium et bistoricos alios» Haec est Romani 
etatue absceeeio ia decem Regee apad . Tertallianam , 
regni Romani defectio apad Ambrosiana A dieceseio Gen* 
tilium a Romano imperia apad Hieronymum : tig pixa. 
ftaotXéiag diygïjO&cu typ oïtovuipip [firbem ferrarum in, de- 
cerri regna fuieee di visum] , ait Aretbas. 

Kal yoijuayuipqr not^oovotp avrqif, et desolatam faeient 
Ulam} Magnis afficient cladibus. Tovg n dp&Qc&navg &-. 
naprag ixtupop, oaoi l/iropto to ifoalp, ópoiceg uto nQ&§v- 
ras, ouolwg Si piovg, ovrt yvvatxww, ovti itaitop (fttiouiPOh 
[Homines omnes quos repererant oecidebant, jpariter ee- 
»««, pariter iuvenee : ne . mulieribus quidem parcenteê 
aut pueris]., 

Kal yvurtj* rtottjoovaip avtq* , *t nudam faeient Ulam] 
Abstralient aurum , lapides , uniones. Hoc Jactum est 
per Alaricam Gottham, et per Genzericum Wandal urn. 
De illo Procopius : *E* TV^fl r£p tt S^uoêUap nal twp iJ«W , 
atttortow dnohnipng [Nihil Romae relinquebant publica- 

VIII. Ce ram* 



4e>* AD APOCALÏPSEOS 

turn privatarümvè rerUm], De altera' veroi XQvaovtttal 
etqyvQOv xal xa>p alXup (taoiliwg ttijjudtooy néXv tt %Q*jpa & 
xmtf 'pavtüp It&ifAerog «te Kuq^Sópu - ïnXtt' iavkipr* &i to* 
fütf Jtoi tot KWitirtoXiov rtcip [Cum ingentem vim auri 
ürgentiqtié terumqüê aliarum ad Imperatoren* pertinen- 
tium'impoêüiêteé riavibuê, Carthaginetn navigavit: etiam 
Uniplum JoA$ Cupitblini epoliavit]. 

*' Kal tafc traQKag avtfjg qiïtyortui, et camee eiut comedent] 
Pfóvincias Sn mos naai Ter tent, spreta ' Romaftorum ami- 
éitia. Sic Dacïam, Pahnoniam , Thraciam , lllyricam 
fbodo hi, modo illi populi invasere; praeterea Galliam 
éottïri utrique , Brirgnndiones , Frahci \ Hispaniam Wan- 
dal! pïïmum, deinde Wisigotthi; Africam Wandali; firi- 
Canniani Anglosaxones ; ' ltaliam l'psam cam Dalmatis, 
Alplbü» , Norico , Ostrogottlii , deinde Langobardi. Lo- 
cutio sumpta ex Esai. loi 18 et 49: 26. 

Kétl ttvtqr nctraxayóaitoiï h TtVQÏ, et ipsam tgne combu- 
tent] ipïam Babylonefn f ipnkm Meretricem comburerU , 
nerrïpe tgitop fit^oi {ietüdm parïem] , quod subintelligen- 
diim ex superiórtbüs 16: 19. Est talis avpiudojpj [com- 
ptéxio] etiam Historicis frequent. Sic 1 Macc. 1: 33 ab 
Antidchi hómiriibüs exukta Hierosolyraa ; quod de pul- 
cJhérrimia qhibiladanV aedificiift interpretator losephns, et 
Cbhséqaens in' utroqne Maccabaico historia bstendit. Pro- 
phetis au te ril freqdéntisshna taKs 'locutio » ut Ezech. 29:12 
eV alibi saepe.fult vetus trfcditio aptid Jadaeos fore ut 
Hoftia incendéretur. Habes eitia iadfcia apud Bachaiam 
ét apnd lonathanem 1 Sant.' a:5 f Ezech, 3g: 16. Eam 
löhannes lic' approbat. Ut et a'lia eins generis non panca. 
Ifhpletum hoc per Östrorgottuo's' anb Totila. Procopins 
Gbtthicorüto lTi - •Eféytévê* 8i Ttotihti m>Xhxs pip t(tn^ 
ttttfitpfy 'ttig -'-*$? ttoX^v bïxoSöulocï [Mulia urbiè aedificia 
Toiitdé' ihcentierat]: Nèc est qüod quisquam opponat tune 
Komani ftusïe Christiaham. Contra eniih verum est, 
etiam postqnam Imperatores facti erant Christiarii, Romae 
irianrfltJe idoiolatriatn trim in Senatd tüm in pi eb e* Nee 
ift Setiatd tahtütn erant Pagarti 9 sed èt Oonsnlatns ad- 
ipfsceb'antur , tit Symmachns, dilins oratio bxstat pró Sa- 
cHi Paganfcis. ttiérdhiHnus ad Baai. 5y de suis tempori- 
bus agens : ïpeaqüe Aémd orbia donüna in ainguliê in* 

8tt- 



CA P€T XVH, • 408 

êitlis domlbueque tntelae' Hmuldoruth tereiê *>enè¥ahe"Nk 
iucerni* > quant ad luiUonefn aediuni isto appellant ' tic*- 
mine, ut tdrn int rante *- quam esfe unie* dèmum' eudm aetfei- 
per inóliti admonèanlnr errvri*. 'Et haec est causa cü* 
idem Hieronymut cum Romae viveret ,• üè purpura tfik 
Meretricië eolonum fuisse dicit in Prologo ad Didymum. 
Cam Totilas Urbeoi inyasit, iam plerique cives effugerant, 
in 11 Ui ftme exstincti , multi • tra ei da ti , ila ut de plebe 
aegre restarent quitigenti* > Ad haec , cam secatum est 
inultaram aediunr Ramaé Jncendmm , portae dfrulai, moe- 
niixm para tertia disiectay nohiernnt Romani redire Sen*- 
tores, et alii qoi exierant Pagariismo cóntacti. Sant qna* 
hic ( sant' verba, sampta de loco 'Dan. 7: tt. In pari causa 
par eventas. Vide quant a faerit Dei paüentin in *ex«{>ee- 
tanda idololatrarutn corciversione. 

17. 'O yttQ Btog *dm*tr t*g iag tatfUag cHiït&p Hotfyett 
ir}* yyeiuijr ttvvov nai ïfotfoai rttofxtjr ftiaP , Den* èriirn 
dederat in corda eorum ut facerent qüod plavltum eet 
UU f ei ut facerent unam \ eententiant'] Locjmilur tanqüam 
Viveret tempore illorüm decem Regom. Deun illis Regi* 
bos nsus erat turn* lid augetidtitn » tam ad labefftcfcanduiii 
Romanti tn Imperium, lila nai noiffieti rptofkijV lua? abtftttit 
a Manotcripto 9 at et a Latino* 

Kal Sovrat rijp paa$XUap autwp ttè d-tj^ &xqi têlêö&ij- 
Ooptui 01 Xóyot to$ 0*ov, ut darërit regnürn êuunï béetiae 
donee canèummarentut ¥erba 'Deï\ Ut non diatins obedi- 
rent 'ttomaè,' et iimul Romanae idololatriae , qttam ld 
Deo videretui*. Atyyot 0<oi? bic sant Dei decreta , nempe 
illa de discérpeha'o in multos Reges imperio fiomfcfto* 
Dei deereta apnd Hebraeos vocantur verba , at et homi- 
nam cogitata. Est et in eo flebraisrfas, qnod dirit óf 
ió/öi toö Qtö* oom potoisset dicere eattéQ [0*11*]; nam 
Biig praecessèrèt* * 

18, Kal 4\ yvrilj fr éïitS * ** muiier quant pldieti] Cu~ 
ius vidieti figurant. 

"E?iy tj Ttólti ff utydbj, e*t urbê niagna] Supra 16: 19, 

et hoc capite 1: 5. 8io talent prophetiae posteriorea 

per gradas qaosdam elarias elöqai id qnod priores dixe- 

tant oceultiu^ ! 

*H t'iovau fiatiXiiar inl n»r ftaoiUwp rijs yfy , quue kt*~ 

C « a bet 



-4q* AD APOCALYPSEOS 

bet regnum mp*r Utgei terras'] Post descriptumem et 
BtpUmmonUbvê non poterat adfcrri altera clarior qaam 
iata* Yide supr* %SU . . JntdUgitur sub figpra Mulieris 
non sola Urbs? std dominatio in ea Urbê ssdem haben$ f 
«t iam. diximut. 



C A P T XVIII. 



»■ < 



, \p J£al ptTtf rptïra h$op &Uo* ifyüav. Harapmrorra l* 
«e» 6vf*pov , iforr* $9V*U& ptymhp , et ppet haee vidi 
aliumXdngelum descsndêntem ex coelo r habentem potesta- 
tem mAgnam] JUle Angelos consequentie inceudium Romie 
jmnciajt , cam quadam ante dictorom explicatione* Sicnt 
Babylonii veteris devastatio non aemel sed aaepias prae- 
dicitar epfid Etaiam et leremiam, interdam cam iis poe- 
•ticis celoribns, ut lector relat in rem praesentem adduc- 
tna cadaver nrbia adspiciat 9 ^ ita et de altera fiabylone 
iftcienduin fint. Qnare qood paucis verbis indicatnm fne- 
-*at snpra i6; 19 et 17: a6, id' nunc tanqnam in pictart 
jsubiiciiar ocnlis» Angelus bic est qai a Deo potestaten 
*ccepetat sane magaam, ostendendi Mnndo Romam nee 
aeternam esse nee invictam*. Descendere . ergo ex coelo 
itisus est is Angelus , ad exercendam scilicet illam po- 
testaten*, SttJ 1W [prinaeps magnus] Dan. 4 ia: .1. 

Kal tl yf\ iqwTip&ij è% wjjg Öfêys ovtoü , et terra iüumlr 
ttata est fulgors eius] Verba e* Estech. 43: 2,, Ji£a bic, 
ut to Hebraeis, fulgorem aignificat, Exod. 40: 34, 35 1 
.]&*»• 14: IQ, a Cor. 3; 7. Hic splendor significabat fore 
-ttt per eum discerent hommes quod ignorabant, Romam 1 
ftt ,&**,;, non esse, aeternam, 

..»■* Kcd *xqo£h>, h **xvw yvrjj , et exclamavit voet 
magna\ Rem magnam magno clamore significa vit. 

^»*, ?£*<*<*, tmei.Bapvfoir y ptyaky, dicens, Csc*- 
dit t cecidit Babyion magna] Est aoristas hic pro prse- 
.senti. . Nam res velut pvaesens ostenditar. En cadit Roma. 
: Verba desumpta ex Esai. ai: 9 et Ier. 5u 9, nt diximu' 
sopra 14: 8» Haec est illa dies qnam sibi cnm lacrymi» 
imaginabatur Scipio ardente Carthagine. Vide Polybitf» 
et Plntarchum. 

Kal 



CAPÜT XVIII. • > 4 t4 

« Kal iyérrto uotwxijtijqiop datjiópwp , et facta eet' hahi* 
tatio Daemoauni\ Graeci DTJW , , quod est , de Babrlane 
Esai* t.3: ai, Yertunt datpivt* et in MaHuscripto hoc lo- 
co est Satuopltop. Snnt autem CTVVtf daipipta TQa/Ofioóqm 
[D ammonia forma hi reina praediti], ut diximus ad Lcr. 
17: 7. Solen t autem qttaedam Daemonum genera dèlectari 
locis deserlis, Matth. ia: 43. Idem affirmant ad .Esaiam 
Cy rillus et Procopins. Vide et Cassianun* Coll. Ylli, a3* 
Kal q>vhxxii itdptog itpêóuarog dxa^dqxov 4 et \stafio- om* 
nis Spiritus immundï] Hot nal est iSyyijvmop [explicatie 
vom] eins quod praecessit. Mam tfartpoVicr snnt k nptvjiavm 
dxd&agra, Matth* 10* 1 > Mare* is a3, 26,. 07 > 3:-ki,r5oy 
5: 8 , i3, 6: 7, 7: a5 , 9$ a5/ Lac. 4* 53, 36 j 6: 18 f « 
8: 219» 9: 42, 11: 24, Act. 5: 16, 8:-/. *»ïaxty est «<a4 
fio , tox militaris , Bar. 3: 34* 

* Kal qwXaxq frarre; ê'sWo* dukddQtov t ét statie enitiis 
polucrie immundï] Avinm rapaejüm qpae cadayeribns pai~ 
ctmtur, qnales desiguat Esaias dicto loco i3: 21 et 14: a& 
et 34: 11 et Söphonias 2: 14. Taliasunt D"K,'0*at {/eiem 
silve&tres , /era e] et similia. 1, . . 

Kal ueuiaijpipov , et odibili*] Qnales sant bubones,/*^ 
rales V ir gilip f Dirum morialibas omen ƒ Ovidio. ' .«-. 

3. "Oti ia tov Ovuov rov oiVpt> rijg nepPilag avtfjg item- 
tix* ndpra tot ïftprji quia vino irae forrdoationis eiuèpé*. 
tavit* omnes gentes] &v t uó; iternm hicest venenum, , ut et 
snpra 14: 8, nbi de istor toci» iUias* signifreatt* eginuukf 
In Mannscripto , niirmxêp ndpra td ?6V$ [biberunti onmeex 
genten]* et sic legit Latinus* •• . • . >: w 

Kal ot ficcöikjg **& yrfc uit*, airifc imqnvaav\ *i regea 
terras cum Ma fomicati sunï\ Eins exempluni secuti 
sant, itno et ipsam colnere. Vide^supra 17:2, ubi verf>a 

eadem. ** • • * * « » > t 

Kal 01 êfiTtöQOi tffi rfï t% tij$ dvpdptow tov ïqJpovs avrfo 
tnlovnjffav 9 et mercatote» ter ré* r'.stfl lusüs' eiue 1 diidtea* 
facti eunt] Sensus par Esai. 47: i5 et infra a3. ' Stqtqv^ 
est lüxus Botnanus ; dé quo cömplures Viri eruditi libfos 
scripsere. dvpaui$ vero Vf? divitiae ad t^anlum, luxuni 
«nppetentes. 

4* Kal f}to\xsa dll^p y&rfp in «od ovoapoti Xt/ovaapf 
et audivi aliam vocem de coelo > diceniem] Hojc relat per 

Ce 3 Koe* 



4o6 AU APOCAtYPSEOS 

naoirtimv ('parehihssin] interiicitur ; nam coeptaa aermn 
reaamitar ibi, Sn twoXkyVijOait. 

^Eiilfritë i$ atJnfc, 6 laig pev , exite ex illa, Popule 
wh] Hap toM osteb.ditnr.Deam ita soa ia Romam iadicia 
exeréoiaae at plos* de cómmnni malo aerrarerit. Ta po» 
pule mi f ideat, ros <f«i nee idola colitia , nee claodica* 
tia, aed ainfcera. iide eatia Christiani , ubi Totilae appa- 
racrit exereftua , sxite ad baailicaa Apoatoloram extra 
Urbeia, ubi ega tob tntoa praeatabo, aicat Catoa tos 
prfceatitf eodeaa modo Alarioi temporiboa. Sampta rerba 
«s Eaai. 481 ao et Ier* 5: 8, 5%: 6, 45, Zach. 2: 7. Sic 
cnm Hietosolyma a Nabnchodonosoro caperetar , Legia 
obaervatores seryaverat Daua j et prioaquam eandem nr- 
bea* Titua caperet, eduxeret Christianoa, ita at olim 
Lotham e Sodomia. 

*?J#m snjf 9vy*oivw>ifltitt uiït aimotiatg avvifc 9 nol in têf 
nhpa* k avrtf} Spa ptj hifatê , nê participes stils deUcto* 
£am> eius, nequs ds plagis eiui accipiatW] Bic qaoqae 
aaèmbrum ppateriua aervit expHcando priori. Nam apao- 
rlas yocarat Hebraeoram more poena* sive calamitate*. 
Confer Alen* 191 %5 et Matth. 24: i5— 17. 

ó. ^Ori inohXfóqaaa avtifc al aftaoriai i%qt tov ovoarov ,< 
quoniam coaeervatne sunt psecata elu* usqus ad coelum] 
Absolute illa voee coeleati pergit loqai Angelus et canaaa 
modamqae vastitatis flomae explicare. *EnolXq&ipar bio 
per *ar<x%(>y*t* [ahusionem] quandam . valet coacervata* 
0WHi Dictom id olim de Sodomia Gen. 18: ao et de Ni- 
nive Ion. 1: 2. Sic et Homeraa: 
- TOv ëfio*9 Hê.piq n bidijruop oêoamp #**#• 

[Quorum* visque nefasque poli petit aenea tecta,] 

Kal iuryitóyTyOé* avrijf 6 0*0$ rat aSuujitara «t!^ , #* 
recordatus est eius Deus crimlnum eius"] Priaa illad ai» 
«fc abeat aQodicibue mnltis et apud Aretbam. Sensas 
qni supra 17: 17. Dicitur Deu* recordari criminum nbi 
ea punit. 

6. 'ArtóSm avtjji reddlte IUI) Vos Gotthi. Sic Medoi 
alloquitur üena Ier. 5o: 14 et seqq. 

'Sle Mal avTf] dni$w*tr vptp, slcut al Ipsa reddidit pobis) 
Sicat ipsa traclavit o/nuea popoloa. Sicat ipsa exciderat 
Corintbixm, 'K umanliam , f Cactiiaginem ,. tot uibea alias. 

Sed 



CAPt 1 T XVJlf. 4qy 

6ed vutp abeat in MattuscrJpta oon male» Yidf Ter, 60: f5, 
Si? 34» 49 et Pt* 137: 8* 

Aai «hirAaHJaTt avrjj ititXa **r« ra jpfa atfojfc, #<.</**- 
plum ei reddite eecundum opera eiue] Duplum ridder* 
et in bonam p4rtetn dicitur, ut Zacht 9: 12, Eaai. fin: y\ 
et in maiam Ier* 163. 18* Nihil in hac re iniqni eet. 
0i5 dixatop , (ing rap öyfraXtiop i£êxo\fti ripog » aVnxjco7T$frau 
uóvop f dXXa irXtiora nabel? [luetum eet, ei quie ocutum 
alteri effaderit , non tantundem modo , wed et ampiiue 
patiatur] 9 ait Ariatotelea» Vide «ostra lib* II delnre 
Belli ac Pacis ao § #2. Dixerat olim Mithridates ^ ma» 
êilva excina nttnquam quieturoe lupoel .. : ♦ ... , t . 

% Ep rep noxtjalv» o> éuioaai, nëoatiuTë avrfi dtnkovr, in po* 
culo -quo mieeuit f ' miecete. UU duplum] PoouU dn plek 
significatio eat et in boo ltbro et alibi» interdum ad rif 
tia, bia ad caUmilatea periii>et« Vide aupr* *4t lo, 16: ig. 

7. p Qa*.è$ilim9*p éavryp ual tam iioypiaoê] Quantum te 
iaciavit ei luxuriata eet. De voce foyrèaZap vide >i .Turn 
5: ii. Sensi»s idem Prov* *& 18^ 

Tonovrop dor* avrfj paaaptapop f tantum date • ii/it lor* 
ment urn] Baaapttfuog dicitur om 11 ia vexatie • ot -aupra jjj: ét 
In qnibnadam Codicibns {taoapwuór tuU m'stfof {#oi>m«»|»ii» 
ai Ijfcsom] , n*JM rf JW Lam. m 5. \ 

"(hi tp tfj naoSiq avrifc JJytt, quia e e eum dioit] Gqgj* 
tavit nihil tale aibi èvf>ntarnm. Clandianna: • . 
Simili bacchatur crimine qni»quie 
jfdtpirat Bomae epotiie* nut eoUn habeniê. 

Kdfrijficci ^aö/^Kfmx , eedeo regina] Praesena boe* turnen» 
dnm pro omni tempore* . Qoaai ditfat, Megno* in- perpetuum* 
Eat explicatio verborum Babylonia apod Eaaiam , *Bp& 
«V* i xal ovx fop ètioa [Ego eum , neque eet altera] $ , 
qnae habea apnd Sophoniam a: i5* 

Kal itjoa ovu ftpl, et vidua non eum] In Eaaia et) jm»V 
0«d ftjQ* [non eedehe wtforf]. Ero semper regQan&ittm 
•edea. ; : • ,f .:" 

Aioti nipfrog ov pq ïiety êt luctum non videbö] Hoc po* 
«itum pro illia Eaaiae ovdi yvweopai ioq>api*y f non, orbxt* 
oor prole ,. id eat, populo. VideN Matth* aSr Sf.—iTidere 
■pnd Hebraeoa freqnena pro e x per ir i. • 

^» ét* tovro ip fiiq foto*} rfiovtai at nXfjyai ' avrtjï , 

C c 4 it/eo 



4o8 AD APOCALYPSEOS 



idea arts* die penient plagae elu$\ Senaat par ei qui apni 
Esaiam 47: 9. *Bp uiq *jp*Q<f Mc est eubito , localione 
Hebraea, qoae et infra occarret. 

Qeiparoe] PeetilenUa f ut diximas sapra 6: 8, Mattiu 
34: 7* De' ingenti pestilentie per orbera Romanam Iusti- 
niani tempore vide Procopinm Persicoram eecundo. ld 
Esai* 47: 11 est rtru 

Kal itip&o$] Luetue ob interfectoa a Gotthia. ld dicto 
Eaaiae loeo eet run» 

Kal hftog] Haee est illa f ome» Romae qaam describit 
Procopias Gottbicorum II I t abi leges patrimoniis emptam 
framentam et farfarent ; pra beato habitam qui animal 
morbo emortaam adipisci posaet; orticis pastam aliqaam-» 
dia plebem; ubi eae defecerant, macie confecta corpora; 
Qnoadam stercoa eaitasse; maltas se ob fatoem interfe- 
eisse? nraitos fanae consamptos; patrem cum qainis liberis 
ob id se ieeisse in Tyberim. Fatne* est 7M9 dicto Esaiae 
loco , qai bic explicaiar* 

Kal lp iwqI naranav^Oêtatt eligne eomburetur] Nempe 
tertia soi parte, ut diximas sapra 16: 19, 17: 16, portis 
insnper omnibus incensis. 

O*i tofVQog KvqioqÓ &*ig è %qipag* airrjp , quia forti» 
eet Dominuê Deue qui iudieabU Ulam] ld est, kotoxqI- 
pag [damnabit]. Deas , qai Romam in haec mala dam- 
navit, facillioie decreta saa exseqaitur. Parent illi cret- 
turae omnes. Vide Ier. 5 is 6 de fiabylone* 

9. Kal uXavöovai ual nóipoprat in avrijr] Fletu et planclu 
moenorem éuum teaèabuntur. Vide sapra 1: 7, Matth. 11: 17. 

Oi Poptlvb v3jg yfy , Re ge 8 ter ra e] Nempe qai non de- 
üsceruofa Sub Regum nomine comprehendantar et Sent- 
tdres et Braefecti, 

Oi urf avrijg noqvtvaavrtg f qui cum illa fornicati sim/] 
Qai kat palam aut dam adhuc erant idololatrae. 

Kai €a$piaaapT€t , et in deliciie pixerunt] Qai nullam 
snmptibas modum fecerant. 

*Qt*r (Itencooi, top kotvpop rffg itveeAtwé avrifc, cum vi- 
derint fumum inoendii eiuê] Tale illadt 

._ 3 P—.OmnU humö fumat Neptunia Troia* 

Seneea de eadem re : 

. Troee hoc signo patriam videhwiU 

10. 



CA PUT XVIII. • 4 o$ 

10. 'An& pm*Qiöir tVf*»**? f long* séantet] Sic et in- 
fra i5, 17. Longe stare solent qoi nofant aghosci pro 
amicis miaerornm , Mattlu 36: 58 , 27: 55* 

/ƒ«* toV yofior rov (taaartöuov avtijg, propter timorem 
tor mentor urn eiu*\ Meta ne in eadem maia incident* 
Vide aopra 7. 

uÊiyoprêt, Oval, oval $ nohq $ utyaXtf BafvlAr, dicen- 
$09 , f*# ,• ♦>## ciuitas UI* mag na , Babylori\ Vae inter- 
dam minantis est, interdum condolentis. 

Mantua poe missras nimium plein* Cremonae. 
De cognoniine magnae vide lopra 16: 19 et Dan. 4: 37. 
"H woii? iJiVvv^r, civita* Ma fortis\ nsDO "W Ier. 1: 18. 
"On /«ff «j^j ^Ifor ^ ftgfoiff ow, quoniam una hora pe- 
nit iudicium tuum\ Poena tua. Muf cfyqr» snfro breve 
tempus» Vide* supra 17: 1 3* 

ii. Kal 0/ jftfrooot t^ yffc *Xaiovoi *al mrfrovair ht 
uirff t ét negotiatores terrae flebunt et lugebunt super 
Ulam] Non tantum Babyloni aperte , sed et tacite Tyro 
Komam comparat, ob ingentia eias eam toto orbe com- 
mercie. Désampta haec ex Eaecli. 37: 36, et quae se- 
quantnr ex eodem capite. 

*Oti toV yéuor avrwr ovdtlf d/ooa^H ovnltt , quoniam 
mercee eorum nemo ernst amplius] TiuoQ ¥XtO dicitar qaod 
iamentia fertur, Exod. a3: 5 sed et qaod navibus. In 
Glostario , rópog, o/mm. 

ia. rópor iQvaov %al aoyvoov %al Xi&ov nulov xal uoq~ 
Y*oivov , merces auri et argenti et lapidie pretiosi et mnr- 
garitae] Vide supra 17: 4, Ezech. 37: 12, as, 38: 4, i3. 
Kal 01/0001/ xal itOQyvQöG nal aijotnov mal nonxipov , et 
&ƒ*«£ et purpurae et eerici et cocci] Vide snpra 17: 4. 
Byssus est tenuissimnm ac praestantissimum lini genas. 
Sericum est a Seribus dictnm , id est , a Sinensibns , 
qaod remies nent. Haec olim ab ultimo orbe petita 
lustinianus caravit nt in imperio Romano fierent, Me- 
taxam yocat Procopius Persicorum 1. Saidas , JByoini} *} 
^rorfa fop [Seriea est me taxa], Petronius in descrip-» 
tione luxus Romani, - 

Hinc Numidae erustas, illine sua peller* \Seres» 
Vide Ezech* 37: 16 , 34. 
Kal ndv %vlov ft{/ïpe>v f el omne Ugnum tftyinum] Thyina 

Cc 5 1rci> 



4*o AP A.P«CilTPSEOS 

vertil Latifiitr, >obi in ÏHebraeo OTOlSt, aut transpesitts 
lileris MIdSk.: Septuaginta i Reg. 10: n , 12 vertaal 
TttXtnijTa [dolaidy» At Theodotion, cnin* veraio in Para- 
lipomenis recept a, est, a Par. a: 8, 9: 10, 11 / ntvxiva 
[pknea]-, qnomodo et losephas ,it$v*as* Pat o esse voccm 
Arabicam , et S* esse arti cnlnm , ligna undulata, a UD, 
qjiod Arabibua esf Jltêetuare. Hic vero sub nonrine ge- 
nerali significari cflra > nnde erant divitom Romanorwn 
mensae , ut Marttalis complnribos locjs nos docet , et 
Plitiins XUf*'i5,. qni idem ait thyam et thyon appellari. 
Petfbatur maxime -ex Man?itania , Ezech. 27: 5, 6* In 
Manuscript», 0Xê€>o$ ftvYpop [vos t/tvïnum], idest, mensas. 

Kal nap 0*t£fo£ tk*y<xp*trop , et onmin va*a ebarii] Ut 
lectos ex ebore quos iam «na aetate uaitatoa nos docet 
Yarro de Lingua Latina. Meminit et Celsm f L. Labeo % 
De Supellectile legata , Ezech* 217: i5. 

Kal nap ftntvoe , et omnia va/ta] Hoc nomine omnis 
eupellex atqoe inetrumentum intelligitar. **E> [va*]. Vide 
qaae diximua Act. 9: 1$, 10: 16. Vide Ezech. 27: 9* 

'Ex £vXov Tifucorarov, e /tg»*» pretiosa] Uti ex.boxo, 
unde nomen m/f/oW [pyxidum], ex ebeno, Ezech* 27: i5« 

Aal gaixot?. t* aere] Unde lebetea, Ezch* 27: i3. 
> Kal otdyQOv , et ferro] Unde arma bellica , venatoria , 
culinaria, Ezech*. 27: ia, 19. 

Kal (uxQpaQOv] Marmoris Parii aut Laeonici ,. nnde co- 
lumnae et statuae. 

i3. Kal xipafjuofiop f et cinamomum] Vide qnae diximua 
ExocL 3o: a3. Uebraice acribjtnr ]P«Jp, exatatqne ea vox 
Proy, 7: 17 , Cant. 4: 14. Pretium eraf in Ubrae dena- 
riüm mille et quingentarum , teate flinio XII. 19, Fal- 
lnntur qai esse patent quam eanellam dicitnas: ea enim 
casaiae est species* in Manaacripto hic additur nal apie* 
pop [et amQmum], 

Kal OvpiapaTa] flnöp, tqffltit* , non tantum in sacro- 
mm usu, sed et in deliciis. Vides Prov. 7: 17, Ezech. 

27: 19 . 22* . * 

Kal (avqop . et unguentum] Potabant enim " nngaentata* 
Kal tiflccpop] Tku* et in sacrorum uau et pptui misce- 

batur. Magnum etiam eius usus adveraus nlcera vulne- 

rave, teate Dioacoride L 81. 

' Km 



CA PUT XVHt. 4U 

Kal olpop *al ïkatop f et vinum et oleum] Re» tncundae 
itiagia qaam necessariae. Vide aopra 6: 6. Oleo mnlto 
opus ad paUestram. Vina potabantar usque a Meroe, 
Ezech* 27: 17 , 18. 

Kal üêfuiaXip] Qnae Latinis *imila rel . similago , . He- 
braeis ffoo» Inde fiebant placentae. 

Kal aïropf et triticum] Frnmentnui ab Africa et Ae- 
gypto* Sic et Ezech. 27: 17. 

Kal xnjpijt et iumenta] Sic yerttmt Septuaginta Vocem 
lWTO t qua comprehendtintur animalia omnia pedibas gra- 
dientia , aive ea fera sint , sive mansneta* Utraqne naam 
habebant in epnlis : ferae etiam ad editiones venatoriaa. 
Quaeritur in silvi* Mauri fera , et ultimo* Ammon 
Afrorum excutitur. 

Kal noófiara, ei ove*] Non ad epnlas tantnm et ves-» 
tes , aed et ad lac in qno ferainae lavarentar, Ezech» 
27: 18, si. ' 

Kal Vicitw , et equorum] Qaorain nsas non tan tam ad 
bella et itinera , sed et ad lados Circenses, Genitivua 
bic et sequentibas tXktiiptp [defectumi] ante se habent: 
snbanditur enim itXij&oe [multitudo], Similis constrnctio 
Exod. 20: 17* Habes equo* et apnd Ezechielem 27: 14* 

Kaï {tai&wp , et rhedaruni] Alii libri Qtdó&v. Perinde 
est ntro modo scribas* Est enim vox Gallica , nt Quin- 
tilianns nos docet f • 9 » a r heiden soilicet , quod est 
vehi, Latini priorem prodncnnt, ut Horatius, 

Quem tollere rheda 
Vellet. 
Cicero Epietolam ee ecrip*i*ee ait ' in rheda cum ad cas- 
tra proficieceretur. 

Kal fkoparmp , ét corporum) Intellige homines libe- 
ro* qai pro pecnnia se prostitnebant , tam ra are s qaam 
ferainae: mares vero etiam in arenam se anotorabant» 
Stipava di anX&9 * ovn ap dovXa (kiuara [Corpora *impli~ 
pliciter ei dicae , non eunt ea eerva corpora] ait Pollux* 
Sic Virgilias: 

Excepto Laurenti* corpore Turnt» 

Kal tptrgcr? apöocirttop , et anima* hominum) Hoc, teè, 
et malta praecedentia , ex Ezech ie Je de Tyro 37: i3, 

q1j ' qupd in Uebraeo est tn* PAti Septuaginta rertunt 

» » 

hP 



413 AD APOCALYPSEOS 

ir yvjatg ap&Qtmmp, Hieronymns erodite manclpla. Sta 
et Graecia poaterior servos appellavit ipv%d(H(x £anim»J<ii], 
Corpat eet domini, animam Untam habent snuoi* 8*r- 
vitue in tot urn animum deecendit 9 ait Seneea. 

14* Kal ij omioa rijf im&vfua? tffi V v fffc aov **§^w 
anó öov , et autumnuê deniderii animaetuae dieceêiit a 
f#J Est in hit rerbii et seqnentibas , nsqae ad illa oi 
ïpnooot, allocatio Regom ad Romam, qnalent Graeci iwifc- 
GQOq>jj* rocant; Habes parem Ezech, 27: 3a. 'OmaQU 
autumnum significat , per naxéfgiptv [abuêionem] vero 
hoc loco tempus fruendi : eicnt Venerie fructue carpers 
dicant Latiui. Senaus eat: Non ultra poterie indulger» 
amoribun. 

Kal ndrta ra Xmaoa, et omnia lauta] Lautai Boe ad 
epalaa per ti net. 

Kal ra Xauitod dmiXêVo dito aov, et eplendida perierunt 
a te] Splendidai hoc ad vestes* 

Kal Ovxitt oi ui] êVQiptiQ avtd , et amplius illa iam 
non invenies] Ita illi Regea credebant* Et certe Impe- 
rium nanquam poatea ad Rotnam rediit. Qui Imperatorn 
Romani dicti sant, sive Graeci, sire Germani, alibi 
aedem habaere, Loquendi genas qaale aapra ix S f 
16: 20. In Mannacripto, ov py aura ivoyaovoi [illa iam 
non invenient]. 

i5. Oi i)*7t0D0i rovnoF, mercator e§ horum] A Regibus 
venit ad merèatoree , deinde ad naatas venturas , ut 
Ezechiel. TovTtov , id est, omnium istarum mercium 
quae iam indicatae sant* / 

Oi nXotmfaavTêg , on avrijs , qui divites faeü eunt p*r 
eam] Vide sapra 3, Ezech. 27: 33. 

*Ano paxQOÖtp tffoorrai dim) top qxiftov %ov (ta*a*tót*°v 
avrlje , longe etabunt propter timorem tormentorum #*«*] 
Ut aapra io. Stabunt 9 nempe nbi rem cognoscent: 
aberant enim« 

KXcctovT&g xal ntr&ovrrts, flentee ac lugentee] Iltp&ovrtH 
bic, quod snpra xóxporrai [p lange nt]. 

16. Kal Xlyortêg, Ovccl, oval nóhg y (AêyaXy , y itiQift 
filvpittl (iixmyöp nol nooyvoovr %ai nónxtvop , n*i *tfvao- 
***** ip xqvoü nal U&<d rtfdtf **l paoyanitatg, et dieet***) 
Poe , vae urbs illa mag na , quae amieta erat bytto et 

pur* 



CA PUT XVUI. 41 J 



purpura pt cocco, et deaurata erat aura et lapide pr+* 
tioso et margaritiê] Supra 17: 4. Ett aatem hic avXlspfng 
[complexue] ; ttt et supra diximus : nam nêfgvamuipti ad 
aurum recte refertur , quanqnam xctrd nléopaauóp tip* 
[per abundanUm looutionem quandam] , ad lapides verq 
et margaritas improprie« Talia illa: 

— «- Danaoe et pineafurtim 
Laxat clquetra Sinon. — — . 

Ets 

Quem, eepire ptagiê ealtum canibueque eiere* 
Seholiastes Sophoclis ad Electram, voce dmoieooyos [non 
vereaiilie] , tic ait: ZloHmmg ro nard xotpov Xccufiapóuipop 
dicccpóocog potttat. Kal "Ouyoog • 

*Ep(P iXhijr ditpoorn *al dpio* dyuov doi^m. 
To iXitffP, uavd uo.ipov.leip, alk 9 Inl pip tov ditpoov dprl 
tov, il«|Jor, iirl di xmp dpioüp dpti tov, iyópttrtap [Saepa 
JU t ut ei quod verbum pluribue apponitur, dipereimoda 
accipiatur. Jta. JSomèrue : 

, Mie currjum cepere duoeque Genie probatoe* 
Verbum cepere unipereae orationi quadrat : perum in 
curru pro accepere, in hominibue pro occidere ponitur"]. 
"On uiq $Qq yQflpfii&ij o toioyrog nXovtog, quoniam una 
hora deetitutae eunt tantae dipitiae] Mtq &Q<f 9 ut •■** 
pra 10- Est hip. vjtalXayt} [invereio]* Proprie enim si 
loquamur, Urbs iQijpQvteu [deetituitur] a divitiia. Simile 
Ezech. 3a: i5 , Aal ijoijpoiüi] . 17 yy avp *a> nlfjQwuart [Et 
deeerta fuerit terra a.plenitudine e.ua] ; «ed ïbi ouHLtjifHS 
[complexus] est qaalem iam annotayimus. 

17* Kal nag nvfcopyrqg , xal nag é inl xmp nkoimp 
nJJwp f xed Sooi rijp ödlaoomp ioydiopxai , et omnie. guber- 
nator , et omnie qui. in napibue napigat , et qui in mari 
operantur] Naucleri 9 peotoree et> remigee* Deaumptura 
ex Ezech. 37: 26—29. In lionuscripto , nag o iid tottop 
npicop , «uppie tovxop f qui, ad iêta loea napigat: unde 
corrigenda, veraio Latiua, omnee qui in locnm navigant f 
non < in lacum. JJoMvpxtg igyaalap ir Haat itoXXeig [ /a- 
cientee opera in aquie muhU] haberaus Pa. 107: a 5. Sed 
et ioydtta&ai &dXa<soar elegant locatio, pro rijp dtxXaa<u%t]p 
[rem napalem] ,*aicnt diennt Graeci ioyd£ioQai %Qv*QXpïxijp 
[uur l/lc inam exercere"] , et aiinüia» Quidam Codices hic 

post 



414 AD APOCALYPSEOS 

pest nXimt habeot nol ravtai [*# nautaé] f aed nihil eo 

opa». 

•• 'An* manjp&i* *gip*p , long* eteterunf] Utitar dooi$m 

[tempore indefinito"] riet praeaentia. Erant enim naatae 

propinqai tam ad Oatiam tam ad locum qni Portas dice- 

batar. Vide Procopiam Gotthicornm III* 

18. Kal ènoatyr , pXiitorXêS roV naitrop tyg nvotmet; 
avtJjs , et clamaveruut widentee fumum incendii eius] 
Sapra 9. At in Manna cripto roV xoitor rijg itvowateog [/o- 
cum incendii]. Et aio legit Latinos. Tale illad: 

Et eampoê ubi Troia f uit. 
. Akyorttg, Tig ópoia rfj nóXti rfj- ut/dlij 9 dieentee 9 Quae 
eimilie Urbi huic mag na e] Sapple , f uit. At nanc <pQoèba 
naprat [evanuere omnia'], 

19. Kal ïfiaXor fpvr int rag KHpaXdg «rfftaV, ei pulve- 
ren* eapiti iniecerunt\ Nempe naatae ex Syria et Ae- 
gyptofi nam iatia moa erat eo modo meerorem tealari: 
lob. 2: 12, 1 Sara. 4: 12, Ier* *5: 34, E«ecb. 27: 3o. 

Kal inoaZor ulatorrtg nal nér&oimg nal Xiyomg 9 et 
elamaverunt flentee êt htgentee ët decente*] Sapra i5. In 
Manoacripto abeat bic nlalorng nal it*rbovrrtg* 

Oval , oval 1} noktg tj utydXt) f rae 9 va*, Urbê illa 
magna] Snpra 10. 

*Er fi iirXovripar narrtg ot tfomg xd nhna ir rfj Itar- 
IdöOfl In rijg r+utórqrog avrijg 9 in qua divite* facti $unt 
omnee qui hahebant navee in mari de excellentia eius] 
Hebraiamo pro |£ %g rlfg Témióxijtog , per cuiue excMenr 
tiam. Eat boe yocabnlam eiaa temporia de quo btec 
praedictio eat. 

"Or* paqf woq vJQijiui&tj • quoniam • una hora deeolata eet] 
"Ort hio eat interrogativum , ot Mare. 9: 11, 28. HO 1 ?. 

20. Evyoairov ht aêrfj ovoari* exêulta super eam coe- 
lum) Angelaa poat adacriptam Romae Taatitiem, et admi- 
rationem doloremqoe eoram qni ex ea urbe commoda per- 
ceperant, pergit exeitare pioa ad approbandom landandam- 
qne Hoc Dei iadiciam. Alloquitnr bic coelttm, nt anpri 
12: 12. Coeli laetitiam ex lapau Babylonia etiam Ieremtu 
praedicat 5i: 48, 

Kal oi 07101, et Sancti] Nempe rmAfiayJéVoj [perfêdi], 
Hebr. 12: a3. 

Aai 



ca put xviii. < 4 ,s 

Kal <n dUvioXoê, êflJtpósiott) ld est, Apoatólórtim spi- 
ritus. Vide stipra 14: '3, rS: al SoJet apiritilrus darï llo- 
Biinaói notnen, ut Laci i6: '-2&V ubi dicta Vide.' 

Xa* of jrptyftet, ** Prophétüë] Qui'braec praedixistis 
et abiistis éx 'bac viU. .:":'. 

ct 0t4 $xgiyé> 'ó 0*o$ to xgT/toc t//m5? /f avtifc, qnoiuam 
iudicavit Deus iudivium vest rum de Ma] Kindiclam ob 
Didrtem iniaritUque vc&tY üiatas ' ttumpsit dè hac Baby- 
lotte. Judicium laèsu vocatur tal 10 quae laeso satisfacit f 
Ps. 9: 4, 17: "2, Mich. 7: g. 'Judicium iuÏÏlcuté sic dtci- 
tur, sicut morimortem , seritltutem' servire* 

21. jfaï fl^M* «fc i/^fio; t^Zt^otf, et ÉUMuüï unu*- An- 
gelus fortii] Alias «b illo qui lóéatas ést. Is dialurhi- 
tatem explicabit malorum post incendiarfi Urbis.' ' 

Atóov co? jtvhop uiyap , *«i «{fad*? &V - rijp öaXaaaap , 
Uyw , OvtaK ÓQ/i^uart pXrj&rfllvdi BaftvX&p jj utydXy nóXtg , 
%ai ov ui} iVQt&jj m, lap idem instar molae magtiae 9 ei 
mint in mare 9 dicéns 9 JJóchrrpetu hdttetut Baby Ion 
Urbs lila mag na , ei ultra v ia'm non irivenietur] fn Ma- 
nuscripto wg uvhpop fiiyap [qttaèi mvlarém' magnum'], hou 
male. Sic Xi&og nvXinóe [lapis mo la ris] Mare. 9: 4 *• .A 
noniine u\)Xij [nvoïa] adiècttViim lit aut uvhxóf aat uvXtpói. 
Utruraque est secunduin dpaXoyiap [unalogium]* Adutn- 
bratiim ex Ier. 5i: B3,' nbi' lapidé iacto in Etiphratem 
significatur sic Babyfóüetn ih longó teihpore non resur- 
rectnratn. Èst eiiim Éiniilitttda Iapidis in mare factiaut 
magnam tmhem valde ad hóe kccothinodata. Horatiü»; 
Std i ure mus in haèc 9 iimul'lntis-saxu renaHnt < 
Vadis ley'alü 9 he rëdlre sit nefas* • • • 

Qtiod desutnpturn de 'historia f*hocaeoi*üm quae ëst apild 
licrodotum , nisi quod ibi pro lapide est massa pïumbea. 
Par sitoilitudo Neb. c|: 11. Ronia dhi iitcuit deserta an* 
* paucis habitat*, hüriqu*m rtesrirrexit ad veteretn ttiag- 
nitadinëni. Nnnquam sedés itriperii post id fait. — BXy- 
*$rcral VfWft Ier. 5ii 64. — X>v m *vq&jj m, u% s*pr4 
9 : 6, ia: 8/ 16.' aa. Sic supi^a 14. J lereteias pro «o 
dicit Dip/) Ifh [non consurget] dicto loco 5i: 64. 

3 3. Kal qxapri xi&uo<p8&p *al uovóutiïP tal avXyrtop aal 
*<*%ni£fiy 0$ ^ &xové&jj ip aoi i'xi ,*et vox citharaedorum 
et musicorum et tibia eanentium et tuba nvn audletnr ui 

ë 

te 



4i6 AD APOCALYPSEOS 

U ampUvs) Horjus airogQwpy [allocutio] ad Urbem, qtuTft 
•upra ,14. .?WL a * n » **pn4 propbeta* tali» transitio a terüa 
persona ad secandamj , et coptra. , Latius per specie» 
9(1*4 explicat quod^ leremiai splet dicere, peritur am vocem 
gaudii ac laetitiae 9 7: 34, 16: 9, a5:. 10. Esaias rero 
in.eodem aensa et tympana et ctiharam et modos laetos 
memorat. 

Jfe* itffe «tjpfrw ir^fa^ t«x?i^ .ov ( p9 ti*e<*g Ér go2 «n, 
** omnie art i/ex omnie artie non jinvenietur in te am- 
plius] Cessabnnt ,toi officinae et tabernae. Vide Ier. 24:1. 
29: 2. ndoqg ?*%¥& deest Jn : Manuacripto. • 

Juxi ^W*tf . #vfov< ot? /417 d*ov<sfrjj i* ooi m, tt vox molae 
non audietur in te amplim\ Strepitus jtot molaram ad 
alenda tot bpminjim, mi.Uia.* Ex Ier. u5i 10. 

4$. Jfai ,940? ïv%vov op uy <£<**# Ap «»J «r*, *' J»* /u- 
cernae non , lucefrit * in te. ampliu*] Samptam indidem. 
Explica ex. ü|p I^ucretii :. 

Si pon aurea stank, iuvenum simulacra per aedee , 
Lampafa* igniferas mqnibus retinentia dextris. 

Kat qwwij wpipfav. *#l VfipQW ov utj dxova&ji h ooi m, 
et 9ox spons i et $ pons as non. audietur amplius in te] So- 
lemnfes cantus ad ( tna)amum.,,£x.Jeiv 7: ,34» 16:9, ?5: 10. 
Vocejn sponst et epqneae vocat carmina de sponso et sponsa. 
Sic genitisros s&epe aumitur; obiectjjre. Contrariit verbi» 
laeta sigpificantur tempora Esai. 6a: 5, Ier* 33: 11. 

"Ou oi ïfATfQQoi öov tflap o« fft/tgafo? *§£,/?£> quia in* 
stitores tui erant. principes terras] Causa* huius iudicii 
Divini reddit tres . Luxum summum , Idolalatriam sum- 
mam , summamque Saeviiiaoi* Luxum eo in die at qnod 
nou Senatores tantum et Magistratus sed et institores 
relat Principes ibi vivernnt. Sumptum ex Esai. 33: 8 
de Tyriis. De voce utyiï&wpv diximus supra 6: i5. Par 
causa excidii Moabitarum est apud Sopbpniam 2: 10. 

°0%i h tjj qxtQuaxtla: oov inkavq&tflotv nap tot, tm ïfrpij, 
quia. veneficiis tuis f/» errorem ducta t omnes gentes] Sen- 
sus idem qni supra i3: 14. OaQuaxêlcc bic idem est quod 
olpog övuov [yinum irae\ 14? 8, 18: 3, quia veneno recte 
CQUiparatar qujequid corrumpit animos. Sic fiXSQ ad Ba- 
by lonem dicit. Esai. 47: 9. Et Babyion eorruptrix Ier. 

ai. 



CA PUT XVIIL 4l/ 

44. Kal h avrjl aïfia itoowréhr ual i/fa» tvQl&y, et in 
ma êangtdê Prophetarum et Sanctorum inuentue e t f] ld 
«st , Contaminata fait sanguine Christianoranr, inter quos 
notinnlli erant etiam propheticis donis conspiccti. Locatio 
sampta de Ier* 2: 34. Sensns etiam Ier. 5li 35. 

Kal ndyxm vSp loqxzyfiircov M vijg y4fc , et omnium qtd 
occisi eunt in terra\' Aliornm etiam óccisornm per 1>ella.< 
ininsta. Oceiei in terra , id est , occisi et in terram 
iecti, Ier. 61: 49. . . . 

CAHT XIX. 



1. Kal fura ravta, et post haec] Alio tempore. Yisttnr 
capitis 17 et Mnlierem oJtenderat et Feram. Explicavit 
quid Malieri, id est, Urbi dominationiqne Rotturnae/ 
eventurnm esset, qnomodo ea Urbs per gradns qaosdam 
labefactata, tandem ruitnra esset. Nnnc idem de Fera, 
id est, de Idololatria, ostendit. Qaare non mirnm est 
ai bic recarritar ad tempora qnae Tuinam TJrbis prae ces- 
se re. Exigebat enim rerum series ut primnm omnia 
quae ad Urbem pertinent dicerentur, deinde ea qnae ad 
Idololatriam. Sic Polybias , sic Tacitns saepe temporum' 
ordinem neglignnt, nt contexant ea qnae rebns cohaerent. 

"Hxovoa 6$ qxDrtjp tyXov noiXov • fuydhjv lp re? ottoarcp, 
audivi quaêi vocem turbarum multarum in coêlo] Signi- 
ficat ingentia incrementa Christianae plebis per anno» 
trecentos. Ecclesia in eoelo *B*e dicittrr, qnia coèlèstia* 
carat ac cogitat: snpra 4: 4, i& 6. 

Afyóyrcor, *AXXi]Xovïa , dicentium, Alleluia] Qnasi di- 
cat , Caneates in honorem Dei similia viginti illis psal- 
mis , in qnibns est laeta exclamatio tV VïSn. Habémus 
eam Tocem qnat'er hoc capite, et Tob. i3: 20^ in'Graeco. 
Perditio impiornm est cansa -rastissima - Tttf? * ''^UtyAotfct 
Ps. 104: 35 , nbi id notavit Kimchi. Canticnm • in qno 
est 'AXXijlovïa per excellentiam diritnr W Tel mv [can* 
ticutn]. Et talibas nti soiefcmt Christiani in ter Pascha 
et Pentecóstisn. : 

e H "rtatijblaj tiaus öb acceptam saltttem. nt appra jtio^ 
12: 10. " 

VUL Dd KUi 



4 i8 AD APOCALYPSEOS 

Kal $ ivpafitg val 17 dó£u tol Qtov faux, et virtnt et 
gloria Dei noetri $unf\ Eiua sant f ad enin pertinent* 
Sapra 4; *i ,„7: !?• * 

2. "Qtt dkn&ipal %al dlnauu al %qia*i$ avrov, quia pera 
et iueta iufttcia- eunjt eius] Sapra i5z 3, 16: 7. 

"Oft ixgtjrf *yr moty* %qp luyaXi}* , fjrtf diiy&fiQê n)e 
ffy h fjjj iTQfiPtlq avrijg t qui iudicavfy rneretricem mag nam, 
quae porrupit ter ram proetitutione eua] Agitar hic non 
de omnibus Dei iadiciis in Mulierem, sed de prirais illis 
qninque Phialaram. Et egregie ponitar hic vox dtiopfotot, 
qua de Babylone agena utitur Ieremiaa 5i: a5. Clarius id 
explicat id quod figuraté dictum erat de poculo venenato. 

Kal èSêdUip* ró alfut t&p dovXmp avrov én rijg %hqo; 
etfzIJQ't et, pindicayit sanguine m serporum euorum de ma- 
nibus eiue] Nempe illornm qui interfecti aunt sub Ne- 
ron* y Domitiano f Traiano ac deinceps* Sed $ub primi» 
iUU tribaa. pertecutionibaa intelligendae aynilaa caetèrae, 
nt djximoa, Surapta verba de Dent, 3a: 43* 

3. Kal itvXtQQP iHoyxê*, dXbqXovïct 9 et itfirum dixerunt, 
Alleluia] Nempe ob antictpatam, animo ex vaticiniis rui- 
nam .Urbis. • « ' 

Kal ó nawoQ atrtijg drafiaipn iig rovg amvag , et fumu* 
epufi aa)*cendU ia secula] Praesena pro fuUiro, more Pro* 
pketico* .IdeQ (j^inna , recte vertit qdscendet. Caanram 
B.omam f neqae longe id tempus abe$se f credebant Chris- 
tiani, nt ex Tertalliano, Lactantio et aljia apparet. Jft? 
tovg awvcq «pad Propjietaa , et maxime, nbi de excidiis 
arluqm agitur, atfepe sjgniScat diu. Vifle Esai. 34: 10» 

4* Kal tntoop oi nQêtf^vvfQOi 0/ ffroffiréwaipé? » et ceci- 
derunt . BreebyteH viginti quatuar] Prenhfteri eiua Eccle- 
siae qua® er*t Aeliae sjve Hieroaolymia poat Adriannm. 
. K*i W riooaoet &fau, e f quatuor Animalid] Spiritas 
quatuartvjtum qni primi anctpritafe Apo»tolica Ecclesiam 
Hierasol<^n>itanam rexevajut. ... 

Kal ftwte*vnn<Hw .*$&*$ na&fnUvtf M tov fyórw, et 
adonavemntr IXewn sedentem, in $ofw] Sic sapra. 4: 10 1 6: U« 

<4&M**9t ^djiip* *A&ifafa*>.dv\ente*i Amen, AlU- 
luia] Amen, id est, certo id eveniet qupd Prophetse 
nobis praedixere, Amen, et Af Ie luia snnul ^es P». 
io6t 48. ' " 



CA PUT XIX. 4lft 

5. Kal qmrij in fov öoórov gijX&e 9 tt pos de ëolio 
exivit"] Vox Cnristi ad Constantinum , per quam conver~ 
sas est. Narratio est apud Eusebium. 

Alp tin top 0top r t uwp narrig ol dovloi avrov , nal ot 
qnpovutvot avrop , ol utxool nal ol utyaXoi, laudem dieité 
Deo nostro omnes servi eius , ei qui timetis eum pusilli 
et magni] Apposite ad rem. Volo , ait Christus, at non 
plebs tantnm sed et riri sammi , qaalet Conatantinua et 
qni ei aderant , De urn colant , idque ex meo praescripto* 
Pars verborum ex Pa. i54: 1 et 1&Ó1 i. Pars altera ex 
Ps. 114: i3; 

6. Kal tfxovaa ég qmpyp tyXov iroXXov, nal mg qmpyp 
vdccTtmr noXXaip , nal tig qxopijp (toopTmp fafvomp , Xlyopxmp % 
*A\XijXovCa f *t audifi quasi vocem turbue magnae , 4$ 
s ie ut vocem aquarum multarum , et sic ut vocem- tooitruor 
rum mag nor urn, dicentium , Alleluia"] Non plebis tantua}^ 
ut supra 1, sed et multor um populorum (»apvar< 17: i5, 
Ezech. 43: 2) et virorum effieaeiter loquentium > qnales 
diedntur t/ibt (tooptijg [filii tonitru], Mare. 3: 17. Cen« 
versio Constantini i mme naam aoxit Christianornm ntmie- 
rum , ita ot breri pro vin ei ae totae et viri doctissimi et 
eloqaentissimi Chriatianam reiigionem profitereutur, Ver- 
ba ferme sunapta sunt ex Ezech. w 24» l , / 

*Oti ifiatfiXivai Kvotog o Qèig- rjjuap o itapton^atcoQ , quo* 
mam regnavit Do minus Deus noster omnipoéens') ld e*a # 
R eg nare incepit in ipsos Reges. Recte addit TCaHTOxodrwQ , 
Ut supra 1: 8, 4: 8, 11: 17, 15: 3, 16: 14. Info* ai: 32% 
Ingens enim omnipotentiae signum subigere eapita imperii 
illni8, tanto tempore assuetr Idololatriae et Idololatviam 
foveirtis. Deus regnavit semper in Psalm ia raagjxom ali- 
quid signiücat, ut 47: 9, g3: 1, 96: 10, 97: 1,99:1.. 

7- Xalomt*** nal ayaXkioiuédia, nal doper rijp &4£ap rép 
0tc3 , gaudeamus et e xs ui te mus et demus gloriam Déo] 
Significatur magnum- gatulrui». Sic ycdQ&t nai ayaXXt*9&e 
Maith; 5: *2. 'AyaXXi&ofö j*q% r Petr. 1: 8. XaoiJTê 
dyotlXtoiittifOi 1 Pelr. 4: i3. Xctpi nal ayaXXiatug Lu<j. 1: 14. 
*AyaXXia<3&ai *7U est omni modo gaudium os tenders , ut 
Esai. a5: 9.' Dare gloriam Deo, ut Lnc. 17:, i$, est Deo 
gratiaa agere pro betienciis. * ' 

°*0r« r é ÏOèir o /«po; roti dopiov, nal f/ yvny.avtoij fooif**^ 

D d a otp 



4ao AD APOCALYPSEOS 

0<r taptijp 9 quia peneruns nuptiae agni , et uxot eius 
praeparapit sa] Om nis Ecclesia Christi sponsa , / MaUh, 
23: 3 ei seqq. , 3 Cor* 11: 3, Eph. ói 33, qaae loca ma- 
nant ex Telere Prophetia Of. 3: 19, Esai. 54: 5 — 8. Sed 
Bic apecialiter intelligitor Ecclesia collecta ex domo et 
comitata Constantini Magni. Sab ano aatem intelligenda 
•imilia ali'a, id est, aliorom qaoqae Regum conversiones. 
8. Kal idó&fi avvjj ïp* nêQt(tdïtjt*i Qvoaipop XaunQÓjf %al 
, tUK&OQÓv , et datum e$t isti ut cooperiat se byssino splen- 
denti el candido] Antehac Christiani erant in palliolo 
plebeio; nanc etiam in aolico babita* Nam in comitata 
Regum qai vhrant, solent splendidias vestiri, Mattb. 11: 1. 
Inter splendidos vestitua prima sunt byssina, sapra 28: 16. 
Gen. 41: 43, 1 Par. i5: 27, Es tb. 6:8, 8: i5, Prov. 3i:22, 
Esecb. 16: 10, i3* Respicitur locos Esai. 52: 1. By**u* 
Hebraeis fD. Vides bic cultam gravem , ut matronae; 
non pompatkram, qüalis meretricis ante descriptos. 

* To yaQ fivaoipop ta iuumipata t&p uylwp igl , byssinum 
wnim iustificationes $unt Sanctoruni] Digni sant qai sic 
Tfcétiantar. Actiones enim eoram yestitai respondent. 
8unt enim et splendidae et pnrae , nt bysaina. Erant 
inter proceres anlae Constantini viri magnarum virtatom. 
Vide Eusebiam. Juutuiuata vocantar Dei praecepta Lnc. 
1: 6. Hic Tero per uéttopvfdap [transnominationem] aetut 
Dei praeeeptiê congruentie* 

* r$.' Kal Xiyti uoi, romftop, et dixit mihi, Scriba] Bei 
magna est et memoriae ad posteros mandanda. Sic «u- 
J>ra 1: 11, 19, 14: i3. Dicit, nempe Angelos. Id enim 
nomen intelligitor ex loco snpra 1: 1 , et mnltis aliis. 

~ MctkaQioi , beati] Snpra caeteros felices illi. • Sapra 1: 3, 
14: i3, Dan. 13; is. 

•• Ol tfe* to faïnpop xov yauov tav vqpIov tunhjiAtpoi, 01» 
ad coenam nuptiarum Agni pocati sunt] Qai' apectstorei 
erant illias tam admirandae motationis. Naptiae com con* 
ririo celebrabantof'; Gen. 39: 33, Ind. 14: 10, Estn.2:i& 
Kal Xi/ti pot, et dixit mihi] Angelos, qoi snbintellec 
tns et sapra. 

* Ovtot ol Ifyoi altj&tpol iïöi tov Qtov , haee perbatD* 
pera sunt] Omnino fotorum nt, Jmperatoret , Ducei e* 
Comités Christiani fiant» Talis affirmatie et infra 32: &• 

10. 



CA PUT XIX, 4*1 

io« Koel tirtóop ipTttpoofaw rwp nodür «vrot/, nQOdnvp^oat 
at/rep, et accidi ad pede 8 eius, ut adorarem eum\ Nempe 
sommo honore afficiens rei tantae nuntium. Sic et infrsi 
sta: 8. Ad pedes acoidere honos erat qui Regibus yiris- 
-que sommis exhibebatar in Orientis partibus. 
ropvntVitg iOQag itdoojvitpü , 
JE*, &th*£ 9 top oïxo&tp póuor oipovoct, 
[Supplex te, Rex , venerans genubue 
Patrio advolvor de more tuis], 
aittnt Phoenissae Regis filio apud Earipidem* Legaioi 
Carthaginensium Livias dicens moiré adorantium procu- 
buisse , addït , aeeepto credo ritu ex ea regiorie' undë 
oriundi erant , id est , ex Phoenice* Scriptor Vitae Co- 
nonis : V ener ar i Regem , quod irootixvrtip ipsi Poeanti 
Plura de hoc ritu atttiümits in maiore nostra ad Decalo- 
gam Comraehtatione. Sólebant Sancti veterdm temporom 
pari modo adorare Angelos de rebus magnis minos ,* 
tanqoam Satrapas Regni coelesiis, Exempla habes Gen. 
17: 17 , Iud; i3: 20. 

Kal Xiyti pot, "Ootx (tij, et duit mild, Vide ne fecerisj 
Sic et infra 22: 9. Cave fecerie : oq<$p , c avere 1 Thess* 
5: i5 et alibi. 

2vp9ovXóg aov il/u ucti rmp adiXq&p oov t&r Ijóntop rrjv 
uaQTVQtccp vov 'Itjöov , conservus tuüe eum et fratrum 
tuorum , habentium testimonium Iesuj Honos ille* ' exhi* 
beri solet mnlto maioribos: nós inter nos pares snmas 
einsdem Regis legati. Per fratree habentee (aive servan- 
tes) testimonium hic intellige Apostolos et alios J donis 
Apostolicis praeditos. Manifesttim id ex loco sinlili in- 
fra 22: 9. Philó' Abrahamam vocat Ange lorum ovpdovXop, 
libro de Abrahamo. 

To} 9«B itoototvptpop , ï)eum adora] Non' dicit tf£<Mfxv- 
prfitv soli Deo licite exhiberi : repugnat enim tota vetos 
Historia, et ea quae diximos ad Matth, 8: 2* Sed be- 
nigne agit, nt si qnis collega collegae dicat, Serva hunc 
honorem Regi. 

C H yaQ uaQrvola xov *Itpov l& to itp&fta irgocpijTeiag] 
Spiritus Prophetieus , qoi tibi datos est , testimonium est 
quo Jesus ostendit te saam esse legatam» Non minor est 
nuntius de remissione peccatóram et de vita aeterna per 

Dd3 Chris- 



4» AD APOCALYPSEOS 

Christoa data credentiba*. qnam de Imperatoram Oon* 
versione. Omnes Christiani per Christam sant Reges: 
later eos vero excellant Ajpostoli* 

il* Jüü ilBop top ovoapop dpë**y/Upop , et vidi coelum 
apertum) Magni Visi antecessio, Sapra 4: 1 , 11: 19. 
Tide Matth. 3: 16 et ibi dicta. 

Kal tdov furore? Xa/jcoff, etscce equuê albu*\ Euangelium, 
nt sapra 6: a. 

Kal i na&ypêpoe éVr* avrqp , et qui eedebat euper eum] 
Christas, at dicto.foco 6:. o* 

KaXovptreg mfre nol aXijfripoe f vocabatur fidelie et ve- 
mx\ Sapra 3: 14* Semper qaidem talis est Christus, sed 
eximie sic vocatar cam promissa sma implet. Illod xo- 
lovfupog abest in Manascripto» 

■ Kal lp dimiOOvPfl uqIpu] IusiUsima exercet iudicia in 
Maxentinm et alios idolol*tra* et Christianoram pero- 
catores. 

Kal . mkpt?] Bella ex , coelo gerit quibas bostes soos 
deiicit. Sapra 2: 16. Solent novi mariti in nuptiaram 
konorem ladis rertare. Qaod. ibi ladicraax,, id bic se- 
Xinm est, 

12* 01 8i oq>&a%pol avrov efc cpXó$ nvQog , . peuli autem 
eius ejcut flamma ignin\ Sapra 1: 14. Intimos animo- 
*um racessus inspicit. Scit qaos frangere, qaos flectere 
deb**t. 

i. K*l htl Ttjp vtcpalyv avfov 8ia8ijfiata noXXa, et in ca* 
pit*, eiue diademata multa] Egregie. Solebant enini Re- 
gel» quot alies RfgAf devicerant, totidem sibi imponere 
djftdeinata, a.Sam. *?: 3o, 1 Macc. 11: i3. 

"*«£XW Qvónaxa YiYQ<*P&iP* , habene nomina ecripta] 
Multa nomina, at Tióg Ja(ll8 , *Aparokij f SmtijQ *ctyw, 
*pü$ i$p$p '[Fitte* Eavidie, Orien* 9 Salvator mundi> 
Lux g0j%tium], 

- X**l %poi** n/Qa/êfdpop i otftcfe oldtp tl jmtj avroq , et no- 
men aeriptum quod nemo nopit nisi ipet] Sicat Dii Gen* 
tium habent nomen arcanam , sic et ille 'habet, nolli 
cogoitom bornini. Id nomen significat adctorem bonorum 
qaae nemo intelligit , vitae scilicet alterius. Vide 1 Cor. 
* * 1 Iph» 3: 3. 

' . i3. 



i& Kal m^t^liffthoi i>«W $*p*Wbo¥ ll *1pat* , : et 
vettitus er at pallium » tinctum • sanguine] Tinctum non 
piornm sanguine, utftoma, sed impioruttf. "Eïtrs réi figurtt 
E»ai. 68: 2, ex qao loco deprompta Verba etiam lam mox 
babebimus. Color bic non poterat non placere novae 
naptae* ..■•..«•■».„ 

Kal HaXtïrai to Hvopa avroi) , 'O lö/^rofr 0«rtf, W Vb- 
califr nomen eius , Verbum Dei] Vêrbö Deus nlündum 
creavit : Verbo etiam man dam reform a vit in melhi*. De 
boe nomine Myog Qêov ride hnnc Apostolum in Euan> 
gelio ï: i et ibi dicta. 

14. Kal ra goatêvuaïa t& "«V bvoapü dxolblrfrA tttit($ 9 
et exércitus qui *unt in -cvèlo^ sequunttir'èum] Nfftftitf 
coelestts bic tdnt AngeU, ut Lue. 'aVi3,' Mattltt 22* '7, 
nbi d?cta vide» - 

'Eni tnnote UvmXf , èqviè aïbU] 'SèrVientéi êk Ipil 
Euangétio, • •''^- ' v \ \' - 

'ErdtSvubot (tvWHH* Xtvnèp Mat tfrtttyoV; vestiti byatiftö 
albo et^ mundo] Tanti aiinf tirtitte* CbrisiianoTum aptrd 
Denttt ut Angelornm virtulibüs acquentur. Vide supf* 8. 

i5. Kal tx -rot; ïóuatog 'avxev ixTiooéiltiai Qöfiqtalct AÏ£o~ 
fio$ d$ct«r> •«* ** orè **"* **enit glaéiuè 'ahcep's aèutüsj 
Gladiu* aoutuê et ancepê modo EuTangeliüm tertum '»igni- 
ficat, modo parteui eins, id eat, minaa advértus impio*; 
easque certo eventuias. Vide Hebr. 4: ia, éupra 1: 16, 
2: ia, infra bic 21. 

"Iva if avtfj ftectd^ ra i&ptf, ut ipso peïcutïdt tfentéè) 
Ta i&vri inlellige idololatras contamaces. Qnod in Maxew- 
tio fecerat Deas , idem facturus erat in Licihio éé 
Maximino* 

Kal avxie nbtuaiH? avrbtfc l* $a§d<f tuitje , ** ip** p**> 
eet eas idrga ferrea] Est' uitaX^ng [frahsëuntpHoy N*m* 
per virgam ferream gladiu* , 'per 4 gladitïm Dei deeréta 
intellignntur. Et per <rtö t fiat vt tv . intellfgitür regere , pé* 
regere vero , fmhirë. Vide mtptd i 27 t 12: 5 - 

Kal avtos narg top Xtjpop tov élvov tov bvubv rijs igjHft 

tov ©é0« tov TtavroxödroQös , et ipee calca* éoróuldir olnl 

furoris irae Bei omnipotentis] Adambrtffuöi e* Esai. 63t 3. 

Sed ibi sanguis fluit e torcuiari, hic oho$ övpov, id est/ 

ut iam aliquoties diximus, vinum venenatum. Per id in- 

D d 4 tel- 



Aa4 AD APOCALYPSEOS 

teUigi^nr mors cum cruciatibus. In Glossario : ^rojfa'- 
f^g # aalcator, torculator. jlmpop im&Qtiomip [inailirt in 
torcular] dixit Theocritos. Vide . anpra 14: ao. 
. l6» , J$Ü0|| *X** W T * tpatiop, et habêt euper veetimentum] 
Super paladamentam saam Imperatorium. 

Kal inl top fflQOr owtov , et in femore #110] ld est , ia 
capulo ensia. quLpendehat ad feraur. 

"Qtopu yèymw&PQ*% B&atXtve (taoiUm nai Kufftog xvqiwp, 
nomen ecriptum t Mes regum , et JPominue dominantium] 
Hoc. est nomen r }üud novum . qnod innui dixjmas suprt 
3: ia* Yere novum si non int spectes, sed iuris eventam, 
ï^abucnodonosor hoc nomen Deo dat postquam audirit 
destrqctionem Regnorajn, Aan. 3: 47. 

17. Kal tldor êra Oyyilop i&ra lp rtf r é licp, et vidi 
unum JÊngelum etantem in eoW] Significa tor reide een- 
apieunm fore id qnod hic Angelus nanciat. 

Kal ë*Qa£ê ffttpjj uiyaXfl, Xiywp n&oi roTg SQpéag tok 
ntrwuipoig ip rép pHtoVQapyuaTt, qui elamavit voce magna, 
eticene omnibue avibue quae polabant per medium eoeli] 
lp acre, nt enpra 8: i3, 14: 6. Sumpta baec ad volacres 
poëtica allocntio, ex; Esech, 3g: 17 et seqq» .Paria habes 
Ier. 1412 9* Adde 1 Sam. 17: 46 et Esai. 18: 6 , Ier. 7: 33. 

Atvvtf OVP(i%&tiTê , ventte 9 .oongregamini In Esechiele 
eypajfisjtt tal ÏQ%&&t [congregamini et ventte], Similii 
allocntio Ier* 19: 9. 

Eïq ro itlnvov xd piya xov &tov , ad coênam magnam 
Dat] Dena apynd Esechielem , inl typ $v<Uar , typ tilhm* 
V(HV , fivaucp juydkqp [ad vietimam , quam immolavi vo- 
bia , pictimam\ grandern] f Post sacrificinm «seqni solebant 
epulae : ideo sequitur apud Esechielem , InXtjed^tt rijs 
tQanitqe uov [saturabinlini ad t njeneam meam], Ita bic 
Tocatur strages magna. Adde Eaai. a5: 6, 34: 6. 

l9* d Ipa . yayipé aaQxag flaai'U&r , ut comedatie carne» 
regum] In Esechiele , u(>ia ytyaptmr tpdy§o&ê [carnem gi- 
gant um comedetia]* Intelligendum id bic de luliano, 
Anatolio, et eins qnos Persae occiderunt. Iuliano digiti 
abscissi in terxam cecidere esca volucribu*. Vide Zo$i* 
nam et Ammianqtn ipaum. JBauXtie uostyie Scriptoribus 
Tocantur etiam Praefecti. 

Kai 



CA PUT XVI. 425 

Kal adünag xiXtaofcor, *al *do*a$ top^é»?, et earnee tri* 
bunorum et carnet fortium] In Ezechiele, xal aïua do- 
féprmp t^ /ijg nitO&i [et eanguinem prineipwn lerrae bi~ 
bét ie'], Milttes vocantar mül, id est, leyyool, Ier. 46: 5. 

Kal **Q*a<; ïmttov nul ftör ua&yuirup èn avrwv , et car- 
net* equörum et eedentium in ipeie] In Ezechiele, llmvop 
%al Apa$drijp [equum et equitem]. 

Kal ödona$ ndrtcop iltv&éowp n *al 8ovX»p, uixoép re 
•tal fUfdXar , et carnee omnium liberorum et eervorum 9 
€t pusiltorum et magnorum\ Similis partitio snpra i3: 16. 

ig. Kal ildop.ro frffolep , et vidi feram\ Idololatriam. 

Kal ttWi (lertiXéïi rijf /ft , et regee terrae] Ittlianum cum 
•tri* proceribos. 

Kal ra ^oarëéuata wSt&p 0vnfyuipa f et exercitue eorum 
congregatoe] Nam et exercilibu* in Christianos itsua In- 
liamu. Vide 'quae addaota libro II de lure Belli ae 
Pacia oapb 06. § 3. 

Iloêijoai nóhuop uétd rot? na&yuipov M rot? frnrov, ad 
faeiendum praelium óum Ulo qui se debat in equo] flic 
izotifaai est in aenaa plusqaamperfbcto. Videham eóe in- 
tulieee* bellum Christo. Sic intelligebam cautam illius 
cladis. Bebraei ano praeterito pro omnibus ntuntur. 
Unde saepe praëterita vel dóot&i verti debent per plns- 
quampeffectum. Notarimus hoe ad Matth. 14: 3 et ad 
complttra loca Veteris Testament!. 

Kal uétd rov ggartvuaro^ avtov, et cum exercitu eiue\ 
In Ecclesiam , sapra i3: 6* Mtvd hic hostilitatem aigni* 
£cat, nt sapra 2: 16, 11: 7, ia: 17 , i3:-4, 7, 17: 14. * 

20. Kal imdofh] ro ürjQiop , et apprehenea eet fera] 
Idololatria pablica imjrerii. 'Eirlaady tffiTU. In praelio 
quidam pecidantnr, quidam capiuntur, de qaibus postea 
iadicinm fit. 

Kal fut aitov o ytvSoTroocpyrijs , et cum ea Peeudopro- 
pheta] Est hic iteram singularis pro plurali , quia desig- 
natnr universitas falsornm Doctorum ; qaomodo et Övo 
udoTVQte [duo testes] et ivo nooyijTCu [duo prophetae] 
sapra 11: 3, 10. In Manuscripto etiam clarius patet quod 
dicimns: scribitur enim> nal 01 ptv airov, o \f>tvdo7tQöq)i]Tijg 
[et qui cum ea , Pseudopropheta] , per ovè&taip [construc- 
tiónern rem nön voces epectaniem\ Intcr illos au tem 

Dd5 |aU 



4s6 AD APOCALTPSEOS 

faboa Doctores p?aecipaua fait Iamblicbas, Magicia arti* 
bua clarna > qui aemet veneno interemit. Narrant id in 
Htfltorift' Socrate», Sojsomenua, .Zonaras, Paqlna Diaconus. 

'O not^aag ra oqpita Ipwj%iop avrev, qui fecit aigna ca- 
ra m ipsa] ld est, in honorem ldololatrjae, utsupra i3; 12. 
lamblichnm in aërem raptmn narrat Ennapins:. in balneo 
aubito apparere doos pneros , quea yocabat *Efm* wl 
% Apxk*tttta [Erotem et AtUerotem], fecit, mnltaque alia 
ei ua modi, . . 

'Ep 010 hnkipfpê rovg UQ&ptuq ,ro xaoxxyu* rov öijpfn 
nal tavg nQOVnvpovptmg tjf tbópi avfov , quibue seduxU eos 
qui acceperunt qharaotersru. /era e et qui adoraverunt 
imaginem eius] Inlianum et alios aut ad 'idololatriam 
traduxk aat in idololatri* .canfirmawit. Vide Naaianzeni 
Ofationem alteram in Inliannm* Itemm tix$p$ aingulare 
pro piorali, ut anpra i3: 14, i5, ti4: 9» 11, 16: 2, 16:2. 
Qnid ait jaoayuM diximna i3: 16, 17, 14: 9, 11 , \5: 2, 

]6: 2* -> j . ,: 

Z&ptH iply&tyktp ivo ets typ Uppyp rov mfój rijp xato* 
pipqp Ip #tftp> vivi mieêieunt Ju\ dua in stagnum ignis 
ardene ejsfphure] Repetitjir idem boe kifraito; io> nbi 
et Diabolus addjtur. In teil igit Idololatriam et doctritum 
idololatricam poblice aio e&atiactam nt eins. non magii 
quicquam appareret quam rei combaatae , puta» Sodomo- 
ram et ricinarum urbinm. . Sic Regna qnatoor quasi in 
favillam redacta ait Daniel 3: 3& Vide infra ao; 14, obi 
par lociitio de Mdrte et Inferno , ; et comparationem non 
diasimilom Eaai. 3o: 14. Ignis sulpbjiratiis Yohementior 
aliia, Pa. 11: 6, Eaai. 34 : 9» Vide aupra 9: 17. Tbeodo- 
aina Magnna suatnlit sacrificia publica Paganorum» Contra 
Magoa lejgea annt Valentiniani et Valentis, item Tbebdo- 
8Ü Magni et Arcadii. 

21. Kal 01 Xwrrol, et caeterï] Clandestini idololatrae, 
qni molti faere • ad tempora Ioatiniani. Vide Procopiom 
Arcana hiatoria. 

*Ané*rdr&ij<u*M ip rfj qeuqtcuq rov nafrijjupov iitl tw ftr- 
nov tfj i£tXfrov<ifl in rot; ïóuarog avtov , occisi $unt gladio 
eedentie super equum f qui proaedif ax ore ipsius] Decreto 
Cbristi » qui ad id Inatiniano uaua eat ut morte pnniret 
idololatra*. Lex ea eat Graeco serinoiie scripta, et nlti- 

mnm 



C A P U T XIX. 4*7 

■nurn babuit locam titnlo, Codicis, de Pagauls* Meminit 
ei lis es; «Jictp libro Procopins* 

Kal ndpxa xd 6qphc i%oordo&ifiap in tér qaon&p avxüp, 
et omnss apen eaturatae eunt carnibue eorum] Sic, 

Paaces in , cruc0 corvoe , 
dixit Horatius. Adde Gen. 40: 19 , a Sam. ai: 10. 

* 

CAPÜT XX. 

» • 

1, , Kal ulfap dyytXop naxapaipopxa i» vov ovqapov , et 
ifidi Angelum deecendentem .de coelo) Aliad est Visum, 
significant tranqnillitatem qnae Ecclesiis per Conatanti- 
nunl erat primum data , aacU per successojres , fore qui- 
dem longam , non tarnen usque ad mnndi interitnau 
Deeeeneue Angeli de coelo magnum Dei beneficium signi» 
ficat, ut snpra 3: ia, infra ai: 2, 10, alibi judicium, 
ut 10:: i* 

*E%opxa xXiTSa rfy dfliatiov, habentem clavem abyeeï] 
ld est, profundi earceri** Snpra 9: t , 2 , Luc. 8: 3i. 
Et liaec ipsa interpretatio buius vocis ponitur infra 7. 

Kal SXvaip ur/dXr^p M r^p %*ÏQa avxov , et catenam 
magnam manu eua] Solent enim sontes rincsri, ut in 
carcerem ducantur, ne elabi possint. 

9« . Kal inoaxijttê , et apprehendii] Nempe iata catena* 

Top dodxopxecy xóp Zcpip top dg^aXopy og *gi JtdfhXog Hal 
Sarapaff draoonem , eerpentetn antiquum , qui eet Dia- 
bolus et Satanae] Repetitum ex loco qui snpra 12: 3, 9, 
ubi dicta vide. In Mannscripto rursus est rectus pro obli- 
quo , frequëns Iobanni , 6 b^pig o apgato?* . 

c nXap&p rijp otxovuiptp Slijp , qui eeducit univereum 
orbem] Repetitum ex eodem loco. Et est bic nXapwp 
positum pro nXapyoag [qui eeduxit], more Hebraeornm , 
qui cum participia praeterita non habeant, praesentibus 
pro omni tempore utuntur. \i 

3» Kal ïdfptp avxóp %lha hij , nal ifiaXip avxop tlgr^p 
llftvoaop , %al ïxXHOtf et ligavit eum per annoe mille , et 
mieit eum in abyeeum et claus W] Transpositio et siraul 
Hebraea loentio.,. pro quo dicere liceat, xdri dé&ivra avxop 
mal pXyfripxa *iV xqp dfivtsaop ïnXaasp ttg %lXuc ixy [et li* 



\ 



428 AD AP0CALTPSE08 

gatum ëum èt misêum in abyseum, conclusti per anno* 
mille]. Sic religatnr et concluditar Daemon, ne noceat, 
Tob. 8: & Apad Valeriam Maximum I. 7 , 6 est som- 
niam de Dionysio ferreis catenis vincto ad Iovis soliam, 
deinde solato vincalis multaram urbiam cam exitio. Li- 
bertas antem bic intelligenda illa i£ovota [potestas], de 
qaa actuni sapra i3: 3, aaevitiam saam in Cbristianos 
exercendi per idololatriam Romanam sive per Principes 
idololatras ; ideoqae mille istoram annorum initiaal daci 
debet ab Edicto Constantini qnod est apad Easebiam, 
in quo vincti Draeonis est mentio. Romani autem Impe- 
ratoris exempfaai secnti sant Règes , alii citins 9 alii se- 
rius, sicat ante imperatoram saeritiam in' Cbristianos 
imitati fuerant. Ad mille annos felicés Iadaei referont 
loca Dan» 7: *5, 8: 14, nbi Iacehiadem tide: Es ai, 11:6 
et seqq., 60: 18, 22, 65: 19, 70* Vide Iastinnm Collo- 
qaio ca» Trypbone. Annl mille felieee per secandam 
Adamam respondent annis ferme mille per qaos daravit 
Adami prioris miseria. 

Kei lexpQaytte* litciva* avrov, ei obsignavit super \illum] 
Carter em obsignavii , ne qnis aperiret. Vide Dan. 6: 17. 
In Manascripto , ncd IwpQaytOér ippty&g avróy [ei signa- 
vit firmiier eum\ 

*Ira ui} nkxrq tu êoV^] Gentee, nempe quae imperii 
Roméni foerant; Ne deciperet , nempe eas' inflammando 
ad caedem piornm. Vide infra 7. 

*A%(>i nXta&jl ra %i%ut irijf donec consummentur wille 
annf] Tune enim alia erat sascitatarus mala, de quttroi 
infra 7. 

Kal uiva tavta Set ccvrov Xu&ifvat uixqo* %QÓpoy 9 et post 
haec oportet Mum solvi in-exiguum tempus] Diximus 
supra 1: 3 ex'iguum tempus in Propbetis dici annos eliam 
qaingento*. Sed ibi comparatio fit ad darationem popali 
Indaict, bic ad durationem mnndi* 

4. Kal tlSor ÖQÓpovg , et 9idi sedes] Nempe at olim 
Dam 7f 9. - ' 

Kal i%ecfrt(k*v in etvrovg, et sedèrunt super eas] Nempe 
iidem qai apad Danielem , Deas et Angeli praecipm 
▼elat adsessores Dei, qai Decreta Dei sabsigaant, Dan* 
4: »7« Sed addendas bic ex natura NoVi Testamenti 

Cliris- 



CA PUT XX. 439 

Christus, medio inter Denm et Angelos loco: qnodipsuni 
eatis intelligitar ex eo qaod iafra est 22: 1 et 3. Hebmei 
autem saepe yerba ponunt, snbintellectis norainativis. 
Qaod vero bic dicitar ad sequentia pertinet, at norimus 
factam iastissimo Dei iudicio , ab Angelis approbato , 
qaod Martyribas data est praerogativa quaedatn resar- 
rectionis, nee dilata est illorum gloria ad iudiciam asqae 
universale. Qaae toto hoc capite dicantar fere omnia 
erant in Iudaeoram traditionibas , de Daabas resarrec- 
tionibas , de Mille annis felicibus inter atramqae , de 
Bello Gogi et Magogi: de quibus videri possant Targam 
Megilla II. ia. A benesdra et Saadia ad Danielem, Vaii- 
cra Rabba c. 28 , et alii , Hieronymus fine .libri qninti 
ad Esaiam, initio libri l5 ad eundem, et initio libri 18, 
et ad Esechielis cap. 36. Sed ostenditur hic sensas esse 
alias qaam Iadaei patabant, ut et de novis Hierosoly- 
mis: qaod non bene intellectam maltis occasionem dedit 
Apocalypain reiiciendi, tanqaam opus Cerinthi aat alte-v 
rias Iadaizantis. 

Kal rag tyv%ag tnp mntXtKtauipmp dia rijp uaovvoiap 

*Irpov mal dtd xop Xóyop tov 0éov, et anima» decollatorum 

propter testimonium Iesu et propter verbum Dei"\ Intel- 

ligit inierfectoe propter testimonium de rebus Christi 9 

simulque ob doetrinam ipsius. Similis locatio 1: 2, 9, 

6: 9, qao loco dixerat tpv%ag tmp dp&owncop nu/ iwpay- 

pipmp [animas hominum interfectorum] » pro qao hic rcor 

rttrtiltxiOfUpwp , nempe specie frequentiore posita yice 

generis. Freqaentissimum enim apad Romanos securia 

suppliciam : ideo Magistratas incedebat cum securibas. 

Pro it&tsXuuQuipwp tarnen in Manuscripto est xmp nènoXtf~ 

pipmp* Sed patQ Scribam acribere volaisse , TtéixoXêHij- 

pipoyp* Dicuntar bene Graece noXiuiïa&a* qai bello im- 

petuntur. Et Ttóléuop ttoulp pro atrociter persequi ha- 

bojmaa.iam aliqaoties, ut, 11: 7, ia: 17, i3s 7. 

Kal oïtiptg ov noooèxipfj/oap rep &t}oitQ ovrt rjf fixópi av- 
tov, nal wk *Xa(iop ti %doayua inl ro uitumop avr&p xal 
inl Typ l*H>a avrmp , et qui non. adorapérunt feram f 
neque ■ imaginem eius , neque acceperunt eharacterem in 
frontibus aut in manibm suis] Illud nal olupti est qaasi 
dicas, qui.iidem, ut.Eaai. 62: 8 et alibi. Describit eos 

prfc> 



430 AD APOCALYPSEOS 

primum ex actibua positiris , nanc et negativo». Nou 
tantum testimonium reddiderunt de Christi vita, morte 
et resurrectione , doctrinamque eius sparserunt qaam la- 
tissime poterunt, sed et abstinuerunt ab omni actu qui 
com ea doctrina pugnaret , qnales adhac . sant , sacra 
facerê DU* falnis , ad torum imagineê procumbere, notaë 
sumere ir* front* aut manu* lam ante aliquoties Ti dim os 
noQOxvpéïw «f 4hjQt<p esse servire idololatriae , et tiw&n 
esse singalare in sensu mnltitudinis , ét per speciem ^a- 
odyuarog intelligi totum genus , sub quo simt et nomina 
expressa, et per nameros significata. Vide aupra 12. 
Quod autem dicit eos ab his ' abstinuisse intelligendura 
est, cum tarnen spe vitae et mortis et cruciatnnm meta 
tentarentur» 

Kal f%ij0ar , *t vix*runt] Animae quae sant SttTCO, h 
$dov [in inferno] non dicuntur {jjr , sed eae- demum quae 
translala* sunt sub solium gloria* , ut loqüuntar Hebraei. 
Sic vocant perfectissimum statam animarum ante resnr- 
rectionem universalem. MaoTvotop d&oó* xccrd rtjv noaStw 
uéxapotu ctTTOxdd'aQöie auaoTtüp utxd Öó^r/g [Martyrum et 
sufrita nee eo minus tarnen ahsoluta poe ni tent iet , cum 
êit ver a vitaë ac morum emendatio , glórioea peecatoram 
expiatio est] , ait Clemens Alexandrinus. Tertnllianas 
vero : Ut totam Dei gratiam redimat , ut omnem vernam 
ab eo compeneatione sanguine* eui expediat ; omnia enim 
huic operi deiicta donantur. 

Kal i(taaiXévoap fütd rov XqiïoB %iXtct ïnj, et regna- 
verunt cum Christo per mille anno»] Sieut Christus ex 
coelo in terras regnat , sic et Martyres snb Christo, 
nempe per. dona sanationum qnae conspiciebantur apnd 
ipsorum memorias, et per bonerem que ra ipsis Ecclesiae 
palam habuere. Ante tempora Constantini neque tntom 
erat ad monumenta Martyrum conenrrere , et vigente 
Paganisrao me tui poterat ne honor Martyrum a Paganii 
in superstitionis suae defènsionem raperetur. Quod autem 
additur flXt* cr^ 9 eo per ti net ut sciamus post mille il los 
annos a multis imminui coepisse honorem Martyrum, ab 
iis scilicet qui pietaiis partem in eo' posuerunt, si Joca 
Martyrum memoriae dicata frangerent, et sanationum 

veteres historias . fabulis acoonaereint; quai ad rea non 

Ie- 



CA PUT XX 43i 

levis occasio data est ab iia qui falsa .miracnla commi- 
niscebantur , qniqae in Martyrom honore non serrabant 
eura modam quem vetus Ecclesia servaverat. 

5. Kal oi Xomol twp PiXQ&p , et eaeteri mortuorum] 
Praeter Martyrea scilicet, aut si quos Dei gratia Marty- 
ribns aequavit, 

Ov* t&fia* &%Qi TtXêtt&jj r* l&u* *Tij f non vixerunt 9 
cioneo cotiêiunmentur mille anni] 0v% ït^ffieep , id est , 
mansere lp $9ov> in eo statu qui congruens erat yitae in 
aecalo actae. Cnm autem dicit per mille annos, intelli~ 
gendum est, at durantibus illis Gogi et Magogi bellis 
quae supra mille annos excurrunt. 

AvTfj 1} drdgaats noobri], haec est resurrectio prima] 
lila Martyrum ja coelam evectio potest dpdeaaig dici , id 
est, WjX Vide Lam. 3: 63 et HebV. n: 35. 

6« Ma»mQ40S ned Sytog i tjmp fUoog lp tfj dpcctdttêi rfj 
nQWWf}, beatue et eanctue qui habet par tem in resurrec- 
rectione prima'] Sanetits bic idem quod eemotue ab 
cmni malo. Ornne enim quod imriolabile est sanetum 
dicitur. 

'Eni rovttop ó divtiQog bdpaxog ovn t%ti i£ovalav , in hoe 
secunda more non habet potietatem] Mortis eecundae 
mentio apud Oakelosum Genesis fine et Deut. 33: 16, et 
apud Ionathanem Eaai. 22t 14, et passim apad Rabbinos. 
De e adem agi capita primo et aecando Sapientiae diximua 
ad ea leca. Vide qiiae supra ss * et irifra 21: 8. 

'AH' èaopwu UoêTf m» Qioë nah wav Xoifov , eed erunt 
sacerdeée* Dei ei Chris U] Siout olim Deus preces Sacer- 
dottun exaudiebat pro populo, ita nunc preces Martyrum 
exaodit pro Ecclesia. 

J(al (laeiXévGQvai f**t at/rot? %tXu* ïttj , et regnabunt cum 
UI» per^ mille annos] Ubique in terris pubHce honora- 
bantnr ut Reges. 

7» Kod trap TeX&t&jj ra X^ ia * T1 7» e * cum consrtmmati 
fuerint mille annï] ;Gonstantini Edictom pro Cbristia- 
niami libertate datum fuit circa annum Cbristi CCCXI. 
Mille post annis orta est domus Ottomannica, qnae non 
in&Persidem aut oras, Romani imperii, sed in partes eius 
intimsis atque pptiasimas, in Asiam Graeciamque , invexitt 
Mabumetis* religionem , Satanae repertum. 



4fc AD APOCALYPS.EOS 

jMhfaecm i E«tctpè$ In x$g yvk**fy avtov , eolpêtur 
Saianae de careere euo] IpvXakijp rocat quod ante 
fyvaoop. Sub qtribus rerbis significatur saevitiae Diabo- 
licae coërcitio. Qui peccat Diabolus vinctum liberat; 
est in libro de Vita ac Horte Mosis. Sic mala illa Ec- 
clesiae evenere quo tempore gravissimutn schisma • ex 
ambitione ortam est Romae: et ii fuere mores qni et 
secatis postea schismatibus occasionem dedere. Propterea 
adversns prioram temporam mala, quae tantum Chris- 
tianornm ostendebant Yirtutem, malta allata Tidimns so- 
latia: adversns haec nnlla nisi finetn seculi. Haec enim 
sant illa tempora de qnibos loqtritur Christus Lnc. 18: 8, 
Mat tb. 24: ia. 

8. -Kal t£tUv0tr*i nlapijdcu rcc ïöpq ra ip tüiï$ t£(HUxq(H 
y&yiatg rijs yije f et exibit ut eeducat Gentee quae ëunt 
in quatuor angulie terra*] ld est, ad saeritiam exci- 
tare, ut snpra 2. In quatuor anguüë , id est, ab omai 
parte, lob. 1: 19, Ezech. 43: 20, 45: 19, snpra 7: 1. Sic 
et a quatuor ventin ^ Mare. i3: 27, snpra 7: 1. 

Top rdy xcd top Maywy , Gog et Magog] Ex Ezech. 38 
et 39 , nbi eondem notari gemino nomine , Antiochnm 
scilicet in Asia Syriaqne regnantem , ad enm locnm os- 
ten di mus. At Rabbi ni plerique ea omnia referunt ad 
finem mundi. Oslendit Apocalypsis in ea traditione non 
minus q 11 ara in ahis aliqnid subesse, yeri. Hic ergo per 
Gogum intelligenda domus Ottomannica , quae primum 
in ea parte Asiae se osténdit quae olim Gygaea dicta, 
et Reges Gygae aut Gypidae , id est, in Lydia locisqne 
▼i ei nis. Sic et Sibyllina Poe mata vete rum Ckristianbrnm 
Gog exponnnt Pamphyloe et Lydon» Per Mageg antem 
hic intelligitnr , non nrbs Syriae, sed èa gens unde if*sa 
urbs Syriae nomen, acceprt, nt et Scythopali», nempe gens 
Scythica: et sic sensisse sni temporis Iudaeos ait ad Ese- 
chielero Hieronymns. Iosephus: Mayé&yifi Si-xovg vn.avtvv 
Mayciyae ópopaofripraf wxtOé , JSnv&ag Si int airwp irgoo*- 
yoqtvofilvovg [Magogee vero Magogawum ah se deriomina* 
torum fuU auctor r qui ab ipgie vocantur Scythae]* 

£vpayuynp avwovs tig top itokêuap f ut congregét eos in 
praelium] Nempe ;ad evertenda vel ocenpanda aedifici* 
aa era Martyrumque memorias. f— » 



CA PUT XX. 4 23 

• 

Sip o aot&ftog we ij attfiög rijt Qahiaoifi , quorum nume- 
rus est sicut arena marie"] In gen te 8 exercitos. Quofl 
xiumeri est ingentis arenae comparatur, ut diximaa Gen* 
22: 17 , 32: ia, 41: 49. Sic tpauuauóata \yel arenam nu- 
mero super antia] dixit Aristophanes, In Manuscripto cum 
Hebraismo , wp o doi&póg avrwp [quorum numerus eorum]* 
9. Kal dplQifiap inl ró nXdrog xrp ytje, et adscende- 
runt super latitudinem terraej Late soos terminos exten- 
clerunt illi qui Asiam tenebant. Sic nXdtog vfy %wqag 
Esai, 8: 8» Praeteritum pro futara , sed quasi praesenti. 
*Apk$rpap est vox militaris 1 Sam. mi, 1 Reg. 20: 1, 
Esai. 36: 1,10. 

Kal itvxkoOap rijp naQtu(ioX?jp t£p dytwp] Undique in- 
cludent suis castris Dei eastra , id est , septem illas 
Ecclesia* quibus praecipne dedicata est haec Apocalypsi*. 
Sumpta locutio ex Dan. 8: io. CTDiCTI K3x [exercitus coe- 
lorum\ % Vide supra i3: 6. 

Kal rijp iróXip rqp yyaityuipyp 9 et cMtatem dilectam] 
Capient et Conatantinopolim, quam Sionem novam dicunt 
Graeci , non imraerito. Nam egregii ibi fuere Episcopi 
et Presbyteri, plebs religiosa, Principes eximie Christiani. 
Huius urbis aedem toto orbe Cbristiano jmlcherrimam , 
die tam Sophiae, Mahumetes secundus Ottomanicae stirpia 
Princeps Christianis ablatam Mabumetisnio propriam fecit 
anno Gbristi, ut censent viri doctissimi. CI0CCCCLII1. 
Kal xaTtpy tvvq i% rov ovgavou dno rot? Qtov xal xar/qpa- 
ytp avTovg , et descehdit ignis a Deo de coelo , et devo- 
ra vit e os] Sumptum ex loco Ezech. 38: 21 , 22 et 3g: 6. 
Solent Propbetae ignis voce uti cum celerem designartt 
exitdm . ut de Sennacberibi clade Esaias 9: 5, 10: 16. 
26: ii« Cum baec res nondum evenerit, exspectandus 
erit Turcico Regno exitus non dissimilis ei quem habuere 
exercitus Sennacheribi , aut Antiocbi lllnstris. 

10. Kal o diafiolog ó nhtp&p avtovg ipXfói] tig rijp tip- 
pqp tov itvQQS *<*l &tiov , et Diabolus qui sedueebat eos , 
missus est in stagnum ignis et sulpkuris] Qno ministeria 
eius praecesserant , ibit ipse: nee iam yinculis coërcebi- 
tur eius potestas, sed jplane anferetur, nullis manentibus 
reliquüs. Vide quae dicta supra 19: 20. Angelos pec- 
catUe* mini a Deo in stagnum ignis est in Ecba Rabtha. 
VI ff. E e c O 



434 AD APOCALYPSEOS 

*0 nlap&p «tfaot)? ; is qni Gogura el Magogum contra Cliii«- 
tianos incitaverat. Vide supra 3 et 8. De êulphure dio- 
tmn sii pra 19: 20. 

"Orrot; «al ro Gijgio* xal 6 \iptvdoirQoq>qrifi , ubi et f era 
ét Pseudopropheta] Vide sa pra dicto loco 19: 20. 
- Kal (taoari(f&q<SopTai tjuioag xdl pvxtóg *»V tovs aldipa; 
twp aïcbpmr 9 et torquébuntur dis ac nocte in secula secu- 
lorum] Tormentis malae conscientiae ; ut supra 14: 10, 
et praeterea poen is quas Dens reddiderit. Vide quae dicta 

a' nobis ad Matth. a5: 46. Sic irrisores Dei ac Legii 

» 

aeterna eensuroe suppliéia aiunt Hebraei. Torquebuntur, 
nempe Diabolus 9 Gog et Magog. 

11. Kal tïëov öqovov uiyap Xivxop ,. xal top na&yptpop 

iit avtov 9 et vidi tkronum magnum et candidum , et se- 

■* 

'dentem super eum\ Christum , cui'hoc iudicium Deus 
tradidit Ioh. 5: 22, Act. 17: 3i. uitvxop hic intellige 
splendidum cum male sta te. Vide snpra 3: 4, 5, 18, 4:4. 
Quorumdam ergo poe na iudicium illud ulti'mum antecedcl, 
sicut Martyrnm gloria anlecedil idem iudicium. Vide 
quae allata ad Matth. 26: 32. 

Ov dito TtQoaamov é'yvyêp è ovquvoj tal 1} yfj » a cuiu* 
bonspectu fugit coelum et terra] Abiit vetos haec re rum 
conditio. Vide quae dicta ad Rom. 8: 21, 22, 2 Petr. 3:7* 

Kal rónog ov% tVQê&y avtotg , neque locos üs est inven- 
tus]' Ex Graeco Danielia de stataa 2: 35» Similis loca- 
tió supra 12: 8. 

12. Kal éldor tovg pêxoove , vovg ueyaXovg nal tovs p* 
*QOvs , ig&rag ivwrcióv rov ögóvov , et Hdi mortuos f mag- 
nos et pusillosy s tantes in eonspectu thronï] Christianos, 
iudicandos scilicet secundum Euangelii leges , Rom. 2: 16* 

Kal pipXia rp&bfbrpav \ et Ubelli aperti sunt] Ex Dan. 
7: 10. Per libellos intellige acta litii: per acta antem 
litis , hominum cogitata , dicta , facta. Ex his apparebit 
qnam recte alii libro Vitae inscripti fuerint , alü non 
scripti. aut deleti. Sic Reges lommentarios habere sole* 
bant rerum gestarum , Esth. 6: 1 , Mal. 3: 16. Eodem 
respicit locus Esai. 65: 6. Malta sant apad gentci dif 
sitas similiter dicta , non quod alias ab alio sumpserit, 
sed quod cogitata similia multis incidant. Graeci dice- 
bant , d&ixtjuaTa '/oucptofrai tv Jm dilrov mviaii; ["""* 

ris* 



CAPÜT XX. 435 

rinn lotde pugülaribos inscrïbï). Discimn* 14 exTheo- 
de et e. 

Kal &Xko ptfikior dpêcpjfiv> S fc* *?* £«9?> ** <*#*• libér 
apert u? est 9 qui ent pitae] Hic Kb er est velut matricnla 
trivium Regni eoelestiS| uqde nomina lege nt ar eornm qui 
ad mor tem nsqoe in ea .matidonla acripti permattserint* 
Deletorum nulla habebitur ratio, qaia ius quod habnê- 
rant' a misere* ; . r r ., . 

Kal ixei&ijoar o* pfxgol in «p* /f/oofif^ipc^p ir róifc 0*- 
(ïXloig xaxd ra ÏQyct avTcör, et iudicati sunt. mortui ex iis,, 
quae scripta erant in libris secundum <opera ipsorurti] 
ld est, iodicium perscriptum in libroVHae de eis pro- 
ntintiatnr > apparetqüe er eetis id iudicinm operibo* ip- 
sornm externis et internis esae congrnens. . ■• * • •• 

i3« Kal Statte? 4 &*kd&3ti tovi? ip avtjj pexoovg , et,, der 
derat mare mortuos qui iri eo erafitj' Hic $Si»nip est plos*- 
quamperfectam f quale et supra notavimus igr.ig. ; Om- 
nes partes naturae sua deposita exhiBebitnt» • Njotant 
Scholiastae ad Homerum vetere» exhorruisse nanfragii 
mortem , quod animas , ntpote igneas ; a vi hnmoris cre- 
derent exstingui. Nihil hóe est. Ömnia in Christi sant 
ma na : nee refert ubi mortem nbieriraus , sed quales. 

Kal 6 ödpatoe, et mors],. Qui .morbo erant mortui iti- 
dem exsurgent. OaVaro? ita sami-solet, genas, in senau 
speciei. Diximus de eo supra fo 8. ..:. . I /?, 

Kal ó tfdtjg , et infernus] Hoc>caetefos onraes xnortaoa 
complectitnr, qui aut violento fatb autaenecinte obierint, 
Et per nQOGuwföriortap [pereonae fic Harte m\ oatendnntur 
Mare, Mors, ^Aifttfi quasi debitores depositii Habes JMor- 
tem et °Aihrpf in • personarom modum depictas- et Eaai\ 
28: i5, 18 et'38: 18. < -♦ **'.'»-m- r - . 

^Ediaxaf rovi iccvr&p P(*Q9*s} * Eöcwap èxhihuerant «ito* 
mortuos $ id est, quibns illa ipsa oausam dederant anortis* 
Marcellus B prins dicebat: Quid tibi cnm meismoriuis? 

Kal tytoifrijacep ttagog '%avd va ïoya aifwp , et iudioatutn 
*st dè nlngulis secundum opera ipsorumi] Nnllo disori- 
öiine fati quo vitam hanc amiserant. 

14. Knl 6 ödpcxTog , %al o qdtjg i^l^fjöap de rjp kip- 
vyp voü TTVQO? } et mor* et infernus missi sunt in stagnum 
ignis] Pertexit nooawtoitoiiap [personae fictiónem], et 

E e a »ig- 



436 AD APOCALYPSEOS 

significa* ^6*4 iadicidra naltam in eot aecandam qaos lis 
erat data , fore vim ant morboram aut mortis. Qaod de 
Christo 4icitar. % Hebr # 7**28, Hom. €: 9. Adde locwn knie 
persimüeai 1 Cor. \5i 64. • 

O&tic igtp 6 tarra*»? eWrcp»?, $ lippij rov nvoog, ^aec 
èat" more .eecunda t eiagnum.Ugniê'j Vide - sapra 6 et ibi 
-dicta. 

i5. Kal tïtte ov% ëVQi&fj lp rft $l§fo» rijg tvtfe r*YW m 
piyoq IfiXy&ft f??, vijy Xippqp tov iWQog, et qui noninventu* 
,M in Ubro vbtaê eeriptue , mieeue eet in eiagnum ignit] 
Q«i * in • Christo dien non obierit , ia mortem aecandam 
-non eradet. Non aafficit acriptnm aliqaando fniase in 
Vitae libro: <<opas est at script as ibi quvs reperiator iia- 
dicii tempore. Per Uftpyp bic et anpra intelligitor juagna 
-qoaedam capacitaa. Vide Zacb. 9: \\ , ubi in Hebraeo 
**ö, in Graeco laxxoff* in Latino lacue* Vide et Gen. 
S7: 20 f 28, 29 , nbi in Latino non minus improprie po- 
nitnr nom*n cïsterna. '• 



ÜPÜT XXI, 

.... > .• 

> u Kal èldep %4oapor mupèp nal yljp natpyp , et vidi 
*coelum n&vwn ét terram novatn] Est aliad Visup, sed 
qaod occasionem sampsit ex viso priore* Qno magis cre- 
datis snmmam Ulam felicitatem aècnli futari , aliqaam 
éius imaginem Deus nobia dedit in florentissimo Eccle- 
siae ; statu qui fait a temporibus Constantini ad tempora 
asque Iaatiniani. Fait qaidem Cbristianoram tribas pri- 
mis seculis magna pietaa , sanctitas f constantia :, sed 
maltornm virtutes tegebantar iis ipsis latebris quibus ipsa 
Ecclesia tegebatur. . Poatquam rero secandam vetera Va- 
tfcinaa i *eceea£fc fieeleaiae tatela Principum, illuatrea ad- 
modam et*conspicuae- faere Cbristianoram rirtates. Ad 
pietatem accessit^eraditio et eloqaentia mnltoram Episco- 
poram: constituta est certior regiminis et consonantiam 
ritaam forma decretis Conciliorum Universalium : deni- 
qae itanta facta est mntatio at ea Propbetico more coéti 
nopi et ter rat novae, nomine recte -nancupari posset. 
Nam et Esaias eadem verba usurpaverat ad describendiim 

sta- 



CAPÜT XXI; ;: 4S7 

sjtatom illam felicem populi ludaici piest debeljataa An- 
tiocbi copias 65: 17 > qood clarios patet collato .loco 
eiusdein Propbetae 66: 22. Coelnm ipsum favit hjuna«r 
vo generi ob Eccle«»am- fiorentem t % aicut 4e : Tbeodosio 
Itagno die tam est : \ .. . :...,..% 

O ninuum dilecte Deo, cai militat a,*ther f . 
Et coniurati verdunt ad olaeeica venti. .. - . 

Terra non ultra imparata fait A innocenüum, et pioram 
sanguine. Saepe Scriptara res principale* et rerum prin«* 
cipalinm praesagia paribus insignit nomjnibaa, 2 \ . 

*0 f*Q nqüToe ovpxyoff , primum enim eoeluni] Coelnm 
illud quod pestilentiam, famemqqe iranmetat, sopra i6r>2.,& 

Kal t/ TTQcirij y% TtccQyjXVi* , et prima ter w transit/] T*r- 
ra non ultra bibit innocentam , ut dixi f Mngainem» I* 
Manuscripto artfji&tr, ut infra 4« ...'.,: 

Kod y *dXaoo* ovx &* m, *4 mare i*m w>» Mi\ In- 
gen* illa idoloUtraram multitujlo «on mansit: Manscte* 
tantum flumina et fonie*, et hae$ quoque paulatim. e^cajrir, 
tura. Vide aupra 8: 10, 14: 7 > 16* 4. I^Mwaacripto* 
%ui typ &dh*oaap ovx cttor «V* let mare nofh yfcfë ampfius^ 

a. Kal typ nókp typ* fyLav UtQOvoaXtyi tldov xurapai* 
povaap dm rov Q*o9 i* rov ovqcipqv, fit vid.i. eanfitan* <?*- 
vitatem Hierosolyma deeoendeniem de eotlo a Deo$ Jnu 
Manuscripto c JbfoMprl^s xaipyp Iffieroêafyma nova], quo- 
modo legit et Latinos, Tip óyia* , «npn vv.thm Jtafc 
5s: k A Deo deecendere dicuntur, ea quae in fexris 
roagno Dei beneficio eyeniunt , Joh. 3? ijSfc, Jioq übrosur. 
pra 10: 1 , 18: 1. Huius visi mentio %atd TCQQlrj^ip [per. 
anticipatlonem] facta aupra 3: 12. Vide quae. ad omnia 
illa loca diximus. Nolite , Cbristiani, lugere Hieroaoly^ 
ma excisa , deinde reatituta in formam, .veteri minorem* 
Habebitis JHeroxolywa nova r idi est, t jnj8t*qa. Jta er\ia^ 
▼ox %aivov 8umitur Maltb. 26: 23, ubi de ea et sunjlibua, 
locutionibus egimus* Etiam Paulus Qal. 4- a6 Ecpleaiam 
Cbriatiar ra vocat TtgfttrtftKbv* rtjn. &ra> [quae eureum *un+ 
Hieroso ma]. Verum bic ea cura novo cultu procedit r 
,late coKspicua et fulgore suo hostibua aciem oculoTun^ 
praeatringena, nomen priginia suae, quae est pacfs vi$iq t 
duplici modo praeferens , conscieutiae tranquillitate, , ac; 
pvaeterea gingulari Dei Uitela per Principes omnia eituta 

Ee3 prae^ 



4» AD APOCALYPSEOS 

praeatantêr, éecimdain 1é 'qaod iam olim Ecclesia Deum 
rogéYerat • 1 Tim* a: a. *Sed hit temporibus erat reser- 



I 4 . * •» . •♦ r 



paratam ëicui sponeam ornaiam marito euo] Qnod ante 
de EccLe»ia x tpide %, er*t itt f anti Ha et oomitata Cortstantini 
compectum -foerat', aapva ïy 17, id longias procedente 
Prineipam- dttra' in- toto illo Ecclesiae per Romanum im- 
perafm diffosfce cttrpore 'apparuit. Pfocessit in poblicum 
ornata at norm'* naptae talent, 'mariti «ai potentiam om- 
iribas modi» ' oêteddéns. * T&* xbtyl , * id est, in honorem 
neariti. Ailttditar Ad Eiai. S4: ó et seqq. > 
" Sê Kal jjxovmx ytopffc pêydXyg in rov ovqccpov, et audM 
fócem • mistgnam ** coelo] Ex ëummo coeio , id est , a 
Christo* In Manascripto-I* rotf êfóyov [ds throno], 

■ jJiyovQijf } ^Hht) 4****7**} vóif 0«e€? fittd rw dy&Qeiitm 
1&l ökrjrwGtè'prt* tttfaSr* cttcentem, têccê tabetnaculum Dei 
cimAominii>*Ê<ét habitabit cürh eis) \& est, i$> $ axyreitot 
[ih quo haéitabït]. . Ti de sapra ïS: 6. Magnifica fait Dei 
Habitatio i» Tabernaculo' per Mosem atructo, Lev. 26; 11. 
At muite haec tyaghificentior , lob. 1: 14. Sumpta haec 
et seqaenti* ök Ezech. 37: 37. Soient arbea sub nomine 
Uhtóriorum exprimi , at Esai< 55: 20, 54: 2. 
*"KiA ct$tolX)oci£ aÖTOd ïttofflu, et ipsi populus eiue eruni] 
Mli «ja* Hi-Ecclèaia* erant palam et aperte Deo servienL 
Kïtl avróg 6Stog fybt fin? avtt&p, et ipse Deus cum eis 
frft] 'Sèiisusr jeafY Beu* bos tutabitur. De hac locatione 
v*dê Lnc, 1: 28 , Matth. '28: 20. 

I '&• "Kal i%*hlipa m&p ëdxQvop dito x&p óyfraXfdmv avtwy, 
êi : absterget ömhêm la erf mam #6- oculis eotum] Vide su- 
pra f: if. : Felici«a% illa facile abolebit vetörum maiorum 
ntemoriam* In' ttanuscrïpto in tap óf&aXpófo , quomodo 
et-süpnu * * '• 

II Ktd & +&èriü .*fa l'frt é \ t . é$ mor9 u l tra n on erU] 
Pestilentia ' et morbi ob idöM atria m pablicam iinmissi 
•essabun& Vide «apra 6: 8 et 16: 2. Par locutio apad 
Es*i*m 2$:'8, de temporfoa*' EzeduAe, unde et illa ver-, 
b* petita qnae pfbxime ^raecessere; Magna fait et vir- 
t'cAumf et : i-erum éimiiitado inter Ezechiam et Theodosium 
Magnum, 



CA PUT XXL 43y 

Ofoè nipfrog] Nullus luctu* Christianorum ob fratrea 
eorum per ludicum saevitiaai interfectot , qualis fuerat 
aiiper Stephano, Act, 8; a. 

Ovti xoavyfj, neque. clamar]. Nnll& teiitio/papütt contra 
Christianos. Hoc sensu ityavydZétv habes Ioh. 18: 40; 
] 9: 6. Kon ultra clamabunt, Christianos ad leonsm , .et ; 
Z/squequo genus tertium? Applicatio loei Esai. 65: 23. 

Ovti itóros ot/x i'^ai m, neque dolor exit ultra] Non 
amplius agentur Christiani in carcerem , in.metalia, in 
latomias. Tióvov pro molestia aut dolore habuiams et 
supra 16: 10, il. Sic et Esai. 66: 7 et alibi* , • 

"Ori ra ngwra unïj\frtr $ quia ptima abisrunt] In Ma* 
nuscripto deest Sr*. 

Sed haec prius fuere : nuno recondièa 

Sedet quitte. --....♦ 

Transiere illa tempora Draconis Feram inspirantis* Sic 
dnfji&tr habuimua et sapra 18; 14, "W-- 

5. Kal ilmv o xct&ijptptg irtl tav &oótroVf et dixit quL 
sedebat in sotto] In primo solio , id est, Dana. «Vide 
supra 4: 2 , 9 , 10, 5: 1 , et alibi hoc libro saepe. 

'Idov xaivd itoito nawee, ecce nova facto ontnia] Habet 
haec verba Esaias 43: 19,. ubi de populo agitur redace 
ex Babylonia. 

Kul Xiyn uoi , rodiftov , et dixit mihi , Scribe] Ut su- 
pra 19: 9. Res magna est et bene retinenda. 

*Oxt ovroi Xóyoi dXyfïtpol xal m$oi ttöi, quia haec verba 
fidelissima sunt ei vera] Sic et dicto loco 19: 9. Mira 
sane sunt qaae iam a Christo aadisti , sed ita evenient. 
Sic et infra 22: 6. Dicuntur haec sincera fide: nee po- 
tentia deerit ad haec effecta danda. 

6. Kal iliti uoi f riyova to % A %al xo 'it, ao%y xal rl- 
log, et dixit mihi, Fa dus sum 'A et '£} f initium et finis"] 
Repetit dicta sapra 1: 8. Arethas habet, Tkyova iyoi 
[Factus s urn ego]. Et est yiyowa pro omni tempore , 
more Hebraeo* 

'Eycb np dtxpwpu dwöco 1% rijg nyyije rov vdarog rrjg £00170 
d(OQêdv , ego sitienti dabo de fonte aquae vivae grati\] 
In Manuscripto non est rijg nyytjg. Si in his pro mis sis 
temporalibus fidus f ui , ero et in aeternis , quorum haec 
imago et arrha sunt. Aqua %>iva DTOT 'D alibi Spiritum 

E e 4 sig- 



440 AD APOCALYPSEOS 

eignificat, hio verft' vitam ipsam aeternam, quia nunquara 
desinit, sicut aqna sno modo perpetuum fluit. Dabo, 
ait , êitienti , id est , avide vitam aeternam cupienti. 
Vide Matth. 5: 6 et ibi dieta; At car addito gratit? 
Qnia cum vitam aeternam dabit, nihil pro ea atipalabi- 
tar. • 'At vitae aeternae honos etiam merces dicitar. Sic 
est, sed merces immensum maior opera. Pro aeterno 
fcoao Deus potoisset aeterhas operas stipulari; contentas 
feit operis nou longi temporis. Mam vitae aeternae ao- 
tiones praemia sant, non opera. 

7. *0 r»**3t>, qui pieerit] Qoi nee metu nee volaptate 
vincii se patietar. Vide snpra 2: 7, 11, 17: 26, 3:5, 
12, 21, i5: 2* 

KXqQOïopijöêi raüwa] Sic et Hannscriptas uXyooropqOH, 
id est, perpetuo iurê poeeidebit , qaomodo res soli tene- 
bentur apud Hebraeos. ; Tavra est constructio magis rem 
respiciens qnam verba, qnia in illa aqua piva, id est, 
in vita, nralta pariter intelllgnntar bona. 

K*i êoopat avr$ 9iQQ, et ero UU Deus] ld est, per* 
petao ei benefaciam. Vide Matth. 22: 3a* Pro eodem 
dicitar, Ero UU Pater» 

Kah avtóg t^ai pot viog, ét Me erit mihi fiUus] ld est, 
Mei similis erit aeterna beatitudine. Vide hunc nostrum 
in Euangelio t: 12 et in Epistola 3: 2, Paolam Rom. 
8: 23, Luc. 20: 36, Matth. 19: 28. 

< 8* 'Tots di ditXcfy, timidis autem\ ld est^qai incom- 
modornm metu Chris tianam professionem deseruerint. 

Kal anieoig , et incredutis] Pari in causa erunt qui 
Euangelium recipere noluerunt, loh. 3: 36. 

Kal apccQTmXoig , et peccatorióus] Hoc abest in optinri» 
libris. 

Kal ifMkXvypipOig , et exsecratié] Sub hoc nomina aig- 
nificantnr qui dooewtnóixai [masculorum coneubitores] et 
fiaXaxol [mollee] 1 Cor. 6: 9. Vocatur id facinoa naVW 
Lev. 18: 22, Graece pdiXv/pa. Est autem hic more He* 
braeo participium pro plarali. Eadem vox pari senau in 
Graeco Os. 9: 10. 

Kal yortvai, et homicidis] Ha bes hanc vocem 1 P etr ' 
4: i5. Sic et qpóVo? -i 11 ter crimina a Regno coelornm 
arcentia Gal. ê; 21. 



CA PUT XXL 441 

Kal noQVOtQt et fornicatoribue] Santé al 1 Cor5:o/— 11, 
6: 9, Eph. 5: 5, 1 Tim. ï: 10. Adalteri hic rel prae- 
cipae comprehendantur. 

Kal yaopaxoTg , et veneficie] Sic et Manuscriptus hoc 
loco , et infra 22: \5. Est vox sumpta ab interpretibus 
LXX, Exod. 7: 11, 9: 11, 22: 18, Deut. 18: 10, Ier. 
2 7 : 9 9 Dan* 2: a , Mal. 3: 5. Vocari autem sic aolent 
non tantum venefici aed et qoi malis Magiae artibus 
utuntur. <PaQpaxwa inter crimina memorata dicto loco 
Gal. 5: 20. 

Kal *td<oloXdroatg , et idciolatrie] Nam et quidam qai 
Christiani dici volebant contaminabant «e thurificando , 
aut edendo de immolatitiis. Confer 1 Cor. 6: 9, Eph. 
5: 5 , 1 Tim. 1:9, 10 , et -dictnm ad Galatas locum. 

Kal naai Toïg iptvdioi, et omnibus mendacibus'] In Ma- 
nuscripto %al naai roïg ipivfaig. Sic et. dicto ad Timo- 
thenm loeo inter eos qui deplorati sant ponantar \ptv$ai 
quo nomine diximns intelligi eoe qui paeta contractuele 
violant, Esai. 68: 6. 

Ti uloog avrwp , parti ihorunï] Subauditur Terbom T17- 
Qtixai [reservatur] , ^^od ponitur 2 Petr. 2: 17, aut rU 
fttrai [ponUur] , qaod cam nomine uiqog habes Matth. 
24: 5i, ubi dicta vide. 

*F" rjj Xt^pjj rjj xaiouipji 7wqI xal &êi(p f in itagno ar- 
d: **./ igne et sulphure] ld est , quae ardet igne eulpAu- 
vato. Vide supra 19: 20. 

**0 i$ip 6 &dvarog i devrtoog , quod eet mors eecunda'] 
Vide supra 20: J4. I 

9* Kal fjX&tp êïg ¥%twp inrd dyyiXatp x&p l%&pra>p rag 
berd yidXag ytuovaag rap êitrd nXyy&p rmv to%drwp , ei 
venit unus de septem jingelie habenUbue phialae plenae 
eeptem plagie novissimis] Sextas Angelus, qui Constan- 
tini victoriam nuntiaverat: qaod initiam fait maximae 
huius mutationis. 

Kal tXaXipt uit 9 iuov , Xéymp , JtvQO , et locutue eet 
mecum, dicens , Kent] Sic supra 17: 1. 

/ié/Jco 00c rrjp yvpatxa rijp pupqrqp rov dopiov, ostendam 
tibi 8pon8am uxorem jignï] ld est, Ecolesiam Catholi- 
cam , quae modo ostensa fuit in specie novae Nuptae , 
ostendam tibi cxpretfsius sub forma Urbis monti itnposi- 

Eró t tae , 



44a AD APOCALYPSEOS 

tae, nnde longe lateqoe conspici possit* Vide Mattb. 5: 14, 
Esai. a: 2, Ezecb. 40: 2, ad quem locam maxime bic 
respicitur. JTvpalxa bic est nomen sexas : nam libri op- 
timi hanc Toeem ponant ante illad vijp pvpqrijr* 

10. Kal ditjpfi/xi fêê ip itpëvpari, et sustuiU me in 
spiritu] Eadem locntio qoae. supra 17: 3. 

*B % iffog fêi/m mal vtfnjXip, in montem magnum et *J- 
Mm] Nempe nt Iobannes- nrbem non eminns sed prope, 
nee extra tantum eed et inios conspiceret, simulqae re* 
minisceretur loei Esai. 2: 2. Conspiciebatur haec nrbs 
aita in aequali montis planilie. Sic de ria ad virtutem 
Hesiodas : 
. . Moxqoc di tal OQfooc olpoQ bt aMfp, 

Kal *Qqfve to noèafiop' ènrijp êi cfc dnqop ïxqrai, 
'Pyïdly y tpttira niXt*, %aX*mj ittq lovaa» 
[Et longa hue et celsa simul via ducit euntem: 
Ardua principio , sed ubi est ad culmina ventum 9 
Incipiet molli sets sub nutter e elivoj] 

Kal êditii pot Ti/y rtókp , et ostendit miki Urbem] 
Ita Yocatttr Ecclesia , quia eat corpus qooddam communi 
regimine sociatnm. 

Tr t p ftëyaXqp] Ikcte magnam vocat, quae tam late se 
extendebat qaam imperiam Roman om. Sed fieydhjp *x f 
in Mannscripto , nt et in Latino. 

Ttjp aylap, 'IéoovoctXyu > sanctam, Hierosolyma] Unam 
JEcclesiam sanctam, nt est in Symbolo non nno. Sancüy 
erat qnae bic monstrabator Ecclesia et per praecepta 
Cbristi et per disciplinam. 

Katafialpovöap ix tov ovqopov anó tav Otov, descendent 
tem de eeelo a \Deo] Supra 2. 

il. *E%ovo*p xqp dó£up tov Qiov] Praeditam eo splen- 
dor e quem Deus ei procuraverat* Nam genitiyus bic 
Causam efficientem deajgnat. . De voce dó^V* * ae P e ^ am 
diximus. Describit Urbem totam multo pulcbriorem Sa- 
lomonis Templo. 

'O qxoïtjQ aitifcy l urnen eius"] ld est, vice solis. Nam 
Sol et Luna qxo^ijQig Gen. 1; 14, 16, Sap. i3: 2. Inter 
baec duo astra oum potior sit lux solis, merito ei nomen 
W*3tJQog singulariter datur. 

ld 



CA PUT, XXI. 443 

ld «ai, Deo* ipse, } ui ia Eccelesia ƒ<*/£«* ad modum 
pretiosisêimi lapidis f , nempe iaepidis , nee pui ut vis., ia»* 
pi di s , sed UQve«Mu£wvos . \*ryêtallo ëimilis} 9 de» qao 
Diascoridea vuleudus V. i6q. Deum ipsnm hic deacribi 
apparet ex eo qaod infra 24* Is autem iaspidi compa- 
ratur etiam supra 4: 3, nempe ob vim invictam t ut ibi 
diximus. Sed hic additar , i&apidem istam cryntaüo fuisse 
êimilem , ut intelligamus a. Deo Ecclesiae cpuferri et 
robar et puritatem. laepie atriasque est f generis. Itaque 
dici po test xQV£aXXita>* vél *QvgalXit*voai> sicut alia i as- 
pi» déoitauoa [aeri similti] dicituiv IlWid afc hic valet 
tietbpe» * . . 

12. "Exovoav Tjtï%o$* uiya nal vxpifXip ,• ethabèbat rnu~ 
rum magnum et, altum\ Mo erna excluduiU hostem, cives 
tutos servant, lob. 1: 10 , E aai. 26: 1, Zach, 2: 5. Talia 
est. in hacre doctrina Ettang-elii , magna et sublimis. 
In Mannscrtpto hic et. in sequenti tyovaa? ut rursum sit 
rectus pro obliquo. 

"Exotxsav Twhètcte ioidtu* , 'at que pdrtas duodecim\ 
Aditus ad hanc doctrinam per. promisaa olim Patribua 
facla de Christo* TlvkóÓing tiHlP&é 

Kal knl eer»» irvhoöiv . a^jr* Aoay èaidtxa y ét in portie An- 
getoH duodecim], Nempe eos Angelos qui Pa tribus ap- 
paruere. \ 

Kul opópata bïtftyocuiulira , & i$i twr deidëxa qpti&düj' tcop 
vuotf 'laoatjk , -êt nomina inscripta , quae, eunt duodecim 
tribuum filiorum Ieraeüe] In Manuscripto-, & fei xa ovi- 
uoctcc tav dwdixcc [qua e eunt nomina duodecini] , etc, id 
est , nomina Palriarchartirn , unde Tribus nomen dicunt. 
Quare loeephue hic aumendus pro Ëphraim et Jfanasee f 
ut Ezech. 48 3 1 et sequentibus. 

i3. 'Anó dvarohoy itvhüreg tQtïg , xal dno |5o#of nvXa>~ 
vtQ notte f xai dno votov ituXahrts *Qwe > xai oato Svafuop 
itvXówte tqh$ , ab Oriënt e por La e tres : ab Aquilone portae 
trett : ab Aüstro portae trse : et ab Occasu portae tres~\ 
Ut ab omni parte eo paleat aditus, sicut olim ad urbea 
coufugii. Quatuor isti cardines totum orbem significant f 
ut videre est Luc. i3: 29, hic supra 7: 1 , 20: 8. Ternaei 
autem portae in quoque cardine , ob professionem fidei 
iu Palretn^ Filium et Sphitum , sponsores salulis. 

14. 



444 AD APOCALYPSEOS 

14. Kal to tHp9 *yï nolnos *%or ^ëfuilavg Stütt*, 
et murun cMtatie habene fundament a duodecim] Sicut 
fnndaroento innkttur structara , ita Ede» Christiana tet- 
timonio Apostolorttoï , qiü a Christo accepta orbi tradi- 
derunt, ore oranes, qnidam et scriptis implentes i*v$iimt 
[êub figura] rerba Esaiae 58: ia. 

Kal in avt&f dwfotoa Spóuava xw ÖoiSexa dnogilm, 
et in ipsiê duodêdrh nomina" duodecim Apo%tolorum\ ld 
est, Per fundamènta signifieantur daodeeim iili Apostoli 
de qaibas agitar Afct. 1.. Ita lohannes 

Se quoque principibuê permixtum agnovii Achivis , 
ut se Aeneas agnoyit in tabula Didonis, Paaltun et Bir- 
nabam diximus haberi Teint strpernumerarioS; supra 12: 1. 

i5. Kal 6 XêA&v /uer*- iféov , ét y ui loquebatur mecam] 
Angelus. 

Bl%i furgop ndXapor %QVGO$f f habebat meneuram perti- 
tam auream] Est appositio» Sensas : Habebat pertioam 
anream , quae erat mensoritim instrumentaal. • Vide sa- 
pra 11: 1, Eséch* 40: 3. Ét praeteréa Kortt^^tf*? \abwio\ 
Pertica enim illa calamu* dicitnr , quia plerumqae per- 
ticae erant ex arundine* Sic pyxida yitream dicimasj 
cain m/£if sit proprie t> baxo», Awrea aatem erat illa 
pertica ut congrneret aedifioio* Omnia praestantfa* 

"ipcc iMXQfjdji Ttjv nókiv , ut met ir et ur civitatem] Suvn. 
11: 2. lohannes vethua erat arbem Hierosplyma inetiu 
nt quae fatara esset nnlli bond usui : nunc trvstka Hie- 
rosolyma , . nt sommi • ac perpetui usus, metitnr Aj >ae An- 
gelos, ut apud Zachariam 2: 2. 

i6# Kal 17 nólug Ttroaympog xtïtai , et* Urbe in qua* 
dro posita est] Sic Roma a Romaio condita qaadraU. 
Ea figara perfectionem significat. , Ita Simonides virum 
ad regulam exactnm vocat %tooi n %al itoal vócp n ntQa- 
ytoror [manibus pedibusque et menie quadratum] , id ip- 
sum interpretans &Pêv xfróyov rtrvyfiipóp [sine pitupera* 
tione structum] Meminere Plato Protagóra, Aristoteles m 
Rbe tori cis et in Nicomachiis. Sic in Ezechielis structa- 
ra malta quadrata 41: 21, 42: 20, 43: 16, 17, 4& 2 * 
48: 16, 17, 20. Ad de Iosephum de Altari, Belli Ia- 
daici V. 14, 

Kal 



C.APUT XXI^ 445 

Kal «o pij*o$ avrifc teor ro nlareg , et longitudo eius 
tanta est quanta et latitudo] Latitudo capacitatetn , lon- 
gitudo dnrationetn significat. Haec uvbs omnes capit ho- 
mmes , et sein per durabit. Vide Eph. 3: 18. .Figuratum 
hoc in aedificio apud Ezechielem 48: 16. 

Kal luiTQqOi nókip rol xaXdua hnl $aSi&v£ 8oiSt*a gttar- 
dar $w$*xa > et mensus est civitatem calamo per stadia 
duodecim millia] Illnd tidSiua non repetitar in libris op- 
timis , at nee in • Latino. Eoasqae se extendit illa urba 
qnousqae daodeciai Apostoli cnrrere potoerant. Stadium 
est menaara carsas 1 Cor. 9: 24* Mille stadia, id est, 
cursus immensus. Nam mille ponitur pro infinito* 

To ft?xo? Mal ro nXarof nal ro vxftog avtifc ïaa l$l , et 
longitudo et latitudo et altitudo eius aequalia sant'] Non 
idem dicit qaod modo cum qtiadratam formam explicaret, 
sed aliad, nempe quaqua iret altitadinem et maroran 
et aedificioram faisse . aequalem , sicut de longitudine et 
latitndine dictaat fuerat. Haec aéqualitas significat om- 
nes Christianos in negotio religioms dignitate esse pare». 
Nam per .altitudinem significari dignitatem diximus ad 
illum locom Er 1 .. 3: 18. 

17. Rrl ti*ttQipt ro TiixoQ avvijg, et menens est murum 
eius'] V.rri altitudinem. 

'Exavor TtaoaoaxorTp c&toaowr rtyyiïtr , centum qua dra- 
ginta quatuor et .'""' *rum\ ld est, daódecies duodecim. 
Magna kic fün Apostoloram dignitas: at immenso maior 
erit in altero seeulo quorum vis Christianorum. Eam illi 
iam velut praesentem animo possident. 

MirQ&r dv&Qwnov , o l$tv d/yiXov , msnsura hominis , 
quae est Angelï\ Sensas est: lila pertica tanta erat 
quanta erat statura formae hntnanae, in qua Angelus ap- 
parebat ; ac proinde ad eum modnm etiam cubiti. Ea 
significabatar hom i nes aliquando fore ttiayyiXovg [a e qua les 
Angelis], Luc. 20: 36. Angeli viti vocanlur tibi virili 
specie apparent, Gen. 18: 2, Iud. i3: 6, 8, 10, 11. 

18. Kal rjv 17 ivdófiipiig rov Ttiypvg avxijs ïccamg, et erat 
structura muri eius ex lapide iaspide] ld est, invictum 
opus. Vide supra 2 et 4: 3. . In Orphicis de iaspide: 

'Er 8i ooi artiTToXor xtïrai uhoq* 
[Invictum est in te robur^J 

Est 



446 AD APOCALYPSEOS 

Eet et bic «fftttjppftf [irunëla$i+] facta a domo ad urbem. 
Talis illa: 

Equtö* divina PalladU art* 
jiedificant* 

Kal ij nóXtg %$v*io9 • *a0a?or Spoior vil»? %abaf$ , «p*fl 
<>ero Urbn auram wttndmm , simile vitro mundo] Cólor 
quidem auri > »ed ipsa materie transparens ad modura 
Titri. ld sïgnificat exceüentiam Ecclesiae Deo sol i per- 
fecte cogniUe. Vide «upra 4: 6, i5: 2, et adde Maimo- 
nidem Dactore dabitantiam II, 3o. 

19* Kal ot fafuXiOi Tov Ttlgev? rijg nókteos nctrri XL&y 
Tipi'cp *i*00ftiflAirtH , ei fandamenta muri civitati* omni 
lapidë preUoso ornata] iliod naril explicandum ex se- 
quentibns 9 ot itttelligantnr genera lapidum pretiosissizna* 
•Non est dubiuro qoin iti Templis quibusdam et Palatiii 
evenerit ut ex lapide adraodnra pretioso essent funda- 
menta. Vide Esai. 2R: 16, 5\* 11, ubi dicta Tide , et 
ad Tob* i3: ai. ld bic applicatur pt/;cxa>? \*uh fig ura ] 
ad significandas ApostoJornm yirtutes eximias. Sic lapi- 
des pretiosos in terra coelesti ponit Plato in Phaedone. 
# '0 öipêXiog 6 KQtoTOQ , ïa<iTU$ 9 fundttmentum. primum , 
ia*pi*~\ Pleraque bfeec lapidum nomina ba bes Exod: 28: 
17 — 20 et 39: 10 et seqq.j et apud losepbnm III. &.in pee- 
tor ali Pontificio: quaedam et F et 1 ». 28: i3, in ornaifien- 
tis Regis Tyrii. Jaspis est ühv Exod. 28: 18, 39:* 11. 
In Ezecbiele plnra sunt nomina in Graeco qimtn in He- 
braeo , nee ordo idem ; ita nt inde sciri non poasit qm.4 
nomen cui respondeat. Apud Chaldaeum interpretem 
Cant. 5: 14 duodecim gemmarnm nomina dnodecim tri- 
bnbus aptantur, eadem quae bic, nisi quod ibi pro Chry- 
8opraao Achaten ponitnr, pro Hyncintho Ligyrius. 

'O StvTtQog , <HX7t(pèiQog , *ecundum , napphiru*] Nomen 
idem in Hebraeo 'VBO, quod babemns et lob. 28: 6 , 16, 
Cant. 5: i5 , Esai. 54: 11, Lam; 4: 7, Erecb. 1: 26, 
10: 1, 28: i3. Sappbirns coelo concolor significat omnes 
cogitationes Apostolornm fuisse coelestes. Coelo conco- 
lorem sapphirum dicant Hiernnymns et Tbeodoretus; ideo 
enm gestabant Aegyptiorum Sacerdotes. 

c TQirog , yaXxySw , tertium , chalcedoniu*] Respondet 
aWfyaxi [carbunculo] in Exodo, Est enim species ay&Qtt- 






CA PUT XXI. 447 

nog quae reperifi solebat apnd Chalcedonen? : nnde Chat- 
cedonium hic dixit Latinus. Nee abladit a Chalcedon* 
vox 13TJ Esai. 54: ia et Ezech. 27: 16. In Hebraeo 
Exodi est fiU. Sigtiificabat hic lapis ardentem zelum A- 
postolorum pro domo Dei. Vide loh. 2: 17. 

'O rlxaoTog , öfuxQayöog , quartum , smaragdu*] jTQ 4 
coruscando Hebraeis. Is anavitatem raorum significat. 
Smaragdus enim adspectu iucundissimus. Vide sapra 4: 3. 

20. c O itifATtvoi , <saf)llovv% , quintum , sardonyx] Est 
onycliii species : unde respon de t dVt/gtcp in Exodo , nbi in 
Hebraeo HJ}^: quanqnam huius vocis Hebraeae sonas pro» 
pius ad iaspidem accedit. Sardonyx triplicem habet co- 
lorem. Sic Apostoli yarios exliibebant sermonnm colores 
pro audientium animis, 1 Cor. 3: 1 , Hebr. 5: i3, 1 loh. 
2: 12 et seqq. 

'O êxxog, ad(>diog, eextum, sardiue'] DHN Hebraeis a san- 
g ui nis colore. Rubram esse in India gemmam hanc dicit 
Plinias. Significat promptitudinem Apostolornm ad tes- 
timonium suum sanguine obsignandum. 

e tfidouóg , iQvo6\i&Q$ , septimum , chrysolithu*] He- 
braice ftinn, qt»ia trans Oceanum petebatur ab Hispania, 
ut Plinias » ^ r - docet. Significat is , nihil Apostolis in- 
vium for? 

v oyb • $i}gi/Uojy* óctavum , beryllun\ Sic in Exodo 
vertitur L , ubi et Babbini *7n3 Sk cnm Arabico ar tic aio. 
\t D7W Ai bus nudaciam significat: creditnrque beryl- 
iii3 gestantibus aniinos addere. Significatnr ergo Apos- 
tolorum erectus semper animas. 

'0 ivvocTog y TOTTcc^tov , nonum , topaziu*] mOD non in 

1 _ 

Exodo tantum, sed et lob. 28: 19. Color erat quasi re- 
een tis olei , ut Alexander Polyhistor et Agatharcjrides 
prodidere. ld significat vim sanatricem in Apostolis. 
Dicitur specialiter ea gemma mederi ocnlis : et Apostoli 
animarum caligini remedium attulere. 

'O Sixarog , ^gvoóngaoog , decirnum , chrysoprasus"] Non 
reperitur hoc nomen in Graecis Veteris Testamenti. Est 
ansteri coloris , ac proinde severitatem Apostolornm con- 
tra peccatores significat. 

'O ipdixavog, vdxipfrog, undecimum , hyacint hus] Ne hoc 
qttidem nomen est in Graecis fnlerpretibns. Snnt qiii Tich 

pu- 



443 AD APOCALYPSEOS 

putant ei respon dere. ld rero XiyvQtop yertitar. Ideoqne 
Hyacinthum et Ligyrium idem patat esse Hieronymus 
Epist. 129. Snnt Hyacinthi optimi coloris aerii , at bic 
notat Arethas : et Philo hyacint hinum colore m exponit 
aeriüm. Quare recte is significat Apostolorum animam 
patientem omniam tempestatam gaas Mundus in eos ex- 
citabat. 

c dedfixarog , duifrv$og t duodecimum , amethystus'] No- 
mine ipso significat sobrietatem , et ex simili omne tem- 
peranti ae genus. Hebraice nöSflK. Significationibns qua» 
diximns non absardam est addere, per hos lapi des et 
gemmas simul adambrari diversitatem terrarum unde isti 
lapides veniant, et ubi Apostoli virtatam saaram dedere 
specimen. Errant vero qui a singulis Apostolis singalos 
artieulos ad Symbolum collatos putant. In Symbolis enim 
Tetastissimis non sant tot articuli. 

ai. Kal ol dwdixcc nvlcwtg ÖdSata uaoyaoirai' dra h; 
ixa$og %<av nvkóvwv i\v £§ ivog uaoyaoirov , et duode- 
cim portae duodecim margaritae sunt , et singulae por- 
tae erant ex singulis margaritis] Margaritae proprie 
snnt nniones in concbis nascentes. Sed non dubi- 
tan dam quin bic per xaTcc^QTjaip [abusionjm] marmor 
intelligatur candens ad modum margaritarum , qapd mpN 
Esai. 54: 12. Nee aliter puto 8 umi flrJUTD a Rabbink ad 
Ps. 87: ï* Sic lapides nigri vocantur sub ' stibii nomine 
Esai* 54: il. Marmoris Parii mentio 1 Par. 29: 2. Vide 
et Esai. 54: 12. Significatur hic puritas quaWj;»., *.*;«e 
in Vetere Testamento, at non is virtutum splendor qu* 
in Novo. Vide supra 12. *Avd h g , singulL Est enim 
dvd distributivum , ut Matth. 20: 9 , 10 , Mare. 6: 40, 
7: 3i,-Luc. 9: 3, 14* 10: 1, lob. 2: 6. 

Kal q nXatéïa rijg nóXtwg, %Qvaiov xa&agor , et platea 
urbis , . aurum mundum\ TlXartiap hic et infra 22: 2 
Tocat forum urbis- , ut 2 Par. 32: 6, fob. 29: 7 et alibi. 
Per forum autem intelligendi conventus Christianornm. 
li conventus erant incorrupti , ut aurum depuratum. 

'Qg véXog Öiavyyg f tanquam vitrum perlucidum\ Altera 
comparatio. Vivunt semper ut in Dei conspectu. Vide 
supra 18. «. , 

22. 



CAPÜT XXL 44 9 

M. Kal *<xèp oix tVtop h avrff , et templuftt non pidi 
in êa] Non unum vidi locam orationibns de» tin at om , ut 
in veteribus Hierosolytnis , nullam sangninis effaaionem. 
Christiani loca snorum conrentuum non rocebant tem- 
pla. Vide qaae dicta ad Act. 7: 48. 

'O y<XQ HVQiog 6 Qtoi 6 napto%qdtwQ paos avtljg i$l tal ro 
ttgviop , Dominuê enim Deus omnipotens templum il line 
eet et Agnus] Ubicunqoe est Deus et Christus , ibi Tem* 
plom spirituale, f oh. 4: a3, 1 Cor. 1: 2, 4: 17, Phil. 4:6. 

a3. Kal fj nóXig ov %Q*Lap fy(i jjXlov oJ8i rijg OtXypyg $ 
neque urbs opus habet sole pel luna] Nimiram quia huc 
eius non externa sed interna est, pertinet ad xèp è<ko 
Hr&Qmrop [internum hominem],- Non opus habet ^ nempe 
ad suum ciiltum. Se m per Deo servit, non ad Aequinoo» 
tia aut novas ' Lunas. 

"Ipa qtaipwatp lp avtjj, ut luceant in ett] Ut aut Sol aut 
lnna tempora cultus indicant* In Manuscripto Upa falpay- 
óip avrfi [ut luceant ei]* 

'H yaQ dó£a Btou ly<x>ti<ttp tp avtjj , nam gloria Dei il* 
l umi na vit eam] *AoQt$og pro omn; tempore. * E (f oir ia f pro 
<pa>ri'£«i [illuminat]> Jó^a Qtov TU3, vo porjtov <rdfe [In» 
intelligibilis] et napavytia [lux ex omni par te lucen*] 
Philoni de Mandi fabrica« Vide supra 2 et ibi ' drcta* 
Sumpta verba ex Esai. 60: 19.. Sed hic* in sensu subli* 
miore. Deus Ecclesiam docebit per Athanasium , Baai» 
lium , Nazianzenum , Ambrosium 9 Hieronymum et alios* 
Et allusio est ad primam creationem , nbi lux f uit pro 
sole. 

Kal 6 XvfPOQ cevtfc tó dypiop, et lucetna eius est agnus] 
ld est , Christus erit vice lunae , ut Deus vice solis* 
Lanae lux dicitur rui [splendor] Esai. €0: 19, nt et stel* 
larum. ld minus est quam tut [lux] Abac. 3: 4. Lucerna 
lucet lumine aliurlde accepto. Duae hae lucei , altera 
pro sole, altera pro luna, Iohanni visae sunt procedere 
ex soliis regalibus, quae erant in media urbe,inJra aa* 1« 

34. Kal mytiraTrjOovat ra êbpy Sui vov quarig a vrij f, et 
ambulabunt genten in lumine eius] Ex Esai. 6<K 3, ubi 
priore senstt agitur de statu Hierosolymorum felice post 
reditum ex Babylonia. Sed adumbr atur id quod hic .aper* 
tius describitur* dia toS ymij idem quod apad £aaiam 

VIII. Pi in 



4J0 AD AP0CAITPSEO.S 

hi Graden tcf 910*4 *ov. Gentes plurimae tb Ecclesia e* 
quae eret in imperio Romano recta edocebontar , ut lndi, 
Aethiopes, Perste f Abasgi, Colcbi, lberi, . 
« Kal oi fiaotXtli *§* ysj* <pi#Mn typ do£ap %al xyp u^f 
etvwp tl: <*vrr é p , «* r*f *• terrae adferent gloriam $uam 
et honorem in Ulam] Eg regie dictnm* Sensas depromptas 
ex Esai. 4f9 : »3, 60: io, 16. Agitar ibi de aaxilio qaod 
Keges talere Iadaeis et ,de donis qaae miaernnt in Tem- 
plam secuttdura. At qaanto baec impleta roagnificentius, 
'cum Imperatores Roman* non modo in EccJesiatn vejiera 
qam omni awa maiestate, , sed et disciplinae eins se sub- 
misere, at Tbeodosius Magnas. 

a5» Kal «< itvkövv; avrfjg ov py tXafréfap fjuiQae f nee 
portae ***** clqudentur per diem] Diem bic saaie pro 
spatio boraratn viginti et quataor. Semper eo patebit 
tuditos. Pro eodem £saias dixit die et nopte, 60: 2. 

&V& fit °v» *W ï*it, no* enim non erit UUc] Nocte 
solent clandi urbiam portae : in hac nrbe nanqnam nox 
«at: lux enim *>t perpetaa a Deo et Christo, Philo de 
coelo loquens in Yita Iosephi: EuQqau top ovquvop y/ugar 
•mobpiop vvxtw %al naayg ifxi&g dpito%op 9 &u n^iXafinóiupop 
va$i<;oiS %al axQUTQig adiagdrwg (fiyytoip \Inveniet coelum 
eeee diem eempitemum umbrae et noctie expertem , quif* 
pe ' illuetratum. inextinguibilibus puriseimisque splendo* 
ribt**"]* 

. 2$. Kal oÏoovbi rijp èo£ap Kal rtjp nutjp riïr l&vót *fe 
^aixrjp , et adferent gloriam et honorem gentium in Ulam] 
Sensas intelligendas ex obliquo. Idem enim est quMi 
<dixisset, xcd ta e^ptj ohovai r?)p dfêar *al typ Tipt}* ai- 
V&p ti<i avrtfp [et gentee adferent gloriam et honorem 
euumiin Ulam], eo loqaendi genere quod iam nabaiinua 24* 
Et per honorem et gloriam intellige opes non o ris causa 
sLaftaa* Jf ar locutio Esai. 61: 6, 66: 13. Sensas bic idem 
qai mysttce.latet apnd eandejn Esaiam 60; 5 ac seqq. 

07, Kal ov pij tfoik&ji éïg avryp nap xotpip xal iroêoir 
(ISiXvypa nol yw&og>, neque intrabit in eam aliquod inqui* 
natiutVf aut abotninationem faciene , aut mendacium] iHud 
bv ft% iloild'fi eat modi bvïqruutö [potentialis']. JVoa po** 
eunt intrare fidgitioei, qni nempe tales manent» Aretn* 
tnr enini per i stipnlationes » Baptismi. Est bic appb'caMo 
* » j • mv«- 



CAPÜT XXL 44 t 

mjrtliea verborum Esai. 5n 1 et 60: 18 et «eqq» Orige* 
nes Celao obiicienti, ad Chris tianorum roUroff [aacra 
aroana] admitti malae ritae homines, respondet, tales 
addaci ad poenitentiam 5 ubi poenitentiam testantur , ad 
téktraq. Deinde xoipip et Ttotovp sant centra pro maaca* 
linia sive cotnmunibus* Frequens Hoc Iohanni, ut in 
£uangelio 6:. 37, 38, collato loco ibidem 40, Sic et 
1 Cor. a: 37! a8, cum dicit rcwr notpop, explicat id quod 
latet aab interdicto legali de Animalibas immundis* 
Kam sus denotat foede viventesj aves carnivorae, rap* 
tores ; ui cognosci potest ex Barnabae Epistola et ii$ 
quae diximasjad Act* 10: 14. Tloioxip (tdiifa/yua eos deno* 
lat qui idololatriam ex er cent. jNam, pdiXvypa JW modo 
est idolum, modo actus idololatrici. Per itotovp tpêvdoa 
intellige tos qui in paetia et contractibus iniuati sant» 
Vide supra 8 et ibi dieta. JJpuTp iptvdog habes et infra 
22: \5 et Ier. 8: 10. ld iQyd^a&ai ipcvSi] Os. 7; 1. 

El (itj , niaï] Non est toe excipientis hoc loco , sed 
adversantis , at supra ,9: 4« 

01 ytyQappipoi lp r$ ^Uto rijs C<o*fr tov &qvLov\ Qui ei 
vitae adscripii sunt : quam tam pivit Agnus* Vide sapra 
3; 5, i& 8, ,17; 8, 203 12, x5< 

\ ë 

CAPÜT XXII. 

♦ l 4 

• * » 

1. Kul h'detgê pot notctjiop net&oQop v8atog £00% j , et os-* 
tendit mihi Jl urnen purum aquae vivae] Maec Avelli a 

• «üperioribas non debaere; cohaerent enim. 'Significatur 
•antem hic Baptisterium, qaod eis temporibua quae hie 

• designantar esse solebat in ar,ea ante. Basilicas, nt ex 
.Eusebio in Vita Constantini, et aliis diximus. Vocatar 
morccfAog , quia fqns perennis influebat ui Baptisterium* 

Omnis antem aqua profluens notouto^ Hebraeia Graece 
loquentibus, Ezech. 47: 5 } Prof» 18: 4. Vide quae dixi- 
mus ad Gen* 2; .10 et ad Ioh. 7» 38. Sic et fluminum 
Tocem usurpant Iurisconsulti, Purum dicitur hoc jlu~ 
men , quia pnritatem ritae promittit is qui baptizandna 
est 1 Petr. 3: 21. Aquae vivae , quia dudt ad ritam 
aeternam , Mare. 16: 16, Hermas III. 9* Aqua est in 

Ff 'a qmitn 



45j AD APÓC A LÏPSEOS 

quam dèeeendunt hominee morti obligati , ttdeesndunt 
vero vitae assignati. Tam autem in flumine quam 'ia 
arborê alloflio est ad primam creationem, cai secunda 
praefertuf • 

AtxpnQor tig XQv$aXXöp 9 eplendidum tanquam cryetallum] 
Vicje süpr* 4: 6. 

*ExnoQev6(AéP0p lx vóS &q6pov tov G&d tud tov dqpiov f 
procedentem de Bede Dei' et agiu] Hae sedes regiae dtiae 
apparebant in media UrBe , et significabant Ecciesiam a 
Deo cft Chris to regi. Haec solia sant perpetua, non il- 
lad quód dicebatur esse in Sancto Sanctorum. Fluere 
autem inde dicitur aqua Baptismi , quia institutio eius est 
a Deo per C tristam, Similis êppota [sententia] Sir. 1: 

6— s: ' 

2. *Ëp (doop Tijg itlanlag ccvrrjg, in media platea eiu$] 
ïd est , in medio loco conventas , at sapra diximas 
11: 8. ai: üu 

Kal rov itoraftóv' IpTiS&èP %ül IpTêv&tP , et ex utraque 
par te fluminiê] Haec eo modo connectenda-sant. Et sig- 
nifica tar utraque' margo » Baptisterii. In Manuscripto est 
'ipuv&éP xal Ixitfap \hine et Mine] , non male : sed altera 
illa locutio reperitur in huius Apostoli Enangelio 19: 18. 
Est autem in his seqaentibos allasio ad Psalmum pri- 
mum* 

StXop totfjg , lignwn vitaé] Crux Christi, causa nobis 
optimarum actionum» Sic Plato in terra coelesti arbores 
ponit. Et Philo in Mundi creatiöne arborem vitae ex-* 
ponit öéOGiptiap [piëta tem"]. 

JJotovp xctQTCovg doidéxa, xarct fiifpóc %xa$op dnodidovp typ 
xagnov avtov, f er ene fructus duodecim per mensee *in- 
gutoe reddene fructuni 'euwn\ Fructifera est Crux, non 
ut . aliae arbores, cerfo anni tempore, sed semper. 
Sumpfa haec ét sequentia e* Ezech. 47: ia> sed ibi plu- 
rés arbores , hic una pluribus in locis : quia omnea illae 
figurae unam Crucem referunt. Dici hic potest : 

Tdcop ovrrÓTi xaqrtog dnolXvtai , ovb* htiUiitu 
Xtt^axog óv&i ötQovg. 

[Quorum nort ae state deeet f nee tempore brumae 
Dfftcit aut mor itur fructus.] - 

Ex 



CA PUT XXII. 45? 

Ex hoc loco facüim videtur ut Virtutum fiomtht qnae- 
dam addita sint in Latino Gal. 5: 22, ut Duodenariua 
fructunm- numerus impleretur. . 

Kal ta (puXXa.'rov %vXov tig öfoarttiar rwf i&p&p , et 
folia ligni ad sanitatem gentium\ Sermo Crucis gentes 
convertit ad Deam, 1 Cor. 1: 18. 

3. Kal nat xara&iua oun *$ai ixtï, neque ullum mate- 
dictum erit ampUiis] Karad'tua habet et Manuscript?» et 
aavaöëuarlttip [deteetari] Matth. 26: 74, ut Kaxa&tua vo 
avp&iafïai rot; dpafauaviZovat [C at a thema est , iungere ee 
anathemati*avtibu*\ , ait Scriptor Responsionum ad Or T 
thodoxos. Sensus est, in Ecclesia non tolerari prolapsos 
in facinora talia qualia supra . memorantur .au .8.< Est 
abstractum pco concreto , more Hebraeo. Qui de disci- 
plina recedurU , desinunt eeee noetri , ait Tertullianüs. 

Kal o öoópog xov Qt*v %al rov agplav h ecvwfj igat , et 
êedes Dei et Agni in illa prwit] Sein per scilicet; non 
auferetur, ut alia imperia» Sensua mysticus loei Dau, 
a: 44- 

Kal ol SovXoi avtov Xarotvtrovifip avtéS, et servl eiue serr 
yient UU] Netnpe in illa urbe ,. id est , Ecclesia» t 

4* Kal oxpovxat xo nqÓGumov avtov, et videbunt f adem 
eius] Sunt amici Oei , et quidem intimae admiasionis , 
qnos Deus consiliorum suorum participes facit» . Futurum 
pro quovis tempore. De hac amicitia vide dicta ad lac» 
2: 23, Ioh. i5: 14, f5. 

Kal ro opoua avrov inl feS* utTwump avtwp , et nomen 
eius in frontibus eorum] Tam aperte Deum agnoscunt 
Dominum suum. quam servi qui nomen herile in fronte 
scriptum gerant. Erunt omnea Aaroni similes. Vide 
supra 14: 1. 

S. Kal w$ ovx ï$ai Ixti, neque nox illic erit] Repetit 
quod dixerat supra 21: 25. Sic Prophetae saepe» In 
Manuscripto pro infi est i'n [ultra] , quomodo legit La- 
tinus. Vide Hom» i3: 12. 1 Thess. 5: 5. 

Kal iQttav ovx ï%ovoi %v%*ov nal qxoxog jjXiov, et opus 
non habent lumine lucernae neque lumine eolis] Kal bic 
valet ideom Opue non habent, nempe illi 0tco XaTQëvopXêg. 
Et Xifpop intellige Innam, aut, ubi luna silet, aliud 
quod eius sit vioej sicut, 

Ff 3 Lu- 



454 AD APOCALYPSEOS 

Lumina noctivagae toltti pharus aemula Lunae. 
In Manuacripto, %ai ov* ïfptrti %Qêlap qxorog %v%pw, xaï 
qpdfe qïiov f eodem nomine diverse conatructo. Utrumque 
enim recte dicitur, Opus habeo hac re\ et, Opus habeo 
liane rêm* 

*Ott KvQiog 6 Qtog gxorirf avrodg, qaoniam Dominue Deue 
illuminat Mos] Sapra ai: 24, <P»rut, W, praeclaroa 
fllia temporibof Doctores dabit. Vide Eaai. 60: 1. 

Kal flaoiXivGovaiP «fc tovg aió&rag ré&p atcipcop , et regna* 
bunt in êêcula seeulorunï] Promissa babent faturae glo* 
riae üegniqae aeterni, 2 Tim. 2: ia^ Hónu 5: 17» 

6. Kod Xiytt pot , Oprot of Ad/o* wifoi «ai ai^i^ol, 
et dicit mihi , J7a#c verba fidelissima sunt et ptra] 
Hempe quae dicta de splendore Ecclesiae sub Principibo* 
Cbristianis» Similis affirmatio sapra 19: 9. ^iiyn poi, 
nempe Angelus» Hic incipi debuit nova aectio. 

• - Kat KvQiog 6 Bêog twv itptvuarmp twp OTgogtyTor , et Do* 
minus Deus epirituum Prophetaruni] A quo omnia dont 
Propbetica ortum babent* Vide Hebr. 1% g. KvQiog bie 
Talet Wf . 

'udnitéiX* top SyytXop avxov, mieit Angelum suum\ Nem- 
pe tibi Iohanni , at sapra. 

JtTllai rótg dovXotg avtov * &êt ytpiö&at ip rd%£i } ui 
oetendat s er vis suis quae oportet cito fierï] Et bsec re* 
petita ex bnins libri initio. Ideo Angelum misit nt per 
te patefierent Cbristianis res illae magnae quae exstiturae 
sant intra annos* daceatos ferme et quinquaginta. 

7. '/Aot/, ÏQ%oum ta%v 9 ecce 1 venio brevi] Hic aabao* 
di tur Xiywp [dicens] , at Esai. 42: 14, Ier. 4: 10, & 9, 
et alibi. saepe apnd Prophetas. Dicene se brevi venturum* 
Tehire Deas dicitur cum magnum aliquid exseqaitnr. 
Vide supra ar 16, maxime ubi pios liberat, Ps. 80: % 
et 101: a. 

Managiog ó tijqwv tevg Xoyovg rijg nQoyrjxtlag to# (lipMov 
TOvrov, b&atus qui oustodit verba prop het iaè libri huius] 
Qui memori animo ista retinet, magnum inde solarium 
habiturus durante crucis tempore; supra 1: 3. 

8. Kdyto 'IwKPPtjg o axotW nal fiXincop %avxa , et ego 
Jo hannes qui audiene et videns haec\ Subaudttur sum, 
ut saepe apud Hebraeos ; et praeaens pro praeterito pro- 

xioio 



CA PUT XXU. , *j£ 

jtitno. Iobaniiea aaepej in operibua» eui* ,ant nomen* eui 
deacriptionea nominia ,vice pronoininia ponit» ut Thucy- 
didea et VirgUiaa. Vi4e.ia Euangelia 19: 35, au 33». v 4 

Kal SveipiQVO* *ed i$kty*y Ubi audivi verba Angeji, 
«* vidi formaa omnea quaa tnihi monatravit. - 

"Smoor itQOQtvpïfiw, ïpTtQoo&é* r&p md&v tov d/yilov 
wv dfi*VVQ**K HOi rcfvva , cedidi ut qdorajrem apt* pede? 
Angeli qui mihi haec wëttndebaQJÜX hoqare.qaem pate~ 
rami lammo auicerem nanUnm „ r»rnm tantaxum. Illud 
i'pnQoafriv tér Tiodüp ponaArtutW gusn tipoom, ut aupr* 
19: xo« I» Manuacriptp eat jrpo addc»?* ,.:„.. 

9. Xor» Ji/** fiou, ^Oqcx iitf. avttovlóe cov *ipi %ai twp 
adthpcov ew rür VQoyipüv twv t^wrew •,/»€£ Xayovs tov 
fipXto» tovtov p r<jf 0<$ ttpMmvyfffor >. «t* .<^fcf> *i*£* , Vide 
neféctriêz óonservuë 0f$im tuum ; 9*4*1 «t fratruoft tuorum 
JPropheiarum êorum qui tervant wrba Ubfri huiua , Deum 
adora] Eadein quae anpra 2 niei qnptk ibi, d$ea| r<$p aga* 
^Tra? , et pro njQOvrToor rotfc Aó/ow tov ff^Upfj . ipf'rpv 
est rcoy tgoyrai' xtjv uttQTVQiav 'üyfbtf . [#o^iina jï*i habent 
testimonium leeu], Pxophetarum 11 om etui h?c additar.quia 
-non omnibna hunc librnm^ extra ea qnae aunt in Epis r 
tolis ad aeptem .Eocleaiaa, commiait Jobatuaea * aed.paa* 
cis i quoa et magiuft eaae virtute et magn-ia ar.Deo donra 
praeditoa aciebat» . * 

. 10- Kal U/a pot, ét dicht mihi] Sequitur Jue iMor 
gua inter Dominant Ieautn et lobatmem , turn apppsitia 
personarum nominibna , aed quae,£acile ex yftsbia auhin- 
telliguntur. Hic loqui incipit Iesna« Siinale fcabea apu# 
Eaaiam 8, 27, 48, Ieremiam 5 , S $ 9^ *5, m r circa 
£nem« .. i > 

M17 oq>Qccyi<sjfi rovc teyovg Tijg ngo^nlccg rod fiiftkiov tov^ 
roVf nê signaveris verba prophetlae libri huius] ld est, 
Ne includas librum in teata > ut Ieremiaa iuaspa eat fa^ 
cere , 3a: 14 et Dan* 8: a6, ia; 9. 

ö Ort 6 XKiqóe iyyvg i& , tempus enim prope tst] ld est f 
Brevi multa evenient , ut de rebua ladaicia , de Domi* 
tiano: ideoque in prompttf eaae debet liber, ut cum eren- 
tibna comparetur» .. t 

il* c O ddixow adinyoccra irt' *<*l ó QvnctQOg QVtt*Qêv&qm 
ïil , gwi npi:a/ , noceat adhuo ; ■ et qui in 9ordiba& est % 

Ff 4 aor- 



45* AD APÖCALYPSEOS 

eordescat odhuc] Est tivflpA(flöte [concesrio] , qaalis illa ; 

ƒ, êequere ' Jtaliam ventis* —— 

Wee carét illa «na vi% 'Signincat enim nèmihêm a Deo 
cogi. Vide hunc Apostolum' in Ënangeltö 6: 67. Simul 
ïntellige Ckrisiïanos offeiidi non: debere 01 idololatrae 
éaèViant. Illa *> ual & fkmccQcg QVTtuQtv&fjitb > ant, ut alii 
Kbri babent, *«2 S frntéop Qwmadtio iVt, abttint in Maiw- 
•cripto. Vidcmiar tarnen retinênda , ut duplex sit dpri- 
Ötrov [oppcrvltum]; ihinstitime cum iustitia, ét sbrdiiun 
cnm paritafe. ' Et legit kafte partièalartt Cyprianus. Sor- 
dium aatem nomine kic in tèllige .Titia- omnia : extra in~ 
iustitiém specialiter «ie dictaoi. Videlac. 1* >ai. 

Keel i Jhtatoï Si*MMvv7Jï Mtytóra» $ri f et qui iuetue 
est ; iurtiflam faóiak udkuc] Sic ;babet et Manoscriptu». 
flouTp s 9 txcuoovïijr dixift kic Apostolns «etiam 1 Epist. 
arag^Srj. Alibi ptö ^««dêrn est ty/ócfrafrat Sixcuoav- 
rrjp, ut Act. 10: 35, Hiebr. 11: 85, aut xar^afctftfa», 
ut lat. iï -ao» * v - 

Kal oO/tog t/ia<sfoijt0 ïtè \ et qui sanctus est , sancti- 
fieétür adkuc) ld est , eanctimoniam ' servet. Sic f«o- 
noitïofrcct \vivïficari] 'dioifcur qui in Pit^servatur. Ple- 
rumqae in Scriptor* 'iustitia est iaitivM , sancüta* pro* 
feetas in'ntaiora. Vide quae prelocati snmas in Episto- 
lam ad Romanos. Sicut quae modo bic praecesaerant 
dicta snnt figarate inavd ^vyyxÓQ^i^ [per cóncessionem] , 
ita kaec seria et salatkria i auiït monita. 

12. ToW, ëQ%ouai9a%ê i ehee, venio cito] Nempe tam 
md liberandos Ckristianos, tam ad paniendos idololatrae 
Qnia enim omnium tempdflom Chrisliani " anam corpus 
«nnt , bonft etiam posterioram aetatam ad nunc viventes 
pertinent.' Talia mujta etiam *pnd Propketas. 

Kai 6 ftrt&óg uöv utx* iuöV] ld est, Mecum fero mer- 
vedem. Locutió ;ex Esai. 40: : i© et 4a: 11. 

, 'Aitodovrat ixd<;<? %at« to Jtoyov -avto$, ut reddam kiw- 
cuique secundum opus suum\ Ut et sanctos faciam illus- 
tres , et idololatras destraain. 

ïS. 'Eyn to f A wA xo 'Si, <xqxV *** **l*gi <*g° * um % A 
ei'ft, prineipium et firus] ld est, Implens promissa. 
Quod Deo tribatnm fuerat it 8 et 21: 6, kic Ckristo 
tribuitur, ut qui paternae fidelitatis genuina sit imago. 

Apnd 



CA PUT XXII. 

Apud Hermam Chxiatas petwa pHus et pcrta nopa , 3c 9; 
Philo de Somniis : c O lóyog 0tov nttpalij xal rilog [JPar^ 
bum Dei prihcipium et.Jinis]» Vide et 2 Cor: 1: 20. 
. 'O n^o&tog. xal 6 ïa%cntog, primus ei nouissimus]. Sapra 
1: 17. Ego dignkate «ammuq adinfimam aortem redigi 
me som passnai ne ergo vos dnrnm. Tobia patetia qaod 
mihi evenit. Liberatas ego aam et Eceleaia liberabitur. 

14* Maxaoioi oi Ttoiöfottg rag iptoXag avrov t beau qui 
faciunt* mandata eius"} Iohannee bic loquitnr sua lectaria* 
^Avvov , id est, Cbriati : de cnin* praeceptia vide Mattiu 
5: 19, lob.. 14: iö 9 21 , i5: 10, \ Cor* 14: 37. Ita ut 
kic verba poairima8 , legerant et Aretbaa et Cyprianns. 
At in Manaacripto eat , uaxaotot oi nhivopreg rag folag 
avx&v [beati qui l avant stolas suas}; et sic legit Lati- 
nna > qni iaterpretandi canaa addidit in^ sanguine Agni 
«x iis quae anpra 7: 14, ubi dicta vide. • 

d /r« «ffoi V Qouoi* avvmp int rd fit/W rijg foïjg , ut sit 
poteetas eorum in lignum vtfoa] "bra bic valet Sri , nt 
anpra 14: i3. *B]Sovaia eat ius, ut lob. 1: 12. Et eat hic 
uiTcorvuia [transnominatió]* Nam lus in lignum vitae 
dicitur , pro iure ad vitam adipiscendam per lignum 9 
id eat, per. er neem. Vide anpra 2: 7. 

Kal Tciïg irvXmaiy êïoiX&coötv tig xijv nóXw , et per portas 
intrent in urbem] Qui talea erunt Conatantini tempo- 
ribna et postea, ii videre poternnt aplendorem Ecclesiae 
Patribua antiqüia promiaanm, et eins eaae participea* Vide 
anpra 21: 12 et ibi dicta. 

. i5. "2?$<» oi xvng , foris canes"] Canes hic vocantur 
qui 'anpra ifiddvyuipot [exsecrati] 21: 8* Sic Hebraei 
qnidam ezponunt id qnod eat Deut. 23: 18. 

Kal oi qtaouaxoi xal oi noQvoi xal oi yoviïg xal oi. etiïa)* 
XoXdtqai xal nog 6 cpiXcoP xal noiwp ifttvSog , et venefici et 
impudici et homicidae et idolis servientes et emnis qui 
amat et facit mendacium] Repetitum ex iis quae supra 
21: 8 , nisi qnod ibi xal ita(H roTg ipeviiöi [et omnibus 
mendacibus] ; pro quo noicop tptvdoj 21: 27. Talea qui 
aunt' ant ad Baptiamum non admittuntnr , aut ai ante. 
admiasi sant, excladnhinr ab Ecclesia. Videantur ea ne 
re Canonea tam Synodornm Universaliam , turn Particu- 
larium qua. ab Univeraalibos sant approbaUe. 

16. 



*58 A D A P O C A L Y P S Ë O S 

. •» i6«. *Rym K £ipmv tirtfüpt* top üyy*\&* pov Hcurrvó^öeu ifo 
<rwta «hmT* 4x*Xifoime > égo feeus mUi Angelum meum 
testifioari vobie haec BeolesUe] Hie rsnam lesus loquitar* 
iFpbi* , [ id . est f • lohaani , • et per lohannem ■ viris eximiis. 
*I}nl tav; *%*krfli*it $ td eet, JSeelesiarum bono. Sic ia? w, 
id est, quamobrem, Matfch; 36: dm In Manascripto est, 
4* raïg ixnXifaicctt. 

'Byei tifu Jj (fifa uctl ro yipog tqv da(U8, ego sum radix 
<ët genus Davidis"] Hio noA est Qijytjrinór [ëXplieativum]. 
JPèr tadicëm enim -sturcalas intelligitar , per eurculum 
^progénies* Vide sapra .5* 5. Quid miram est si Reges 
.ego subigaai ? Fació rem a va tam. Fecit hoc David in 
-Syris, Idamaeie, Moabitis. Filium Davhdhs notatio Mes- 
siae , Maith« 1: 1 , 9: 27 , 13: a3, Loc* 1: 3a et alibi. 

'O cfeife' o Xaungóf i noeaXv&gy steila eplendida matu* 
tina] Sicut Lucifer i sitftas diem promittit, ita ego spien- 
do rem Ulam eventar am Ecclesiae. De> voce 7t^oaïpog .yide 
sapra asafc SimilitucBiies ab iiedem rebos samuntar, 
modo hae , modo illae. 

if. jfoxi tó wvwua, et spiritus] ld est, Tiri prophe- 
ticis donis* clari. Vide sapra 6. Est abstractum rnrsos 
pro concreto. Spiritus pro habentibus spiritum* Hie 
rursus I oh an nes loquitar. 

Xtfl 1/ Vt/uaptj, et sponsa] Caeteri ad Ecclesiam pert*- 
nentes. - • • ' 

jtéyovQip >*E(%ov , dicunt, F'eniJ Quasi dicunt, lila dies 
proper a , cum non amplius dicemur faciftigae, cnm non 
amplius de stnpris et infantibas occisis accasabimur, 
Videtar Xéyovoip positam pro Xiymoip . [dicant] , ©b se- 
qaentia. 

Aal o dmiwv elndrco, *Bq%ov 9 et qui audit die at, Veni] 
Excitat Iohannes omnes qui per alios haec intelligent, 
nt precibus fareant. Vide sapra x: 3. 

Kal é ütipwp lo%io(ïió, et qui sitü, vetUat] Qai reram 
futararam cogwitionem appetit. 

'0 iïihov Xccphco vÖwq faijg dcoQidp , ei qui puit accipiat 
aquam viiae gratis] » Si out aqua perennis in aestn reficit 
iriatorem, ita haec Prophetia aestuanies snb adversis. 

• Qua Ie per aestum 
JDulcis aquae salie n te sitim reslinguere rivo, 

Ad- 



CA PUT XXII. 459 

Adde Epigrammata Graeca de fontflraa in via, et Pa. 56» 

€ , 9 et E «ai* 3% 2 , 49: 10» Gratis dicit , qaia nee ipse 
Apostolus qaicqaam pro hoc beneficio postnlat, nee illi 
quibus liane libram commendaverat erant postolatari^ 
Vide Matib. 10: 8. Respicitur locna Esai. 55: 1. 

18. MaqxvoA lyto napxl dxovopxi, obtestor ego omnem 
audientem\ Addit Apostolus gravem obtestationem ad eoa 
qui haec audient , ne ea aliqua ex parte immutent. Par 
iata cautio apad Irenaeam : 'Optica *« top futayocctpófupop 
tÓ (tifiliov rovroy natd rot; Kvoiov i/pdw *Itpov Xotfov, ual 
uaxd rijg ivÖó^ov itaoovaiag avxov, 1$ ho%txcu xotreu töprag 
xal ptxoovg » «Va dvu^dXXjj o ptteyodyco , xal xaxoQ&axSflg 
maxi %o dptlyqa^op rovro , 8&iP ptXèyodxfti» , impiXwg, xal 
top oqwop xovxop opoimg uéxayodss^g xal frgftty? tp np dpxi- 
yodqxo [Adiuro te, quicunque huno lebrun* describes, per 
Dominant nostrum Iesum Christum, et per gloriosum eiue 
adventum , quo vivos et mortuos iudieatum veniet 9 ui 
quod dsseripserie cum hoe exemplari, e quo descripseris $ 
oonferas, ai que emendee ex ea diügenter , atque ut hoc 
quoque iuramentum in deêcripto tuo adsoribas]* Eandem 
fortnnlam tranacripsit in Chronicon saam Eusebias, et ex 
eo Latine Hieronymna f Similem habes apnd Ruffinnm 
praefatione in libros Origenia a ae versos , et apnd Va- 
lentem Antioohennm. Non de nihilo foiase liane cnram 
ostendit Marcionis et aliornm improbitaa , qni tota loca 
Novi Tectamenti falsarunt. 

*Eap rtg im&jj in avxd] Si quis addiderU ad Janna 
Apoealypseos libram. 

'Em&fjaat in* avxop 6 0cog rag intd nXqydg rag yiyoap* 
pipag ip réS (tifiMco tovtw, addat Deus illi septem plagae 
eeriptas in libro hoc] Elegans allusio in im&jj et iTtt&iJGcci* 
Illud inxd multi Codices Graeci non habent, nt nee La~ 
tiniis. Intelligendae autem plagae tum qaae sunt capitibug 
octavo, nono, decimo et andecirao, tum quae capitibua 
16, 17 , 18, quarum illae Iudaeos , liae Romannm impe- 
rium tan gunt. Est imftifoai imprecantis, sed non iniuste, 
terrendi causa. At in Manuscripto est praedictionis modo 
imfrtjaii , et mox dytXiï , et sic legit Latinus , et ita 
citantnr verba apud Aretham. Vide qnae diximus ad 
2 Tim. 4: 14. 



4ft> AD APOCALYPSEOjS €AP. XXII, 

: 19* Kal &p ttg sty&fl dnó teór Upa* tod pipXiov 1% 
nowpytèiag Tatmjg , d<piXoi o 0t6g to uioog avrov dno rov 
fiSXöv ify X*nfc * •' ** I 1 *** abêtulerit de verbis libri pro- 
pheiiae huius f auferat Deun par tem eius de ligno vitae\ 
Faciat aut faciet Deo* ne is particeps sit beneficiorum 
qaae crux Christi nobis peperit. 

Kal in rifc izÓXhoq rijg iylag , et de urbe eanctd] 
Faciat ne sit ille ei vis Ecclesiae* Eiiciatur tanquam 
nouo* fptvdog [faciene mendacium]* 

Kal t&v ytyoapuiptop ip t<& fiifiXltp Tovrcp, et de iie quae 
seripta sunt in libro hoc] Hoc refer tam ad lignum tam 
ad urbem. 

ao. Aiyti o (mqtvo&p to&ro, dieit qui testimonium per* 
hibet istorum] Iesas , qui omnia Angelorum dicta sao 
postremö dicto «onfirmafit. 

Nal, ÏQ%opat ra%v, etiam, venio brepi] Breyi haec 
imptebo. 

'Auyr, val , -iofov t, Kvqté *Irpov 9 Amen, etiam, veni 
Domine lesu] . 'Autjp lohannea respon de t. Idem est dutjp 
et pal. Scribens et Indaeis et Graecis idem yocibus dua- 
rum linguarum expressit, ut et supra 1: 7. Tale est 
*A$$a o itaryQ [Abba Pater"}, Qwuag o kyóuivog Jidvuog 
[Thomas qui dieitur Didymus]* Att amen non tacebo pal 
deesse in Manuscript o , ut et in Latino* *Eq%ov, supple 
ex antecedente ra%i>, Fac hoc quam primum. 

ai. t H %doig rot; Kvoiov *It]<$ov Xqi&v una ndprmp t&p 
dyUw. *Auyp. Gr at ia JDomini lesu Christi cum omnibus 
Sanctie. Amen] In Manu script o nihil aliud est quam € H 
ydoig tav Kvoiov 'Iyaov u*rd ndprmp. Subauditur autem 
vuïp , vobisy quod adiecit Latinns* Sic Paulus Rom. 16:34 
et alibi. Omnes intelligit turn qui legent hae, turn qui 
aliis enarrantibus audient.
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Hugonis Grotii Annotationes in Novum Testamentum. Emendatius ed. [by P. Hofstede de Groot]."

See other formats
